Bijlage 1 Plan van aanpak omgevingsplan

Omgevingsplan Plan van aanpak

2 - plan van aanpak omgevingsplan -

Omgevingsplan Plan van aanpak Datum: Versie: Auteur(s): Portefeuillehouder:

6 januari 2022 Definitief 1.0 Erik Dekkers Wethouder Kevin van Oort

3 - plan van aanpak omgevingsplan -

Inhoudsopgave Omgevingsplan .........................................................................................................................................1 1 Inleiding .............................................................................................................................................6 1.1 Aanleiding..................................................................................................................................6 1.2 Doel ...........................................................................................................................................6 1.3 Leeswijzer .................................................................................................................................6 2 De Omgevingswet.............................................................................................................................7 2.1 Algemeen ..................................................................................................................................7 2.2 Wat is de Omgevingswet? ........................................................................................................7 2.3 De fysieke leefomgeving ...........................................................................................................7 2.4 Verbeterdoelen

..........................................................................................................................8 2.4.1 Inzichtelijk omgevingsrecht ...........................................................................................8 2.4.2 Leefomgeving centraal .................................................................................................8 2.4.3 Ruimte voor lokaal maatwerk .......................................................................................8 2.4.4 Snellere besluitvorming ................................................................................................8 2.5 Algemene Maatregelen van bestuur .........................................................................................8 2.5.1 Omgevingsbesluit .........................................................................................................8 2.5.2 Besluit bouwwerken leefomgeving ...............................................................................8 2.5.3 Besluit kwaliteit leefomgeving .......................................................................................9 2.5.4 Besluit activiteiten leefomgeving ..................................................................................9 2.6 Omgevingsvisie en programma’s ..............................................................................................9 3 Het

omgevingsplan ........................................................................................................................ 10 3.1 Inleiding .................................................................................................................................. 10 3.2 Evenwichtig toedelen van functies ......................................................................................... 10 3.3 Bestuurlijke afwegingsruimte ................................................................................................. 10 3.3.1 Instructieregels .......................................................................................................... 10 3.3.2 Omgevingswaarden ................................................................................................... 11 3.3.3 Activiteiten of onderwerpen die het Rijk niet meer regelt .......................................... 11 3.3.4 Maatwerkregels ......................................................................................................... 11 3.4 Reikwijdte van het omgevingsplan ......................................................................................... 11 3.5 Welke regels komen er niet in het omgevingsplan? ..............................................................

11 3.6 Hoe komen we tot een omgevingsplan? ............................................................................... 12 3.6.1 In één keer een gemeente dekkend omgevingsplan ................................................. 12 3.6.2 Themagewijs opbouwen ............................................................................................ 12 3.6.3 Gebiedsgewijs opbouwen .......................................................................................... 13 3.6.4 Pilot Dombosch.......................................................................................................... 14 3.6.5 Prioritering opbouw .................................................................................................... 14 3.7 Ambitieniveau ......................................................................................................................... 15 3.7.1 Ambitiebepaling implementatie .................................................................................. 15 3.7.2 Ambitieniveau omgevingsplan ................................................................................... 16 3.8 Actualisering ........................................................................................................................... 17 3.8.1 Vervallen 10 jaar termijn ............................................................................................

17 3.8.2 Verwerken vergunningen ........................................................................................... 17 3.8.3 Één- of twee jaarlijkse onderhoudsronde .................................................................. 17 4 Opbouw van een omgevingsplan .................................................................................................. 18 4.1 De onderdelen ........................................................................................................................ 18 4.2 Casco en staalkaarten ........................................................................................................... 18 4.2.1 Algemeen ................................................................................................................... 18 4.2.2 Casco omgevingsplan ............................................................................................... 18 4.2.3 Staalkaarten ............................................................................................................... 19 4.3 Doelen .................................................................................................................................... 20 4.4 Keuzes ...................................................................................................................................

20 4.4.1 Stap 1 ........................................................................................................................ 20 4.4.2 Stap 2 ........................................................................................................................ 21 4.4.3 Stap 3 ........................................................................................................................ 21 4.4.4 Keuzes zijn niet voor altijd ......................................................................................... 21 4.5 Procedure ............................................................................................................................... 22 4.6 Voorbereiding, kennisgeving & participatie ............................................................................ 22 4 - plan van aanpak omgevingsplan -

5

6

7

8

9

10

4.6.1 Uitgangspunten .......................................................................................................... 22 4.6.2 Kennisgeving ............................................................................................................. 22 4.6.3 Participatie ................................................................................................................. 22 4.7 Overgangsrecht ...................................................................................................................... 23 Het tijdelijke omgevingsplan en de overgangsfase ....................................................................... 24 5.1 De situatie bij inwerkingtreding .............................................................................................. 24 5.2 Het tijdelijke omgevingsplan................................................................................................... 24 5.2.1 Vigerende bestemmingsplannen ............................................................................... 24 5.2.2 De bruidsschat ........................................................................................................... 24 5.2.3 Gemeentelijke verordeningen ....................................................................................

25 Initiatieven ...................................................................................................................................... 26 6.1 Past het in het omgevingsplan? ............................................................................................. 26 6.2 Buitenplanse omgevingsplanactiviteiten ................................................................................ 26 6.2.1 Procedure .................................................................................................................. 26 6.2.2 Vergunning van rechtswege vervalt .......................................................................... 26 6.2.3 Gevolgen voor de organisatie .................................................................................... 27 6.2.4 Adviesrecht ................................................................................................................ 27 6.3 Wijzigen van het omgevingsplan............................................................................................ 27 6.3.1 Een gedeeltelijke wijziging ......................................................................................... 27 6.3.2 Delegatiebesluiten .....................................................................................................

28 6.3.3 Wijziging- en uitwerkingsbevoegdheden ................................................................... 28 6.3.4 Wijzigen van het tijdelijke omgevingsplan ................................................................. 29 6.3.5 De initiatiefnemer sturen ............................................................................................ 29 Communicatie ................................................................................................................................ 30 7.1 Informeren van inwoners en ondernemers ............................................................................ 30 7.1.1 Inwoners .................................................................................................................... 30 7.1.2 Ondernemers ............................................................................................................. 30 7.1.3 Informatie op gemeentelijk website ........................................................................... 30 7.1.4 Training medewerkers ............................................................................................... 30 7.1.5 Overige kanalen.........................................................................................................

30 7.2 Interne communicatie ............................................................................................................. 31 7.2.1 Informeren collega’s .................................................................................................. 31 7.2.2 Informeren college ..................................................................................................... 31 7.2.3 Informeren gemeenteraad ......................................................................................... 31 Digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) ............................................................................................ 32 8.1 Ambities.................................................................................................................................. 32 8.2 Juridische regels .................................................................................................................... 32 8.3 Toepasbare regels ................................................................................................................. 32 8.4 Software ................................................................................................................................. 32 Organisatie .....................................................................................................................................

33 9.1 Projectteam ............................................................................................................................ 33 9.2 Capaciteit ............................................................................................................................... 34 9.3 Budget .................................................................................................................................... 34 9.4 Ketenpartners en regio ........................................................................................................... 35 9.5 Opleiding en oefenen ............................................................................................................. 35 Stappenplan ................................................................................................................................... 36

5 - plan van aanpak omgevingsplan -

1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Omgevingswet (Ow) staat bijna voor de deur. De wet heeft zijn vorm gekregen, de algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) zijn opgesteld, de invoeringswet is gereed en aan de nodige ICT systemen wordt hard gewerkt en op 1 juli 2022 treedt de wet in werking. De Ow kent een aantal kerninstrumenten. Om tot beleidsvorming te komen hebben gemeenten straks de omgevingsvisie en programma’s. De juridische borging van dit beleid vindt plaats in het omgevingsplan. Hiermee lijkt het Omgevingsplan de positie in te nemen van het huidige bestemmingsplan. Maar de reikwijdte van het omgevingsplan is vele malen groter dan het bestemmingsplan. Het omgevingsplan bevat straks alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Het is dan ook een hele opgave om tot zo’n omgevingsplan te komen. 1.2 Doel Met dit plan van aanpak willen we richting geven aan de overgangsfase en de nodige uitgangspunten op stellen voor het nieuwe omgevingsplan. Maar bovenal willen we ook raadsleden, bestuurders en medewerkers van de gemeente Geertruidenberg informeren en instrueren wat er nog moet gebeuren voordat de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking treedt en hoe we na deze datum met het instrument omgevingsplan om moeten gaan.

Vanwege de complexiteit die een omgevingsplan met zich mee brengt en de vele keuzes die nog gemaakt moeten worden zal dit plan van aanpak geen in beton gegoten document zijn. Wanneer de tijd het nodig acht of omdat we gewoon tot betere of andere inzichten zijn gekomen zal dit plan van aanpak herijkt moeten kunnen worden. Dit PvA moet dan ook gezien worden als een dynamisch document dat ons de richting gaat geven naar 1 juli 2022 en transitieperiode daarna. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een korte uiteenzetting gegeven van de nieuwe wet die aan de basis ligt van het omgevingsplan. Hiermee ontstaat er inzicht in de brede juridische basis die de Omgevingswet geeft aan het plan. Hoofdstuk 3 beschrijft het product omgevingsplan. Wat is de reikwijdte, wat mag er wel en niet in, en hoe gaan wij tot zo’n plan komen. De uitleg hoe we gaan komen tot de inhoud van het omgevingsplan staat in hoofdstuk 4. Hierin worden nog geen regels bepaald die in het plan komen. Maar de wel de keuzes om tot die regels te komen. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen we een omgevingsplan van rechtswege. Hoe dit werkt staat uitgelegd in hoofdstuk 5. Hoe we om willen gaan met initiatieven en het nieuwe omgevingsplan wordt toegelicht in hoofdstuk 6. Communicatie over het omgevingsplan wordt beschreven in hoofdstuk 7.

Hoofdstuk 8 geeft een korte uitleg over het digitale stelsel Omgevingswet. Het technische hart waar inwoners en bedrijven hun informatie vandaan moeten halen. Hier moeten wij als gemeente straks ook onze informatie via kunnen ontsluiten. De organisatie rondom het opstellen van het omgevingsplan en het stappenplan zijn de laatste twee hoofdstukken van dit plan van aanpak.

6 - plan van aanpak omgevingsplan -

2 De Omgevingswet 2.1 Algemeen Dit plan van aanpak is niet bedoeld om als naslagwerk te fungeren over het hoe en waarom rondom de gehele Omgevingswet. Maar omdat het omgevingsplan een zeer prominente plek in neemt deze wet is een korte algemene introductie wel op z’n plaats. 2.2 Wat is de Omgevingswet? Het Rijk vindt dat de huidige wet- en regelgeving niet past bij de manier waarop we in een dichtbevolkt land als Nederland om zouden willen gaan met onze leefomgeving. Het is te versnipperd, te complex, doet weinig recht aan lokale verschillen en sluit niet aan bij (duurzame) ontwikkelingen. Bovendien is het eerder gericht op bescherming en behoud dan op ontwikkeling en vernieuwing en is het vrijwel niet mogelijk om maatwerk tot stand te brengen omdat het stelsel sterk gestandaardiseerd is. In de nieuwe Omgevingswet worden regels over water, ruimte, bouwen, erfgoed, milieu en natuur gebundeld en vereenvoudigd. Hiermee wordt door één bril gekeken naar alle verschillende aspecten. Ook worden er nieuwe aspecten aan toegevoegd: veiligheid en gezondheid. Het begrip ruimtelijke ordening, zoals we dat kennen uit de Wet ruimtelijke ordening, voldoet daarmee niet meer en in de Omgevingswet wordt dan ook gesproken over de “fysieke leefomgeving”. De Ow heeft als doel het bereiken en in stand houden van een veilige, gezonde en goede fysieke leefomgeving.

Dit alles moet in de juiste balans zijn. Om balans te bereiken is meer lokale afwegingsruimte nodig. Minder regels en meer ruimte voor initiatieven. 2.3 De fysieke leefomgeving De fysieke leefomgeving is één van de kernbegrippen van de Omgevingswet. Het beschermen, doelmatig benutten en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving moet in balans zijn met het bereiken en in standhouden van een gezonde en veilige leefomgeving. De wet heeft dan ook betrekking op alles wat de fysieke leefomgeving beslaat. Er is geen afgebakend begrip. Door een niet limitatieve opsomming wordt er wel een duidelijke richting gegeven wat hier onder wordt verstaan:  bouwwerken  infrastructuur  water  watersystemen  bodem  lucht  landschappen  natuur  cultureel erfgoed  werelderfgoed

7 - plan van aanpak omgevingsplan -

2.4 Verbeterdoelen De invoering van de Ow is een zeer omvangrijke stelstelherziening. Met deze herziening worden een aantal verbeterdoelen nagestreefd.

2.4.1 Inzichtelijk omgevingsrecht Een stelsel in het omgevingsrecht dat voor iedereen inzichtelijk en voorspelbaar is. En daarmee makkelijk in gebruik. Dit wil de wetgever bereiken door bestaande wetgeving te bundelen, en overbodige wetgeving en regels te laten vervallen. 2.4.2 Leefomgeving centraal De fysieke leefomgeving is een veelomvattend begrip, en staat centraal bij het opstellen van beleid en regelgeving, en bij besluitvorming. Doordat het de fysieke leefomgeving centraal zet geeft dit samenhang in beleid en besluitvorming. 2.4.3 Ruimte voor lokaal maatwerk Maatwerk bieden op lokaal niveau is één van de aandachtspunten onder de Omgevingswet. Dit verbetert de positie van de lokale overheid, want die weet in het algemeen beter wat er op lokaal niveau nodig is. 2.4.4 Snellere besluitvorming De besluitvorming moet sneller. Dit kunnen we bereiken door betere integrale afstemming. Niet alleen binnen de gemeentelijke organisatie, maar ook met andere overheden. Maar ook betere samenwerking tussen bedrijven, burgers en de overheid draagt hier aan bij. 2.5 Algemene Maatregelen van bestuur De Omgevingswet wordt gecomplementeerd door vier Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB’s). Deze vier AMvB’s zijn met name gericht op de uitvoering van de wet.

2.5.1 Omgevingsbesluit Het Omgevingsbesluit (Ob) regelt in aanvulling op de wet onder meer welk bestuursorgaan het bevoegd gezag is om een omgevingsvergunning te verlenen en welke procedures gelden. Ook regelt dit besluit wat de betrokkenheid is van andere bestuursorganen, adviesorganen en adviseurs bij de besluitvorming en een aantal op zichzelf staande onderwerpen, zoals de milieueffectrapportage. Deze AMvB richt zich dus hoofdzakelijk op procedurele aspecten. 2.5.2 Besluit bouwwerken leefomgeving Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat, samen met het Besluit activiteiten leefomgeving, de algemene regels waaraan burgers en bedrijven zich moeten houden als ze bepaalde activiteiten verrichten in de fysieke leefomgeving. Dit besluit bevat regels over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid bij het (ver)bouwen van een bouwwerk, de staat van het bouwwerk, het gebruik van het bouwwerk en het uitvoeren van bouw- en sloopwerkzaamheden.

8 - plan van aanpak omgevingsplan -

2.5.3 Besluit kwaliteit leefomgeving Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) stelt de inhoudelijke normen voor gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk met het oog op het realiseren van de nationale doelstellingen en het voldoen aan internationale verplichtingen. In het Bkl zijn onder andere de instructieregels opgenomen die we moeten opnemen in het omgevingsplan. 2.5.4 Besluit activiteiten leefomgeving Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) bevat regels om het milieu, waterstaatwerken, wegen en spoorwegen en cultureel erfgoed te beschermen. Dit besluit bepaalt over welke activiteiten in de fysieke leefomgeving door het Rijk regels worden gesteld en wat daarbij de verhouding is tussen algemene rijksregels en vergunningplichten. Ook regelt dit besluit welk bestuursorgaan bevoegd gezag is voor de algemene rijksregels. 2.6 Omgevingsvisie en programma’s Het gemeentelijke beleid voor onze fysieke leefomgeving is verwoord in de omgevingsvisie. Deze heeft de raad in juni 2021 vastgesteld. Hoewel sommige beleidskeuzes in de visie nog wat globaal en algemeen zijn, geven ze wel een basis voor het omgevingsplan. Wanneer we als gemeente het belangrijk vinden dat er voor sommige onderwerpen het beleid verder wordt uitgewerkt, kunnen we er voor kiezen om een programma op te stellen. Bijvoorbeeld een programma wonen. Of een programma archeologie.

De visie en de programma’s samen vormen het beleid voor de fysieke leefomgeving welke vertaald moet worden in juridische regels in het omgevingsplan.

9 - plan van aanpak omgevingsplan -

3 Het omgevingsplan 3.1 Inleiding Als één van de kerninstrumenten van de Omgevingswet krijgt het omgevingsplan een hele prominent rol in het nieuwe stelsel. Net als de nu bekende bestemmingsplannen zorgt het omgevingsplan straks voor het juridisch borgen van de regels. Maar omdat deze regels straks betrekking hebben op de gehele fysieke leefomgeving en alle regels in het omgevingsplan een plek moeten krijgen is de reikwijdte van het omgevingsplan vele malen groter dan de huidige bestemmingsplannen. Daarnaast kent elke gemeente straks maar één omgevingsplan voor haar hele grondgebied. Op dit moment beslaan ca. 54 bestemmingsplannen de gehele gemeente. Neem daarbij onze regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving die in diverse verordeningen staan. Dan is het begrijpelijk dat het maken van een omgevingsplan geen eenvoudige opgave gaat zijn. 3.2 Evenwichtig toedelen van functies Met het omgevingsplan moeten gemeenten komen tot een evenwichtige toedeling van functies aan een locatie. Dit is vastgelegd in artikel 4.2 lid 1 van de wet. Dat gaat veel verder dan het begrip ‘goede ruimtelijke ordening’ dat we nu kennen onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Dit toedelen kunnen we bereiken door:  regels aan activiteiten te stellen voor (een gedeelte van) het grondgebied.

 functieaanduidingen met de toegelaten activiteiten (met regels) te koppelen gekoppeld aan locaties Alle regels in het omgevingsplan moeten leiden tot deze evenwichtige toedeling. Hierbij moeten we rekening houden met alle betrokken belangen. 3.3 Bestuurlijke afwegingsruimte Bestuurlijke afwegingsruimte is de beleidsruimte die overheden hebben om eigen afwegingen te maken over activiteiten in de fysieke leefomgeving. Algemeen geldt voor het benutten van de bestuurlijke afwegingsruimte dat de gemeente rekening houdt met de samenhang van de relevante onderdelen en aspecten van de fysieke leefomgeving en van de direct daarbij betrokken belangen. Verder moet een gemeente bij het benutten van bestuurlijke afwegingsruimte rekening houden met andere bestuursorganen en daarmee afstemmen als dat nodig is. Deze bestuurlijke afwegingsruimte zit op verschillende manier straks in het omgevingsplan. 3.3.1 Instructieregels Hogere overheden kunnen instructieregels opleggen die wij als gemeente moeten laten landen in ons omgevingsplan. Vaak zit hier wel enige ruimte voor uitwerking op lokaal niveau in. De instructieregels worden door het Rijk opgelegd via het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en door de provincie in hun omgevingsverordening. In het Bkl staan instructieregels waar wij als gemeente rekening mee moeten houden bij het opstellen van een Omgevingsplan.

Deze staan in hoofdstuk 5 en gaan over het waarborgen van de veiligheid, beschermen van de waterbelangen, de gezondheid en van het milieu, van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed, behoud van ruimte voor toekomstige functies, behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten, bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen, de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Instructieregels zijn in drie vormen terug te vinden: 1. 'Betrekken bij' betekent in het kader van de instructieregel dat een overheid aandacht schenkt aan feiten of verwachtingen van feiten. De bestuurlijke afwegingsruimte is groot. 2. 'Rekening houden met' is een begrip in de instructieregels van het Rijk of Provincie. Het stuurt inhoudelijk de belangenafweging. 3. 'In acht nemen' betekent in het kader van de instructieregel dat een overheid aan die instructieregel móét voldoen. Ook in de (concept) Omgevingsverordening van de provincie Noord-Brabant zijn in hoofdstuk 5 instructieregels opgenomen die van invloed gaan zijn op ons omgevingsplan. 10 - plan van aanpak omgevingsplan -

3.3.2 Omgevingswaarden Een omgevingswaarde is één van de instrumenten waarmee wij als gemeente ons beleid van uit onze omgevingsvisie of programma’s kunnen uitvoeren. Deze moet objectief zijn vast te stellen en meetbaar zijn. In feite zijn omgevingswaarden normen die de gewenste staat of kwaliteit van de fysieke leefomgeving als beleidsdoel vastleggen. Bijvoorbeeld de kwaliteit van de buitenlucht, de kwaliteit van water, of de toelaatbare belasting door geur of geluid. De omgevingswaarden zijn alleen bindend voor de overheid zelf. Het zijn dus normen en verplichtingen die we met name ons zelf opleggen, om tot uitvoering van ons gewenste beleid te komen. Er zijn wel manieren om omgevingswaarden ook juridisch bindend te maken. Bijvoorbeeld als voorschrift in een omgevingsvergunning of als algemene regel. Omgevingswaarden zijn maatstaven voor de staat of kwaliteit van de fysieke leefomgeving of een onderdeel daarvan, of de toelaatbare belasting door activiteiten of toelaatbare concentratie of depositie van stoffen in de fysieke leefomgeving of een onderdeel daarvan. 3.3.3 Activiteiten of onderwerpen die het Rijk niet meer regelt Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet regelt het Rijk een aantal activiteiten en onderwerpen niet meer. Hiervoor kan de gemeente zelf regels stellen in het omgevingsplan en dus meer maatwerk leveren.

Dit gaat onder andere over activiteiten die betrekking hebben op hotels, cafetaria’s, muziektheaters, dagrecreatie, detailhandel, maneges, sporthallen, etc. Om te voorkomen dat bij inwerkingtreding van de Omgevingswet de rijksregels die nu gelden en straks in het omgevingsplan kunnen landen ineens niet meer van kracht zijn heeft het rijk de bruidsschat geïntroduceerd. In de bruidsschat zijn deze regels opgenomen en deze maakt straks onderdeel uit van het tijdelijke omgevingsplan. Hier wordt in 5.2 nader op ingegaan. 3.3.4 Maatwerkregels Een maatwerkregel is een lokale uitwerking van een algemene regel van het Rijk of de provincie. Alleen wanneer ze de bevoegdheid hebben gekregen van een hoger bestuursorgaan, kunnen decentrale bestuursorganen maatwerkregels stellen. Met de maatwerkregels kunnen decentrale overheden de regels van hogere bestuursorganen toespitsen op de lokale situatie. Niet alle maatwerkregels zijn mogelijk. Het bevoegd gezag ka alleen maatwerkregels stellen 'met het oog op de doelen van de wet'. Dit betekent dat het bevoegd gezag maatwerkregels moet kunnen motiveren vanuit bijvoorbeeld de bewoonbaarheid van het land of de bescherming en verbetering van het leefmilieu. 3.4 Reikwijdte van het omgevingsplan De reikwijdte van het omgevingsplan is vele malen groter dan wij tot nu toe gewend zijn geweest bij bestemmingsplannen.

Dit heeft in eerste instantie te maken met het begrip ‘fysieke leefomgeving’. Dit containerbegrip is al weinig afgebakend en kan bijna alles wat we kunnen zien bevatten. Hier is in paragraaf 2.3 al op ingegaan. In het Omgevingsbesluit (Ob) is bepaald welke onderdelen er verplicht zijn om op te nemen in het omgevingsplan. Volgens artikel 2.1 lid 1 van het Omgevingsbesluit worden in ieder geval in het omgevingsplan regels opgenomen over activiteiten die de leefomgeving of onderdelen daarvan wijzigen. Onder het wijzigen van onderdelen van de fysieke leefomgeving of het gebruik daarvan wordt verstaan: • gebruik van natuurlijke hulpbronnen; • activiteiten waardoor emissies, hinder of risico’s worden veroorzaakt; • nalaten van activiteiten; en • gevolgen voor de mens voor zover die lopen via de fysieke leefomgeving 3.5 Welke regels komen er niet in het omgevingsplan? Het omgevingsplan bevat straks de gemeentelijke regels voor activiteiten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Alle regels die onderdelen van de fysieke leefomgeving wijzigen moeten in het omgevingsplan komen. Dit is bepaald in artikel 2.1 eerste lid van het Omgevingsbesluit. Gezien de breedte van het begrip fysieke leefomgeving is dus te verwachten dat de regels in een omgevingsplan 11 - plan van aanpak omgevingsplan -

op heel veel activiteiten betrekking gaan hebben. Van het kappen van een boom, tot het veranderen van het gebruik van een pand, tot de bouw van hele woonwijken. Maar ook belangrijk is om te weten welke onderwerpen er dus niet in het omgevingsplan geregeld mogen worden. Dit wordt in eerste instantie bepaald door de reikwijdte van de Omgevingswet. Die heeft betrekking op de fysiek leefomgeving. (artikel 1.2 en 2.4 Ow).Maar in het Omgevingsbesluit (artikel 2.1 lid 2) is opgenomen welke onderwerpen er in ieder geval niet in het omgevingsplan mogen komen:  het bedrijfsmatig voeren van een seksinrichting (artikel 151a Gemeentewet)  openbare orde (artikel 151b, 151c en 172 Gemeentewet)  het veroorzaken van hinder voor omwonenden (artikel 151d Gemeentewet)  het ophouden van groepen van personen (artikel 154a Gemeentewet)  straffen bij overtreding van de regels (artikel 154 en 154b Gemeentewet)  openbare samenkomsten en vermakelijkheden (artikel 172, lid 2 Gemeentewet)  gemeentelijke belastingen (artikel 216 Gemeentewet) Daarnaast zijn er nog de volgende regels die niet in het omgevingsplan mogen:  Regels over onderwerpen die in andere regelgeving uitputtend zijn geregeld (artikel 1.4 Ow).  Regels die afwijken van het Bal, Bbl of een omgevingsverordening en waarbij het niet mogelijk is maatwerkregels in het omgevingsplan op te nemen (artikel 4.6, derde lid Ow).

 Regels die de infrastructuur van het Rijk belemmeren (artikel 5.163 Bkl). 3.6 Hoe komen we tot een omgevingsplan? Er zijn diverse mogelijkheden om in de periode tot eind 2029 te komen tot een omgevingsplan. Aan alle manieren kleven voor- en nadelen. 3.6.1 In één keer een gemeente dekkend omgevingsplan Juridisch en technisch gezien is het mogelijk om in één keer een omgevingsplan te maken voor de gehele gemeente en die ook in een keer door de raad vast te laten stellen. Deze methode geeft de beste mogelijkheid om tot een integrale werkwijze te komen en biedt de beste mogelijkheid om te komen tot uniformiteit in de systematiek en regels van het plan. De omvang en complexiteit van het omgevingsplan maakt dat deze methode in de praktijk bijna onwerkbaar is. De taak die op ons afkomt is omvangrijker dan de actualisatie van alle bestemmingsplan bij de invoering van de huidige Wet ruimtelijke ordening (Wro). Ook daar heeft de organisatie enkele jaren over gedaan. Deze manier van opbouwen van het omgevingsplan wordt vanuit de organisatie dan ook niet gezien als een realistische optie. 3.6.2 Themagewijs opbouwen De nieuwe wet geeft de mogelijkheid om het omgevingsplan gefaseerd op te bouwen. Welke fases je daarvoor kiest en hoe je die afbakent is een eigen keuze. Dit kan je doen door te kiezen voor een opbouw per thema. Bijvoorbeeld wonen, groen, water, erfgoed.

Het voordeel hier van is de thema’s kunnen aanhaken op bestaande beleidsthema’s en bestaande beleidscyclus. Zo is het makkelijker in het plan in te springen op trends en ontwikkelingen binnen die thema’s. Nadeel. De integrale werkwijze is beperkt tot het beleidsthema. Op locatieniveau komen thema’s samen. Een omgevingsplan moet voorzien in een regeling voor alle toegestane functies en activiteiten. Het risico ontstaat dat er een ratjetoe aan regelingen ontstaat . Benoemen van thema’s is vaak lastig. Er is vaak overlap en niet altijd duidelijk in welke thema bepaalde regels terug zouden moeten komen. Themagewijs opbouwen is juridisch wel mogelijk. Maar themagewijs afbreken van het tijdelijke omgevingsplan is vaak lastig of soms zelf niet mogelijk. De kans dat er hierdoor een aantal jaren een heel onoverzichtelijk pallet aan regels naast elkaar gehanteerd moet worden is vrij groot. De voordelen lijken in dit geval dan ook niet op te wegen tegen nadelen. Daarom wordt deze methode ook ambtelijke niet voorgestaan. 12 - plan van aanpak omgevingsplan -

3.6.3 Gebiedsgewijs opbouwen Gefaseerd opbouwen van je omgevingsplan kan ook per gebied. Door te kiezen voor gebieden met een ruimtelijke samenhang is het mogelijk om voor zo’n gebied een set integrale regels te maken. De samenhang en uniformiteit bewaken van de regels tussen de gebieden is de grootste uitdaging wanneer voor deze methode wordt gekozen. Omdat het opbouwen hiermee in afgebakende stukken opgeknipt kan worden is te verwachten dat de grote bulk werk hiermee voor de organisatie behapbaar wordt. Maak ook voor de gemeenteraad levert een gebiedsgerichte opbouw meer overzicht. In tegenstelling tot themagericht opbouwen kan het tijdelijke omgevingsplan makkelijker gebiedsgericht worden afgebroken. Wanneer een deelgebied is afgerond komt dit volledig ter vervanging van het tijdelijke omgevingsplan voor dat deelgebied. Een ander bijkomend voordeel is de planning. Het tijdelijke omgevingsplan bestaat uit alle vigerende bestemmingsplannen, verordeningen en de bruidsschat. Een groot deel van de vigerende bestemmingsplannen zijn relatief verouderde plannen. Door per deelgebied een stuk omgevingsplan te maken en daarmee het tijdelijke omgevingsplan te vervangen kunnen we op relatief korte termijn aan achterstallig onderhoud gaan doen. Gebiedsgericht opbouwen krijgt dan ook vanuit de organisatie de voorkeur.

De omgevingsvisie vormt een veel opzichten de basis voor het omgevingsplan. De gebieden uit de visie zijn een prima basis de indeling van het omgevingsplan.

Keuze 1: We bouwen het omgevingsplan gebiedsgericht op 13 - plan van aanpak omgevingsplan -

3.6.4 Pilot Dombosch Al ruime tijd zijn we als gemeente bezig om in en rond Dombosch te oefenen met verschillende aspecten van de Omgevingswet. In voorbereiding op de uiteindelijke omgevingsvisie is voor Dombosch een visie opgesteld, waarbij veelvuldig is geoefend met de betrokkenheid van bewoners, bedrijven en andere belanghebbende. Voor de verschillende aspecten en opgaves die uit die visie naar voren zijn gekomen willen ook de juiste juridische kaders gevormd hebben. Een bestemmingsplan onder de huidige Wet ruimtelijke ordening is hiervoor te beperkend. Om die reden is Dombosch aangemeld als pilot locatie onder Crisis en herstelwet. Hiermee kan voor Dombosch een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte worden opgesteld. De voorbereidingen om tot zo’n bestemmingplan te komen zijn al enige tijd geleden opgestart. Maar door personele problemen en prioritering van beschikbare capaciteit ligt deze voorbereiding al een ruime tijd stil. Naar verwachting zijn deze personele problemen niet opgelost voor september van dit jaar. De invoering van de Omgevingswet staat nog steeds gepland voor 1 juli 2022 en komst dus snel dichterbij. De tijd, financiële middelen en energie die nog nodig zijn om de pilot Dombosch af te ronden kunnen daarom beter benut worden om Dombosch als eerste gebied aan te wijzen waar wij als gemeente het omgevingsplan voor op gaan stellen.

Keuze 2: Dombosch behoudt zijn pilot status en wordt het eerste deel om te gaan oefenen met het opstellen van een omgevingsplan. 3.6.5 Prioritering opbouw De prioritering van de rest van de gebieden zal voornamelijk ingegeven worden door de actualiteit van de huidige bestemmingsplanvoorraad. Een deel van de bestemmingsplannen is ouder dan 10 jaar en is nog geen IMRO gecodeerd plan. Hierdoor zijn deze plannen ‘slechts’ als PDF te bekijken op ruimtelijkeplannen.nl. Hiermee voldoen we aan de minimale digitaliseringsverplichting die nu onder de Wro geldt. Dit is voldoende om bij de invoering van de Omgevingswet de bestemmingsplannen te raadplegen. Dit voldoet echter in geen enkel opzicht aan de doelstellingen van de wet. Om die reden is het voorstelbaar dat de deelgebieden die nog onvoldoende digitaal ontsloten zijn eerder worden opgepakt dan deelgebieden die nu al voldoen aan de IMRO standaarden. Dit zijn de volgende gebieden: - Woonwijk Raamsdonksveer Noord - Woonwijk Raamsdonksveer Zuid - Woonwijk Geertruidenberg Noordwest - Bedrijventerrein Gasthuiswaard - Amergebied, inclusief centrale - Bedrijventerrein Rivierkade Geertruidenberg - Raamsdonk - De Pontonnier (wordt nog vastgesteld voor inwerkingtreding Ow) De actuelere delen van de gemeente kunnen daarna volgen.

Dat zijn de gebieden: - Buitengebied - Centrum Geertruidenberg - Centrum Raamsdonksveer - Bedrijventerrein de Pontonnier Woongebieden zijn in het algemeen minder dynamisch en aan veranderingen onderhevig dan bijvoorbeeld bedrijventerreinen of een buitengebied. Voor dit soort gebieden is actualisering van het planologische regiem en het bieden van eventueel maatwerk voor ontwikkelingen van groter belang dan voor een gemiddelde woonwijk. Door na het eerste oefenjaar 2022, waarin je een omgevingsplan voor een bedrijventerrein opstelt, in 2023 ook te beginnen met kern Raamsdonk. Krijgen we als 14 - plan van aanpak omgevingsplan -

organisatie ook meer kennis van het omgevingsplan bij andere activiteiten. Omdat in Raamsdonk veel verschillende activiteiten voorkomen op een relatief klein gebied. Bijvoorbeeld wonen, horeca, detailhandel, maatschappelijke activiteiten. De gebiedsindeling voor het omgevingsplan gaat zoveel mogelijk de indeling volgen zoals deze in de omgevingsvisie is geïntroduceerd. Dit afwegende zou de prioritering in deelgebieden er als volgt uit zien: Deelgebied Dombosch Gasthuiswaard Rivierkade en Pontonnier Raamsdonk Amergebied Raamsdonksveer Geertruidenberg Agrarisch gebied met waarden* Agrarisch gebied open landschap* Natuurgebieden* 9 Centrum Raamsdonksveer 10 Centrum Geertruidenberg * Buitengebied 1 2 3 4 5 6 7 8

Startjaar 2022 2023 2023 2023 2024 2024 2024 2025

Verwachte afronding 2023 2024 2024 2024 2026 2025 2025 2027

2026 2026

2027 2027

Omdat het opstellen van een omgevingsplan voor iedereen nog pionieren is en omdat juridische afbakening op grond van jurisprudentie nog gevormd moet worden, moeten we niet de illusie hebben dat we het de eerste keer gelijk goed doen. Wanneer een deelgebied aan de raad wordt voorgelegd voor vaststelling, is het zeer aannemelijk dat we bij dat besluit gelijk voorstellen om wijzigingen of aanvullingen door te voeren in eerder vastgestelde delen. Keuze 3: Na Dombosch krijgen de gebieden die nu niet IMRO-gecodeerd zijn prioriteit. 3.7 Ambitieniveau 3.7.1 Ambitiebepaling implementatie Een van de eerste bestuurlijke besluiten die zijn genomen rondom de implementatie van de Omgevingswet was het vaststellen van het koersdocument door de gemeenteraad op 15 juli 2018. De input van het koersdocument en de gekozen ambities die hier in zijn opgenomen zijn een resultaat van onder andere de workshop ‘raad in beraad’ uit oktober 2017. Het bepalen van de veranderambitie is een essentieel onderdeel van het koersdocument. Veranderambities zijn grofweg in vier segmenten te onderscheiden.

15 - plan van aanpak omgevingsplan -

I. II. III. IV.

Consoliderend: de wet wordt gebruikt om de noodzakelijke wetswijzigingen door te voeren. Calculerend: de gemeente komt alleen in beweging waar de Omgevingswet aanwijsbaar voordeel oplevert en waar verandering wordt nagestreefd. Onderscheidend: de gemeente gebruikt de wet lokaal om op onderdelen het verschil te maken. Vernieuwend: de gemeente gebruikt de Omgevingswet voor een forse vernieuwingsslag.

Voor de implementatie van de wet heeft de raad aangegeven gebruik te willen maken van de vernieuwende mogelijkheden die de wet biedt. Vernieuwend als invoeringsstrategie is dan ook de stip op de horizon voor het algehele traject van de implementatie. De bestuurlijke ambities worden vertaald in het proberen zo vroeg mogelijk ondernemers en inwoners te betrekken bij het proces, een gebiedsgerichte aanpak, vermindering van regels en verbetering van dienstverlening. Maar terecht is in het koersdocument ook opgemerkt dat er nog veel onzeker was voor de raad bij deze positiebepaling , omdat de gevolgen van de wet in 2018 nog vrij abstract waren. 3.7.2 Ambitieniveau omgevingsplan Bij het opstellen van het nieuwe omgevingsplan moet het ambitieniveau altijd in het achterhoofd worden gehouden. Maar het omgevingsplan is de plek waar het ambitieniveau concreet tot uiting moet komen in regelgeving, en dus direct gevolgen heeft voor bestuurders, de ambtelijke organisatie, inwoners en bedrijven. Voor alle partijen zijn de gevolgen nog steeds lastig te overzien. De pilot status die bedrijventerrein Dombosch heeft gekregen in het gehele implementatietraject kan nog steeds gebruikt worden om inzicht te krijgen in de (on)mogelijkheden die nieuwe wet ons geeft bij het opstellen van een omgevingsplan. Op dat moment worden consequenties duidelijk.

Organisatorische consequenties, financiële consequenties, maar ook bestuurlijke- en procedurele consequenties. Dit plan van aanpak is het leidende document in de opmaat naar het op te stellen omgevingsplan, maar geeft nog geen antwoord op alle keuze die gemaakt moeten worden. Doordat we het 16 - plan van aanpak omgevingsplan -

omgevingsplan gebiedsgericht opbouwen en de gebieden gefaseerd aanpakken, creëren we voor ons zelf de mogelijkheid om per fase en per deelgebied te bekijken of het ambitieniveau haalbaar is en wat de gevolgen zijn. Met name door te leren van eerdere fases. Bij het opstellen bekijken we of het ambitieniveau gelijk gehaald kan worden. Een beleidsneutraal omgevingsplan is vanwege de snelheid en de beperkte complexiteit een keuze. Hiermee is het mogelijk om sneller en eenvoudiger aan onze wettelijke taak te voldoen. Dit sluit echter in geen geval aan op het gestelde ambitieniveau en de doelstelling van de wet. Toch is het voorstelbaar dat wij vanwege de complexiteit van de nieuwe wet en capaciteit van de ambtelijke organisatie bij het opstellen niet op alle aspecten in het omgevingsplan volledig het gekozen ambitieniveau kunnen na streven. Voor sommige ambities is het ook noodzakelijk om eerst het beleid geactualiseerd te hebben. Nieuw beleid vertalen in nieuwe juridische regels geeft een vernieuwend omgevingsplan. Een omgevingsplan is een levendig document dat, wanneer het noodzakelijk is, bijgesteld kan worden. (zie ook 3.7. Actualisering). De stip op de horizon is duidelijk, hoe snel we bij de stip willen komen nog niet. Waar mogelijk steken we het omgevingsplan zo vernieuwend mogelijk in. Maar we gaan stapsgewijs naar het ambitieniveau toe werken.

Keuze 4: Waar mogelijk is het omgevingsplan vernieuwend. Maar we accepteren dat dit niet op alle onderdelen gelijk mogelijk is. 3.8 Actualisering 3.8.1 Vervallen 10 jaar termijn De Wet ruimtelijke ordening kende een verplichting om bestemmingsplannen elke tien jaar te actualiseren. Een vergelijkbare verplichting kent de Omgevingswet niet. In de wet wordt namelijk uitgegaan dat gemeente voortdurend zorgen voor het actueel houden van het plan en zo nodig het plan op onderdelen aanpast. Wanneer de samenleving daarom vraagt kunnen onderdelen of regels aangepast worden. Ook is inspelen op onvoorziene ruimtelijke ontwikkelingen makkelijker. Aanpassing is dan ook alleen nodig voor die onderdelen die aanpassing behoeven. Delen die nog actueel zijn blijven ongewijzigd, ongeacht de leeftijd dat een dergelijke regel al bestaat. Aandacht en capaciteit kan dus gericht worden op die onderdelen die gewijzigd moeten worden en zijn niet nodig voor onnodig actualiseren van andere onderdelen. 3.8.2 Verwerken vergunningen Afwijken van een omgevingsplan zal in veel gevallen met een omgevingsvergunning mogelijk gemaakt worden. Artikel 4.17 van de Omgevingswet geeft gemeenten wel de verplichting om omgevingsvergunningen die een buitenplanse omgevingsplanactiviteit mogelijk maken in het omgevingsplan te verwerken. Met een delegatiebesluit kan hier een praktische uitwerking aangegeven worden.

Hier wordt in 6.3.2 nog op ingegaan. In de overgangsfase is deze verplichting nog niet van toepassing. Dus pas na 2029 zijn we verplicht om omgevingsvergunning in het omgevingsplan te verwerken. Uiteraard kunnen omgevingsvergunningen in afwijking van het omgevingsplan direct meegenomen worden bij de deeluitwerkingen van het omgevingsplan. 3.8.3 Eén- of twee jaarlijkse onderhoudsronde Gezien de verplichting tot het verwerken van omgevingsvergunningen en de zorgplicht in het actueel houden van het omgevingsplan is het zeer aannemelijk dat er een één- of tweejaarlijkse onderhoudsronde komt. Het is als organisatie dus belangrijk om hier rekening mee te houden op financieel vlak en qua capaciteit. Keuze 5: Met een één- of twee jaarlijkse onderhoudsronde houden het omgevingsplan actueel en voldoen we aan onze verplichting om omgevingsvergunningen binnen 5 jaar te werken. 17 - plan van aanpak omgevingsplan -

4 Opbouw van een omgevingsplan 4.1 De onderdelen In een aantal zaken is een omgevingsplan wel te vergelijken met een bestemmingsplan. Net als bij een bestemmingsplan bestaat een omgevingsplan straks uit drie onderdelen: 1. Toelichting 2. Regels 3. Verbeelding De regels en de verbeelding zijn wettelijk verplichte onderdelen van het omgevingsplan. Deze vormen dan ook het juridische kader. Een toelichting bij het omgevingsplan is vanuit de Omgevingswet niet verplicht om op te stellen. Maar vanuit de verplichting in de Awb om tot een deugdelijke motivering te komen is een toelichting noodzakelijk om tot verantwoording van keuzes te komen die aan besluitvorming ten grondslag liggen. Een omgevingsplan zonder toelichting is dan ook bijna niet voorstelbaar. Het zou als bestuurder/besluitvormer dan ook altijd wenselijk moeten zijn om tot een gedegen besluit te komen. De vorm van een toelichting is wel vrij. De vergelijking met een bestemmingsplan is in vele opzichten niet terecht. Is het niet om de reikwijdte van een omgevingsplan dat vele malen groter is dan bij een bestemmingsplan, dan is het wel om de vorm die een omgevingsplan heeft. Een omgevingsplan krijgt veel meer de verschijningsvorm van een verordening en lijkt daarin minder op een bestemmingsplan dan men zou verwachten.

Dit is ook niet gek, als diverse regels uit onze verordeningen een plek moeten gaan krijgen in het omgevingsplan. 4.2 Casco en staalkaarten 4.2.1 Algemeen Alle gemeente in Nederland worstelen sinds de komst van de Omgevingswet met de vraag hoe het omgevingsplan er uit komen te zien. Wat staat er in? Hoe omschrijf je dat, welke keuzes maak je? Vanuit de VNG zijn er veel handvaten aangereikt, zodat niet elke gemeente zelf het wiel hoeft uit te vinden. Waar de Wro nog de doelstelling had om tot standaardisering van bestemmingsplannen te komen en dit doel ook nog eens wettelijk was verankerd, heeft de Omgevingswet die intentie niet. Toch zijn herkenbaarheid en structuur belangrijke onderdelen voor een omgevingsplan. Zo blijven onderdelen makkelijk te vinden. 4.2.2 Casco omgevingsplan Vanuit de VNG is een casco voor het omgevingsplan aangereikt. Dit casco biedt de eerste structuur, en dus herkenbaarheid. Het casco heeft betrekking op het regel deel van het plan. De VNG heeft als doel voor ogen gehad om gemeenten te ondersteunen bij het maken van een omgevingsplan en de opgave hiertoe zichtbaarder, hanteerbaarder en vooral doenbaar te maken. Als gemeente Geertruidenberg zullen wij dan ook zoveel mogelijk proberen aan te sluiten bij het casco dat door de VNG is aangedragen. Het casco geeft in eerste instanties hoofdstukken. Hoofdstuk 1 zijn de algemene bepalingen zoals begrippen etc.

Eenduidigheid in begrippen gaat een groot voordeel opleveren ten opzichte van de huidige situatie, waarin begrippen per bestemmingsplan, verordening of wettelijke regeling weer anders kunnen zijn. Met name afstemming van begrippen tussen RO en milieu zouden tot minder onduidelijkheid moeten gaan leiden. Hoofdstuk 2 beschrijft de doelen van het omgevingsplan. Belangrijke doelen die een omgevingsplan nastreeft komen direct voort uit de maatschappelijke doelen van de wet, zoals verwoord in artikel 3.1 van de Omgevingswet. Maar ook uit de uitoefening van onze taken en bevoegdheden, zoals verwoord in artikel 2.1 van de wet. Ook kunnen er doelen opgenomen zijn voor een bepaald gebied of een bepaald thema. Als er omgevingswaarde in een omgevingsplan worden opgenomen krijgen die ook een plek in hoofdstuk 2. In 4.3 wordt hier verder op ingegaan. Wanneer voor het nastreven van omgevingswaarden een programma met programmatische aanpak nodig is, krijgt deze een plek in hoofdstuk 3. Wij zullen in de meeste gevallen te maken krijgen met niet verplichte programma’s. Dus programma’s die als uitwerking van (sectoraal) beleid bedoelt zijn. Deze krijgen geen directe plek in het omgevingsplan. 18 - plan van aanpak omgevingsplan -

In hoofdstuk 4 worden onderdelen van de fysieke leefomgeving aangewezen, als dit nodig is voor verdere bepaling van het toepassingsbereik van het omgevingsplan. Denk hierbij aan afbakeningen van bijvoorbeeld ‘bebouwde kom’, of ‘cultureel erfgoed’, of ‘stiltegebieden’. Hoofdstuk 5 is de plek in het omgevingsplan waar de activiteiten worden omschreven. Artikel 4.1 lid 1 van de Omgevingswet stelt dat in het omgevingsplan regels kunnen worden gesteld aan activiteiten die gevolg (kunnen) hebben voor de fysieke leefomgeving. En volgens 4.2 bevat het omgevingsplan in ieder geval regels voor het evenwichtig toedelen van functies. Door activiteiten evenwichtig over locaties te verdelen, wordt voldaan aan dit evenwichtig toedelen. Hoofdstuk 5 is dus waarschijnlijk het meest belangrijke onderdeel van het omgevingsplan. Hoe die activiteiten geregeld gaan worden moet per activiteit en locatie bepaald worden. Globale regels, gedetailleerde regels, specifieke zorgplicht, maatwerkregels, meldingsplicht, omgevingsvergunning? In 4.4 gaan we verder in op de ontwerpkeuzes die bij een omgevingsplan komen kijken. Let wel op, is er voor een activiteit helemaal niks geregeld, dan is deze zonder meer toegestaan. De andere hoofstukken regelen zaken zoals de financiële bepalingen, handhaving, monitoring, overgangsrecht en slotbepalingen.

4.2.3 Staalkaarten Naast het casco heeft de VNG ook staalkaarten opgesteld. Waar het casco structuur biedt voor het omgevingsplan, geven de staalkaarten handvatten voor de (juridische) regels van het omgevingsplan. Er zijn verschillende staalkaarten ontwikkeld. Een aantal staalkaarten zijn gebiedsgericht. Bijvoorbeeld de staalkaarten: - Centrum stedelijk gebied - Bestaande woonwijken - Buiten centrum stedelijk gebied - Bedrijventerreinen - Buitengebied Maar er zijn ook staalkaarten ontwikkeld die meer themagericht zijn. Met name omdat dit thema’s zijn die zich veelal niet beperken tot één gebied. Dit zijn bijvoorbeeld de staalkaarten: - Bedrijfsmatige activiteiten - Energietransitie - Integratie van verordeningen (2 delen) De staalkaarten in combinatie met het casco moet ons als gemeente de komende jaren houvast gaan bieden in de complexe puzzel. Omdat de staalkaarten landelijk openbaar beschikbaar zijn zullen veel gemeenten hier gebruik van maken. Maar bovenal zijn veel adviesbureaus betrokken geweest bij het opstellen van de staalkaarten. Of kennen zij de inhoud van de staalkaarten. Wanneer wij als gemeente Geertruidenberg het casco en de staalkaarten zoveel mogelijk omarmen maken het wij het makkelijker voor adviesbureaus die ons gaan ondersteunen in het opstellen van het omgevingsplan, om aan te haken op de ‘Bergse-methode’.

Keuze 6: Het VNG casco voor het omgevingsplan en de staalkaarten vormen de basis voor het omgevingsplan in Geertruidenberg stijl.

19 - plan van aanpak omgevingsplan -

4.3 Doelen Voorafgaand aan het opstellen van het omgevingsplan is het noodzakelijk dat we als gemeente onze doelen duidelijk hebben die in het omgevingsplan een plek moeten krijgen. Artikel 1.3 en 2.1 uit de wet zijn hier in leidend. Artikel 1.3 omvat de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet. Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en b. doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Artikel 2.1 beschrijft de taken die overheden hebben bij het uitoefen van hun bevoegdheid. 1. Een bestuursorgaan van een gemeente, een provincie of het Rijk of, met inachtneming van de Waterschapswet, van een waterschap oefent zijn taken en bevoegdheden op grond van deze wet uit met het oog op de doelen van de wet, tenzij daarover specifieke regels zijn gesteld. 2. Het bestuursorgaan houdt daarbij rekening met de samenhang van de relevante onderdelen en aspecten van de fysieke leefomgeving en van de rechtstreeks daarbij betrokken belangen. 3. Bij de op grond van deze wet gestelde regels kan de toepassing van het eerste en tweede lid worden uitgewerkt of begrensd.

Deze uitwerking of begrenzing kan in ieder geval betrekking hebben op: a. het waarborgen van de veiligheid, b. het beschermen van de gezondheid, c. het beschermen van het milieu, d. het duurzaam veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening, e. het beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden, f. het behoud van cultureel erfgoed, g. het behoud van de uitzonderlijke universele waarde van werelderfgoed, h. de natuurbescherming, i. het tegengaan van klimaatverandering, j. de kwaliteit van bouwwerken, k. de evenwichtige toedeling van functies aan locaties, l. het behoeden van de staat en werking van infrastructuur voor nadelige gevolgen van activiteiten, m. het beheer van infrastructuur, n. het beheer van watersystemen, o. het beheer van geobiologische en geothermische systemen en ecosystemen, p. het beheer van natuurlijke hulpbronnen, q. het beheer van natuurgebieden, r. het gebruik van bouwwerken, s. het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen. 4. Bij de evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt in ieder geval rekening gehouden met het belang van het beschermen van de gezondheid.

De vraag is hoe gaan wij in ons omgevingsplan voldoen aan de maatschappelijke doelen van de wet en voldoen we daarmee ook aan de taken die wij als gemeente hebben toebedeeld gekregen? 4.4 Keuzes Het opstellen van een omgevingsplan is ook het maken van keuzes. Keuzes die essentieel zijn voor de vorm en inhoud van het omgevingsplan. De ontwerpvragen die de VNG in een (online) ontwerptool heeft gegoten vormen een goede basis om tot deze keuzes te komen. 4.4.1 Stap 1 In de eerste stap wordt bekeken wat je in een omgevingsplan wilt regelen en waarom. Dit heeft onder andere te maken met de doelen doe je als gemeente stelt, de kaders die vanuit de omgevingsvisie zijn meegegeven en de vraag waar we als gemeente allemaal van willen zijn. Dus wat zijn de onderwerpen die het bestuur naar zich toe trekt en wat wordt overgelaten aan de markt. 20 - plan van aanpak omgevingsplan -

4.4.2 Stap 2 In stap 2 moeten we ons zelf de vraag stellen wat we moeten en kunnen regelen in het plan. De reikwijdte van de wet is hierin belangrijk. Hier is in paragraaf 2.3 en 3.4 al op ingegaan. Maar ook kunnen instructieregels of rechtstreeks werkende regels van bijvoorbeeld Rijk of provincie de inhoud van het omgevingsplan beïnvloeden. De provincie heeft in haar Omgevingsverordening instructieregels opgenomen. Het Rijk heeft bijvoorbeeld in het Bal en Bkl algemene regels opgenomen die direct doorwerken voor het omgevingsplan. 4.4.3 Stap 3 De derde stap gaat over de keuze hoe we dingen willen regelen. Willen we juist iets uitsluiten of juist iets toestaan? Kies je er dus voor om niets te regelen, een algemene regel op te nemen of om bijvoorbeeld juist een vergunningplicht op te leggen.

Het vernieuwende karakter van het omgevingsplan dat we nastreven wil niet zeggen dat we maar zo vaak mogelijk voor ‘niet regelen’ moeten kiezen. Er kunnen genoeg redenen zijn om wel iets te willen regelen. Met algemene regels en de zorgplicht hebben we meer mogelijkheden dan we nu gewend zijn het omgevingsrecht. 4.4.4 Keuzes zijn niet voor altijd Het afwegen van deze keuzes moet per gebied en thema worden gedaan. Het is dus niet haalbaar en zinvol omdat nu in dit plan van aanpak te doen. Per uitwerking zal op het juiste moment hierover nagedacht moeten worden en waar nodig met de raad bediscussieerd worden. Belangrijk om in het achterhoofd te houden is dat keuzes die gemaakt worden, geen keuzes voor altijd zijn. Het omgevingsplan is een document dat een vertaling is van het ambitieniveau en de keuzes van dat moment. Wanneer er aanleiding voor is kunnen onderdelen van het omgevingsplan weer aangepast worden en kunnen de keuzes opnieuw tegen het licht worden gehouden. Keuze 7: Inhoudelijke keuzes maken we bij het opstellen van de deeluitwerkingen van het omgevingsplan.

21 - plan van aanpak omgevingsplan -

4.5 Procedure Voor het vaststellen (of wijzigen) van een omgevingsplan geldt de openbare voorbereidingsprocedure volgens afdeling 3.4 uit de Algemene wetbestuursrecht. (Awb). Hiermee wijkt de procedure nauwelijks af van wat we gewend zij bij een bestemmingsplan. De procedure kent 3 stappen: 1. Bekendmaking: de gemeente maakt bekend dat ze het omgevingsplan gaat wijzigen en stelt eventueel een milieueffectrapport (MER) op. 2. Ter inzage: de gemeente geeft kennis van het ontwerp-omgevingsplan en legt het ter inzage (6 weken). Iedereen kan daarna zienswijzen inbrengen. 3. Vaststelling: De gemeenteraad stelt het omgevingsplan vast. Wanneer er geen zienswijzen zijn ingebracht, stelt de gemeente binnen 4 weken na afloop van de zienswijzen termijn het Omgevingsplan vast. Na vaststelling van het plan moet het besluit bekend gemaakt worden. Hier moet minimaal 2 weken tussen zitten, behalve als het om een ongewijzigde vaststelling gaat, GS geen zienswijzen heeft ingediend of als GS heeft aangegeven dat het plan eerder ter inzage mag. 4 weken na de bekendmaking van het besluit treed het plan in werking, tenzij de gemeente moet aangeeft dat het plan later in werking treedt. 4.6 Voorbereiding, kennisgeving & participatie 4.6.1 Uitgangspunten Voor dat er wordt begonnen met het schrijven van een deeluitwerking van het omgevingsplan is er de nodige voorbereiding.