Begroting 2025-2028 definitief 081024
Tekst van het document
25
2.2.2 Duurzame mobiliteit Om te komen tot een fossielvrije gemeente moeten we werken naar andere manieren van vervoer. Duurzame mobiliteit dat kansrijk is binnen de gemeente Geertruidenberg knippen we in eerste instantie op in twee onderdelen: deelmobiliteit en de fietsinfrastructuur. Bij deelvervoer kijken we naar de kansen van deelauto's en deelfietsen. Bij de fietsinfrastructuur kijken we naar de kansen voor het verbeteren van de bestaande netwerken of gewenste ontwikkelingen. Resultaten in 2025: • • • • •
Onderzoeken potentie deelmobiliteit Inventariseren kansen fietsnetwerk Integrale visie op Halve Zolenpad Stimuleren van duurzame mobiliteit Verduurzamen wagenpark
2.2.3 Circulaire economie We verbruiken momenteel veel meer grondstoffen dan onze planeet beschikbaar heeft en de behoefte naar grondstoffen blijft groeien. De huidige onbalans in grondstoffenverbruik is niet oneindig vol te houden. Daarom werkt Nederland toe naar een volledig circulaire economie in 2050, met als tussendoel 50% minder verbruik van primaire grondstoffen in 2030. In een circulaire economie worden materialen en producten gezoem als grondstof en waar mogelijk hergebruikt. Zo hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen nodig. De nationale doelen en maatregelen proberen wij lokaal toepasbaar te maken. Resultaten in 2025: • • • • • • • •
Pilot projecten circulariteit Optimaliseren van afval scheiden met Diftar Afval als grondstof bij afvalverwerking Circulair en Duurzaam inkoopbeleid (MVOI) Starten met beleid / visie op circulariteit Aansluiten bij regionale netwerken Circulariteit borgen in de openbare ruimte Circulair denken en werken stimuleren bij collega's en aannemers
2.2.4 Klimaatbestendigheid Naast bijdragen aan het beperken van klimaatverandering is er ook een noodzaak ontstaan om ons voor te bereiden op het nu al veranderende klimaat. Van snikhete zomers, tot overstromingen in Limburg. Vanuit het Nationaal Deltaprogramma en de Nationale Adaptatiestrategie komt Nederland in beweging om onze leefomgeving aan te passen aan veranderende weers- en landschapsomstandigheden. Wij geven hier dan ook invulling aan door ons te focussen op het beperken van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Daarnaast streven we ook naar een betere bodem-, water-, en luchtkwaliteit ten aanzien van het milieu. Resultaten in 2025:
26
• • • • • • • • •
Omgevingsprogramma Groen Uitvoeringsagenda Groen, Klimaat en Biodiversiteit Uitvoering Programma Stedelijk Water Koppelkansen benutten bij projecten in de openbare ruimte Kleinschalige oplossingen zoeken bij klimaatknelpunten Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Klimaatsubsidie en geveltuintjes promoten Nulmetingen voor luchtkwaliteit uitvoeren
2.3 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
7.478
7.341
7.150
7.066
Lasten •
Bestaand beleid
•
Nieuw beleid
Totaal lasten
-250
-180
-80
-15
7.228
7.161
7.070
7.051
Baten •
Bestaand beleid
6.644
6.679
6.653
6.709
•
Nieuw beleid
50
50
25
0
6.694
6.729
6.678
6.709
0
0
0
0
Totaal baten Reserves •
Lasten
•
Baten
20
0
0
0
Totaal reserves
-20
0
0
0
Saldo programma 2
514
432
392
342
Toelichting nieuw beleid Lasten en baten (l=lasten / b=baten / rl=reserve lasten / rb= reserve baten)
L/B/R 2025
2026
2027
2028
50 V
Algemeen Milieu In het programma Duurzaamheid zit een algemeen uitvoeringsbudget. Het is mogelijk om hier op te bezuinigen en daarmee de slagkracht van het programma te verminderen. Als vertrekpunt is gekozen voor 50%, zodat de meerjarige werkzaamheden wel doorgang kunnen vinden. Dit is de derde keer dat dit budget wordt vermindert.
L
50 V
50 V
50 V
Algemeen Milieu De Wet natuurbescherming schrijft voor dat voorafgaand aan isolerende werkzaamheden in de gebouwde omgeving ecologisch onderzoek moet worden uitgevoerd naar beschermde diersoorten (specifiek huismus, gierzwaluw en vleermuizen). Een ecologisch onderzoek per individuele woning is tijdrovend en kostbaar, daarom wordt ingezet op een Soortenmanagementplan (SMP). Dat is een ecologisch onderzoek naar soorten op gebiedsniveau (gemeente) inclusief maatregelen voor de instandhouding van deze soorten. Wij werken hiervoor samen met buurgemeenten om het zo effectief mogelijk uit te voeren. En krijgen een deel van de kosten gesubsidieerd van de Rijksoverheid.
L
200 200 N 100 N N
35 N
Algemeen Milieu In 2025 is de Transitievisie warmte toe aan herijking, dit geldt ook voor de Buurtuitvoeringsplannen. Waar in eerste instantie is ingezet op drie buurten, volgt nu een analyse voor de hele gemeente. Zodat het potentieel van de gemeente inzichtelijk wordt om op termijn van het gas af te gaan. Dit geld is nog niet opgenomen in de begroting.
L
70 N
Algemeen Milieu Het energienet zit vol en dat leidt tot netcongestie (file op het elektriciteitsnet). Enexis is de komende jaren druk bezig om dit probleem zo goed mogelijk op te lossen. Dat moeten wij als gemeente in goede banen leiden, om het voor de inwoners zo soepel mogelijk te laten verlopen. Het gaat hierbij om het midden- en
L
30 N
30 N
30 N
30 N
27
laagspanningsnet. Totaal lasten
L
250 180 N N
80 N
Algemeen Milieu Vanuit het Rijk krijgt de gemeente subsidie voor het uitvoeren van het SMP. Daarvoor wordt via een SPUK in totaal 125k ter beschikking gesteld.
B
50 V
50 V
25 V
Totaal baten
B
50 V
50 V
25 V
28
15 N
Programma 3 Opgave Mens en Zorg Onze gemeente kent een goed sociaal beleid. Daarbij stellen we de volwaardige deelname van inwoners aan de samenleving centraal. De gemeente ondersteunt op momenten in het leven dat die deelname moeilijk wordt of niet op eigen kracht mogelijk is. De toenemende problematiek in de samenleving en de oplopende kosten in het sociaal domein zijn een grote zorg. De schaarste op de arbeidsmarkt maakt meer professionele inzet ook steeds lastiger. Het spanningsveld tussen het niveau van voorzieningen en de beschikbare budgetten maakt het noodzakelijk dat we duidelijke keuzes maken. In die keuzes laten we ons leiden door de maatschappelijke vraagstukken die we in onze gemeente zien, de taak die we daarin als gemeente hebben of beogen, en de financiële en organisatorische kaders die ons daarin begrenzen. Onze missie is daarbij: Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee, en draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden.
3.1 Wat willen we bereiken?
3.1.1 Inwoners zijn en blijven vitaal Alle inwoners nemen verantwoordelijkheid én initiatief om fysiek, mentaal en sociaal, gezond en fit te blijven, zich te blijven ontwikkelen, weerbaar te zijn en er te zijn voor een ander. Ze anticiperen op te verwachten volgende levensfasen, en op onverwachte levensgebeurtenissen. Leiden een bewust en verantwoordelijk leven. Ze hebben zorg voor hun fysieke, mentale en sociale vitaliteit, en bieden die ook aan een ander. Waarden
Beleidsindicator Meest recent % volwassen dat voldoet aan de beweegnorm
2024
2025
2026
36%
29
% inwoners 18+ is weerbaar
49%
% volwassenen dat eenzaam is
48%
% 18-64 vaak tot voortdurend gelukkig
76%
% jongeren dat zich meest (zeer) gelukkig voelt (2e en 4e klas VO)
75%
% inwoners 65+ dat de eigen gezondheid als zeer goed ervaart
59%
% inwoners 18-66 dat zich fysiek gezond voelt
66%
Maatschappelijke effecten • Inwoners leven bewuster gezond, gezondheidsachterstanden/verschillen verkleinen • Inwoners zijn actiever en voelen zich mentaal gezonder, meer initiatief vanuit inwoners • Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk. toegenomen deelname aan georganiseerde activiteiten • Inwoners anticiperen eerder en beter op volgende levensfases, informeren zich en nemen maatregelen
Wettelijke beleidsindicatoren Waarden
Beleidsindicator wettelijk Meest recent Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)
4
Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)
19
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (% deelnemers aan VO en MBO onderwijs)
2,4%
% niet-sporters
51,4%
% jongeren 12 t/m 21 jarigen met een delict voor de rechter
1%
% kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin
4%
Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking)
74%
% 16 t/m 22 jarigen werkloze jongeren
1%
Personen met een bijstandsuitkering
340
Lopende reïntegratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar)
21,7
% van alle jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp
2024
2025
2026
17,8%
% van alle jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming
3%
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering
0,3%
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners)
1030
3.1.2 Inwoners zijn (financieel) redzamer Inwoners zijn weerbaarder tegen (financiële) risico’s en veranderingen. Zij worden hierin beter ondersteund met signalering, informatie en begeleiding door betrokken organisaties. Beleidsindicator
Waarden Meest recent
Netto arbeidsparticipatie
74%
Bijstandsuitkering > 1 jaar tot AOW leeftijd
340
Bijstandsuitkering > 1 jaar vanaf AOW leeftijd
350
30
2024
2025
2026
Aantal huishoudens dat leeft in armoede
900
% inwoners in bewindvoering vanwege financiële gronden % inwoners met problematische schuld % inwoners met terugkerende schuldenproblematiek Gebruik bijzondere bijstand
215
% kinderen in uitkeringsgezin
4%
Gebruik kindregeling
597
Maatschappelijke effecten • Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk, zijn in staat naar vermogen in hun eigen inkomen te voorzien • Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden, zowel bij henzelf als bij verwanten • Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, structurele inzet
3.1.3 Meer sociale cohesie in de lokale samenleving De kernen van de gemeente Geertruidenberg zijn gastvrije, toegankelijke, veilige en initiatiefrijke gemeenschappen van inwoners en informele en formele organisaties waar iedereen erbij hoort en gezien wordt. Beleidsindicator
Waarden Meest recent
% inwoners dat aangeeft actief te zijn in eigen wijk of kern
23%
% inwoners dat aangeeft dat de toegang tot hulp goed tot zeer goed is
86%
% ervaart veel sociale samenhang in de buurt (volwassenen)
10%
% voelt zich thuis in de buurt
83%
% inwoners dat zich voldoende veilig voelt
89%
2024
2025
2026
Maatschappelijke effecten • Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk, zijn actief met vrijwillige inzet en vrijwilligerswerk • Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde, er wordt actief aan deelgenomen en ze blijken levensvatbaar • Inwoners leveren een maatschappelijke bijdrage, meer vrijwilligers in informele netwerken • Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, ook als het gaat om thema's als eenzaamheid of verlies van zelfredzaamheid
3.1.4 Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Professionele expertise wordt effectief en doelmatig ingezet ín én met de leefwereld van inwoners: vroegtijdig, zo kort als nodig, gericht op (eigen)regie, netwerkversterking en integrale ondersteuning.
31
Laagdrempelige ondersteuning in de wijk. Toegangsloketten voor vrij toegankelijk zorg zijn bekend en goed bereikbaar, kwetsbare inwoners zijn eerder in beeld. Beleidsindicator Gebruik van 2 of meer voorzieningen sociaal domein
Waarden Meest recent
2024
2025
2026
149 per 1000 huishoudens
Aantal jeugdigen doorgestuurd naar POH jeugd per jaar
134
% inwoners dat wist waar hij of terecht kon met hulpvraag
83%
% jongeren/ouders dat (zeer) tevreden is over hulpverlening Relatief verzuim per 1000 leerlingen
19
% inwoners dat aangeeft dat oplossingen gericht zijn op zelfredzaamheid
81%
% inwoners met maatwerkvoorziening WMO
10%
% inwoners met maatwerkvoorziening Jeugdwet
17,8%
% inwoners met huishouden met bijstand
2,8%
Maatschappelijke effecten • Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden, weten waar ze dit moeten doen • Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, en nemen maatregelen met het netwerk • De gemeentelijke toegang is laagdrempeliger en expliciet gericht op (het stimuleren van) zelfredzaamheid • Meer gelijke kansen voor kinderen en jongeren om talenten te ontwikkelen, met vroegtijdige ondersteuning in een veilige omgeving
3.1.5 Houdbare basisondersteuning In dialoog met de samenleving worden beschikbare middelen ingezet, passend bij de ambitie, visie, positie en verantwoordelijkheid van de gemeente, aansluitend op de haalbaarheid bij aanbieders. Beleidsindicator
Waarden Meest recent
Tevreden over kwaliteit van de ondersteuning
87%
% inwoners dat de afhandelingstijd acceptabel vindt
53%
% volwassenen dat verwacht dat nu en in de toekomst benodigde hulp beschikbaar is
88%
2024
2025
2026
Maatschappelijke effecten • Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde, meer vrij toegankelijke, informele ondersteuning • De gemeentelijke toegang is laagdrempeliger en meer gericht op zelfredzaamheid, groter bereik met minder geïndiceerde hulp
32
• Gebruik van voorzieningen is gebaseerd maatwerk in een systemische, integrale benadering
3.2 Wat gaan we daar voor doen? 3.2.1 Bewust (samen)leven De programmalijn focust zich op het versterken van de weerbaarheid en het zelf oplossend vermogen van inwoners. Enerzijds door gezonder te leven en, waar mogelijk, tijdig te anticiperen op levensgebeurtenissen. Anderzijds door het stimuleren van “meer omkijken naar elkaar”. Het creëren van een klimaat waarin vragen makkelijker op tafel komen, we ervaringen delen en waar nodig de weg wijzen. We zetten daarbij in op een brede aanpak die gericht is op de risicofactoren voor het ontstaan van gezondheidsachterstanden. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en kiezen voor gezonde opties. We verbeteren de mogelijkheden voor inwoners om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, te ontspannen en elkaar te helpen. We vergroten de sociale cohesie door de sociale basis te versterken. Resultaten in 2025: • Uitvoeringskader Actief Leven vastgesteld, beleid en maatregelen m.b.t. gezond en actief leven • Sociale kaart gereed om inzicht te geven vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen • Wijkvisie gereed met ambitie en aanpak voor de ontwikkeling per wijk/buurt • Eerste Huis van de wijk gerealiseerd in pilotvorm en geëvalueerd voor vervolg • Programma van eisen MFA Hooipolder gereed, aanbesteding gestart
3.2.2 Werken met talent De weg naar participatie in onze gemeente is versnipperd en daardoor onvoldoende effectief. Het gevolg hiervan is dat de kosten hoog zijn en er, veelal individuele, voorzieningen worden beschikt die niet voldoende effectief zijn. Dit leidt ertoe dat de talenten van inwoners onvoldoende worden aangesproken en zij daardoor minder in staat zijn om zich te ontwikkelen, een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving en/of te voorzien in een eigen inkomen. De waarborg voor participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau. We leggen een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt. Het uitgangspunt daarbij is dat je altijd iets zinvols kunt doen in de gemeente en dat je dat vooral samen doet met anderen op een toffe plek. Resultaten in 2025: • Aanpak en uitgangspunten Brede Participatie bepaald • Aansluiten op relevante resultaten in de andere programmalijnen (met name Huis van de Wijk en Omgekeerd werken)
3.2.3 Gelukkig opgroeien Jongeren in gemeente Geertruidenberg liggen onder een vergrootglas. Het hoge percentage van jongeren die jeugdhulp krijgen, de cijfers over alcoholgebruik onder jongeren en een historische focus op overlast zorgen voor een negatief beeld. Daarnaast staat de jeugd op afstand, en is het voor beleidsmakers lastig om erachter te komen wat jongeren zelf willen. Bovendien is het beeld dat veel 33
jongeren over het leven hebben niet realistisch en staat de mentale gezondheid van steeds meer jongeren onder druk. Dit versterkt elkaar, de beeldvorming wordt niet beter en de kosten voor de jeugdhulp blijven stijgen. Middels deze programmalijn willen we een trendbreuk forceren in zowel de beeldvorming, de omgang met jongeren én willen we –waar dat kan- jongeren vroegtijdig helpen, om grotere problemen te voorkomen en/ of te verminderen. Er wordt extra inzet gepleegd op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral ook samen met kinderen, jongeren en hun ouders/verzorgers. We werken aan een nieuw regionaal jeugdstelsel dat de oplopende inzet van jeugdzorg moet remmen door te zorgen dat ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is én inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen. Dit vraagt een grote lokale inzet die zich richt op preventie en interne ontschotting waardoor duurzamere oplossingen worden gecreëerd. De deelname aan het landelijk project “OKO” (Opgroeien in een kansrijke omgeving) gaat helpen om dit effectief te doen. Resultaten in 2025: • • • •
Aanpak jongerenparticipatie gereed Minimaal twee nieuwe interventies vanuit OKO gestart Stevig Lokaal Team/Proof of concept gestart Gemeenschappelijke regeling jeugdregio WBO vastgesteld
3.2.4 Financieel zelfredzaam We constateren een toenemende financiële druk en onzekerheid bij inwoners. De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan. De gemeente Geertruidenberg heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om te ondersteunen bij de bestaanszekerheid als er (te) weinig inkomen in het gezin is om bijvoorbeeld kinderen te laten sporten of om schulden bij inwoners te voorkomen of af te handelen. Er ontbreekt echter al langere tijd een stevige inhoudelijke basis die richting geeft en samenhang biedt voor meer duurzame aanpakken en oplossingen. In de programmalijn Financieel zelfredzaam wordt dit kader gecreëerd waarmee zowel invulling wordt gegeven aan de verander(en)de wetgeving als aan de eigen ambitie van de gemeente. Binnen dit kader is aandacht voor kansengelijkheid voor kinderen, armoedebestrijding en integrale schuldhulpverlening. Resultaten in 2025: • Uitvoeringskader Financieel zelfredzaamheid vastgesteld • Daarop opgenomen maatregelen voor 2025 doorgevoerd
3.2.5 Vrije inloop De gemeente Geertruidenberg werkt al een aantal jaren aan een “optimale toegang”. Ondanks alle aandacht en investeringen die er gedaan zijn zien we een versnipperde, suboptimale werkwijze die gericht is op het inzetten van (veelal geïndiceerde) voorzieningen. Zowel binnen de gemeentelijke organisatie zelf, als in de afstemming met maatschappelijk partners zoals met name welzijn. De beoogde integraliteit en zelfwerkzaamheid die we zowel voor de vraag als het aanbod nastreven wordt met de huidige inrichting niet gerealiseerd. In de landelijke monitors valt Geertruidenberg op door de hoge inzet van (gestapelde) WMO-voorzieningen per inwoner. In de programmalijn “Vrije inloop” gaan we naar een volledig andere inrichting. We gaan “omgekeerd werken” waarbij de brede vraag van een inwoners in zijn of haar leefwereld en het vertrekpunt is, én de basis voor de oplossing. We ontwikkelen een integraal wijkteam voor alle leeftijden dat aanwezig is in alle kernen.
34
Hierin combineren we de komende jaren de ontwikkeling van de sterke lokale teams/uitvoering Proof of concep) (jeugddomein), pilot generalistisch wijkteam (verbinding loket WIZ-CJG-Welzijn) en het omgekeerd werken in de basisondersteuning. We sturen hierbij ook expliciet op kostenbeheersing Resultaten in 2025: • • • •
Realisatie 2e fase “omgekeerd werken” Omgekeerde verordening sociaal domein vastgesteld Maatwerk/doorbraakfonds gerealiseerd, minimaal 5 complexe casussen opgelost Pilot reablement uitgevoerd
3.2.6 Transformatie sociaal domein Transformeren van het sociaal domein naar een houdbare, toekomstbestendige, sociaalmaatschappelijke ondersteuningsstructuur. Inhoudelijk betekent dit dat een krachtige beweging naar de voorkant waarbij vragen vooral in en met de eigen leefomgeving worden opgepakt. Hierdoor blijven ze klein, wordt zelfredzaamheid versterkt en remmen we het beroep op geïndiceerde individuele voorzieningen. In financiële zin betekent dit dat er, conform het programma Mens en Zorg, een investering nodig is in, met name, de voorliggende (wijk-)voorzieningen en dat deze de komende jaren resulteren in de afvlakking van de groei in het sociaal domein (van 10% naar 4% per jaar). Om het transformatieproces te faciliteren is een focus op data en kostenbeheersing noodzakelijk. Sturen op maatschappelijke rendement en efficiency. Dat is ook van toepassing op het nieuwe subsidiebeleid dat in 2025 wordt vastgesteld en geïmplementeerd. Resultaten in 2025: • Dashboard Mens en zorg continu beschikbaar • Subsidiebeleid en verordening vastgesteld
3.3 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Lasten •
Bestaand beleid
39.044
38.926
37.927
37.880
•
Nieuw beleid
2.556
541
591
591
41.600
39..467
38.518
38.471
12.980
8.317
7.709
7.709
0
150
150
150
12.980
8.467
7.859
7.859
435
555
640
725
10
307
305
382
425
248
335
343
Totaal lasten Baten • •
Bestaand beleid Nieuw beleid
Totaal baten Reserves* •
Lasten
•
Baten
Totaal reserves
35
Saldo programma 3
29.045
31.248
30.994
30.955
2025 2026 2027
2028
Toelichting nieuw beleid Lasten en baten (l=lasten / b=baten / rl=reserve lasten / rb= reserve baten)
L/B/R
Bijzondere bijstand Mensen met een inkomen op bijstandsniveau hebben de mogelijkheid om deel te nemen aan de collectieve zorgverzekering van de gemeente, dit betreft een vorm van bijzondere bijstand. Door deze collectieve zorgverzekering met ingang van 2026 te laten vervallen, wordt aangegeven besparing gerealiseerd. Afschaffing is mogelijk omdat de huidige pakketten lang niet altijd aansluiten bij de wensen van onze klanten, individueel is vaak een beter passend pakket af te sluiten.
L
Ambulante specialistische hulp Aanscherpen toegang tot JW-voorzieningen, strenger beschikken (kostenbeheersing van 1%)
L
75 V
75 V
75 V
75 V
Ambulante specialistische hulp Striktere afspraken met huisartsen m.b.t inzet POH en verwijsroutes .
L
75 V
75 V
75 V
75 V
Maatschappelijk werk Een financiële (gedwongen) prikkel die de welzijnsorganisatie mede stimuleert om inventief om te gaan met de budgetten en ervoor te zorgen dat resultaten geboekt worden.
L
120 V 120 V 120 V 120 V
Algemene voorzieningen Wmo Aanscherpen toegang tot WMO-voorzieningen zoals strenger beschikken (kostenbeheersing van 1%) In de komende periode zal bezien worden over welke maatwerkvoorzieningen deze bezuiniging verdeeld kan worden.
L
60 V
60 V
60 V
60 V
WMO hulpmiddelen De uitgaven voor WMO-hulpmiddelen zijn al een aantal jaar stabiel. De groei in uitgaven is minder groot dan verwacht, dus er is lucht uit de begroting gehaald. Het budget kan structureel afgeraamd worden met €39.000.
L
39 V
39 V
39 V
39 V
WMO vervoersvoorzieningen Aangenomen wordt dat de gunning van het deeltaxivervoer vanaf 2025 een besparing op zal leveren.
L
78 V
78 V
78 V
78 V
WMO vervoersvoorzieningen Vervoer komt op verschillende plekken terug als optimalisatiepost, ook al omdat dit geen daadwerkelijk ondersteuning is, maar vooral kosten. Dit heeft ook betrekking op leerlingenvervoer, vervoersvoorzieningen binnen WMO-hulpmiddelen (scootmobielen), reiskostenvergoeding in het kader van participatie en inburgering. In de komende periode zal bezien worden over welke vervoersvoorzieningen deze bezuiniging verdeeld kan worden.
L
50 V 100 V 100 V 100 V
WMO, huishoudelijke verzorging 1) Het tarief voor WMO Huishoudelijke Ondersteuning is met terugwerkende kracht herijkt per 1 januari 2024. De kosten van zorgaanbieders zijn in de afgelopen periode flink gestegen door forse loonstijgingen en een hoog ziekteverzuim. Om te voorkomen dat de zorg aan onze inwoners onder druk komt te staan, is het tarief verhoogd. Besloten is om het budget voor WMO Huishoudelijke Ondersteuning structureel te verhogen met € 165.000 ; 2) De Huishoudelijke Hulp Toelage (HHT)-regeling is afgebouwd. Het budget van € 15.000 wordt samengevoegd met het budget WMO Huishoudelijke Ondersteuning, dus het betreft een administratieve wijziging. 3) Budgetverhoging 2025 met € 160.000 betreft de contractueel overeengekomen jaarlijkse indexering.
L
340 N
340 N
340 N
WMO Begeleiding Het budget voor WMO individuele begeleiding dient te worden verhoogd. Betreft jaarlijkse contractuele indexering van 1,5%.
L
34 N
34 N
34 N 34 N
Sociale Werkplaatsen Vanuit het Rijk krijgt de gemeente jaarlijks een taakstelling voor wat betreft het realiseren van Beschut Werk plekken. Was het aantal aanvragen voor een Beschut Werk Plek hoger dan deze taakstelling, dan werden deze mensen alsnog geplaatst, ere werd dus niet gewerkt met een wachtlijst. Nu alsnog een wachtlijst gaan hanteren voldaan is aan de wettelijke taakstelling.
L
50 V
75 V
75 V
Sociale Werkplaatsen Taakstelling beschut werk geeft minder stijging op 66500101/438026. Voor 2025 mogelijk € 25.000 minder stijging (2026 pas € 50.000). De plaatsingen boven onze wettelijke taakstelkling ontstaan pas in de loop van het jaar, vandaar dat de stijging in eerste instantie minder zal zijn in 2025.
L
25 N
25 N
25 N 25 N
Sociale Werkplaatsen Uw raad heeft op 20 juni 2024 de begroting 2025 van de diverse verbonden Partijen vastgesteld. Dit leidt tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage.
L
133 N
53 N
53 N 53 N
Mens en Zorg PL 5 Vrije inloop Voor de pilot reablement wordt € 30.000 begroot t.b.v. de inzet van een ergotherapeut. Reablement richt zich op personen die een melding doen voor een WMO voorziening Huishoudelijke ondersteuning. Bij deze doelgroep gaan we bekijken wat er verbeterd kan worden op het gebied van zelfredzaamheid, met als doel een effectievere en efficiëntere inzet van ondersteuning. Na het traject onder begeleiding van een ergotherapeut wordt geëvalueerd wat de cliënt zelf kan en welke ondersteuning er nog vanuit de gemeente nodig is.
L
30 N
Mens en Zorg PL 5 Vrije inloop Inverdieneffect pilot reablement.
L
30 V
36
150 V 150 V 150 V
340 N
75 V
Mens en Zorg PL 5 Vrije inloop Implementatie budget omgekeerd werken.
L
50 N
25 N
SPUK Brede regeling (Samenkracht en burgerpart.) Dekking investeringen programma Mens en Zorg met SPUK/Gala middelen.
L
75 V
50 V
Subsidies Sociaal Domein Projectsubsidies worden vanuit inhoudelijk budgetten gedekt.
L
50 V
50 V
50 V
Mens en Zorg PL 1 Bewust samenleven Versterken sociale basis, investering in voorliggende voorzieningen.
L
50 N
50 N
50 N 50 N
Mens en Zorg PL 1 Bewust samenleven Bepalen norm en beschikbaarheid Inloop- en wijkvoorzieningen.
L
20 N
Mens en Zorg PL 1 Bewust samenleven Toelichting vereist SPUK breed
L
70 N
Opvang Asielzoekers COA Om de opvang van 50 asielzoekers in het Hoge Veer mogelijk te maken zijn verschillende kosten gemaakt. Hierbij valt te denken aan ambtelijke capaciteit, meubilair, catering, communicatie, beveiliging en begeleiding van de asielzoekers. Deze kosten worden volledig gedekt uit de middelen die we vanuit het COA ontvangen voor de opvang van asielzoekers.
L
1.387 V
Maatschappelijke opvang Voor 2024 wordt een terugvloeibedrag berekend van € 339.000 voor Beschermd Wonen. In eerste aanleg waren de terugvloeibedragen meerjarig gehandhaafd op de oude ramingen omdat nog niet duidelijk was of de hogere uitkering structureel wordt. Recent is duidelijk geworden dat de terugvloeibedragen meerjarig hoger worden omdat een deel van de werkzaamheden door onszelf uitgevoerd gaat worden. Vanuit de centrumgemeente Breda is aangegeven dat meerjarig naar verwachting € 400.000 een voorzichtige inschatting is.
L
150 V 150 V 150 V 150 V
Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Het voornemen is om in 2025 een onderzoek in te stellen over hoe in de volgende jaren bij het CJG een besparing gerealiseerd kan worden. Dit zou in 2026 en volgende jaren een effect moeten hebben van €150.000. Omdat het CJG een Gemeenteschappelijke Regeling is met de gemeente Drimmelen kan dit niet eenzijdig worden ingevoerd. Overeenstemming met Drimmelen is hierbij dus een voorwaarde.
L
150 V 150 V 150 V
Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Conform collegebesluit SLT en POC 24-6-2024 wordt 150.00 overgeheveld van 66720401 en 66720402 naar 66200203. De eerstgenoemde posten zijn met dit bedrag verlaagd dus het geheel is budget neutraal. De begroting CJG voor 2025 stijgt met € 79.000. Dit betreft autonome kostenontwikkelingen (met name CAO). Voor 2025 betreft het dus € 79.000 N + € 150.000 N (maar elders Voordeel dus budgetneutraal). Samen € 229.000.
L
229 N
79 N
79 N 79 N
PGB jeugd De uitgaven voor de PGB’s jeugd blijken wat te hoog geraamd en zijn bovendien wat afgenomen. In de begroting 2025 en volgende jaren kan dit verlaagd worden.
L
50 V
50 V
50 V
Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. De gemeenteraad heeft besloten dat de Oekraïense ontheemden tot en met 31 oktober 2025 opgevangen worden op het Hoge Veer. De taakstelling van de gemeente is om 126 Oekraïense ontheemden op te vangen per 1 januari 2025. Bij een gelijkblijvende opvang van 126 Oekraïense vluchtelingen tot 1 november 2025 wordt € 2.336.000 V aan Rijksvergoeding verwacht. De exploitatiekosten van de opvanglocatie wordt op basis van ervaring uit de afgelopen twee jaar geraamd op € 1.713.500 N.
L
1.343 V
Noodopvang vluchtelingen Oekraïne algemeen Dit zijn algemene kosten voor de opvang van Oekraïense ontheemden die de gemeentelijke opvang en particuliere opvang van Oekraïense ontheemden overstijgen. Op basis van voorgaande jaren is een bedrag geraamd van € 45.000 N. Dit nadeel wordt gedekt uit de Rijksvergoeding zoals genoemd in de post exploitatie.
L
45 N
Mens en Zorg PL 3 Gelukkig opgroeien Implementatie stevig lokaal team.
L
50 N
Totaal lasten
L
2.556 V 541 V 591 V 591 V
Eigen bijdragen WMO Met name in de WMO worden landelijke ontwikkelingen verwacht die van grote invloed zijn, zoals de inkomensafhankelijke bijdrage (per 1-1-2026).
B
0 150 V 150 V 150 V
Totaal baten
B
0 150 V 150 V 150 V
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Voor de sporthal Dongemond is een budget beschikbaar gesteld ten behoeve van onderhoud. Dit budget kan worden gedekt uit de daarvoor in het verleden gevormde onderhoudsreserve. *De genoemde voordelen zijn onderdeel van de tellingen in de bovenstaande tabel mutaties reserves (baten en lasten)
RL
35 V
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg De opbrengst van 1% OZB wordt gestort in de reserve dekking IHP. Op termijn dient deze reserve gebruikt te worden om de kapitaallasten van de investeringen te dekken. Omdat de netto opbrengst van 1% OZB ook jaarlijks hoger wordt, wordt de storting in de meerjarenramingen aangepast. In 2028 is de storting hoger vanwege actualisatie van de jaarschijf 2028.
RL
15 N
50 V
50 N
50 V
25 N
30 N
45 N
130 N
37
*De genoemde voordelen zijn onderdeel van de tellingen in de bovenstaande tabel mutaties reserves (baten en lasten) Totaal reserves lasten
38
RL
20 V
30 N
45 N
130 N
Programma 4 Opgave Wonen De druk op de woningmarkt blijft onverminderd groot. Meer woningen binnen onze gemeentegrenzen moeten hier een positieve bijdrage aan gaan leveren. Dit kan door het realiseren van nieuwbouwwoningen, maar ook transformatie en woningsplitsing zijn mogelijkheden die we kunnen benutten. In samenspraak met de regio en onze inwoners bekijken we voor welke doelgroepen we woningen nodig hebben. Toch moeten we er rekening mee houden dat de woonwensen niet altijd aansluiten bij de financiële kant van een woningbouwproject. Concessies en slimme oplossingen zijn dan ook soms nodig. Bijzondere doelgroepen zoals Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, spoedzoekers en arbeidsmigranten vragen maatwerkoplossingen. We proberen deze oplossingen te realiseren naast de reguliere woningbouwopgave.
4.1 Wat willen we bereiken?
4.1.1 Creëren woonruimte naar behoefte Dit doen we op basis van autonome demografische ontwikkelingen uit het woonbehoefteonderzoek, de opgelegde taakstelling en de beschikbare ruimte voor onverwachte ontwikkelingen. We maken concreet hoe passende huisvesting voor de juiste doelgroep tegen de juiste prijzen kan worden ingevuld. Ook worden zaken vastgelegd rond woningsplitsing, mantelzorgwoningen, verdeling van de woningvoorraad en de richtlijnen voor nieuwe projecten. Waarden Beleidsindicatoren
Meest recente meting
Het aantal actief woningzoekenden in de gemeente in de sociale huursector.
- 2022: o Totaal woningzoekenden: 2.931 o Actief woningzoekenden: 757 - 2023: o Totaal woningzoekenden: 3.216 o Actief woningzoekenden: 860
Het aantal uitgiftes van bindingseis uittreksels.
Op dit moment kan er nog gebruikt gemaakt worden van deze
2024
2025
2026
<2023
<2024
<2025
-
-
39
indicator. Het totale aantal woningen binnen de gemeente.
1-1-2023: 10.120 1e kwartaal 2024: 10.156
Het resultatenoverzicht van het COA (statushouders en amv-ers)
Taakstelling 2023: 49 statushouders Totaal aantal 2023: 40
Overzicht woningbouwcapaciteit per gemeente van de provincie Noord-Brabant.
De provincie geeft hun prognoses weer op https://bevolkingsprognose.brabant.nl/ De indicatie van de toename van de woningvoorraad voor Geertruidenberg in de periode 2023-2030 bedraagt 590 (index 105,8) 2025: 10.290, 2030: 10.710, 2035: 11.125, 2040: 11.350
10.200
10.300
10.500
49
49
49
10.200
10.290
-
a. Er komt meer woonruimte beschikbaar voor zowel onze eigen inwoners als de verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling. Het recent vastgestelde programma Wonen geeft een duidelijke basis voor de gewenste ontwikkeling in de woningbouw. De eerste kaders voor potentiele woningbouwontwikkelingen zijn hiermee geschetst. De woonruimte die beschikbaar komt willen we zo veel als mogelijk beschikbaar maken voor onze eigen inwoners. De juridische en wettelijke mogelijkheden zijn hiertoe beperkt, maar daar waar mogelijk gebruiken we ze. b. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om woonruimte te creëren en behouden voor onze eigen inwoners De wettelijke opgave voor het huisvesten van bepaalde doelgroepen, zoals asielzoekers en statushouders, blijft bestaan. Hier kunnen we de komende jaren onze ogen niet voor sluiten. Maar ook de maatschappelijke opgave voor doelgroepen zoals jongeren, spoedzoekers en senioren blijft en mag niet onderschat worden. Met het toevoegen van nieuwbouw gaan we een deel van deze vraagstukken te lijf. Maar ook de bestaande woningvoorraad aanpassen, anders verdelen en beter bereikbaar maken is een deel van de oplossing.
Wettelijke beleidsindicatoren Voor programma 4 zijn geen beleidsindicatoren voorgeschreven.
4.1.2 Verbeteren, bewaken en behouden van balans Er wordt gestreefd naar een gebalanceerde woningvoorraad. Een gebalanceerde woningvoorraad is er voor onze huidige inwoners, maar moet ook ruimte bieden voor toekomstige inwoners en verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling. Een gebalanceerde voorraad houdt daarnaast in dat rekening wordt gehouden met trends en ontwikkelingen, met schommelingen en veranderingen. Een gebalanceerde woningvoorraad is niet alleen kwantitatief passend, maar ook nadrukkelijk kwalitatief in balans. Bij het streven naar een gebalanceerde woningvoorraad richten we ons dan ook op zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Het grootste gedeelte van onze toekomstige woningvoorraad staat er namelijk al. Met name bij nieuwbouw kunnen we sterk sturen, maar ook wat betreft bestaande bouw zien we hier mogelijkheden toe. Beleidsindicator
Waarden Meest recent
2024
2025
2026
% sociale woningbouw per wijk/kern/gemeente
31,4 % (2023) van de woningvoorraad in gemeente is een sociale huurwoning.
>30%
>30%
>30%
% toegewezen woningen met binding (Thuisvester)
2023: 21,6% (35 woningen) In 2023 publiceerde Thuisvester 24,7% (40 stuks) van de woningen met voorrang voor inwoners met binding. 35 woningen daarvan werden daadwerkelijk op basis
25%
max 50%
max. 50%
40
van deze voorrang toegewezen.
a. Er is balans tussen wettelijke taakstellingen en autonome lokale ontwikkelingen. We steken onze kop niet in het zand als het gaat om de huisvestingsproblematiek van asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden, maar de prioriteit van onze woningbouwopgave blijft gericht op het huisvestingsvraagstuk van onze eigen inwoners. b. We koersen op een juiste mix in woningaanbod per kern en wijk. De lijn uit de SRBT woondeal is door vertaald in ons lokale woonbeleid. Bij nieuwbouwontwikkelingen kiezen we dus voor 30% sociale huur, 40% betaalbare koop of huur en 30% duurdere woningen. Hiermee creëren we de gemixte wijken die we zo wenselijk vinden. De samenstelling van de bestaande wijk waar een ontwikkeling plaats vind kan aanleiding geven om hier soms van af te wijken. Zo proberen we ook de juiste mix in de bestaande woonwijken te verbeteren. c. Bij iedere ontwikkeling wordt de balans in ruimtelijke inrichting als uitgangspunt genomen. De ruimtelijk inrichting staat onder druk vanwege andere maatschappelijke opgaves. Klimaatadaptatie, hittestress, wateroverlast, de wens voor een groene en gezonde omgeving, maar ook de wens voor onder andere een betere mobiliteit en bereikbaarheid of de energietransitie zorgen dat ontwikkelingen met veel aanvullende eisen en wensen te maken krijgen.
Soms is het dus noodzakelijk om op bepaalde ambities af te schalen om ontwikkelingen haalbaar en realistisch te houden.
4.1.3 Regie pakken op woningmarkt De gemeente kan op verschillende wijzen regie pakken op de woningmarkt. Actief grondbeleid betekent dat de gemeente zelf de gronden verwerft dan wel toepassing geeft aan het voorkeursrecht gemeenten. Daarmee kan de gemeente zelf gronden uitgeven en tot een door haarzelf gewenste invulling en woningbouwdifferentiatie kan komen. Daarnaast kan de gemeente passief en meer faciliterend grondbeleid voeren. In het programma Wonen is bepaald dat een actief grondbeleid geen uitgangspunt is, maar dat per ontwikkeling een keuze gemaakt moet worden welke strategie op dat moment het best passend is. Beleidsindicator
Monitoring kaders en afspraken na realisatie woningbouwproject
Waarden Meest recent Op dit moment kan er nog gebruikt gemaakt worden van deze indicator.
2024 -
2025 -
2026 -
a. Er zijn duidelijke randvoorwaarden voor toekomstige ontwikkelingen. We houden vast aan de methodiek van het voorleggen van een startnotitie aan de gemeenteraad, zodat de raad op voorhand in de gelegenheid is gesteld om de kaders en randvoorwaarden voor een ontwikkeling te bepalen. Voor ontwikkelaars en initiatiefnemers is het daarmee al vroegtijdig duidelijk hoe we als gemeente tegen een ontwikkeling aan kijken. b. We maken toekomstbestendige woningbouw mogelijk op de juiste locaties. De toekomstbestendigheid van de woningen is één van de aandachtspunten die zeker een plek krijgen in de startnotitie. Zaken zoals levensloopbestendigheid en energieneutraliteit worden als eis of wens in de startnotities opgenomen. Maar bovenal maken we in de startnotitie een integrale afweging of een locatie geschikt is voor woningbouw en voor welke type.
41
c. We zijn creatief en innovatief in onze oplossingen. Moeilijke tijden en lastige opgaven vragen om creatieve oplossingen. Als we blijven doen wat we altijd al deden blijft onze bijdrage aan de woningbouwopgave beperkt. Daarom is het belangrijk om te kijken of we met het loslaten van traditionele bouwvormen en stroperige procedures sneller tot passendere woonvormen komen. Niet elk project leent zich hiervoor. Met initiatiefnemers bekijken we per project of we slim, snelle stappen kunnen zetten.
4.1.4 Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met inwoners en stakeholders Voor de gemeente is een belangrijke rol weg gelegd daar waar het gaat om het laten participeren van inwoners. Ingeval van een ontwikkeling op gemeentelijk eigendom zal dit niet wijzigen. Als het daarentegen gaat om een ontwikkeling op eigendom van derden heeft de gemeenteraad een participatieverplichting opgelegd vanaf 5 woningen. De notitie burgerparticipatie blijft hiervoor de leidraad. Ten aanzien van de stakeholders geldt dat ontwikkelingen vanuit het gemeentebrede perspectief voor wonen worden benaderd. Gekoerst moet gaan worden op de juiste balans in de differentiatie, bij voorkeur op wijk- en buurtniveau. Waarden
Beleidsindicator
% inwoners en stakeholders dat zich gehoord en betrokken voelt.
Meest recent Op dit moment kan er nog gebruikt gemaakt worden van deze indicator.
2024 -
2025 -
2026 -
a. Onze inwoners en stakeholders voelen zich betrokken en gehoord. Inwoners betrekken en aanhoren is niet hetzelfde als iedereen zijn zin geven. Participatie is belangrijk om alle belangen in beeld te krijgen, en om alle belangen tegen elkaar af te wegen. Algemeen belang zal in veel gevallen prevaleren boven individueel belang. Toch kunnen we individuele belangen nooit uit het oog verliezen.
4.2 Wat gaan we daar voor doen? 4.2.1 Woonruimte naar behoefte Op basis van demografische ontwikkelingen en de opgelegde taakstelling voor specifieke doelgroepen, ontwikkelen we naar behoefte. Dit kunnen we op de volgende manieren realiseren: • • • •
nieuwe woningen bouwen; transformeren leegstand ; aanpassen in de bestaande woningvoorraad; herstructurering woonwijken.
Resultaten in 2025: • • •
42
We starten de planologische procedure voor 150-180 woningen bij Achter de Hoeven We maken een keuze over de Raamsdonkse potentiële woningbouwlocatie We werken de kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van de locatie van het
•
voormalige brugklasgebouw Dongemond college uit We leggen de raad een startnotitie voor over de mogelijke ontwikkeling van de locatie Landonk-Karthuizerstraat in Raamsdonksveer
4.2.2 Verbeteren, bewaken en behouden balans Balans gaat zowel over het verdelen van de woningvoorraad als over een balans in de soorten woningen die we hebben in onze gemeente. We maken gebruik van de mogelijkheid om een percentage van onze woningvoorraad toe te wijzen aan onze eigen inwoners. Daarnaast houden we rekening met een evenredige spreiding van doelgroepen zoals de uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang en statushouders. Daarnaast houden we bij herstructureren en nieuwbouw de verdeling van verschillende typen woningen en prijsklassen in het oog. Resultaten in 2025: • •
In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars wordt het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd In de prestatieafspraken met woningstichting Thuisvester leggen we vast hoe we de verdeling van de woningvoorraad laten aansluiten op de maatschappelijke opgave
4.2.3 Regie op de woningmarkt We gaan toe naar een actieve sturing, uitvraag aan de voorkant in plaats van toetsing achteraf. De middelen om de regie te pakken zijn bijvoorbeeld: • waar nodig en/of gewenst inzetten op een actief grondbeleid (te baseren op maatwerk); • opleggen woningbouwprogramma en –differentiatie via de anterieure overeenkomst.
Resultaten in 2025: • •
In anterieure overeenkomsten en andere afspraken met ontwikkelaars wordt het gewenste woningbouwprogramma zoveel mogelijk vastgelegd We starten de aanbestedingsprocedure voor de ontwikkeling van Achter de Hoeven
4.2.4 Ontwikkelingen in samenspraak met inwoners en stakeholders Bij alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wonen worden inwoners betrokken. Op deze manier creëren we draagvlak, en voelen inwoners zich betrokken en gehoord. Op het abstracte niveau (gemeentebreed) is de gemeente daarbij aan zet vanuit de opgave. Per locatie gebeurt dit via de omgevingsdialoog, gebaseerd op de door de gemeenteraad vastgestelde notitie burgerparticipatie. In het eerste geval is de gemeente de regisseur, in de tweede situatie is het toetsend. Resultaten in 2025: •
We wijzen ontwikkelaars op het voeren van een omgevingsdialoog, ongeacht of deze verplicht is
43
4.3 Wat mag het kosten?
(bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Lasten •
Bestaand beleid
5.476
5.331
5.409
5.408
•
Nieuw beleid
-42
33
33
33
5.434
5.364
5.442
5.441
4.576
4.589
4.584
4.584
Totaal lasten Baten •
Bestaand beleid
•
Nieuw beleid
Totaal baten
0
0
0
0
4.576
4.589
4.584
4.584
0
0
0
0
Reserves •
Lasten
•
Baten
150
142
39
39
Totaal reserves
-150
-142
-39
-39
Saldo programma 4
708
633
819
818
Toelichting nieuw beleid Lasten en baten (l=lasten / b=baten / rl=reserve lasten / rb= reserve baten)
L/B/R
2025 2026 2027 2028
Gemeentelijke panden (niet publieke dienst) We hebben in 2024 onze vastgoed-objecten in de volle breedte geanalyseerd, primair om te beoordelen welke objecten in hun exploitatie niet kostendekkend zijn en waarom. De volgende stap is om op objectniveau een businesscase op te stellen. Om dit mogelijk te maken moet je primair beleidsmatig (vastgoedbeleid, accommodatie-beleid) keuzes maken. Met deze beleidsmatige blik kun je vervolgens aan de slag met dergelijke businesscases. Dit vergt, om dit van de grond te krijgen, inhuur van vastgoed-expertise, de kost gaat hier voor de baat uit en we hebben deze expertise niet in huis. Voor 2025 gaat dat om een niet fulltime invulling waarvoor € 75.000 noodzakelijk wordt geacht.
L
75 N
Omgevingswet De jaarlijkse begroting voor de implementatie van de Omgevingswet in de organisatie is na evaluatie naar beneden bijgesteld. De afgelopen jaren hebben wij structureel meer budget over gehouden dan dat er besteed is. Hierop is besloten de jaarlijkse begroting Omgevingswet aan te passen.
L
33 V 33 V 33 V 33 V
Totaal Lasten
L
42 N 33 V 33 V 33 V
44
Programma 5 Opgave Economie en Toerisme Met ruim 10.000 banen, zo'n 2200 bedrijven, 5 bedrijventerreinen en 2 winkelgebieden hebben we een prima uitgangspunt. De ligging aan de Bergsche Maas en snelwegen A59 en A27, op de as tussen de grote steden Rotterdam en Antwerpen is uniek. Geertruidenberg als vestingstad, gelegen nabij Nationaal Park De Biesbosch en omsloten door water biedt veel potentie als toeristische recreatieve hotspot. Net als elders in Nederland is er krapte op de arbeidsmarkt en zien we ook dat veel jongeren niet terugkeren als ze de gemeente hebben verlaten om elders te studeren. Het aantal inwoners groeit nauwelijks. De potentiële beroepsbevolking zal daardoor nauwelijks verder stijgen. Het is van belang om samen met de ondernemers en partners ons in te zetten voor een gemeente waar het goed wonen, werken en recreëren is.
5.1 Wat willen we bereiken?
5.1.1 Het vestigingsklimaat voor ondernemers verbeteren We zorgen voor behoud van de lokale werkgelegenheid en zetten optimaal in op ruimtegebruik en toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen. Daarnaast zetten we in op compacte en complete winkelgebieden in de gemeente. Beleidsindicator Leegstandscijfer bedrijventerreinen Leegstandscijfer winkelgebieden
Waarden Meest recent
2025
2026
2027
56
53
52
50
28
27
26
25
Aantal bedrijfsvestigingen
2170
2170
2170
2170
Aantal banen
10802
10802
10802
10802
40
38
37
36
Winkels buiten kern winkelgebied
• Schonere, veiligere en aantrekkelijke bedrijventerreinen en winkelgebieden • Afname leegstand op bedrijventerreinen en winkelgebieden • Compacte en complete winkelgebieden
45
• Behoud werkgelegenheid en banen
Wettelijke beleidsindicatoren Nr.
Taakveld
Naam indicator
Jaar
Waarde (Jaarrekening 2023)
Begroot 2025
Eenheid
Bron
14.
3. Economie
Functiemenging **
2023
51,8
52,0
%
CBS BAG/LISA
16.
3. Economie
Vestigingen (van bedrijven)
2023
1225
1270
Bedrijfsvestigingen per 10.000 inwoners
KvK
** de functiemengingsindex weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
5.1.2 Een circulaire, duurzame en innovatieve economie in 2050 of eerder We staan het bedrijfsleven bij om te komen tot een circulaire economie en faciliteren bedrijventerreinen om energieneutraal te worden. Innovatie stimuleren we en verbinden partijen met elkaar om stappen te kunnen maken. Beleidsindicator Toename energieopwek bij bedrijfspanden Elektriciteitsverbruik bedrijven (milj. kwh) Aardgasverbruik bedrijven (milj. m3)
Waarden Meest recent
2025
2026
2027
21761 114.9 35.8
21761 111.3 34.9
21761 107.7 34.0
21761 104.1 33.1
97
99
102
104
% hergebruik primaire grondstoffen (landelijke monitor wordt ontwikkeld) Innovatieve bedrijven in de gemeente
• • •
In 2050 is de Geertruidenbergse economie circulair, met als tussendoel 50% in 2030 De bedrijventerreinen zijn in 2050 energieneutraal Meer ruimte voor innovatie vanuit bedrijven
5.1.3 De gemeente is gastvrij naar bewoners en bezoekers We zetten in op meer toeristische bezoekers, die we langer in het gebied willen laten verblijven en die vaker terug komen naar de gemeente Geertruidenberg. Beleidsindicator
Waarden Meest recent
2025
2026
2027
Aantal banen toeristisch recreatieve branche
505
519
533
547
Aantal overnachtingen (toeristenbelasting)
20.899
25.000
30.000
40.000
• • •
46
Verhoging toeristische recreatieve werkgelegenheid Stijging van het aantal toeristische overnachtingen Minimaal behoud van diversiteit van culturele organisaties en evenementen
5.2 Wat gaan we daar voor doen? 5.2.1 Verbeteren vestigingsklimaat Om te komen tot een verbetering van het vestigingsklimaat in de gemeente richten we ons op thema’s: toekomstbestendige bedrijventerreinen, centrumgebieden en ondernemerschap. We leggen de focus bij het toekomstbestendig maken van bedrijventerrein Dombosch door kwaliteitsbetering van het verblijfklimaat. Het centrum van Raamsdonksveer willen we meer vergroenen en we gaan voor de kermissen en weekmarkten na wat een passende toekomstige invulling kan worden. We onderzoeken of consensus bereikt kan worden voor het instellen van een ondernemersfonds. Ook ondernemers die starten staan we bij met een ondersteuningsaanbod wat opgezet wordt met lokale ondernemers. Resultaten in 2025: • • • • • • •
We initiëren een samenwerking binnen de lokale maritieme sector op o.a. de thema's werkgelegenheid, opleidingen, economische groei Het onderzoek 'ondernemersfonds Geertruidenberg' ronden we af met de lokale ondernemerscollectieven en bij consensus gaan we de procedure doorlopen om tot een ondernemersfonds per 1-1-2026 te komen We starten voor de (uitvoering van de kwaliteitsverbeterplan) bedrijventerrein Dombosch op de thema's vergroenen en verblijfsklimaat Het kermis- en weekmarkten beleid evalueren en herzien we Voor starters organiseren we een startersprogramma Het verbeteren het verblijfsklimaat in het centrumgebied van Raamsdonksveer door op meerdere plekken grijs naar groen om te vormen We organiseren een informatieve netwerkbijeenkomst (Connecting Event Geertruidenberg) met en voor de 3O's
5.2.2 Circulaire, duurzame & innovatieve economie We ondersteunen het bedrijfsleven bij projecten die bijdragen aan een circulaire en duurzame economie. Dit kan op verschillende thema’s zijn zoals energie infrastructuur, het vergroenen van de bedrijfsomgeving of reststromen omvormen tot grondstoffen. Samen impact maken om de duurzaamheid concreet vorm te geven vinden we belangrijk. Door de Groene Pluim aan een lokaal bedrijf uit te reiken willen we een koploper in de schijnwerpers zetten. Resultaten in 2025: • • •
We maken een wandelverbinding met de natuur aan de noordzijde van bedrijventerrein Dombosch en zetten in op vergroenen van het bedrijventerrein We ondersteunen en faciliteren pilotprojecten (gericht op bijvoorbeeld energie, vergroenen, reststromen en innovatie) In 2025 reiken we weer een Groene Pluim aan een lokaal bedrijf uit
5.2.3 Gastvrij naar bezoekers Het VVV-informatiepunt in de huidige vorm stopt per 2025. Om onze toeristische bezoekers te voorzien van informatie over de gemeente Geertruidenberg en de omliggende regio vinden we het
47
belangrijk om een lokaal informatiepunt te behouden. We gaan hiervoor samen werken met het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT De Langstraat). Om het toeristisch aanbod te versterken stellen we o.a. een inrichtingsplan voor het plassengebied op en realiseren we een aantrekkelijke wandelroute van de haven naar het historisch centrum. Resultaten in 2025: • •
Het lokale informatiepunt (VVV) brengen we onder bij RBT De Langstraat We verbinden de haven met de vesting door het aanleggen van een aantrekkelijke wandelroute Voor het plassengebied stellen we een inrichtingsplan op We voeren een pilotproject 'blind walls' (muurschildering) uit in samenwerking met ondernemers en een kunstenaar
• •
5.3 Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
Lasten •
Bestaand beleid
2.463
2.366
2.165
2.173
•
Nieuw beleid
-108
-83
17
17
2.355
2.283
2.182
2.156
169
200
200
200
Totaal lasten Baten •
Bestaand beleid
•
Nieuw beleid
Totaal baten
20
0
0
0
189
200
200
200
0
0
0
0
Reserves •
Lasten
•
Baten
Totaal reserves Saldo programma 5
35
35
35
35
-35
-35
-35
-35
2.131
2.048
1.947
1.921
Toelichting nieuw beleid Lasten en baten (l=lasten / b=baten / rl=reserve lasten / rb= reserve baten)
L/B/R
2025 2026 2027 2028
Economisch beleid Voor toekomstbestendige bedrijventerreinen leggen we de focus op bedrijventerrein Dombosch. Ook herzien we het kermisbeleid. We zoeken een passende invulling voor de gehele gemeente.
L
40 V 40 V 40 V 40 V
Economisch beleid We blijven het bedrijfsleven ondersteunen om te komen tot een circulaire economie en faciliteren bedrijventerreinen energieneutraal te worden. We pakken deze projecten samen op met het programma duurzaamheid.
L
15 V 15 V 15 V 15 V
Toerisme Het structurele extra bedrag van € 38.000 is nodig om het lokale VVV Geertruidenberg aan te sluiten op het Regionaal Bureau voor Toerisme de Langstraat. In 2025 moeten eenmalige kosten worden gemaakt voor bijvoorbeeld het aanpassen van de website en promotie uitingen.
L
63 N 38 N 38 N 38 N
Subsidie bibliotheken Er komt vanaf 2025 een zorgplicht voor gemeenten om een bibliotheekvoorziening te hebben die voldoet aan een wettelijk normkader. Om hieraan te voldoen ontvangt de gemeente via de algemene uitkering een bedrag om het bibliotheekwerk te versterken.
L
100 N
Totaal lasten
L
108 N 83 N 17 V 17 V
48
100 N
Toerisme VVV Geertruidenberg heeft een reserve van ongeveer € 20.000. Wanneer VVV Geertruidenberg aansluit bij RBT de Langstraat kan dit bedrag als eenmalige inkomsten worden ingeboekt.
B
20 V
Totaal baten
B
20 V
49
Programma 6 Opgave Bestuur en Dienstverlening Wij staan als gemeente de komende jaren voor grote maatschappelijke opgaven. Opgaven die gevolgen hebben voor onze gemeente. Opgaven waar we op onderdelen als gemeente andere gemeenten en overheden bij nodig hebben. We zoeken de verbinding met onze samenleving (burgerparticipatie). We beseffen dat we de inbreng van onze inwoners, onze ondernemers, onze verenigingen en onze maatschappelijke partners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van ons beleid moeten versterken. Te vaak hebben we nagelaten om die inbreng goed vorm te geven. In de oplossingsrichtingen om die maatschappelijk opgaven aan te pakken zoeken we ook de verbinding met de gemeenteraad en zoeken we naar onderlinge samenhang binnen het college en de afstemming met de ambtelijke organisatie. Want al te vaak ontbreekt die verbinding en ontstaat er onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en vermenging van bevoegdheden en rollen.
6.1 Wat willen we bereiken?
50
6.1.1 We hebben inzicht in de toekomstscenario’s van de gemeente op zowel de korte als de lange termijn We moeten ons voorbereiden op de maatschappelijke ontwikkelingen om zo adequaat te kunnen reageren en onze dienstverlening richting inwoners, ondernemers en maatschappelijk partners te kunnen continueren.
Maatschappelijke effecten
a. Gezamenlijk met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kennen we onze toekomst. b. We zijn een sterk lokaal bestuur in West-Brabant en weten wat we zelf kunnen doen en waar we ondersteuning via regionale samenwerking bij nodig hebben.
Wettelijke beleidsindicatoren Voor programma 6 zijn geen beleidsindicatoren voorgeschreven.
6.1.2 Wij zijn als college en gemeenteraad samen één overheid We verstevigen de relatie tussen college en gemeenteraad. Maatschappelijke effecten a. College en gemeenteraad kennen elkaars rollen, bevoegdheden en verantwoordelijkheden en respecteren elkaar daarin. b. We trekken samen op in de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van ons beleid. c. Ons verhaal naar buiten is een gezamenlijk verhaal, waarbij we ruimte laten voor een andere mening.
51
6.1.3 Wij zijn betrouwbaar, toegankelijk en werken continu aan inclusiviteit Door allerlei affaires staat het vertrouwen in de overheid onder druk. Dé overheid wordt vaak als één geheel gezien en de affaires, die op landelijk niveau spelen hebben ook zo z’n weerslag op het lokale niveau. Vertrouwen speelt een belangrijke rol in de beoordeling van onze dienstverlening. Beleidsindicator
Score vertrouwen in overheid
Waarden Meest recent 17% heeft heel veel vertrouwen; 34% weinig tot geen vertrouwen in hoe de gemeente wordt bestuurd.
2024
2025 20% heeft heel veel vertrouwen; 30% weinig tot geen vertrouwen in hoe de gemeente wordt bestuurd.
-
2026
-
Maatschappelijke effecten a. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners zijn trots op de gemeente. b. We zetten in op participatie van diverse groepen uit onze samenleving in de lokale politiek zodat zoveel mogelijk inwoners participeren, gehoord en vertegenwoordigd worden. c. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners vinden dat de gemeente afspraken nakomt en genomen besluiten motiveert.
6.1.4 Verbeteren van de kwaliteit, professionaliteit en continuïteit van de dienstverlening Het niveau van onze dienstverlening tillen we naar een hoger niveau, zowel inhoudelijk als qua snelheid van reageren op vragen van de samenleving. Daarbij passen we de gebruikte kanalen (digitaal, persoonlijk contact) aan op de behoefte van onze "klanten". Beleidsindicator
Waarden Meest recent
2024
2025
2026
Score (digitale) dienstverlening (burgerpeiling)
algemene dienstverlening gem. 6,49 digitale dienstverlening gem. 6,58
-
algemene dienstverlening gem. 7 digitale dienstverlening gem. 7
-
Daling aantal klachten t.o.v. 2022
Aantal klachten in: 2022: 53 2023: 36 T/m 15 aug. 2024: 22
36
34
32
Maatschappelijke effecten a. De kwaliteit van onze (digitale) dienstverlening is verhoogd (op dit moment geven burgers ons een 6,4-6,5 voor de (digitale)dienstverlening). Ondernemers geven onze digitale dienstverlening een 5,8. b. We communiceren, helder, proactief en tijdig over wat we wel en niet doen. c. Administratieve lastverlichting voor inwoners , ondernemers en partners. d. Klachten nemen af en we voldoen aan onze vastgestelde servicenormen. e. We verlenen deskundiger advies en antwoord, zijn inlevend en denken met onze “klanten” mee.
6.1.5 Wij zijn dichtbij en weten nog beter wat er speelt in de gemeente
52
We zijn open, duidelijk en transparant over onze plannen en beleid. Voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners zijn we bereikbaar (digitaal, in het gemeentehuis en in de wijk). We weten wat er speelt in de gemeente, zodat we daarop in kunnen spelen met onze plannen en bij het formuleren van beleid. We onderzoeken de toekomstbestendigheid van het gemeentehuis voor de korte en lange termijn. Het Klant Contact Centrum (KCC) wordt doorontwikkeld, zodat er eenduidige, optimale externe communicatie plaatsvindt. In de periodieke klanttevredenheidsonderzoeken besteden we aandacht aan het gehoord voelen. Beleidsindicator Score klanttevredenheid/waardering inwoners (burgerpeiling)
Waarden Meest recent
2024
2025
2026
Waardering inspanningen gemeente gem. 6,37
-
7
-
Maatschappelijke effecten a. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voelen zich gehoord; b. Het gemeentehuis is het “huis” van de gemeente; iedereen voelt zich welkom en gehoord; c. Onze (digitale) dienstverlening is afgestemd op de verschillende levensfases van onze inwoners (maatwerk, klantgericht).
6.1.6 We betrekken onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners meer dan voorheen bij zaken die hen raken Vanuit vertrouwen en op basis van gelijkwaardigheid en de mogelijkheden betrekken we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij zaken. Voor de doelgroep jongeren hebben we specifiek aandacht. We onderzoeken hoe we deze doelgroep beter kunnen betrekken en kunnen interesseren voor wat er in hun leefomgeving speelt. Onze communicatie sluiten we beter aan op de belevingswereld van jongeren. Beleidsindicator Aantal projecten waarbij inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners zijn betrokken.
Waarden Meest recent
2024
2025
2026
5
*
*
* Dit is geheel afhankelijk van het aantal projecten dat in het betreffende jaar van start gaan én of die geschikt zijn om participatie op toe te passen en in welke mate. Maatschappelijke effecten a. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties hebben meer begrip voor onze besluiten, doordat ze betrokken zijn; b. Ons beleid sluit beter aan bij de behoefte van inwoners, ondernemers en partners. c. Jongeren voelen zich meer betrokken bij hun leefomgeving. d. Zelfregie bij inwoners, ondernemers en partners is toegenomen.
6.2 Wat gaan we daar voor doen? 6.2.1 Klaar voor de toekomst Het aantal wettelijke taken bij gemeenten is in de afgelopen jaren sterk gestegen. Dit is ook zichtbaar in de groei die de gemeentelijke organisatie heeft doorgemaakt; van 124 fte in 2013 naar 192 fte in 2024. Ook zien we als gemeente dat de complexiteit van de samenleving en de maatschappelijke opgaven toeneemt. Het aanpakken van uitdagingen binnen de bestaande werkwijzen en