20250506 Bijlage Memorandum-2024-1-volledige-tekst

Aan de respondenten is gevraagd aan te geven of zij eerder tijdelijke bescherming volgens de

aangevraagd

RTB hebben aangevraagd in een ander land dan Nederland.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

LOCOV-survey

Memorandum 2024-1 | 65 Memorandum 2024-1 | 65

Begrip

Toelichting

Bron

Reden voor de keuze om zich

De Syrische en Oekraïense respondenten is gevraagd waarom ze voor Nederland en niet een

LOCOV-survey en NSN-survey

in Nederland te vestigen

ander land hebben gekozen. Ze hebben verschillende redenen voorgelegd gekregen en moesten

(2017)

Oekraïners en Syriërs

telkens aangeven hoe belangrijk of onbelangrijk de reden was. De volgende redenen werden voorgelegd: 1. Dat er familie en/of vrienden in Nederland wonen 2. Dat er al veel Oekraïners in Nederland wonen 3. De kansen om in Nederland te werken of te studeren 4. De sociale zekerheid (zoals recht op een uitkering) 5. De kans om snel tijdelijke bescherming te krijgen 6. De mogelijkheden om een partner en/of kinderen te laten overkomen 7. De manier waarop Nederland omgaat met vluchtelingen 8. Dat er in Nederland goed Engels wordt gesproken 9. Positief beeld van Nederland De vraag had de volgende antwoordcategorieën: zeer onbelangrijk; onbelangrijk; niet onbelangrijk of belangrijk; belangrijk; en zeer belangrijk. De laatste twee categorieën zijn samengevoegd om tot het percentage dat een bepaalde reden als (zeer) belangrijk aanduidde te komen.

Bezoek aan Nederland voor

Aan de respondenten is gevraagd aan te geven of ze voor 24 februari ooit in Nederland zijn

24 februari 2022

geweest.

Redenen voor bezoek aan

Aan de personen die hebben aangegeven voor 24 februari in Nederland te zijn geweest, is

Nederland vóór 24 februari

gevraagd aan te geven voor welke van de volgende redenen ze eerder in Nederland waren,

2022

waarbij meerdere antwoorden mogelijk zijn: •

Als toerist

•

Voor werk

•

Voor studie

•

Voor familiebezoek

•

Al eerder asiel aangevraagd

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

LOCOV-survey

LOCOV-survey

Memorandum 2024-1 | 66 Memorandum 2024-1 | 66

Begrip

Toelichting •

Voor het bezoeken van vrienden

•

Anders, namelijk:

Bron

In de tekst wordt de drie vaakst genoemde redenen getoond als percentage van de totale bevolking Oekraïense vluchtelingen. Tevredenheid met de

Aan de respondenten is gevraagd wat ze vinden van de Nederlandse samenleving en dit een

LOCOV-survey en NSN-survey

Nederlandse samenleving

rapportcijfer tussen de 1 en 10 te geven, waarbij 1 heel erg ontevreden is en 10 heel erg

(2017)

Oekraïners en Syriërs

tevreden.

Verblijfsintentie voor de

Aan de respondenten is gevraagd of ze de komende twee jaar van plan zijn in Nederland te

komende twee jaar

blijven wonen.

LOCOV-survey

De vraag heeft de volgende antwoordmogelijkheden: Ja; misschien; nee. Conflictsituatie

Op basis van een vraag waarin respondenten aangaven in welke oblast zij woonden voor de

herkomstregio

oorlog, is een onderscheid gemaakt tussen de zogenoemde conflictregio's en de niet-

LOCOV-survey

conflictregio's. De conflictregio's omvatten de (deels) bezette of geannexeerde gebieden: Luhansk, Donetsk, Zaporizja, de Krim en Kherson. De overige regio's zijn aangeduid als nietconflictregio's. Partnersituatie

Op basis van drie vragen is de volgende indeling gemaakt over de partnersituatie van de

LOCOV-survey

respondent. De eerste vraag betreft of de respondent een partner heeft, en zo ja, kreeg de respondent een vraag voorgelegd of die partner inwoont of niet. De derde vraag die gebruikt is om de partnersituatie te bepalen is waar de uitwonende partner woont. Deze vragen zijn gebruikt om de volgende indeling met volgende drie categorieën te construeren: 1) alleenstaand; 2) partner in Nederland (zowel in als uitwonend); 3) partner in het buitenland. Terugkeerintenties als het

Aan de respondenten die aangegeven hebben van plan te zijn de komende twee jaar in

veilig is in Oekraïne

Nederland te blijven wonen, is gevraagd of ze weer in Oekraïne willen wonen, als het weer veilig

LOCOV-survey

is. De vraag heeft de volgende antwoordmogelijkheden: Ja; misschien; nee.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 67 Memorandum 2024-1 | 67

Begrip

Toelichting

Bron

Verblijfintenties indien

Aan de respondenten is gevraagd of ze in Nederland willen blijven of naar een ander land willen

LOCOV-survey

terugkeer naar Oekraïne niet

als ze niet terug kunnen naar Oekraïne.

mogelijk is De vraag heeft de volgende antwoordmogelijkheden: Ja; misschien; nee. Wonen Huidige woonsituatie

Antwoord op de vraag ‘Waar woont u nu?’ met als antwoordcategorieën:

LOCOV-survey

1: In een gemeentelijke opvanglocatie 2: Bij een gastgezin 3: Bij mijn familie/vrienden/kennissen die al in Nederland waren 4: Bij een hotel/hostel tegen betaling 5: Een woonruimte aan mij beschikbaar gesteld door een werkgever 6: Bij mijn partner die al in Nederland was 7: In een asielzoekerscentrum (AZC) 8: Ik heb zelf een woonruimte gehuurd of gekocht *USELIST ‘anders’ Opvang in gastgezinnen

Personen die op enig moment bij een gastgezin hebben gewoond. Dit zijn personen die voldoen

LOCOV-survey

aan ten minste een van de volgende drie criteria: (1) Bij vraag ‘Toen u in Nederland aankwam na 24 februari 2022, waar bent u toen eerst gaan wonen? Was dat:’ als antwoordcategorie hebben gekozen voor ‘Bij een gastgezin’. (2) Bij vraag ‘Waar woont u nu?’ als antwoordcategorie hebben gekozen voor ‘Bij een gastgezin’. (3) Bij vraag ‘Heeft u in Nederland een periode bij een gastgezin gewoond?’ als antwoordcategorie hebben gekozen voor ‘ja’. • De vraag bij punt (3) werd alleen gesteld als bij de vragen voor punten (1) en (2) niet ‘Bij een gastgezin’ als antwoordcategorie was gekozen. Aantal maanden bij

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gastgezin te hebben gewoond, is

gastgezin gewoond.

gevraagd ‘Hoeveel maanden heeft u in totaal bij gastgezinnen gewoond? Indien u bij meerdere

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

LOCOV-survey

Memorandum 2024-1 | 68 Memorandum 2024-1 | 68

Begrip

Toelichting

Bron

gastgezinnen heeft gewoond, tel ze dan bij elkaar op.’. Het gemiddelde hiervan wordt gerapporteerd. Manier waarop gastgezin is

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gastgezin te hebben gewoond, is

gevonden

gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over het gastgezin waar u het langst woonde.

LOCOV-survey

(…) Hoe heeft u dit gastgezin gevonden?’ De mogelijke antwoordcategorieën zijn: ‘1: Een organisatie zoals RefugeeHomeNL 2: Rode Kruis 3: Het Leger des Heils 4: VluchtelingenWerk 5: Takecarebnb 6: Familie, vrienden of kennissen 7: Kerk 92: Anders, namelijk: *OPEN’. De categorieën ‘een organisatie zoals RefugeeHomeNL’, ‘het Rode Kruis’, ‘Takecarebnb’, en ‘het Leger des Heils’ zijn samengevoegd omdat de losse percentages voor deze categorieën laag waren. Vorm van opvang bij

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gastgezin te hebben gewoond, is

gastgezinnen

gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over het gastgezin waar u het langst woonde.

LOCOV-survey

(…) ‘Welke van de volgende beschrijvingen past/paste het best bij uw situatie in dit gastgezin?’. De mogelijke antwoordcategorieën zijn: ‘1: Ik woon bij het gastgezin in huis, zonder aparte voorzieningen (geen eigen keuken, toilet, of badkamer). 2: Ik woon bij het gastgezin in huis, met deels aparte voorzieningen (bv. eigen keuken, eigen toilet). 3: Ik heb een aparte, zelfstandige woonruimte (bv. tuinhuis, eigen verdieping).’. Opvang in gemeentelijke

Personen die op enig moment bij een gemeentelijke opvanglocatie hebben gewoond. Dit zijn

opvanglocaties

personen die voldoen aan ten minste een van de volgende drie criteria:

LOCOV-survey

(1) Bij vraag ‘Toen u in Nederland aankwam na 24 februari 2022, waar bent u toen eerst gaan wonen? Was dat:’ als antwoordcategorie hebben gekozen voor ‘In een gemeentelijke opvanglocatie’. (2) Bij vraag ‘Waar woont u nu?’ als antwoordcategorie hebben gekozen voor ‘In een gemeentelijke opvanglocatie’.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 69 Memorandum 2024-1 | 69

Begrip

Toelichting

Bron

(3) Bij vraag ‘Heeft u in Nederland een periode bij een gemeentelijke opvanglocatie gewoond?’ als antwoordcategorie hebben gekozen voor ‘ja’. De vraag bij punt (3) werd alleen gesteld als bij de vragen voor punten (1) en (2) niet ‘In een gemeentelijke opvanglocatie’ als antwoordcategorie was gekozen. Vorm van opvang bij

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gemeentelijke opvanglocatie te

gemeentelijke

hebben gewoond, is gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over de gemeentelijke

opvanglocaties

opvanglocatie waar u het langst woonde. (…) ‘Welk van de volgende beschrijvingen past het

LOCOV-survey

best bij uw situatie in de gemeentelijke opvanglocatie?’. De mogelijke antwoordcategorieën zijn: 1: Ik heb volledig eigen voorzieningen (keuken, badkamer, toilet). 2: Ik heb deels eigen voorzieningen (keuken, badkamer, toilet). 3: Ik heb geen eigen voorzieningen (keuken, badkamer, toilet). 4: Ik heb geen eigen kamer. Inschatting van aantal

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gemeentelijke opvanglocatie te

personen op de

hebben gewoond, is gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over de gemeentelijke

gemeentelijke opvanglocatie

opvanglocatie waar u het langst woonde. (…) Hoeveel mensen wonen/woonden er (ongeveer) op

LOCOV-survey

deze gemeentelijke opvanglocatie? Als u het niet precies weet, maakt u dan een schatting.’ De mogelijke antwoordcategorieën waren: ‘1: Minder dan 10 2: 10 tot 20 3: 20 tot 50 4: 50 tot 100 5: 100 tot 500 6: Meer dan 500’ We hebben het aantal categorieën voor de huidige rapportage vervolgens verkort tot: minder dan 10 personen, 10 tot 50 personen, 50 tot 100 personen, en minimaal 100 personen. Aantal verhuizingen

Antwoord op de vraag ‘Hoe vaak bent u in Nederland verhuisd?’. We hebben antwoorden met 5

LOCOV-survey

of meer verhuizingen samengevoegd tot één categorie van 5+ verhuizingen.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 70 Memorandum 2024-1 | 70

Begrip

Toelichting

Bron

Verhuiswensen

Antwoord op de vraag ‘Zou u willen verhuizen binnen Nederland als dat mogelijk was?’ met als

LOCOV-survey

antwoordcategorieën: ‘1: Nee 2: Ja, naar een gemeentelijke opvanglocatie 3: Ja, naar een gastgezin 4: Ja, naar eigen woonruimte 5: Ja, naar mijn familie/vrienden 6: Ja, naar een woonruimte aan mij beschikbaar gesteld door een werkgever ‘anders’’ Woontevredenheid

Antwoord op de vraag ‘Hoe tevreden bent u met uw huidige woning?’ met als

LOCOV-survey

antwoordcategorieën: ‘1: Zeer tevreden 2: Tevreden 3: Niet tevreden, maar ook niet ontevreden 4: Ontevreden 5: Zeer ontevreden’ Tevredenheid gemeentelijke

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gemeentelijke opvanglocatie te

opvanglocatie

hebben gewoond, is gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over de gemeentelijke

LOCOV-survey

opvanglocatie waar u het langst woonde. (…) Hoe tevreden bent/was u met het wonen in deze gemeentelijke opvanglocatie op een schaal van 1 tot 10? Het cijfer 1 betekent dat u heel erg ontevreden bent. Het cijfer 10 betekent dat u heel erg tevreden bent.’ We presenteren het gemiddelde cijfer dat respondenten bij deze vraag hebben geantwoord. Tevredenheid gastgezin

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gastgezin te hebben gewoond, is

LOCOV-survey

gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over het gastgezin waar u het langst woonde. (…) Hoe tevreden bent/was u over het wonen bij dit gastgezin op een schaal van 1 tot 10?

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 71 Memorandum 2024-1 | 71

Begrip

Toelichting

Bron

Het cijfer 1 betekent dat u heel erg ontevreden bent. Het cijfer 10 betekent dat u heel erg tevreden bent.’ We presenteren het gemiddelde cijfer dat respondenten bij deze vraag hebben geantwoord. Ervaren ondersteuning van

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gemeentelijke opvanglocatie te

gemeentelijke opvanglocatie

hebben gewoond, is gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over de gemeentelijke

LOCOV-survey

opvanglocatie waar u het langst woonde. (…) Heeft u ondersteuning via deze gemeentelijke opvanglocatie gekregen op de volgende gebieden? 1: Ontvangen of vinden van juridisch advies 2: Leren van Nederlands of iemand vinden die mij Nederlands kan leren 3: Het vinden van een baan 4: Vinden van kinderopvang of onderwijs voor mijn kind(eren) 5: Vinden van onderwijs voor mijzelf 6: Op de kinderen passen 7: Zoeken naar huisvesting 8: Toegang tot gezondheidszorg 9: Financiële steun (exclusief leefgeld) 10: Hulp bij bureaucratische zaken (bijv. hulp bij het regelen van leefgeld of erkennen van diploma) 11: Opvoeding en/of zorg voor kinderen 12: Een luisterend oor/emotionele steun 92: Andere vorm(en) van ondersteuning’ Voor elk van deze vormen van ondersteuning konden respondenten ‘ja’ of ‘nee’ kiezen. Ervaren ondersteuning van

Voor personen die hebben aangegeven op enig moment bij een gastgezin te hebben gewoond, is

gastgezin

gevraagd ‘We willen u nu enkele vragen stellen over het gastgezin waar u het langst woonde.

LOCOV-survey

(…) Kunt u aangeven of u de volgende vormen van ondersteuning van dit gastgezin heeft gekregen? 1: Ontvangen of vinden van juridisch advies 2: Leren van Nederlands of iemand vinden die mij Nederlands kan leren

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 72 Memorandum 2024-1 | 72

Begrip

Toelichting

Bron

3: Het vinden van een baan 4: Vinden van kinderopvang of onderwijs voor mijn kind(eren) 5: Vinden van onderwijs voor mijzelf 6: Op de kinderen passen 7: Zoeken naar huisvesting 8: Toegang tot gezondheidszorg 9: Financiële steun (exclusief leefgeld) 10: Hulp bij bureaucratische zaken (bijv. hulp bij het regelen van leefgeld of erkennen van diploma) 11: Opvoeding en/of zorg voor kinderen 12: Een luisterend oor/ emotionele steun 92: Andere vorm(en) van ondersteuning’ Voor elk van deze vormen van ondersteuning konden respondenten ‘ja’ of ‘nee’ kiezen. Woongemeente in Nederland

Voor Oekraïense vluchtelingen die tussen februari 2022 en juli 2023 in Nederland zijn

Asielcohortbestand in registers

aangekomen en op juli 2023 minstens 15 jaar oud zijn, is aangegeven in welke gemeente ze wonen op 1 juli 2023. Dit is, op moment van schrijven, het meest recente peilmoment waarop de woongegevens beschikbaar zijn in het Asielcohortbestand. Per gemeente tellen we vervolgens het aantal Oekraïense vluchtelingen en delen we het door het inwonersaantal op het peilmoment (of indien het inwonersaantal niet beschikbaar is op het peilmoment, een datum dat zo dicht mogelijk bij het peilmoment ligt) en vermenigvuldigen we dit met 1000. Hiermee is het aantal Oekraïense vluchtelingen per 1000 inwoners in de gemeente verkregen. Arbeidsmarkt Nettoparticipatie, Nederland

Gebaseerd op de vraag: ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’ Als een percentage van de

LOCOV-survey, definitie CBS

populatie Oekraïense vluchtelingen van 15 t/m 74 jaar.

(2024j)

Voor statushouders gebaseerd op registerinformatie over de mate waarin statushouders tussen

Asielcohortregister

18 en 65 jaar werkzaam zijn (loondienst of zelfstandige). Hierbij gaat het om statushouders die

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 73 Memorandum 2024-1 | 73

Begrip

Toelichting

Bron

in 2021 een vergunning kregen, met de meetmomenten 12 maanden en 18 maanden na het

Van: Dashboard Asiel &

verkrijgen van een status.

Integratie, CBS (2024f)

Nettoparticipatie, voor de

Gebaseerd op de vraag: ‘Toen u in Oekraïne woonde, welke situatie paste het beste bij u? Het

LOCOV-survey

vlucht

gaat om uw situatie voordat de oorlog begon.’ Proportie antwoordoptie: ‘Betaald werk (loondienst of zelfstandige)’. Als een percentage van de populatie Oekraïense vluchtelingen van 15 t/m 74 jaar.

Werk op afstand

Gebaseerd op de vraag: ‘De vorige vragen gingen over uw werk in Nederland. Sommige mensen

LOCOV-survey

hebben (ook) werk in Oekraïne op afstand. Werkt u (ook) in Oekraïne op afstand?’ Proportie die ‘ja’ antwoordt is weergegeven. In Nederland geweest voor

Gebaseerd op de vraag: ‘Waarvoor was u in Nederland voor 24 februari 2022?’ die alleen is

werk

gesteld aan respondenten die ‘ja’ hebben geantwoord op de vraag ‘Bent u ooit in Nederland

LOCOV-survey

geweest voor 24 februari 2022?’. De proportie die de antwoordoptie ‘Voor werk’ heeft gekozen is weergeven voor de volledige populatie Oekraïense vluchtelingen.

Beroepsbevolking: werkzaam

De beroepsbevolking heeft betrekking op de populatie van 15 t/m 74 jaar. Allereerst valt

en werkloos

iedereen binnen de beroepsbevolking die werkzaam is. Dit is iedereen die ‘Ja’ antwoord op de

LOCOV-survey

vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’ Daarnaast valt iedereen binnen de beroepsbevolking die werkloos is. Dit is iedereen zonder betaald werk, die wel wil werken, actief op zoek is naar een baan en daar op korte termijn ook beschikbaar voor is. Werkloos is dus iedereen die: •

‘Nee’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’,

En ook: •

‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Zou u op dit moment betaald werk willen hebben?’, gesteld aan iedereen die ‘Nee’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’. Ook als iemand antwoordt ‘Ik heb al nieuw werk gevonden’ – maar dus nog niet werkt – is deze persoon werkloos.

En daarnaast:

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 74 Memorandum 2024-1 | 74

Begrip

Toelichting •

Bron

‘Binnen twee weken’ antwoordt op de vraag ‘Wanneer zou u met werk kunnen beginnen?’, gesteld aan iedereen die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Zou u op dit moment betaald werk willen hebben?’

En ten slotte: •

‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u de afgelopen vier weken iets gedaan om aan werk te komen? Vacatures bekijken om werk te vinden telt al mee’, gesteld aan iedereen die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Zou u op dit moment betaald werk willen hebben?’ Ook respondenten die ‘Nee, want in afwachting van uitslag sollicitatie’ antwoorden worden gerekend tot de groep die actief gezocht heeft.

Voor de algemene bevolking: ‘Alle 15- tot 75-jarigen die in Nederland wonen en geen betaald

CBS (2024b; 2024c), Enquête

werk hebben, maar wel recent naar werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn.’

Beroepsbevolking (EBB)

Hoofdactiviteiten niet-

Gebaseerd op de vraag: ‘Welke van de volgende omschrijvingen passen op dit moment bij u?

LOCOV-survey

beroepsbevolking

Bent u …’, geselecteerd op de niet-beroepsbevolking. Weergegeven zijn de proporties van de antwoordcategorieën ‘Huisvrouw/huisman’ (in de tekst als ‘zorgt voor een gezin of huishouden’), ‘ziek/arbeidsongeschikt’, ‘scholier/student’, en ‘gepensioneerd’. Respondenten kunnen meerdere categorieën aanvinken. Deze vraag is gesteld aan iedereen die ‘Nee’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’.

Aantal uren werk per week

Gebaseerd op de vraag: ‘Hoeveel uur werkt u per week volgens uw arbeidscontract?’ Op basis

LOCOV-survey

hiervan zijn vijf categorieën geconstrueerd, namelijk: ‘Minder dan 12 uur per week, 12 tot 20 uur per week’, ‘20 tot 28 uur per week’, ‘28 tot 35 uur per week’, en ‘35 of meer uur per week’. Iedereen met de waarde ’98’ en ‘99’ is als missend gecodeerd. Deze vraag is gesteld aan iedereen die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’. Voor de algemene bevolking, gebaseerd op de vraag in de EBB: ‘Hoeveel uur heeft werkt u

Kromhouten & Souren (2024),

gemiddeld/meestal per week gewerkt?’, gecategoriseerd in ‘35 of meer uur per week’.

Enquête Beroepsbevolking (EBB)

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 75 Memorandum 2024-1 | 75

Begrip

Toelichting

Bron

Voorkeur aantal uren werk

Gebaseerd op de vraag: ‘Hoeveel uur zou u het liefst willen werken per week?’ Op basis van

LOCOV-survey

per week

deze vraag is de categorie ‘35 uur of meer per week’ geconstrueerd. Deze vraag is gesteld iedereen die ‘in loondienst’ antwoord op de vraag: Werkt u als werknemer in loondienst? Dit betekent dat u voor een baas werkt. Als u naast een baan in loondienst ook werkt als zelfstandige of meewerkend familielid (naast een baan in loondienst), geef dan aan waar u de meeste uren aan besteedt.’

Type dienstverband

Gebaseerd op de vraag: ‘Wat voor soort dienstverband heeft u? Heeft u nu een vaste baan of

LOCOV-survey

een tijdelijke baan?’ met antwoordcategorieën ‘vast dienstverband’, ‘tijdelijk contract met

Polisadministratie

uitzicht op een vast dienstverband’, ‘tijdelijk contract’, ‘nul-uren contract/oproepcontract’, en

EBB (CBS, 2024k)

‘anders, namelijk: (open antwoord)’. Open antwoorden die binnen één van de eerdere categorieën vallen zijn gehercodeerd binnen die categorieën. Deze vraag is aan iedereen gesteld die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland? Vergelijking met register is op basis van ‘contractsoort’ in de Polisadministratie, peildatum 1 november 2023, categorie ‘O’ (onbepaalde tijd). Voor het aandeel in de algemene bevolking met een nuluren- of oproepcontract, is informatie uit het EBB gebruikt over het vierde kwartaal van 2023. Opleidingsniveau

Het opleidingsniveau is gemeten met de vragen over de hoogste opleiding gevolgd in Oekraïne

LOCOV-survey, IAB-BiB/FReDA-

of in een ander land dan Nederland. De originele antwoordcategorieën zijn: Minder dan 4 jaar

BAMF-SOEP Survey ‘Refugees

onderwijs; 4-7 jaar onderwijs; 8-9 jaar onderwijs; 10-11 jaar onderwijs; Middelbaar

from Ukraine in Germany’,

beroepsonderwijs, tot 4 jaar studie; Hogere technische hogeschool, 1-3 jaar studie; Bachelor

Nuffic.

programma, 3-4 jaar in het moderne systeem; Master programma, 1-2 jaar in het moderne systeem; Specialist programma, 5-6 jaar; Wetenschappelijk niveau: PhD, kandidaat, doctor in de wetenschappen; en Anders, namelijk. We hebben de antwoordcategorie ‘Anders, namelijk’ indien mogelijk gehercodeerd naar een van de bestande opleidingsniveaus op de basis van de open antwoorden. Daarna hebben we een gestandaardiseerde variabele gecreëerd met vier

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 76 Memorandum 2024-1 | 76

Begrip

Toelichting

Bron

opleidingsniveaus op de basis van de originele antwoordcategorieën: basisonderwijs (4-7 jaar onderwijs; 8-9 jaar onderwijs), lager middelbaar onderwijs (Middelbaar beroepsonderwijs, tot 4 jaar studie), hoger middelbaar en beroepsonderwijs (10-11 jaar onderwijs; Hogere technische hogeschool, 1-3 jaar studie), hoger onderwijs (Bachelor programma, 3-4 jaar in het moderne systeem; Master programma, 1-2 jaar in het moderne systeem; Specialist programma, 5-6 jaar; Wetenschappelijk niveau: PhD, kandidaat, doctor in de wetenschappen). Match baan en

Gebaseerd op de vraag: ‘Past het werk dat u nu doet bij het niveau van uw opleiding?’ De

opleidingsniveau

proportie bij ‘Nee, ik ben te hoog opgeleid voor mijn werk’ is weergegeven in de tekst.

LOCOV-survey

Deze vraag is aan iedereen gesteld die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’ Beroep

Gebaseerd op de open vraag: ‘Wat is uw beroep? Kunt u een omschrijving geven van uw

LOCOV-survey

werkzaamheden?’ Deze open antwoorden zijn door Labyrinth Onderzoek & Advies gecodeerd tot ISCO-codes volgens de ISCO-2008 indeling. Dit is de International Standard Classification of Occupations, ‘een internationale classificatie van beroepen op grond van overeenkomst qua niveau en specialisatie van de benodigde vaardigheden om het beroep uit te oefenen’ (CBS, 2024g). Hieruit volgt een lijst met (gestandaardiseerde) beroepen. Deze vraag is aan iedereen gesteld die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’ Beroepsniveau

De hierboven beschreven ISCO-indeling kent een indeling in vier categorieën op beroepsniveau

LOCOV-survey

(CBS, 2024d). Hierbinnen zijn de beroepen van respondenten geclassificeerd: ▪

Beroepsniveau 1, ‘eenvoudige routinematige taken; elementair of lager onderwijsniveau vereist’

▪

Beroepsniveau 2, ‘weinig tot middelmatig complexe taken; lager of middelbaar onderwijsniveau vereist’

•

Beroepsniveau 3, ‘complexe taken; middelbaar of hoger onderwijsniveau vereist’

•

Beroepsniveau 4, ‘zeer complexe gespecialiseerde taken; hoger of wetenschappelijk onderwijsniveau vereist’

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 77 Memorandum 2024-1 | 77

Begrip

Toelichting

Bron

Eenzelfde indeling is ook toegepast in het SCP-rapport over de positie van Bulgaren en Polen in

Gijsberts & Lubbers (2013)

Nederland. Het aandeel dat in niveau 1 werkt is voor hen weergegeven. Baan gevonden

Gebaseerd op de vraag: ‘Hoe heeft u uw baan gevonden?’ De antwoordcategorieën zijn de

LOCOV-survey

volgende: ▪

Via advertentie (op internet, in de krant, enz.) - Zelf een werkgever benaderd (open sollicitatie) - Via familie, vrienden of relaties

▪

Via Vluchtelingenwerk (VWN)

▪

Via UWV/werk.nl

▪

Via een uitzendbureau

▪

Via gemeente/contactpersoon van de gemeente (klantmanager) - Via sociale media

▪

Werd gevraagd

▪

Via een project, werkervaringsplaats - Via stage

▪

anders, namelijk… (open antwoord)

Open antwoorden die binnen één van de eerdere categorieën vallen zijn hergecodeerd binnen die categorieën. Verder zijn de volgende categorieën in de ‘anders’ categorie weergegeven omdat er weinig respondenten in die categorieën voorkomen: ‘Via Vluchtelingenwerk (VWN)’, ‘Via UWV/werk.nl’, ‘Via een project, werkervaringsplaats’, en ‘Via stage’. Deze vraag is gesteld iedereen die ‘in loondienst’ antwoord op de vraag: Werkt u als werknemer in loondienst? Dit betekent dat u voor een baas werkt. Als u naast een baan in loondienst ook werkt als zelfstandige of meewerkend familielid (naast een baan in loondienst), geef dan aan waar u de meeste uren aan besteedt.’ Werktevredenheid

Gebaseerd op de vraag: ‘Alles bij elkaar genomen, hoe tevreden bent u met uw huidige baan?

LOCOV-survey

Het cijfer 1 betekent dat u heel erg ontevreden bent. Het cijfer 10 betekent dat u heel erg tevreden bent.’

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 78 Memorandum 2024-1 | 78

Begrip

Toelichting

Bron

Deze vraag is gesteld aan iedereen die ‘in loondienst’ antwoord op de vraag: Werkt u als werknemer in loondienst? Dit betekent dat u voor een baas werkt. Als u naast een baan in loondienst ook werkt als zelfstandige of meewerkend familielid (naast een baan in loondienst), geef dan aan waar u de meeste uren aan besteedt.’ Slechte

Gebaseerd op de vraag: ‘En nog een paar vragen over het werk. Heeft u de volgende dingen

LOCOV-survey

arbeidsomstandigheden

meegemaakt op uw werk?’, met de antwoordcategorieën (meer dan één mogelijk):

Eurofound & FRA (2024)

‘Onderbetaald of niet betaald voor werk’ ‘Werk zonder contract/een contract dat niet alle werkuren dekt’ ‘Zeer lange werktijden’ ‘Geen pauzes of rusttijd kunnen nemen’ ‘Geen toegang tot drinkwater, voedsel of een toilet’ ‘Ik voelde mij niet vrij om alles te zeggen wat ik dacht’ ‘Bedreigingen of geweld door de werkgever, collega’s en/of leidinggevende’ Wanneer een respondent minstens één van die zaken herkent, heeft die ‘slechte arbeidsomstandigheden’ gemeld. Deze vraag is aan iedereen gesteld die ‘Ja’ antwoordt op de vraag ‘Heeft u nu betaald werk in Nederland?’ Deze vraag en antwoordcategorieën zijn gebaseerd op een survey, afgenomen door Eurofound en de European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) (2024). Op de resultaten van deze survey is ook de vergelijking met Oekraïense vluchtelingen in tien EU-lidstaten gebaseerd.

Financieel rondkomen

Gebaseerd op vraag (voor Syrische en Oekraïense vluchtelingen): ‘Hoe is de financiële situatie

LOCOV-survey, NSN-survey

op dit moment van uw huishouden? Is er te weinig geld, wordt er geld overgehouden of is er

(2017)

precies genoeg geld?’ Met de antwoordcategorieën: ‘Te weinig geld’, ‘Overhouden; er is meer geld dan wordt opgemaakt’ en ‘Precies genoeg geld’. De categorieën ‘Weet niet’ en ‘Geen antwoord/wil niet zeggen’ zijn als missend gecodeerd.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 79 Memorandum 2024-1 | 79

Begrip

Toelichting

Bron

Voor de algemene bevolking gebaseerd op het Consumenten Conjunctuur Onderzoek (CCO) met

CBS, 2024e

informatie uit 2023, waarin de proporties die ‘schulden maken’ en ‘spaartegoeden aanspreken’ zijn samengevoegd en geclassificeerd als ‘niet kunnen rondkomen’. Gezondheid Gezondheid algemeen

Aan de respondenten is gevraagd ‘Hoe is over het algemeen uw gezondheid?’ met als

LOCOV-survey

antwoordcategorieën: ‘1: Zeer goed 2: Goed 3: Gaat wel 4: Slecht 5: Zeer slecht’ Respondenten die antwoordcategorie 3,4, of 5 kiezen worden bestempeld als personen die een matig tot slechte gezondheid ervaren. Psychisch ongezond

Of respondenten psychisch ongezond zijn, is gemeten via de Mental Health Inventory 5 (MHI-5)

LOCOV-survey

RAND Mental health inventory. Dit is een gangbare meting voor het indelen van personen in psychisch gezond en ongezond. De meting bestaat uit 5 vragen: ‘De volgende vragen gaan over hoe u zich voelde in de afgelopen 4 weken. Kies het antwoord aan dat het beste omschrijft hoe vaak u dit gevoel hebt. 1: Hoe vaak voelde u zich erg zenuwachtig? 2: Hoe vaak voelde u zich neerslachtig en somber? 3: Hoe vaak voelde u zich kalm en rustig? 4: Hoe vaak was u zo erg in de put ('down') dat niets u kon opvrolijken? 5: Hoe vaak voelde u zich gelukkig?’ Voor elk van deze 5 vragen zijn de antwoordcategorieën: ‘1: Voortdurend 2: Meestal 3: Vaak

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 80 Memorandum 2024-1 | 80

Begrip

Toelichting

Bron

4: Soms 5: Zelden 6: Nooit’. Op basis van de antwoorden op deze 5 vragen wordt een somscore berekend die loopt van 0 (ernstige psychische klachten) t/m 100 (geen psychische klachten). Voor de cijfers die hier zijn gepresenteerd is een respondent gekwalificeerd als psychisch ongezond bij een score van minder dan 60. Deze waarde van 60 is gebruikt om te kunnen vergelijken met vorig onderzoek die dezelfde waarde gebruikte (zie referenties in het gezondheidshoofdstuk). Slaapproblemen

Antwoord op de vraag ‘De volgende vragen gaan over hoe u zich voelde in de afgelopen 4

LOCOV-survey

weken. Kies het antwoord aan dat het beste omschrijft hoe vaak u dit gevoel hebt. Hoe vaak heeft u goed geslapen?’ Met als antwoordcategorieën: ‘1: Voortdurend 2: Meestal 3: Vaak 4: Soms 5: Zelden 6: Nooit’ We presenteren het percentage dat aangeeft soms, zelden, of nooit goed te slapen. Stress algemeen

Aan de respondenten is gevraagd ‘Heeft u in de afgelopen 4 weken last gehad van stress?

LOCOV-survey

Bijvoorbeeld door werk/studie, opvoeding, gezondheid, mantelzorg, geldzaken, social media?’ met als antwoordcategorieën: ’1: Nee, bijna niet 2: Ja, een beetje stress

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 81 Memorandum 2024-1 | 81

Begrip

Toelichting

Bron

3: Ja, veel stress 4: Ja, heel veel stress’. We presenteren het percentage dat categorie 3 of 4 heeft gekozen. Stress gebieden

Aan de respondenten die bij bovenstaande vraag categorie 2,3, of 4 hebben gekozen (dus

LOCOV-survey

degene die aangeven stress te hebben ervaren), is gevraagd: ‘Op welke gebieden ervaart u stress? 1: Werk 2: Studie 3: Relatie 4: Familie 5: Sociale contacten 6: Opvoeding 7: Wonen 8: Gezondheid 9: Mantelzorg 10: Geldzaken 11: Social media 12: Taalbarrière 13: Discriminatie *USELIST ‘anders’’ Voor elk stressgebied konden zij ‘j’ of ‘nee’ kiezen. We presenteren per stressgebied het percentage dat ‘ja’ heeft gekozen. Zorggebruik in Nederland

Aan respondenten is gevraagd ‘Nu iets over contacten met een zorgverlener. Denkt u hierbij aan

LOCOV-survey

bezoeken aan de huisartspraktijk, huisbezoeken en telefonische en online consulten. Heeft u de afgelopen 12 maanden in Nederland voor uzelf contact gehad met: 1: Huisarts 2: Medisch specialist in een ziekenhuis 3: Psycholoog, psychiater

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 82 Memorandum 2024-1 | 82

Begrip

Toelichting

Bron

4: Tandarts’ Voor elk van deze vier typen zorgverleners konden zij kiezen tussen ‘ja’ en ‘nee’. We presenteren het percentage dat ‘ja’ heeft gekozen per type zorgverlener. Zorggebruik in Oekraïne

Aan respondenten is gevraagd ‘Heeft u de afgelopen 12 maanden in Oekraïne voor uzelf contact

LOCOV-survey

gehad met: 1: Huisarts 2: Medisch specialist in een ziekenhuis 3: Psycholoog, psychiater 4: Tandarts’ Voor elk van deze vier typen zorgverleners konden zij kiezen tussen ‘ja’ en ‘nee’. We presenteren het percentage dat ‘ja’ heeft gekozen per type zorgverlener. Sociale contacten en taal Taal

Gebaseerd op de volgende vraag: ‘Heeft u, als u een gesprek in het Nederlands heeft, vaak,

NSN-survey

soms of nooit moeite met de Nederlandse taal?’ De antwoordcategorieën zijn: Ik spreek geen Nederlands; Ja, vaak; Ja, soms; en Nee, nooit. We hebben het percentage dat de antwoordcategorie ‘Nee, nooit’ gerapporteerd. Voor het rapportcijfer is de volgende vraag gebruikt: ‘Hoe goed spreekt u de Nederlandse taal? Op een schaal van 1 tot 10, welk cijfer geeft u dan? Een 1 betekent dat u geen Nederlands spreekt, een 10 betekent dat u zeer goed Nederlands spreekt’. We hebben het gemiddelde rapportagecijfer berekend. Voor het Engels is de vraag gesteld: ‘Heeft u vaak, soms of nooit moeite met het spreken van de Engelse taal?’ met de antwoordcategorieën: Ik spreek geen Engels; Ja, vaak; Ja, soms; en Nee, nooit. We hebben het percentage dat de antwoordcategorie ‘Nee, nooit’ gerapporteerd. Sociale contacten

Wij meten de frequentie van sociale contacten met (1) Nederlandse buren, vrienden en

NSN-survey

kennissen en (2) Oekraïense buren, vrienden en kennissen. De vragen over ‘buren’ en ‘vrienden en kennissen’ zijn apart gesteld maar we hebben de antwoorden op deze vragen samengevoegd. We hebben de hoogste frequentie contact overgenomen voor de nieuwe

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 83 Memorandum 2024-1 | 83

Begrip

Toelichting

Bron

variabele. De mogelijke antwoorden zijn: ‘elke dag’; ‘elke week’; ‘elke maand’; ‘een paar keer per jaar’; ‘nooit/minder dan 1 keer per jaar’; en ‘niet van toepassing’. We hebben de laatste twee antwoordcategorieën samengevoegd. Sociale eenzaamheid

Sociale eenzaamheid is gebaseerd op drie items van de verkorte eenzaamheidsschaal van De

De Jong Gierveld, Van Tilburg

Jong Gierveld & Van Tilburg (1999). De vraag luidt als volgt: ‘Wilt u van de volgende uitspraken

(2006)

aangeven in hoeverre die op u, zoals u de laatste tijd bent, van toepassing zijn?’. De items zijn: (1) Er zijn genoeg mensen op wie ik in geval van problemen kan terugvallen. (2) Ik heb veel mensen op wie ik volledig kan vertrouwen, en (3) Er zijn voldoende mensen met wie ik me heel erg verbonden voel. Respondenten kunnen op de vragen ‘ja’, ‘min of meer’, en ‘nee’ antwoorden. Als ze ‘min of meer’ of ‘nee’ antwoordden dan krijgen ze een score van 1 op dat item. Daarna wordt er een somscore gemaakt. Mensen die daarop 0 scoren zijn ‘niet sociaal eenzaam’, 1-2 is ‘enigszins sociaal eenzaam’ en 3 is ‘sterk sociaal eenzaam’. We hebben het percentage, dat sterk sociaal eenzaam is, gerapporteerd. Discriminatie Maatschappelijk klimaat

De vraag is gesteld: ‘In hoeverre bent u het met de volgende stellingen eens?’. Daarna volgden

NSN-survey (2017)

vier stellingen: (1) In Nederland krijg je als migrant alle kansen. (2) In Nederland worden je rechten als migrant gerespecteerd. (3) Nederland is een gastvrij land voor migranten. (4) Nederland staat open voor andere culturen. De antwoordcategorieën waren: Helemaal mee eens; Mee eens; Niet mee eens, niet mee oneens; Niet mee eens; en Helemaal niet mee eens. Per stelling hebben we het percentage respondenten berekent dat mee eens of helemaal mee eens is. Mening over discriminatie in

De vraag is gesteld: ‘Sommige mensen zeggen dat migranten door Nederlanders worden

Nederland

gediscrimineerd. Gebeurt dit volgens u nooit, bijna nooit, af en toe, vaak of zeer vaak?’. We

NSN-survey

hebben het percentage respondenten berekend dat de antwoordcategorieën ‘af en toe’, ‘vaak’ of ‘zeer vaak’ heeft gekozen. Het gevoel van discriminatie

Percentage van mensen dat zich door Nederlanders gediscrimineerd voelt. Hiervoor is

door Nederlanders

gebruikgemaakt van de vraag ‘Bent u zelf wel eens gediscrimineerd door Nederlanders?’,

Nooitgedagt (2023).

waarbij respondenten de volgende antwoorden konden geven: Nooit; bijna nooit; af en toe;

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 84 Memorandum 2024-1 | 84

Begrip

Toelichting

Bron

vaak; zeer vaak. We hebben twee nieuwe categorieën gemaakt. De eerste categorie bevat de antwoorden: Nooit en bijna nooit; de tweede - ‘af en toe’, ‘vaak’ en ‘zeer vaak’. Institutionele discriminatie

Institutionele discriminatie is een samengestelde variabele gebaseerd op de volgende vragen:

NSN-survey

‘Kunt u aangeven hoe vaak u zich in de afgelopen 12 maanden gediscrimineerd heeft gevoeld?’: ‘door de gemeente, overheid’, ‘door de politie’, ‘door woningverhuurders zoals makelaars, woningbouwcorporaties of verhuurders uit de particuliere sector’, ‘door werkgevers, collega’s, klanten’, ‘door leraren, onderwijsinstellingen, taalscholen’, ‘door zorg- of hulpverleners’. De mogelijke antwoorden waren: 1) ‘nooit’; 2) ‘zelden’; 3) ‘soms’; 4) ‘vaak’; ‘5) heel vaak’. We hebben de laatste twee categorieën samengevoegd tot ‘(heel) vaak’. Voor het maken van de samengestelde variabele is het maximum genomen van de antwoorden op de bovengenoemde vragen. Institutioneel vertrouwen

Percentages van mensen dat vertrouwen heeft in de regering, de gemeente, rechters, de politie

NSN-survey & CBS-Statline:

en de media. In navolging van eerder onderzoek (CBS) zijn de antwoorden ‘heel veel

“Vertrouwen in mensen en in

vertrouwen’ en ‘tamelijk veel vertrouwen’ zijn samengevoegd tot ‘vertrouwen’.

organisaties; persoonskenmerken”. Nooitgedagt (2023).

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 85 Memorandum 2024-1 | 85

Het Wetenschappelijk Onderzoeken Datacentrum (WODC), Kennisinstituut voor de rechtsstaat, is een onafhankelijk kennisinstituut dat valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het WODC draagt bij aan behoud en verbetering van de rechtsstaat via het (laten) uitvoeren van kwalitatief hoog wetenschappelijk onderzoek. En door het aanbieden van gevraagde en ongevraagde kennis, verbeterpunten en (waar mogelijk) denkrichtingen.

Meer informatie:

www.wodc.nl

Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum

Memorandum 2024-1 | 86 Memorandum 2024-1 | 86