vergelijking verkiezingsprogramma's op basis van bouwstenen.docx

Verkiezingsprogramma’s aan de hand van de indeling bouwstenen. 1 Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat 2 Vitaal en veerkrachtig leven in Etten-Leur (voorzieningen, sociaal domein) 3 Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur (fysiek domein, wonen, accommodaties in de wijk) 4 Economie & werk in Etten-Leur (participatiewet, winkelgebieden) 5 Duurzaam denken en doen in Etten-Leur (RES, transitievisie warmte)

1 Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat....................................................................................1 2 Vitaal en veerkrachtig leven in Etten-Leur (voorzieningen, sociaal domein, verenigingen, onderwijs) .................................................................................................................................................................8 3 Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur (fysiek domein, wonen, accommodaties in de wijk, veiligheid) ..............................................................................................................................................26 4 Economie & werk in Etten-Leur (participatiewet, winkelgebieden)...................................................38 5 Duurzaam denken en doen in Etten-Leur (RES, transitievisie warmte, afval) ....................................44

APB VVD GROENLINKS-PVDA CDA D66 ONS LEEFBAAR 1 Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat Een juiste balans vinden tussen betaalbaarheid, veiligheid, biodiversiteit en toch zeker leefbaarheid. Het moet aantrekkelijk zijn om te ondernemen. Met het afstoten van ontroerend goed kan een behoorlijk financieel voordeel behaald worden, maar het kan ook bijdragen aan een bruisend(er) Etten-Leur. Hier willen we dus actief op inzetten. Omvang gemeentelijke organisatie strak bewaken: werkdruk, werklast versus kwaliteit. • Cultuuromslag van ‘NEE, tenzij’ naar ‘JA, mits’ doorzetten. • Maak een ‘Ambtenaar 2.0’ die creatief ‘out off the box’ denkt. • Toon ambities in het verhogen van de kwaliteit van je dienstverlening. • Pas een flexibele schil strak toe, en laat externen niet te lang zitten. • De zichtbaarheid en benaderbaarheid van College en gemeenteraad moet vergroot worden. Bijvoorbeeld door het continueren van de inzet van online vergaderen en het gezicht in de wijk laten zien. • Servicetijden moeten uitgebreid worden. • Maak een gemeentelijke service-app waarmee inwoners de gemeentezaken ook vanuit huis kunnen regelen. • Financiële voordelen moet (gedeeltelijk) terug naar de inwoners door middel van lagere gemeentelijke heffingen. • Verbonden partijen moeten terug naar de basis: maak de resultaten meetbaar en daarmee ook 1

controleerbaar, • Communicatie naar onze inwoners moet kort en duidelijk zijn • Zorg voor veilige situaties op wegen, fietspaden, trottoirs etcetera. • Blijf in overleg met Provincie, Rijksoverheid en ProRail en verbeter de veiligheid rondom het spoor. • Bied jongeren mogelijkheden aan en pak gelijktijdig hangjongeren aan die overlast veroorzaken. CDA vindt dat het gemeentebestuur de overheid is, die het dichtst bij de inwoner staat. Dat vraagt om een sterke gemeente, die maatwerk kan leveren. Dat vraagt ook om een professioneel ambtenarenapparaat, dat wat betreft kwaliteit en aantal is afgestemd op de te vervullen taken. (als we meer taken willen dan moeten er meer en goede ambtenaren komen) CDA vindt dat een sterke gemeente open en eerlijk communiceert met zijn inwoners en persoonlijk contact mogelijk maakt. Hierbij is participatie een belangrijk in te zetten middel. CDA vindt dat gewerkt dient te worden met zoveel mogelijk meetbare doelstellingen. CDA kan haar ogen niet sluiten voor de discussie over grotere gemeenten. Vooralsnog zijn wij geen voorstander van een samenvoeging van gemeenten CDA is voorstander van een sterke “centrum” gemeente met een intensieve samenwerking met de huidige zes gemeenten. Samenwerkingsverbanden die worden aangegaan met andere gemeenten moeten wel democratisch controleerbaar zijn.

Hiervoor zijn gezamenlijke acties nodig met de raden van andere gemeenten CDA wil dat de gemeenteraad werk maakt van haar controlerende taak ook bij alle gemaakte prestatieafspraken. CDA wil dat de mens centraal wordt gesteld en niet de regels. Hierbij geldt steeds de menselijke maat als uitgangspunt. CDA vindt dat het college richting moet geven aan de gemeentelijke organisatie waarbij dienstverlening naar de inwoner voorop staat. CDA vindt dat er in het college speciale aandacht moet komen voor communicatie. Hierbij gaat het niet alleen om voorlichting en participatie maar ook voor aandacht wanneer inwoners contact zoeken met medewerkers van het de gemeente CDA vindt dat het college richting moet geven aan het proces van duurzaamheid, energietransitie en vergroening op een zodanige manier dat dit voor de inwoners duidelijk en begrijpelijk is. CDA wil dat zowel inwoners als bedrijven voor al hun zaken bij één loket geholpen kunnen worden en zoveel mogelijk door één contactpersoon. CDA wil dat alle gemeentelijke diensten via internet zijn aan te vragen of te raadplegen. Bij een verdere digitalisering moeten inwoners die daarom vragen persoonlijk geholpen worden om te voorkomen dat ze worden buitengesloten. CDA wil blijven streven naar het vereenvoudigen van de taal, waarin brieven, beleidsnota’s en folders worden geschreven.

Er moet kritisch gekeken worden naar nieuwe wetten en regels en als ze toch moeten komen dan moeten die in een begrijpelijke taal worden uitgelegd aan de inwoners. CDA wil dat inwoners erop kunnen rekenen, dat de gemeente Etten-Leur correct reageert binnen een redelijke termijn op brieven, emails en klachten, of deze nu mondeling, schriftelijk of digitaal zijn ingediend. Ook moet er aandacht zijn voor de verwerking van mondelinge vragen. De inwoner moet een ontvangstbevestiging krijgen en duidelijkheid over de afhandeling. CDA wil dat de gemeente naar verenigingen en instellingen duidelijk en tijdig communiceert. Wanneer er besluiten genomen gaan worden die hen aangaan dient de gemeente hen in te lichten zowel over de besluiten als de besluitvormingsprocedure. CDA wil verenigingen met elkaar in contact brengen om gezamenlijk problemen uit te wisselen, aan te pakken en op te lossen bijvoorbeeld door een jaarlijkse beurs waarbij alle verenigingen een plaats krijgen CDA wil dat alle vrijwilligers en verenigingen in Etten-Leur moeten kunnen rekenen op extra steun en daadwerkelijke hulp bij de gemeente zonder te worden belemmerd door bureaucratisch handelen. 2

CDA vindt dat bestaande en vaak goedlopende projecten moeten worden gekoesterd en bij opzet van nieuwe projecten aandacht is voor het borgen van zaken die goed werken. CDA wil dat de website van de gemeente gebruiksvriendelijk en toegankelijk is voor de inwoner en wil blijvend aandacht voor die inwoners die hier geen gebruik van kunnen maken. CDA wil de samenwerking met andere gemeenten uitbreiden. Het kan daarbij gaan om gemeenschappelijke dienstverlening en uitvoering van taken, maar ook om bestuurlijke samenwerking in een gemeenschappelijke regeling. Bij dit alles wel onder de voorwaarden dat er voor de gemeenteraad voldoende democratische controle mogelijk is. Voorts moeten deze samenwerkingen voldoen aan de genoemde uitgangspunten van kwaliteitsverbetering, krachtenbundeling en kostenbeheersing. CDA vindt dat samenwerking met andere instanties belangrijk is om mensen weer aan het werk te krijgen in het bijzonder ouderen, jongeren en kansarme groepen. Daarvoor is samenwerking met andere instanties van belang zoals Werkplein, ACE, IKE, MKB en uitzendorganisaties. CDA vindt dat ambtenaren er zijn voor inwoners en verenigingen. Hier hoort een pro-actieve en meewerkende houding bij. CDA vindt dat het uitgangspunt moet zijn dat voor alle initiatieven van inwoners, verenigingen en stichtingen geldt “Ja mits”. Dit moet ook de houding zijn waarmee zij worden benaderd.

CDA wil voortzetting van het huidige beleid van de CDA-wethouder voor een gezonde, evenwichtige en sluitende begroting om de financiën van onze gemeente ook voor de lange termijn op orde te houden. CDA hecht aan de wettelijke verplichting dat structurele uitgaven door structurele inkomsten worden gedekt. CDA vindt dat het ambitieniveau van de gemeente minimaal op het huidige niveau moet worden gehandhaafd. CDA vindt dat de gemeente Etten-Leur geen zwaardere lasten aan haar inwoners moet opleggen. CDA vindt dat het financiële beleid gericht moet zijn op een duurzaam begrotingsevenwicht en het op peil houden van het weerstandsvermogen van de gemeente. CDA vindt dat het huidige weerstandsvermogen voldoende is. CDA vindt dat de grondexploitaties steeds moeten worden bijgesteld aan de marktomstandigheden. Voor herwaarderingen van gronden gelden bestendige gedragsregels CDA vindt dat er altijd voldoende bedrijventerreinen beschikbaar moeten zijn en de verkoopprijs van deze percelen per geval onderhandeld moet worden CDA vindt dat bij aanbesteding van bouw- en woonrijpmaken niet alles moet worden opgenomen in grote projecten. CDA vindt dat er niet altijd een actieve grondpolitiek behoeft te worden gevolgd voor eventuele toekomstige plannen.

Voor nieuwe ontwikkelingen kan gebruik gemaakt worden van de markt voor ontwikkeling en realisatie met het opstellen van goede Grondexploitatieovereenkomsten. CDA vindt dat onze gemeente op strikte wijze en naar beste vermogen moet toezien op de naleving van de regels en dat er consistent wordt gehandhaafd. Gedogen past daar niet bij. CDA vindt dat de gemeente terughoudend moet zijn met het stellen van eigen regels. Regels moeten aantoonbaar een maatschappelijk belang dienen. Daarnaast moeten regels handhaafbaar zijn. Landelijke en provinciale regels moeten uiteraard in alle gemeenten hetzelfde worden toegepast. CDA vindt dat er een goed inzicht moet zijn in het gemeentelijk vastgoedbezit, en dat moet overeenstemmen met de accommodatienota CDA vindt dat het bestaande bezit moet matchen met de bestaande vraag 3

CDA vindt dat daar waar het kan het gemeentelijk vastgoed op een redelijke termijn energieneutraal moet worden gemaakt. CDA wil al het overbodige vastgoed afstoten bij voorkeur aan de bestaande gebruikers CDA wil dat de gebruikers van gemeentelijk vastgoed meer moeten worden betrokken bij het beheer en onderhoud van het vastgoed om een optimaal multifunctioneel gebruik mogelijk te maken. De financiële voordelen hiervan mogen ook bij de gebruiker terechtkomen De gemeente dient daarvoor duidelijk en consequent te zijn in haar handelen. Iedere inwoner heeft het recht op gelijke behandeling door de gemeente en moet ook kunnen vertrouwen op de vanzelfsprekendheid van deze behandeling. Daarnaast communiceert de gemeente met de inwoners op tijd en op de juiste manier over wijzigingen van beleid en wetgeving. Voor de toekomst willen wij dat zowel digitaal en fysiek vergaderen mogelijk moeten zijn. Zo kunnen we de voordelen van digitaal combineren met het persoonlijke van fysiek. Het gebruik van de gemeentelijke website wordt zo eenvoudig mogelijk. De website wordt toegankelijk volgens de wettelijke norm en gemakkelijk doorzoekbaar. In de relatie van gemeente en inwoners wordt de privacy van inwoners optimaal beschermd. De gemeente communiceert in eenvoudige taal. Inwoners krijgen meer te vertellen over de ontwikkelingen in hun eigen wijk en gemeente.

Zij worden meer betrokken bij de veranderingen en kunnen er de regie over voeren. Wijken krijgen wijkbudgetten. Dat betekent dat er geld beschikbaar komt voor allerlei aanpassingen in de wijken van Etten-Leur waar inwoners over beslissen. Het rijk legt steeds meer taken bij de gemeenten neer, zonder daar voldoende geld bij te leggen. Mede daardoor worden gemeenten gedwongen samen te werken. Maar raadsleden hebben een lokale en niet een regionale verantwoordelijkheid. Etten-Leur kent inmiddels tal van samenwerkingsverbanden, op alle terreinen en niveaus. Dit is een goede zaak, maar we houden oog voor de democratische controle Het streven is om het personeelsbestand van de gemeente een afspiegeling te laten zijn van de bevolkingssamenstelling. Bij al haar handelen dient de gemeente rekening te houden met sociale en duurzame waarden die de samenleving ten goede komen. De inkomsten en uitgaven van de gemeente komen geheel ten goede aan haar inwoners en organisaties. We zien daarom liever geen overschotten op de jaarrekening. Dit kan voorkomen worden door realistischer begroten. Regelgeving wordt waar mogelijk vereenvoudigd en verduidelijkt, bijvoorbeeld als het gaat om het aanvragen van subsidies voor particulieren en bedrijfsleven. Regelmatig wordt dit gepubliceerd in De Bode en andere geschikte media.

Het huidige subsidiebeleid wordt regelmatig geëvalueerd en waar nodig zo aangepast dat de vitaliteit van het verenigingsleven er geen schade van heeft. Het gebruik van onze gemeentelijke reserves is bespreekbaar. De methodiek van begroten wordt opnieuw bekeken, zodat begroting en jaarrekening onderling niet meer de grote verschillen vertonen van de afgelopen jaren. • •

Maatwerk waar mogelijk. De menselijke maat is leidend. 4

• • • • • • • •

Inwoners hebben een leidende rol en een stem om het beleid beter te maken. Initiatieven vanuit inwoners worden omarmd. Geen onnodige wollige voorstellen, duidelijke en heldere voorstellen voor bewoners en gemeenteraad. Invoeren van een gemeentelijk referendum. Iedereen doet mee in de samenleving en de gemeente zal daarop toezien en faciliteren. De gemeente zet zich actief in om het voorzieningenniveau te behouden of te verbeteren. Bij verbonden partijen dienen de Gemeenteraden meer invloed te krijgen voor inhoudelijke en financiële sturing. De informatievoorziening en transparantie richting inwoners moet beter. Besluitvorming dient meer in de gemeenteraad plaats te vinden in plaats dat het College van B&W besluiten neemt. Kwaliteit is altijd leidend boven quota voor personeelsbeleid van de gemeente.

De gemeente Etten-Leur zet zich doorlopend in voor een efficiëntere, klantgerichte en digitale of fysieke dienstverlening aan alle inwoners en maatschappelijke partners. • Gastheerschap is het uitgangspunt voor alle medewerkers van de gemeente. • Regelgeving wordt beperkt tot het noodzakelijke minimum. • Communicatie is altijd leesbaar, duidelijk en voor één uitleg vatbaar (SMART). • Digitale dienstverlening waar het kan, voldoende aandacht voor alle inwoners die minder thuis zijn in het regelen van onlinezaken. • In publieke functies worden geen zichtbare religieuze of ideologische symbolen gedragen, zodat de neutraliteit van de overheid gewaarborgd blijft. • Subsidie worden niet verstrekt om organisaties in stand te houden. Organisaties de mogelijkheden geven om hun eigen inkomsten te regelen. • Het verlenen van subsidie gebeurt op basis van maatschappelijke meerwaarde. • De gemeente haalt zelf subsidie binnen bij andere overheden of helpt daar waar nodig onze inwoners, ondernemers of bedrijven. • De gemeente gaat, daar waar het voordelen oplevert, samenwerken met andere gemeenten, de provincie en het waterschap • Gemeentelijke uitgaven worden transparant en overzichtelijk in beeld gebracht. • De gemeente beperkt inhuur van externe medewerkers tot het absoluut noodzakelijke minimum.

• Een actueel openbaar subsidie- en declaratieregister is laagdrempelig beschikbaar, zodat het voor iedereen makkelijk inzichtelijk is waaraan belastinggeld is besteed. • Precariobelasting, parkeerbelasting en hondenbelasting worden afgeschaft. • De hoogte van leges of doorbelastingen worden bepaald op basis van kostendekkendheid. • De OZB wordt maximaal met de inflatiecorrectie verhoogd. • Het vastrecht voor afval kan fors omlaag. • • • • • •

passende hulp aan iedereen die dit nodig heeft een gemeente die niemand uitsluit ruimte voor de ideeën van inwoners, ondernemers en verenigingen. minder regels. meer contact tussen inwoners en de gemeente. samenwerken waar dit goed is voor de samenleving.

5

regionale samenwerking/verbonden partijen. In onze gemeente willen we de democratische controle verbeteren. Want zo houden we grip op samenwerkingspartijen zoals de veiligheidsregio, de GGD en de omgevingsdienst. Met gelijke voorstellen willen we het werk op het sociale terrein en de jeugdzorg in de regio versterken. (Nieuwe) ambtenaren bekend laten worden met de gemeente waarin ze werken (bijvoorbeeld lokaal nieuws volgen, wijken in, evenementen bezoeken / actief deelnemen). De onroerende zaak belasting (OZB) mag niet meer stijgen dan de inflatie. College van Burgemeester en Wethouders (College van B & W) Waar mogelijk vooraf overleg met de raad voordat er plannen gemaakt worden. Extra vergaderingen op verzoek van de gemeenteraad indien noodzakelijk. Communicatie in helder taalgebruik naar de inwoners, de (complexe) zaken uitleggen / toelichten. Tussentijdse terugkoppeling over stand van zaken met betrekking tot onderwerpen. Betere terugkoppeling naar inwoners / bedrijven / verenigingen binnen een tijdsbestek van 3 weken door de daaraan gekoppelde verantwoordelijke. Betere communicatie met bedrijven en winkels, meer structuur en minder versnippering. E-mailadres / mobiel telefoonnummer koppelen (indien gewenst) aan Gemeentelijke Basis Administratie (GBA).

Misbruik van onder andere social media en oplichting via internet zal effectief moeten worden aangepakt en een belangrijker aandachtspunt moeten worden voor politie. Openbaar maken declaraties burgemeester & wethouders, kosten van cursussen en opleidingen van ambtenaren van de afgelopen 10 jaar. Digitalisering van gemeentelijke diensten, aanpassen op de gebruiker (niet te snel, niet te ingewikkeld, mogelijkheid tot persoonlijke ondersteuning) Etten-Leur moet meewerken om regionaal en landelijk beter op kaart te worden gezet. Strenge handhaving tegen overlast van drugsgebruik in openbare ruimten – openbaar gebied. Niet teveel belasten met precariorechten. Evenementenvergunningen voor meerdere jaren afgeven in plaats van ieder jaar apart aanvragen. Beperken van inhuur van dure consultants. Eerst kijken of er onder de bewoners kennis beschikbaar is. Zorgen voor andere inkomstenbronnen voor de gemeente. De financiële gevolgen van belangrijke besluiten dienen tevoren volstrekt duidelijk zijn voor alle belastingbetalers. Geen onnodige grote reserves aanhouden voor risico’s die er niet zijn. Een te grote aantasting van de financiële reserves is niet wenselijk (met uitzondering van reserves voor het sociaal domein). Dit mag nooit een noodgreep zijn om een begroting sluitend te maken.

Gemeentegids behouden in fysieke vorm, naast digitaal (onder andere uitbreiden met sociaal gemeentebeleid, zorginformatie, aanspreekpunten). 6

Plaatsing GSM masten – antennes voor draadloze communicatie aan strengere voorwaarden koppelen in verband met (onbekende) stralingsrisico’s en gevolgen. Indien het gaat om zaken wat de inwoners direct raakt en / of waar veel geld mee gemoeid is, moeten er diverse bijeenkomsten gehouden worden met inwoners. Voorlichtings- en inspraakbijeenkomsten moeten tijdig worden georganiseerd en gecommuniceerd. Inspraak geven bij ingrijpende plannen aan vertegenwoordigende instanties (Midden- en Kleinbedrijf, Industriële Kring, ZLTO, ZZP-ers) (soepeler verloop van de plannen waardoor bezwaren op voorhand weggenomen kunnen worden). Zo veel mogelijk diensten en informatie aanbieden, maar zeker persoonlijke contactmogelijkheden behouden op het stadskantoor. Uitreiken lintjes en koningsdag aubade op de trappen van het oude raadhuis. Monumentale panden en gebouwen behouden. Nieuwjaarsreceptie: In de hal van het stadskantoor op de eerste maandag in het nieuwe jaar (bij nieuwjaarsdag op maandag week later). Onroerende zaak belasting (OZB): Beperken tot inflatie niveau. Meer politie op straat (onder andere wijkagenten). Zorgvuldig omgaan met privacy gevoelige informatie van de inwoners en duidelijk maken welke instanties / personen inzage hebben.

Rampenplan: Regelmatig actualiseren en bespreken met allerlei betrokken partijen (politie, brandweer, welzijnsinstellingen, horeca verenigingen, scholen, ondernemersverenigingen, wijkverenigingen). Waarom: Iedere partij heeft een eigen kijk op de praktijk. Hierdoor wordt kwaliteit van het geheel beter. Er moet geleerd worden van elkaar en doorontwikkeld worden. Reclamezuilen: Exploiteren van reclamezuilen (bijvoorbeeld langs de A58). Regelgeving: Minder betutteling en onnodige regels. Regionale samenwerkingsverbanden: Beter evalueren op effectiviteit en meerwaarde. Op voorhand meer informatie over de op handen zijnde besluiten richting raadsleden. Tegen vetorecht samenwerkingsverbanden. Ieder raadslid moet de mogelijkheid hebben om zijn / haar stem uit te brengen op een bepaald punt. Etten-Leur niet samenvoegen met andere gemeentes. Openbaar inloopspreekuur van burgemeester/wethouders/ambtenaren op locatie in de wijken. We zijn voor subsidies die ten goede komen aan de Etten-Leurse gemeenschap. Transparante subsidieverlening. Geen structurele subsidies voor verenigingen. 7

Vergaderstukken gemeente: Zoekfuncties om stukken te vinden en binnen stukken te zoeken verbeteren. Vergunningen: Versoepelen van vergunningseisen en flexibeler omgaan met aanvragen (onder andere bouwvergunningen / evenementen / markten / straatartiesten). Aanvragen die geen impact hebben op een bestemmingsplan / wijk, binnen 14 dagen regelen, mits voldoende beargumenteerd en voorbereid aangeleverd. Website gemeente: Informatie toegankelijker maken voor mensen die niet zo vertrouwd zijn met digitale media. Werkzaamheden gemeente Grondige controle vanuit de gemeente na uitvoering project en terugkoppeling aan betrokkenen.

2 Vitaal en veerkrachtig leven in Etten-Leur (voorzieningen, sociaal domein, verenigingen, onderwijs) Wij zouden graag zien dat er een goede MBO opleider bij komt zodat veel scholing in Etten-Leur te volgen valt. Aandacht voor de jeugd door voor deze doelgroep te bouwen en mogelijkheden te scheppen waar de jeugd zich kan vermaken. Met een langere zelfstandigheid de zorgkosten beperken en dus is het belangrijk de zelfstandigheid zoveel mogelijk te stimuleren en ondersteunen. Meer aandacht voor integraal seniorenbeleid. • Beheer klimaatinstallaties (en mogelijk andere taken) structureel door een ambtenaar uit te laten voeren en financieren van de Maatschappelijk Instandhouding (MI) gelden. • Nieuwe woonwijken betekent ook nieuwe brede scholen. • Biedt onderwijsmogelijkheden aan alle kinderen in Etten-Leur, naast hoog- en minder begaafden ook kinderen met emotionele en/of gedragsproblemen. • Verbind het onderwijs nadrukkelijker met onze ondernemers. • Beoordeel de bezetting van de scholen minimaal jaarlijks samen met het onderwijs. • Maak een soepeler overgang van basis naar voortgezet onderwijs, bijvoorbeeld via een introductieweek. • Stimuleren gezonde leefstijl door bewegen en gezond eten • Stimuleer en promoot de sport-, recreatie en cultuuractiviteiten voor alle inwoners (jong en oud) van Etten-Leur • Ondersteun verenigingen zo maximaal mogelijk.

• Kijk zorgvuldig naar de subsidies en hanteer een ‘gelijke monniken, gelijke kappen’ beleid. • Maak het subsidiebeleid transparant en makkelijk voor verenigingen. • Verruim het gebruik van accommodaties voor de verenigingen zo breed mogelijk. • Verruim de recreatiemogelijkheden in en rondom Etten-Leur (Westerpolderplas) en zoek waar nodig samenwerking met burengemeenten op (bijvoorbeeld Zundert voor Pannenhoef) • Creëer interessante wandelroutes rondom en door Etten-Leur. • Stimuleer de samenwerking tussen Nobelaer en Turfschip en faciliteer daarin

8

• Doorontwikkeling woonservicegebieden. • Meer levensloopbestendige woningbouw. • Mantelzorg moet beter ondersteund en gewaardeerd worden. • Meer maatwerk in de WMO. • Een gezonde levensstijl met voldoende sport en beweging moet nadrukkelijker vanuit de gezondheidszorg gestimuleerd worden voor alle bevolkingsgroepen. • De problemen in de Jeugdzorg moeten worden aangepakt waarbij de verschillende leeftijdscategorieën verschillende aanpak vragen. • Betrek bij de Jeugdzorg nadrukkelijker het gezin. • Organiseer activiteiten voor jongeren tussen 12 en 18 jaar. • Verdere samenwerking op alle gebieden tussen jeugdzorg, WMO en het werkplein Hart van West-Brabant. Maatwerk, uitgaan van de persoon, is hierin belangrijk. • Ondersteunen van inwoners met mogelijkheden om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen in hun eigen woonomgeving. • Etten-Leur moet een ‘dementie-vriendelijke’ gemeente worden met meer begrip, aandacht en zorg die deze mensen verdienen. • Stimuleren van activiteiten bij verenigingen en in de wijk voor ouderen om depressie en eenzaamheid terug te dringen en te voorkomen. • In de wijken mogelijkheden gecreëerd moeten worden die ervoor zorgen dat inwoners zo lang mogelijk in hun eigen woonomgeving kunnen blijven wonen. • Zorg ervoor dat de seniore inwoners voldoende betaalbare mogelijkheden hebben om zich te verplaatsten binnen onze gemeente.

• Iedereen doet mee in onze samenleving, werk gaat boven inkomen en iedereen levert een positieve bijdrage aan onze samenleving, op welke wijze dan ook. • Uitkeringsfraude dient actiever bestreden te worden. • De 120% norm voor bijzondere bijstand moet gehandhaafd blijven. • Schuldhulpverlening dient bekend te zijn onder onze inwoners die daar mogelijk gebruik van moeten maken en dient actief gestimuleerd te worden. • Stille armoede moet opgespoord en bestreden worden en mag niet bestaan in Etten-Leur. • Initiatieven om gezinnen die in armoede leven te ondersteunen met kleding, cadeautjes bij verjaardagen etcetera moeten gestimuleerd en ondersteund worden CDA vindt de huidige openbaar vervoerslijnen acceptabel voor onze gemeente. CDA vindt dat gestimuleerd moet worden dat bedrijven en instellingen oplaadpunten voor elektrische vervoermiddelen realiseren. CDA vindt dat er kritisch gekeken moet gaan worden naar oplaadpunten voor privé gebruik in de openbare ruimte. CDA vindt dat er voldoende parkeergelegenheid moet zijn in Etten-Leur. CDA wil betaald parkeren alleen in het centrum en afrekenen op basis van de werkelijke parkeerduur. Bij alle overige parkeerlocaties bij voorzieningen moet gewerkt worden met een blauwe zone.

CDA wil dat bij het in beeld brengen van de parkeerproblemen ook steeds de aanliggende wijken worden betrokken om ongewenste verplaatsing van de parkeerdruk naar de wijken te voorkomen. CDA wil mogelijkheden om gratis fietsen te stallen, zodat er minder overlast door (verkeerd) gestalde fietsen ontstaat. CDA vindt dat daar waar dit mogelijk is de wegen binnen de bebouwde kom 30km wegen moeten worden. CDA vindt dat routes voor alle voetgangers veilig moeten zijn. Zeker bij seniorencomplexen en scholen is dit van groot belang. Bij gevaarlijke voetgangersoversteekplaatsen dient signalering te worden aangebracht CDA vindt dat eerst moet worden uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner en zijn omgeving, als dat niet lukt moet men terug kunnen vallen op een degelijk vangnet. 9

CDA vindt dat de benadering van het sociale domein integraal moet plaats vinden gebaseerd op ieders deskundigheid. Een goede afstemming is hiervoor noodzakelijk waarbij wij denken aan WMO, Jeugd, Surplus, Alwel, de wijk GGZ-er en de huisartsen. Er moet ook inbreng zijn van de wijkzuster, verzorgenden van Avoord of andere zorginstellingen alsmede vrijwilligers die signalen kunnen doorgeven. CDA vindt dat inbreng van vrijwilligers vanuit de buurthuizen niet mag worden onderschat. Mede hierdoor moet er een snellere signalering komen van sociale problemen, zodat die in een vroegtijdig stadium kunnen worden aangepakt CDA vindt dat de keukentafelgesprekken leidend moeten zijn voor de indicatiestelling CDA wil zoveel mogelijk inzetten op het gebruik van algemene en collectieve voorzieningen CDA wil hergebruik stimuleren van scootmobielen en rolstoelen stimuleren en de mogelijkheid om er samen gebruik van te maken. CDA vindt dat, adviseurs van ouderen bonden, leden van formulierenteams, kerken en moskeeën een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het signaleren van eenzaamheid. Ook de 75+ huisbezoeken zijn hierbij belangrijk. CDA vindt dat vanuit deze signalering in goed overleg met dezelfde instanties een antwoord gegeven kan worden op deze eenzaamheid. CDA vindt dat alle openbare gebouwen toegankelijk moeten zijn voor iedereen.

CDA wil inzetten op een goede ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers en opwaardering van het vrijwilligerswerk. CDA vindt dat kerken, moskeeën en levensbeschouwelijke organisaties een belangrijke rol spelen bij de bewustwording van en het zoeken naar oplossingen van maatschappelijke problemen. Zij spelen daarnaast een belangrijke rol bij het opvangen van vluchtelingen, van daklozen en bij de bestrijding van armoede. CDA wil initiatieven om ouderen hun zelfstandigheid te laten behouden in bijvoorbeeld een aanleunwoning bij een van de kinderen, steunen. CDA wil een gestructureerde opvang van dak- en thuislozen. Maatschappelijke opvang dient te zijn gericht op volledig herstel van zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid van dak- en thuislozen. De daadwerkelijk opvang voor Etten-Leur wordt door de gemeente Breda verzorgd. CDA vindt het belangrijk dat statushouders een goede opvang en begeleiding krijgen, zodat zij hun (vaak traumatische) ervaringen kunnen verwerken. Zij moeten de mogelijkheid krijgen zo snel mogelijk in te inwoneren, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. CDA vindt dat bij de aanbesteding op het sociale domein de kwaliteit van diensten en voorzieningen leidend is, uiteraard zonder daarbij een goede prijs-kwaliteitverhouding uit het oog te verliezen.

CDA vindt dat bij de aanbesteding van de huishoudelijke hulp erop moet worden aangedrongen dat er niet te veel wisselingen zijn voor de cliënt, waarbij uitgangspunt is dat inwoners die deze kosten zelf kunnen dragen geen beroep doen op de bekostiging uit de WMO. CDA vindt dat er ondersteunende begeleiding en dagbesteding moet blijven, als de noodzaak hiervan is vastgesteld. Dit is nodig zowel voor de cliënt als de mantelzorger. CDA wil steun blijven geven aan de wijkverenigingen en heeft grote waardering voor alle vrijwilligers die zich daarvoor inzetten. Voor de verenigingen moet duidelijk zijn op welke subsidie ze kunnen rekenen voor de eerstkomende jaren CDA vindt dat de wijkverenigingen de hele wijk moeten vertegenwoordigen. CDA is voorstander van initiatieven voor het instellen van buurtpreventie, de inzet van buurtvaders/moeders en zogenaamde zwerfafval pakkers. CDA wil dat het gemeentelijke gezondheidsbeleid zich vooral richt op preventie en vroeg signalering van gezondheidsrisico’s, ziektes en aandoeningen. Zwaarlijvigheid (obesitas) is in toenemende mate een gezondheidsprobleem, ook bij jonge kinderen.

10

CDA is voorstander om via het sportbeleid te stimuleren, dat mensen méér gaan bewegen. De buurtsport coach kan hierin een rol spelen. CDA wil dat wij een dementievriendelijke gemeente blijven CDA is voor het instellen van rookvrije zones CDA wil dat de verslavingsproblematiek aangepakt wordt CDA wil structurele samenwerking tussen zorgaanbieders en zorgfinanciers, zodat mensen met een beperking, via één loket alle relevante informatie kunnen krijgen. Het loket ELZ is hiervoor het aangewezen loket. JEUGD CDA vindt dat het Centrum voor Jeugd en Gezin de plek is waar ouders en kinderen met al hun vragen terecht kunnen. CDA vindt dat bij jeugdzorg uitgegaan moet worden van de mogelijkheden van de jongere en niet alleen vanuit het probleem. Ook het gezin en de omgeving van de jongere zijn belangrijk bij de hulpverlening. Zorg aan het gezin volgens principe: één gezin, één plan, één regisseur. CDA vindt jeugdprofessionals belangrijk en hun formatie moet worden afgestemd op de behoefte. Hier mogen geen wachtlijsten ontstaan CDA vindt dat het jongerencentrum en de jongerenwerkers moeten blijven bestaan CDA vindt voorlichting aan jongeren over gevaren van roken, alcohol en drugs belangrijk. CDA wil extra aandacht voor kinderen uit minimagezinnen, voorkomen moet worden dat zij in een sociaal isolement belanden. Ook scholen hebben een signalerende functie.

Goede samenwerking met de Stichting Leergeld kan een helpende hand bieden. Een goed lopende webshop en bekendheid hiermee is onontbeerlijk. CDA wil dat alle jongeren die een bijstandsuitkering aanvragen, direct actief aan de slag gaan in een gemeentelijk werkgelegenheidsproject of aanvullend een opleidingstraject volgen. Wie (nog) geen diploma heeft, moet alsnog een startkwalificatie halen. CDA wil extra aandacht voor begeleiding naar werk voor jongeren die van het voortgezet speciaal onderwijs afkomen. CDA wil dat alle jongeren met behulp van sollicitatiecursussen, arbeidstrainingen, het opdoen van werkervaring met behoud van uitkering en actieve samenwerking met bedrijven, zo snel mogelijk aan regulier werk worden geholpen. In de huidige arbeidsmarkt moet worden bevorderd dat jongeren tenminste voor werk passende startkwalificaties via scholing behalen. CDA wil dat in samenwerking met bijvoorbeeld sportverenigingen en scholen programma’s voor jongeren worden opgezet om te werken aan vitaliteit en gezond leven. CDA vindt dat de gemeente de regie moet nemen bij de noodzakelijke afstemming tussen jeugdgezondheidszorg, jeugdbescherming, jeugdbeleid en jeugdzorg. CDA vindt dat er verspreid in de gemeente plekken moeten zijn waar de jeugd zich thuis kan voelen en dat de gemeente zich actief inspant (het gevoel van) eenzaamheid onder jongeren aan te pakken.

CDA vindt dat er geïnvesteerd moet blijven in resultaat bij individuele begeleiding van jongeren en niet een stapeling van steeds nieuwe begeleidingsprojecten plaats vindt. CDA wil dat nu de bouw van de brede scholen zo goed als afgerond is er een evaluatie plaats dient te vinden van de reeds gerealiseerde brede scholen met alle betrokkenen. CDA wil een actieve rol voor het college om meer vervolg onderwijs in Etten-Leur te krijgen met name beroepsonderwijs. CDA vindt dat de scholen onderdeel zijn van de wijk. Zij functioneren in een maatschappelijke omgeving. Scholen dienen daarom bij te dragen aan het welbevinden en functioneren van die omgeving. CDA vindt dat de scholen een rol moeten spelen bij het tijdig signaleren van misstanden. CDA vindt dat cultuureducatie in samenwerking met culturele instellingen gecontinueerd dient te worden. 11

CDA vindt dat er een betere afstemming moet komen tussen onderwijs en bedrijfsleven. De gemeente moet aandringen op stageplekken bij het bedrijfsleven. CDA vindt dat de gemeente actief betrokken moet worden met het invullen van praktijkstages en is een voorstander van maatschappelijke stages. CDA vindt dat voortijdige schooluitval moet worden voorkomen, ongeoorloofd schoolverzuim moet worden bestreden. Hierin speelt de leerplichtambtenaar een belangrijke rol. CDA vindt dat er een beter overleg moet komen tussen allerlei instanties over multifunctioneel gebruik van ruimten in scholen buiten de uren dat de school in gebruik is. CDA vindt dat goede samenwerking tussen alle scholen in Etten-Leur noodzakelijk is CDA vindt dat alle kinderen in Etten-Leur passend onderwijs moeten kunnen volgen. CDA vindt dat bij voorschoolse voorzieningen alle aandacht moet zijn op het terugdringen van (taal) achterstanden. CDA vindt daar waar een wijkfuncties in een brede school zijn samengebracht een goede coördinatie van activiteiten van groot belang is. Daarbij zal een brede school voldoende mogelijkheden en ruimte moeten bieden aan het organiseren van een wijkfunctie. CDA vindt dat ouderen vitaal en zo lang mogelijk zelfstandig moeten blijven, de gemeente kan daarbij een rol vervullen.

CDA vindt dat er voldoende, bereikbare en geschikte voorzieningen moeten zijn voor ouderen CDA vindt dat wijkverenigingen en buurthuizen daar een belangrijke rol in vervullen CDA vindt dat er in de gemeente voldoende voor senioren geschikte huisvesting moet komen, waarbij als uitgangpunt moet blijven dat als zij dat willen de ouderen zo lang mogelijk in hun eigen woonomgeving moet kunnen blijven. CDA vindt dat oudere eigenaren die in hun huis willen blijven geholpen moet worden om de woning hiervoor aan te passen. CDA wil een breed aanbod van sportvoorzieningen in Etten-Leur, betaalbaar en toegankelijk voor iedereen. CDA vindt dat sport meer is dan recreatie en vrijetijdsbesteding. Sport is essentieel voor de gezondheid en heeft een belangrijke maatschappelijke en sociale functie voor de gemeenschap. CDA wil dat vrijwilligers in de sportverenigingen actieve ondersteuning moeten krijgen bij het uitvoeren van hun werkzaamheden. CDA vindt dat sportverenigingen moeten trachten zoveel mogelijk op eigen benen te staan. Sportverenigingen moeten worden betrokken bij het in eigen beheer en onderhoud nemen van accommodaties. Zelfwerkzaamheid moet beloond worden met lagere kosten. CDA wil dat de gemeente meewerkt om multifunctioneel gebruik van clubgebouwen mogelijk te maken, waardoor sportverenigingen in staat worden gesteld extra inkomsten te verwerven.

CDA wil ten aanzien van ondersteuning nadrukkelijk de prioriteit bij de jeugd- en de breedtesport. Van verenigingen mag inspanning verwacht worden als het gaat om het bevorderen van de maatschappelijke participatie van bepaalde doelgroepen, zoals jongeren, Allochtonen, mensen met een laag inkomen en mensen met een beperking. Continuering van projecten zoals bijvoorbeeld het zogenaamde GALM-project, verdienen dan ook aanbeveling. CDA vindt dat het bespreekbaar moet zijn om de aanwezige sportvelden anders te verdelen als daar qua ledenaantal bij de verschillende verenigingen, aanleiding toe is. CDA voelt zich verantwoordelijk voor het in stand houden van culturele voorzieningen, die breed toegankelijk en betaalbaar zijn. CDA vindt dat het subsidiebeleid erop gebaseerd moet zijn dat bestaande verenigingen hun exploitatie na de Coronatijd weer op orde kunnen brengen. CDA wil dat de amateurkunst voor Etten-Leur behouden blijft. Samen met het onderwijs of buitenschoolse activiteiten kunnen kinderen en jongeren zich bewust worden van hun talenten op creatief gebied. 12

CDA is voorstander van een Nobelaer waarbij verschillende functies onder een dak gehuisvest zijn. Het gaat daarbij om de bibliotheek, podiumkunsten en cultuureducatie. Maar ook het faciliteren van verschillende culturele verenigingen en gezelschappen vindt hier plaats. CDA is zich ervan bewust dat er jaarlijks voor de Nobelaer een forse subsidie nodig zal zijn om de exploitatie sluitend te krijgen. Hiervoor moeten bedragen worden vastgesteld die overeenkomen met het programma dat jaarlijks door de raad wordt vastgesteld op basis van een meerjarig beleidsplan. CDA wil dat zorgvuldig moet worden omgegaan met de aanwezige rijksmonumenten en waar mogelijk gebruik moet worden gemaakt van beschikbare subsidiegelden van rijk of provincie. Monumenten mogen echter nooit een last worden voor inwoners of instellingen. CDA vindt dat we onze rijks- en gemeentelijke monumenten moeten koesteren zonder de eigenaren op extra kosten te jagen. CDA vindt dat er jaarlijks aandacht moet komen voor ons culturele erfgoed door in te haken op de jaarlijkse monumentendag in samenwerking met de eigenaren van dit culturele erfgoed. CDA vindt dat er regelmatig kritisch gekeken moet worden naar de lijst van beschermde objecten.

CDA is er zich terdege van bewust dat wanneer er niet voldoende financiële middelen, in de vorm van subsidie, beschikbaar komen niet alle panden behouden kunnen blijven CDA CDA vindt dat toerisme en recreatie voor onze gemeente belangrijk zijn. Samenwerking met omliggende gemeenten en bedrijfsleven is hiervoor belangrijk. CDA spreekt zich positief uit voor de plannen om provinciaal meer bekendheid te geven aan Vincent van Gogh via het initiatief van een van Gogh Nationaal Park en de activiteiten van Van Gogh Brabant. CDA vindt dat er ook meer aandacht mag komen (ook fysiek) voor andere historische aandachtspunten zoals bijvoorbeeld de turfwinning, Adriaen van Bergen, Heerma van Voss, opstijging eerste vliegtuig, klooster het Withof en de Psychiatrische inrichting Antonius. Hierbij moet een belangrijke rol worden weggelegd voor de Heemkunde vereniging CDA vindt dat de plaatselijke musea alleen geholpen kunnen worden als zij aantoonbaar een functie hebben in onze samenleving. CDA vindt dat voor verenigingen de kosten van leges voor culturele evenementen slechts voor 50% kostendekkend hoeven te zijn. CDA vindt dat alle vrijwilligers van verenigingen door de gemeente collectief zijn verzekerd. CDA vindt dat arbeidsimmigranten noodzakelijk zijn om de bedrijvigheid in stand te houden.

Uiteraard moet er ook alles aan gedaan worden om plaatselijke werklozen in het arbeidsproces een kans te geven op betaalde arbeid. CDA vindt dat er blijvend kritisch gekeken moet worden naar het functioneren van het Werkplein, indien blijkt dat de effectiviteit van de begeleiding van werkzoekenden niet tot resultaat leidt. CDA vindt dat werklozen geholpen moeten worden naar een vaste betaalde baan en niet tijdelijk als een goedkope werkkracht in korte tijdelijke arbeidsovereenkomsten worden ingezet. CDA vindt belangrijk dat mensen redelijkerwijs de noodzakelijke kosten van het bestaan moeten kunnen opbrengen en daarvan rond moeten kunnen komen. Wanneer dat niet lukt zal de overheid de helpende hand moeten bieden via inkomensbeleid. CDA vindt dat van iemand die van een uitkering afhankelijk is, verwacht mag worden dat er naar vermogen een tegenprestatie geleverd wordt. CDA vindt dat de gemeente bij het armoedebeleid aandacht moet hebben voor de armoedeval, die op kan treden als mensen aan het werk gaan. CDA wil zich inzetten voor een zo groot mogelijke uitstroom naar werk. De participatiewet biedt daarvoor veel aanknopingspunten, maar vereist ook door beperktere budgetten heldere keuzes. CDA wil dat de Stichting Arbeidsmobiliteitscentrum en het Werkgevers Servicepunt hierbij een belangrijke rol gaan spelen door intensief samen te gaan werken met het Werkplein. 13

CDA vindt dat de gemeente de verantwoordelijkheid heeft voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden. CDA vindt dat de gemeente een voorbeeldfunctie heeft bij het invullen van garantiebanen. CDA wil extra aandacht voor oudere werklozen (55+) en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. CDA wil de draagkrachtnorm van 120% van de bijstandsnorm in het minimabeleid handhaven. CDA vindt dat deze 120% regeling niet mag leiden tot een verminderde arbeidsparticipatie CDA vindt dat de voedselbank moet kunnen rekenen op steun van de gemeente CDA wil dat zwakkeren altijd een punt van aandacht blijven en kunnen blijven rekenen op onze steun. Met speciale aandacht voor ouders met kinderen. CDA vindt dat de regelingen maatschappelijke participatie, schoolfonds, collectieve ziektekostenverzekering voor minima gecontinueerd dienen te worden. CDA vindt dat de gemeente bij het zoeken naar oplossingen voor armoede en sociaal isolement, ook het gesprek moet aangaan met maatschappelijke organisaties, kerken en andere mogelijke partners. CDA vindt dat armoedebeleid ook gaat om bestrijding van sociaal isolement. CDA is voor voortzetting van het Formulierenteam. CDA wil voortzetting van een duidelijk beleid op het gebied van schuldhulpverlening. Hierbij dient de nadruk te liggen op preventie.

CDA vindt dat wachtlijsten bij instanties onaanvaardbaar zijn CDA wil koppelingen van bestanden, zodat geautomatiseerd kwijtschelding van gemeentelijke belastingen kan plaatsvinden zonder administratieve rompslomp CDA vindt een goede afstemming tussen sociaal beleid (inkomensondersteuning), WMO en schuldhulpverlening van groot belang We investeren als gemeente extra in kinderen als we zien dat dit nodig is. Sommige kinderen hebben bij aanvang van de basisschool een taal- of ontwikkelingsachterstand. Ouders/verzorgers worden aangespoord deze kinderen deel te laten nemen aan de vroeg- en voorschoolse educatie (VVE) en betrokken te zijn bij de school en het onderwijs. In de komende jaren is het van belang dat we met de gelden die ervoor beschikbaar zijn gesteld leerlingen met leervertraging opgelopen door Covid, en voor wie de crisis vaak invloed had op hun mentale welzijn en motivatie om te leren te ondersteunen. Jeugdzorg, onderwijs en ouders/verzorgers werken daarbij nauw samen. De gemeente moet basisscholen stimuleren om de verzuimregistratie beter te regelen. Hier is een goede aansluiting op de zorg van belang, zodat vroegtijdig kan worden ingegrepen als het fout dreigt te gaan. Op school en na school zijn voldoende sport- en speelvoorzieningen beschikbaar voor kinderen. Schoolzwemmen is noodzakelijke basiseducatie (diploma A) van een kind.

Hiervoor zijn structureel voldoende middelen en faciliteiten beschikbaar. Zolang de gemeente verantwoordelijk is voor de schoolgebouwen moeten kwaliteit en veiligheid geborgd zijn.

14

We gaan in overleg met het primair onderwijs over de mogelijkheid om vakleerkrachten in te zetten voor vakken zoals muziek, lichamelijke opvoeding en creatieve vakken. Op deze manier wordt de druk op het onderwijs verlicht en wordt de kwaliteit van het onderwijs verhoogd. De gemeente stimuleert scholen om de provinciale subsidies te benutten voor het inrichten van groene schoolpleinen. Als deze subsidies er vanuit de provincie niet zijn, dan stelt de gemeente een eigen plan op voor financiering om alle schoolpleinen in Etten-Leur te vergroenen of te voorzien met een schooltuin. Sportverenigingen krijgen de ruimte om financieel op eigen benen te staan. De sportkantine is multi-inzetbaar. We stimuleren sportverenigingen om gezonde en duurzame keuzen te maken. Dit doen we door subsidies te koppelen aan bijvoorbeeld de gezonde sportkantine, waar gezonde voeding een prominente plek krijgt en waar verantwoord wordt omgegaan met alcohol. Alle sportparken en sportaccommodaties zijn rookvrij. We zorgen voor voldoende groene sport- en speelplekken verspreid over de gehele gemeente. Zo heeft iedere inwoner een gezonde en veilige sportomgeving dichtbij huis. We gaan in de komende raadsperiode hier niet bezuinigen op het cultuuraanbod van De Nobelaer. De culturele voorzieningen, met name de muziekschool en bibliotheek, blijven voor iedereen betaalbaar en toegankelijk.

Cultureel ondernemerschap wordt zo goed mogelijk gesteund. Alle daarvoor geschikte gemeentelijke gebouwen kunnen worden gebruikt als goed bereikbare expositieruimtes voor individuele en georganiseerde lokale (amateur)kunstenaars, met bijzondere aandacht voor jonge kunstenaars. Er wordt een Jaarlijkse Cultuurprijs uitgereikt aan een culturele groep die belangrijk is voor de Etten-Leurse gemeenschap. We vinden een kritische pers belangrijk en daar is een lokale/regionale omroep een onderdeel van. De Coronacrisis heeft de kunst- en cultuureducatie, de lokale musea en het verenigingsleven zwaar geraakt. De gemeenteraad evalueert en actualiseert de bestaande Cultuurvisie en kijkt waar de komende raadsperiode extra ondersteuning nodig is. Geestelijke armoede is immers ook armoede. De gemeente ondersteunt actief initiatieven voor toeristische informatievoorziening. Er wordt toeristenbelasting ingevoerd en met ondernemers in de toeristenbranche wordt een visie ontwikkeld, waar het beleid op wordt vastgesteld. Verblijf in onze gemeente voor dagrecreatie en toerisme wordt gestimuleerd. Samenwerkingsverbanden van de diverse Vincent van Gogh-centra in Brabant worden blijvend en structureel ondersteund. Kinderen en hun ouders krijgen de mogelijkheid zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. Onderwijs en opleiding is hierbij belangrijk.

Maar ook ondersteuning bij het werken aan een goede gezondheid, en een stabiel, toereikend inkomen. Zodat mensen weer mee kunnen doen, het zelf kunnen redden. 15

Meedoen aan sport en cultuur zijn belangrijk voor de ontwikkeling van opgroeiende kinderen. We willen dat sporten en cultuurbeoefening actief gestimuleerd wordt. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een cultuur- en sportpaspoort. Zo kunnen kinderen en jongeren verschillende vormen van cultuur en sporten uitproberen. Zolang de voedselbank nog nodig is, worden initiatieven die dit aanbod verzorgen structureel gesteund. Ook als dit de gemeente geld kost. De locatie van de voedselbank moet structureel worden gemaakt. De gemeente zet zich in om deze mensen zo vroeg mogelijk te signaleren. Binnen twee weken na aanmelding is een traject gestart om verergering van de problematiek en dus grotere schade te voorkomen. De bijstandsnorm van 120% wordt gehandhaafd. Huishoudens met een inkomen van net boven 120% van het sociale minimum vallen buiten alle kortingsregelingen en kwijtscheldingen en komen daardoor mogelijk in de problemen. Dit wordt ‘de armoedeval’ genoemd. Extra maatregelen om deze groep uit deze val te halen, worden door ons gesteund. Uitgangspunt moet zijn dat iedereen mee moet kunnen doen. De gemeente blijft voldoende ruimte, geld en aandacht besteden aan voorzieningen voor de jeugd. Dit doen we in samenwerking met jongerenorganisaties en door te praten mét en niet over jongeren.

Het jongerenwerk blijft een structurele basisvoorziening in de wijken, met de daarbij behorende financiering. Tijdens de Coronacrisis is de inzet van het jongerenwerk uitgebreid. In de komende jaren willen we deze extra inzet behouden om jongeren in de nasleep van corona goed te kunnen ondersteunen. Alle beleidsonderwerpen in het sociale domein die te maken hebben met jeugdzaken, worden samen met de onderwijsportefeuille ondergebracht bij één wethouder. Continuïteit van de zorg en een hecht hulpnetwerk tot het 18e jaar moet daarom een criterium zijn bij het aanbesteden. Bij Jeugdzorg wordt blijvend ingezet op 'Eén gezin, één plan, één regisseur' als het uitgangspunt bij alle decentralisaties in het sociale domein en de jeugdhulpverlening. De gemeente zorgt dat het Lokaal Preventieakkoord voor jongeren zichtbaar en herkenbaar is en sluit zich aan als JOGG-gemeente. JOGG is een programma dat helpt ervoor te zorgen dat jongeren op een gezond gewicht komen en blijven door middel van voldoende beweging en gezonde voeding. Wij willen dat de mantelzorgwaardering wordt verhoogd en met name wordt ingezet voor de lastenverlichting van de mantelzorgers. De gemeente moet daarom het Lokaal Preventieakkoord optimaal benutten en zorgen voor borging in beleid en de samenwerking met maatschappelijke partners.

De gemeente benut de mogelijkheden van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) optimaal. Zodat ouderen, zieken en gehandicapten zo lang mogelijk zelfstandig zijn en zo actief mogelijk aan de samenleving kunnen deelnemen. De gemeente zet zich in voor geschikte woonvormen, het vinden en behouden van werk, voor onderwijs en vrijetijdsbesteding (Etten-Leur Wmo-proof). 16

De Wmo-visiedocumenten ‘Op eigen kracht’ en ‘Wijkgericht werken’ zijn verouderd, worden geëvalueerd en geactualiseerd. Onze ambitie is een omgeving te creëren waar de randvoorwaarden aanwezig zijn om ouder te worden in het midden van de maatschappij, waar je als oudere erbij hoort, gezien wordt en ertoe doet. Daarvoor vinden wij seniorenbeleid nodig in onze gemeente. Alle beleidsonderwerpen die te maken hebben met het seniorenbeleid worden ondergebracht bij één wethouder. Om de zorg voor iedereen bereikbaar te houden, kiezen we voor inkomensafhankelijke zorg, waardoor de lasten eerlijk worden verdeeld. Samen met alle ketenpartners en met de regio moeten we deze uitdagingen het hoofd bieden. De groeiende tekorten op de arbeidsmarkt dwingen gemeenten na te denken over een andere invulling van onze zorg. Langer thuis wonen draagt bij aan een lagere druk op de verzorgingstehuizen. Eenzaamheid onder ouderen is een groot probleem. Activiteiten voor senioren worden gestimuleerd, zoals ontmoetingsmomenten, maaltijdvoorzieningen en culturele projecten. Etten-Leur wordt een dementievriendelijke gemeente. We zetten in op bewustwordingscampagnes. Jaarlijks doen we mee aan de ‘Week van de Dementie’ en we faciliteren trainingen in de omgang met dementerende mensen. Ook gemeenteambtenaren die met senioren te maken hebben, nemen aan die trainingen deel. Senioren kunnen veilig over straat.

Goed begaanbare voet- en fietspaden en veilige oversteekplaatsen zijn hiervoor een voorwaarde. We willen dat de gemeente meedoet aan een experiment met het basisinkomen. Als dit door landelijke beperkingen niet mogelijk is, kiezen we ervoor om de ruimte om bij te verdienen in de bijstand te vergroten. Werkzoekenden die een eigen bedrijf willen starten, worden door de gemeente tegemoetgekomen door tijdelijk behoud van uitkering toe te staan. Bij aanbesteding van projecten bestaat een deel van de medewerkers aan dat project uit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zodat ze bijvoorbeeld werkervaring kunnen opdoen. Om zoveel mogelijk mensen in de bijstand sociaal te activeren, staan wij open voor nieuwe werkwijzen. We willen bijvoorbeeld een structurele aanpak, waarbij de gemeente elk jaar een groep mensen in de bijstand proactief benadert om bijvoorbeeld een kleine stap te maken met een paar uur vrijwilligerswerk. Voor iedereen die niet mee kan doen, voert de gemeente een ruimhartig sociaal beleid. Daarbij wordt blijvend en optimaal gebruik gemaakt van de wettelijk toegestane kwijtscheldingsmogelijkheden. Daarnaast is de gemeente proactief met het geven van duidelijke voorlichting over wettelijke rechten zoals huurtoeslag, bijstand en inkomensondersteuning, zoals bijvoorbeeld de individuele inkomenstoeslag.

Er wordt blijvend aandacht besteed aan het probleem van eenzaamheid, zoals bijvoorbeeld met de ‘Week van de Eenzaamheid’. Maatschappelijke organisaties en personen die zich belangeloos inzetten voor de lokale samenleving, kunnen rekenen op steun en medewerking van de gemeente.

17

Bewoners en cliëntenorganisaties worden actief betrokken bij het ontwikkelen en uitvoeren van het beleid rond zorg, welzijn en wonen. Ze krijgen de regie en waar mogelijk voeren ze het geheel zelf uit. De gemeente steunt het vrijwilligerswerk actief op allerlei manieren met bijvoorbeeld professionalisering, vrijwilligersbemiddeling, vrijwilligersverzekering en kennisuitwisseling. Mensen die (nog) niet in staat zijn reguliere arbeid te verrichten, leveren zoveel mogelijk een actieve bijdrage aan de samenleving. Dit kan door middel van vrijwilligerswerk. Regionale coördinatie en doorgeleiding naar vrijwilligersorganisaties voorkomt dat onbedoelde verdringing op de arbeidsmarkt ontstaat. Goede communicatie met de wijk- en buurtverenigingen in het binnen- en buitengebied is van groot belang en hun activiteiten en organisatie worden ondersteund. Etten-Leur beschikt over een breed, levendig en verfijnd netwerk van talloze verenigingen, die elk op hun eigen wijze van heel groot belang zijn voor een gezonde en open samenleving. De gemeente moet deze verenigingen koesteren en indien nodig passend blijven ondersteunen, evenals de vele vrijwilligers die hierbij actief zijn. Zij vormen het cement van de samenleving. De wijkteam-opbouw wordt ondersteund. Het is belangrijk dat de wijkteams multidisciplinair zijn, of snel over specifieke deskundigheid kunnen beschikken.

Openbare gebouwen in de gemeente moeten goed toegankelijk zijn voor mensen die slecht ter been zijn, een rollator of rolstoel gebruiken, of een fysieke of mentale beperking hebben In Etten-Leur moet iedereen mee kunnen doen. Discriminatie op basis van armoede, ras, geloof, geslacht of seksuele geaardheid wordt niet geaccepteerd. Iedereen hoort erbij en dat draagt de gemeente actief uit. De gemeentelijke overheid, het ambtenarenapparaat, stageplaatsen, politie en boa’s moeten een afspiegeling zijn van de samenleving. • • • • • • • • • • • •

Organisatie van maatschappelijke ondersteuning vindt altijd plaats in de wijken zelf en wordt vormgegeven op basis van zorg, wonen en welzijn. Onze inwoners kunnen cliënten ondersteuners vragen hen bij te staan. Bij ontwikkeling van maatschappelijke opvang en beschermd wonen wordt voldoende rekening gehouden met zowel de cliënt als het belang van de omgeving en omwonenden. Hier worden wijk-GGZ’ers ingezet. De adviesraden worden actiever betrokken bij advies en besluitvorming. Er komt een onderzoek of de gemeente een bewindvoerdersrol kan voeren voor inwoners met financiële problemen, zodat dure deurwaarders buiten de deur blijven. Mantelzorgers en cliëntondersteuners zijn geen vervanging voor de professionele hulp. Ouderen die zelfstandig willen blijven wonen krijgen de benodigde voorzieningen, bijvoorbeeld met (pré-)mantelzorgwoningen. Eenzaamheid van senioren wordt tegengegaan en persoonlijk contact bevorderd. Etten-Leur is dementievriendelijk en faciliteert begeleiding van dementerende inwoners. De wijken en wijkgebouwen zijn goed toegankelijk en aantrekkelijk voor alle inwoners, ook als je minder mobiel bent. Senioren mogen niet de dupe worden van de digitale overheid. Ondersteuning bij doorstroming op de woningmarkt, zowel financieel als met persoonlijke begeleiding en seniorenmakelaars.

Senioren worden gewaardeerd, zij zijn de vrijwilligers waar onze inwoners een beroep op doen.

18

• • • • • • • • • •

• • • • • • • • • •

• • • •

Mensen met een uitkering worden gestimuleerd om naar betaald werk uit te stromen. Een nuttige en zinvolle tegenprestatie kan daaraan bijdragen, bijvoorbeeld in de bewaakte fietsenstallingen, buurtbussen en wijkgebouwen. De gemeente stemt de behoefte van de organisaties proactief af met het onderwijs en het aanbod van stagiaires, want stagiaires kunnen ook een goede tijdelijke invulling vormen van een vacante vrijwilligersfunctie. Het beheer en onderhoud van de wijkgebouwen moet structureel worden geregeld. Vrijwilligerswerk mag nooit banen verdringen. De gemeente neemt zelf ook inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst en stimuleert andere bedrijven dat ook te doen. Statushouders krijgen een gelijke behandeling ten opzichte van eigen inwoners bij ondersteuning voor het verkrijgen van werk. Het leren van de Nederlandse taal is, naast de wettelijke verplichting, essentieel voor het verkrijgen van werk en integratie in de samenleving. De uitstroom van het Werkplein wordt verbeterd door middel van het aanbieden van meer omscholingstrajecten in samenwerking met bedrijven. Daarbij wordt maatwerk gehanteerd en verbinding gelegd met andere partners. Er komt een onderzoek naar de mogelijkheden om geheel of gedeeltelijk de bijverdiensten van bijstandsgerechtigden te behouden, zodat werken meer loont.

De gemeente zet beschut werken en loonsubsidies in om arbeidsparticipatie te bevorderen. Extra inspanningen zijn noodzakelijk om de knelpunten m.b.t. beschut werken op te lossen. Jeugdzorg wordt vormgegeven en is gericht op preventie en vroegtijdige signalering door derden zoals het onderwijs en de huisartsen. Overlast door probleemjeugd wordt voorkomen door ze uit de anonimiteit te halen. De samenstelling van het team jongerenwerkers moet voldoende afspiegeling zijn van onze jeugd. Meer aandacht voor geestelijke gezondheidszorg en drugsproblematiek, met name GHB. Meer budget voor de Werkgroep Jeugd & Politiek. Introduceren van een Jeugdraad met adviserende rol. Meer activiteiten organiseren voor en door doelgroep 12–16-jarigen, en het basisonderwijs. Met en voor de doelgroep jongerenbeleid opstellen en uitvoeren. Cultuur & kunst wordt gefaciliteerd door commerciële partijen. Marktwerking en privatisering genereren daarvoor voldoende commerciële inkomsten. De grootste subsidiepost van de gemeente is die voor de Nobelaer. De gemeente faciliteert de Nobelaer maximaal om de commerciële exploitatie te optimaliseren, waardoor de subsidies worden geminimaliseerd. Enige subsidie die toch aan de Nobelaer wordt toegekend vindt plaats op basis van maatschappelijk meerwaarde en prestatieafspraken. De Nobelaer kan hierop afgerekend worden.

Functioneel gebruik van sportaccommodaties en gemeentelijke gebouwen wordt bevorderd. De budgetten voor kunst in de wijk en speelvoorzieningen gecombineerd, om te komen tot méér en mooiere speelvoorzieningen. Goede afstemming kinderopvang en voor- naschoolse opvang. De Brede Scholen in alle wijken zijn het middelpunt van de wijk. Om hun maatschappelijke rol te vervullen zijn alle Brede Scholen voor iedereen toegankelijk. 19