Ondertekend verslag de raad Debatteert van 22 maart 2021.pdf

Conceptverslag De Raad Debatteert 22 maart 2021, 19:30 De vergadering vond plaats d.m.v. een digitale Teamsvergadering

Aanwezig: Voorzitter De heer P. van der Wulp Fractieleden ABP Dhr. C. Marijnissen, dhr. E. Hommel en dhr. W. van der Linden CDA Mevr. K. Hoevenberg, mevr. M. Nooijens en mevr. J. Klaassen, VVD Mevr. P. van Baal en de heer F. Martens D66 Mevr. C. Groenen, Dhr. E. Vissers en de heer R. Prins Ons Etten-Leur Mevr. L. Boeren, mevr. J. Trouw en dhr. E. Menheere GroenLinks Dhr. Aerts en de heer Gesser Leefbaar Etten-Leur Mevr. C. de Regt, dhr. L. Roks en dhr. J. Raats PvdA Dhr. J. Wierema Griffie Dhr. W. Voeten, Mevr. J. Stroop College Mevr. M. de Vries, dhr. C. van Aert, dhr. G. de Weert en dhr. F. Vrolijk Presentatie Insprekers Pers

Verslag 1. Opening De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen en de luisteraars van harte welkom. De gehele vergadering is digitaal te beluisteren via de gemeentelijke website www.etten-leur.nl -> Bestuur -> website gemeenteraad -> Geluidsopnamen. 2. Vaststelling agenda Wethouder Vrolijk moet morgen bij het eerste uur van de introductie van het lokaal preventieakkoord zijn. Als hij punten heeft morgenavond vraagt hij om deze punten te verschuiven naar 20.30 uur of later. Besloten wordt om morgen te beginnen met agendapunt 4-5 en 6 en dan afsluiten met punt 1-2 en 3. Het Presidium heeft besloten om het onderwerp over de 4e windmolen niet vanavond maar voorafgaand aan de raad Besluit van 12 april te bespreken. De agenda wordt verder ongewijzigd vastgesteld. 3. Eindrapportage Rekenkamer West-Brabant uitvoering Participatiewet gemeente Etten-Leur GroenLinks, de heer D. Aerts:

D66. Mevrouw C. Groenen: Als D66 zijn we blij met het rekenkameronderzoek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van onze uitvoering van de participatiewet. Hiermee kunnen we de uitvoering toetsen en controleren wat immers onze taak als raad is. Wij danken de onderzoekers voor het uitgebreide rapport en hun aanbevelingen. Hiermee krijgen wij een goede inkijk in wat het werkplein levert voor de uitvoering van de participatiewet voor de inwoners van Etten-Leur. Wij onderschrijven de aanbevelingen en hebben hierbij nog de volgende aanvullingen: Inhoudelijk hebben we 3 aandachtspunten 1. over de uitblijvende daling van de bijstandsuitkeringen vanaf 2019 noemt de gemeente dit niet te herkennen. Maar de gemeente levert de cijfers aan het CBS aan, de onderzoekers gebruiken de data van het CBS maar toch zou dat niet kloppen. Gemeenteraad Etten-Leur

-2-

Wij vragen de portefeuillehouder specifiek om de data vanaf 2019 specifiek te volgen, mn in vergelijking met Nederland en dit aan ons te rapporteren via de periodieke terugkoppeling verbonden partijen. 2. Duidelijk komt in dit rapport naar voren dat we als Etten-Leurse gemeente meer uit de participatiewet kunnen halen door 1. meer inzicht te krijgen in de bredere maatschappelijke effecten. 2. Meer in te zetten op specifieke doelgroepen en instrumenten die wij belangrijk vinden. 3. de managementinformatie over de resultaten gaat over het hele werkplein, door de gemeentes heen en geeft geen inzicht voor specifieke Etten-Leurse situatie. Wij vragen de portefeuillehouder dit wel in te gaan voeren, en samen met het werkplein na te denken over een efficiëntie invulling hiervan; dus welke data en hoe vaak. Waarbij we ook expliciet aanbeveling 5 van de rekenkamer willen noemen: geef het werkplein de opdracht de samenwerking met overige uitvoeringsinstanties in het sociaal domein verder uit te werken en de samenwerking op de arbeidsmarkt verder te verbeteren. Naast de inhoud legt de rekenkamer de vinger op de zere plek als het gaat over aansturen en regie voeren vanuit de gemeente Ettenraadsvergadering. Als raad worstelen we al langer, en ik denk vanuit iedere fractie, op het goed kunnen invullen van onze taak als raad bij een gemeenschappelijke regeling/ verbonden partij.

Onze taak is kaders stellen, toetsen en bijstellen, maar bij een verbonden partij is dat een stuk lastiger en zijn we nog meer afhankelijk van onze portefeuillehouder in het bestuur en hebben we natuurlijk te maken met de andere raden. Daarbij signaleert de rekenkamer dat de regie aan het schuiven is van gemeente naar werkplein. Iets dat niet herkend wordt door ons college, maar waar wij als raad wel al langer zorgen over hadden en dit is dus ons voor ons wel verontrustend. Verontrustend dat het college het niet herkend en daarmee wordt het lastig hierin verbeteringen te willen doorvoeren. Verontrustend dat de bestuurlijke kaderstellende rol van onze gemeente onvoldoende duidelijk lijkt. Want wat wij willen met dit rapport is signaleren, leren en verbeteren, alles voor de beste invulling van de participatie wet voor onze inwoners. Zoals eerder genoemd is het kaderstellen en toetsen en bijsturen als raad bij een verbonden partij al langer complex wat tot onvrede leidt. Het komt regelmatig ter sprake in de raad. We moeten volgens D66 hier nu echt stappen in gaan zetten. Tegelijkertijd is het zo complex dat we niet direct voor ogen hebben hoe dit te verbeteren. Wij als D66 vragen dan ook aan het college en/ of de griffie ons te helpen bij opties en stappen hoe dit te kunnen verbeteren. Wij zijn niet de enige regio die hier mee worstelt.

Wij vragen de andere fracties ons te ondersteunen om hier stappen in te gaan zetten. Samengevat voorzitter: 1. Wij onderschrijven de aanbevelingen van het rekenkamer rapport en stemmen daarom hiermee in. 2. Wij vragen het college de aanbevelingen op te pakken en aan ons raad te rapporteren. 3. Aanvullend hierbij vragen wij aan de portefeuillehouder bij het werkplein neer te leggen in hun verantwoording ook met data per gemeente te komen. En specifiek de uitstroom bijstand vanaf 2019. 4.Tot slot, vragen wij het college en de griffie met ons na te denken hoe een eerste stap gezet kan worden richting meer invloed op het beleid van de verbonden partijen. En uiteraard vragen wij u deze toezegging te doen en hier later op terug te komen. De inhoud van de gezamenlijke bijeenkomst van de raden in april kan hier aanvullend concrete input voor leveren.

Gemeenteraad Etten-Leur

-3-

Ons Etten-Leur, mevrouw L. Boeren: Ze heeft niks oe te voegen aan de vorige sprekers en steunt D66. PvdA, de heer J. Wierema: In het voorstel van de nota verbonden partijen wordt een voorstel gedaan om onze invloed wat te vergroten. In de evaluatie wordt ook gezegd dat verantwoordelijkheid voor een groot deel bij onszelf ligt. We moeten dus ook naar onszelf kijken. Er ligt een goed rapport. PvdA staat er positief tegenover. VVD, mevrouw P. van Baal: zie bijlage 3 bij dit verslag APB, de heer C. Marijnissen: Met interesse hebben kennisgenomen van de eindrapportage van de Rekenkamer West-Brabant inzake het onderzoek naar de uitvoering van de Participatiewet. In het rapport wordt met name naar voren gebracht dat er momenteel weinig sprake is van een samenwerking, maar naar mening van de Rekenkamer liggen hier toch nog onbenutte mogelijkheden voor onder andere Etten-Leur, zoals opgenomen in de gedane aanbevelingen. Naar onze mening dient er dan nog wel een volgende stap te worden genomen in de huidige Verder zijn wij content om te lezen dat er sprake is van een goede samenwerking met partners en dat de uitvoering van de Participatiewet door het Werkplein voldoende is. Ik zal mijn fractie dan ook adviseren om akkoord te gaan met voorliggende voorstel. Tot zover 1e termijn CDA, mevrouw K. Hoevenberg: Voor ons ligt een helder rapport met duidelijke conclusies en aanbevelingen.

De algemene strekking van het rapport is dat de Gemeente haar zaken goed op orde heeft. Een behoorlijke uitdaging in 2015 heeft op een goede manier handen en voeten gekregen. Natuurlijk zijn er onderwerpen die aandacht en bijsturing behoeven en een rapport als dit laat dat onpartijdig zien. Een goede zaak. Evenals de reactie van het College op die aanbevelingen: punten waar het College aan moet werken en punten bestemd voor de Gemeenteraad. Het CDA wil nog wel extra aandacht vragen voor de jongeren en ouderen: Wij vinden het van groot belang dat zij mee kunnen doen. In dit onderzoek is geen sprake geweest van twee richtingsverkeer: hun mening, net zoals trouwens de mening van alle cliënten, is niet gevraagd. Wij willen de wethouder vragen de ervaringen van alle cliënten , jongeren en ouderen, te betrekken bij de besluiten die genomen gaan worden. Zoals ook in aanbeveling 2 verwoord wordt. Ook vragen wij aandacht voor de cliënten in doelgroep C: zet in op doorstroming naar doelgroep Leefbaar Etten-Leur, mevrouw C. De Regt: Leefbaar Etten-Leur is blij met het Rekenkameronderzoek dat nu voorligt. Het geeft aan waar we als gemeenteraad verbeteringen kunnen doorvoeren en welke keuzes we kunnen maken. We kunnen natuurlijk de aanbevelingen in handen geven van het college en bij de jaarrekening of begroting controleren of het college de aanbevelingen uitvoert.

Echter, Leefbaar Etten-Leur neemt liever de touwtjes in handen en gaat graag de discussie met de andere fracties aan om de aanbevelingen zelf vorm te geven.

Gemeenteraad Etten-Leur

-4-

Met het uitvoeren van de aanbevelingen wordt ervoor gezorgd dat de doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitvoering van de Participatiewet verder wordt verbeterd. Tevens wordt de gemeenteraad in positie gebracht om: - In samenwerking met de gemeenteraden van de andere deelnemers een visie te ontwikkelen op de rol van de gemeenteraden binnen het Werkplein mede in het licht van de in voorbereiding zijnde wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) - De gemaakte beleidskeuzes verder aan te scherpen; - Zelf beleidsdoelen te formuleren en afspraken te maken over de wijze waarop hierover adequate informatie wordt verstrekt die nodig is voor het uitvoeren van de controlerende taak ten aanzien van de Participatiewet; Hoe we dit vorm geven kunnen samen bespreken en daarna de opdracht geven aan het college om onze de participatiewet beter en efficiënter uit te voeren. Wat betreft het werkplein kunnen we eventueel misschien al zaken meegeven i.v.m de kaderbrief die morgenavond op de agenda staat. Graag een reactie van de andere fracties hierop. Wethouder Vrolijk: - Het betoog van D66 is door bijna iedereen omarmd. De cijfers waar mevrouw Groenen het over had zijn gecontroleerd door de accountant. De cijfers blijven we monitoren en vergelijken met de rest van Nederland. - De couleur locale invullen d.m.v. data neemt de heer Vrolijk mee terug naar het bestuur. - V.w.b.

de samenwerking zegt de heer Vrolijk dat het Werkplein al bezig is om de mens centraal te stellen. - De gemeenteraad moet stappen zetten om zijn kaderstellende rol in te vullen bij het Werkplein. Hierin moeten de gemeenteraden elkaar opzoeken. - Enkele weken geleden is verzocht door de raad om een onderzoek bij de rekenkamer over de methodiek. De wethouder geeft aan dat een onderzoek prima is maar dat moet wel een budget voor worden vrijgemaakt. - Extra aandacht voor jongeren en ouderen wordt steeds meer ingezet bij het Werkplein en steeds beter opgepakt. Er wordt in samenwerking met de WVS aan gewerkt. - Vormgeven aan verbetering en aanbevelingen kan de wethouder alleen maar ondersteunen. 2 termijn GroenLinks, de heer Aerts: Zij ondersteunen het betoog van D66. Hij vraagt zich niet af of een deel niet in de discussie gaat die we ook over andere verbonden partijen hebben. V.w.b. het budget voor het onderzoek is het de vraag of dit een heel onderzoek moet worden of dat er binnen het dagelijks bestuur gedaan kan worden. Zelf deze aanbevelingen opnemen: V.w.b. het voorbeeld ziet hij meer dat dit is wat de gemeenteraad zelf aangeeft over de visie. Het is prima als het college aanbeveling 4 en 5 zelf oppakt. Zij stemmen in met het voorstel. D66, mevrouw Groenen: Met de rol van de Raad en de verbonden partijen bedoelde ze dat elke keer dat als er iets van de

Gemeenteraad Etten-Leur

-5-

verbonden partijen op de agenda staat we als raad worstelen hoe we hierop moeten sturen. We worstelen met de procedure en hoe we dat goed doen. Hiermee moeten we wel door. Ze is het eens dat de rol bij onszelf ligt. Maar soms is het complex en dan is het fijn dat het college of de griffie ondersteunt. Het onderzoek naar methodiek is niet concreet genoeg om hier ja of nee op te zeggen. Wellicht kan het Werkplein hier in hun jaarrapportage wel iets aan doen. Net als Leefbaar Etten-Leur zijn ze voor maatwerk en innovatie. Dat de gemeente ook zelf mensen in dienst heeft is ook een aanbeveling van de rekenkamer. Dit is een goede suggestie om te verkennen om te zien of hier mogelijkheden voor zijn. Ze stemmen in met het voorstel. Ons Etten-Leur, mevrouw Boeren: Het is aan de raad om zaken te veranderen. Dan is het ook aan de raad om hun stem daarover uit te brengen. We moeten geen onderzoek doen om een onderzoek te houden. Daar ziet mevrouw Boeren het nut niet van in. Ze zijn akkoord met het voorstel. Wethouder Vrolijk zegt dat als hij de indruk heeft gewekt dat de raden hier alles over te zeggen hebben dan klopt dat niet. Hij bedoelde dat de raden elkaar op moeten zoeken om iets voor elkaar te krijgen. PvdA, de heer J. Wierema: PvdA is het eens met de bijdrage van D^66 en GroenLinks. Het onderzoek naar de methodiek daar wil hij meer over weten voor hij groen licht kan geven.

Zelf initiatief nemen zoals Leefbaar dat ziet en zelf mensen in dienst nemen: Hij weet zeker dat het eens in hun verkiezingsprogramma heeft gestaan om dat te doen. Daar is PvdA voorstander van. Hij is geen voorstander ervan om op de stoel van de portefeuillehouder of van het Werkplein te gaan zitten. Zij gaan akkoord met het voorstel. VVD, mevrouw Van Baal: Ze ondersteund het betoog van D66. Voor het initiatief van Leefbaar om mensen in dienst te nemen sluit ze aan bij de heer Wierema. Er zouden ook stagiaires gebuikt kunnen worden. V.w.b. het onderzoek kan ze zich vinden in om Werkplein te raden te gaan om te zien wat er methodieken hebben waarmee wij uit de voeten kunnen. De VVD is akkoord met het voorstel. APB, de heer Marijnissen: Eens met het betoog van D66. Meer regie zelf pakken is door de rekenkamer al opgepakt. Zij zijn akkoord met het voorstel. CDA, mevrouw Hoevenberg: Eerst kijken naar wat er in de aanbevelingen is een betere start dan meteen dure onderzoeken op te stellen. Het is een goede zaak om met de raad na te praten over het hebben van maatwerk en wat dat voor ons kan betekenen. Zij zijn akkoord met het voorstel. Leefbaar Etten-Leur, mevrouw De Regt: Ze zegt dat ze begrepen heeft dat de raad bereid is om een discussie of gedachtewisseling aan te

Gemeenteraad Etten-Leur

-6-

gaan. Ze willen daarom een gedachtewisseling aanbieden bij het Presidium. Dan kan er gekeken worden of er stof genoeg is om bij de kadernota terug te komen op het onderwerp. Leefbaar gaat akkoord met het voorstel. De voorzitter zegt dat het voorstel om dit in het Presidium te bespreken door iedereen akkoord gevonden kan worden. Dit voorstel komt morgenavond terug in de hamerraad. 4. Raadsvoorstel RES 1.0 Leefbaar Etten-Leur, de heer Roks: Leefbaar Ettenniet smart geformuleerd. Je moet echt zoeken wat er voor kosten aan vastzitten. Deze transitie kun je bestempelen als totaal de weg kwijt. De teneur is nu eerder waar bouwen we een kerncentrale dan deze waanzin. Het is totaal ongepast om nu van inwoners investeringen te vragen om van het gas af te gaan. Dit mag geen verplichte ombouw zijn. De netwerk capaciteit is niet op orde en kost heel veel investering om dit op orde te krijgen. Vergunningen die in de toekomst gegeven worden moeten perse aangesloten worden op het RES. Waar blijft de kan op innovatie? Het Eureka moment staat misschien nog niet in het RES. Dit gaat alle inwoners heel veel geld kosten. Het is voor veel verenigingen een desinvestering.

Heeft het college de lef om op de rem te trappen en geen stappen te zetten op dit gebied? PvdA, de heer Wierema: Voorzitter, met dit document en alle bijlagen die er bij zaten zetten we in West-Brabant een belangrijke stap in de voortgang van de energie-transitie. De PvdA wil een paar opmerkingen maken. In bijlage 9, de brief van Nationaal Programma RES wordt door de directie complimenten gegeven aan onze regio over de kwaliteit van het te doorlopen proces als wel het tempo waarin gewerkt wordt om deze RES 1.0 vast te stellen. In dezelfde brief en bijlage wordt ingegaan op een aantal knelpunten waar onze regio tegenaan loopt. Een belangrijke, waar wij onlangs als gemeente al mee te maken hebben gehad, is de beperkte capaciteit op het net. Met schaamrood op de kaken heb ik vernomen dat de sportverenigingen, die wij als gemeente hebben overgehaald met mooie rekenvoorbeelden om toch vooral hun clubgebouw te verduurzamen met zonnepanelen, zelf hebben moeten ontdekken dat het terug leveren van energie niet meer wordt geaccepteerd door de netbeheerder. Hierdoor zijn de gemaakte investeringen minder of niet meer rendabel. Een collega-raadslid van Ons Etten-Leur heeft hier al vragen over gesteld. Maar wellicht kan het college hier nu al aangeven hoe zij hier mee om denkt te gaan? Een ander knelpunt wat wordt aangehaald is de brandverzekeringspremie op zonnepanelen.

In 2020 zijn daar door de PvdA en het CDA Kamervragen over gesteld aan minister Wiebes. Die vragen gaan verder dan de brandverzekering op de panelen zelf. Want ook voor het gebouw waar de panelen op liggen stijgt de opstalverzekeringspremie met ongeveer 7%. En daarnaast zijn er nog problemen te verwachten met het opruimen van paneelresten in de directe omgeving na brand. Bedenk wat zoiets doet met de oogst op landbouwgronden. Bij dit knelpunt ligt geen directe rol voor onze gemeente, voor de portefeuillehouder. Maar wij roepen hem wel op om dit in het regionaal overleg onder de aandacht te brengen omdat het nu niet benoemd wordt. In Etten-Leur draait het vooral om zon- en windenergie. Als het gaat over Duurzame Warmte dan hebben we in eerste instantie te maken met het isoleren van woningen en bedrijven. Maar in de toekomst is het wellicht ook mogelijk dat we gebruik gaan maken van restwarmte, geproduceerd op het bedrijventerrein of in de agrarische sector. Belangrijk voor de PvdA is dat Duurzame

Gemeenteraad Etten-Leur

-7-

Warmte ook duurzaam geproduceerd wordt. Afval importeren om hier te verbranden en vervolgens warmte te transporteren naar huishoudens is niet ok. Hierdoor wordt extra CO2 geproduceerd door het transport en door het te verbranden. Dat geldt ook voor het gebruik van houtige biomassa. En helemaal fout is het importeren van houtige biomassa. We zullen af moeten van verbranden. Vergisten past beter. Bij de raad luistert toen het ging over het mogelijk plaatsen van een 4e windmolen bij windpark Groene Dijk werd door het college als argument gebruikt om deze molen te realiseren dat het opgewekt vermogen in mindering zou worden gebracht op onze opdracht om zonnepanelen op Voorzitter, dat getuigd van een verkeerde houding van dit college. De instelling moet niet zijn zo van daar komen we gemakkelijk van af. Maar we moeten ambitie uitstralen dat we als gemeente alles op alles zullen zetten om het gestelde doel te halen en als het even kan nog meer dan dat. Daarnaast vindt de PvdA het niet verstandig dat deze 4e windmolen al is opgenomen in deze RES 1.0 gezien alle bezwaren uit de directe omgeving en de discussie die nog moet plaatsvinden in de gemeenteraad. Tot zover voorzitter. CDA, mevrouw Nooijens: We hebben naar aanleiding van de RES 1.0 eerst eens teruggekeken op onze reactie op de concept-RES en eigenlijk zijn een aantal aanbevelingen die we toen deden nog steeds actueel.

Ik begin met Besparing van energie. Dat is misschien geen opdracht van de RES, maar wel een van de makkelijkste oplossingen voor onze uitdagingen. Wat je niet verbruikt hoef je niet te produceren, zo simpel is dat. We zien daarvoor graag een nadrukkelijke plek terug in de plannen van de gemeente. Dat besparing niet voldoende is, weten we allemaal. We kunnen niet zonder het opwekken van duurzame energie. De RES zet daarbij in op grootschalig Wind en ZON. Mooie plannen, waar we nog wel wat suggesties aan toe willen voegen. Denk bijvoorbeeld ook aan grootschalige opwek van zonne- energie via gevels van grote gebouwen en bedrijfspanden. We willen ook nadrukkelijk kleine windmolens tot 15 meter in de plannen terugzien. Verder wil het CDA dat de gemeente bedrijven en woningcorporaties verplicht om bij nieuwe bouwplannen zonnepanelen op daken te plaatsen. Dit is intussen via veranderde wetgeving mogelijk, dus gaan we dat in Etten Leur ook onmiddellijk doen? Een ander idee is het overkappen van parkeerterreinen van bijvoorbeeld Internos en Unitas met zonnepanelen. Misschien zijn er nog wel meer terreinen in eigendom bij gemeente waarop we zonne-energie kunnen plaatsen. Wij willen deze mogelijkheden terugzien in het uitvoeringsprogramma. Kan de wethouder dat bevestigen? Naast deze suggesties voor WIND en Zonne-energie zien we er ook grote uitdagingen in.

Die we inmiddels terug horen uit meerdere hoeken van de samenleving. Juist als je insteekt op grootschalige opwek van wind en zon, weet je dat er tijden zijn van enorme productie, maar ook van tekorten in andere periodes. En uit presentaties en onderzoek blijkt dat we die pieken de komende paar jaar niet kunnen opvangen met onze huidige infrastructuur. Enexis is op dit moment bezig met een monitor om de situatie per gemeente in beeld te brengen. Dit wordt binnen niet al te lange tijd verwacht. Maar reken er maar op dat de situatie voor 2025 niet significant anders is. Hoe denkt het College al deze mooie plannen verder te brengen als de schaarste op het NET niet snel wordt opgelost? Hebben we een plan B? Wie krijgt er voorrang of is het gewoon wie eerst komt eerst maalt? Hier kregen we vorige week niet echt antwoord op maar het is wel belangrijk voor onze bedrijven en inwoners. En vooral ook: hoe groot is de impact op al bestaande plannen en reeds toegezegde SDE subsidies? Hier willen we graag een

Gemeenteraad Etten-Leur

-8-

duidelijk antwoord op. Daarbij is het ook belangrijk om te kijken naar onze huidige beleidsnotitie Windparken. Die is nog geldig volgens onze ambtenaar, maar deze werkt belemmerend als je kijkt naar huidige en toekomstige ontwikkelingen op dit gebied. Bent u het met mij eens dat in lijn met de RES op zeer korte termijn een beleidsnotitie moeten worden aangeboden aan de raad, waarin de grootschalige opwek van duurzame elektriciteit geactualiseerd wordt? In dit lokaal beleid moet duidelijk worden opgenomen hoe en op welk moment inwoners en bedrijven betrokken worden. Er moeten ook afspraken worden vastgelegd over lokaal eigenaarschap. Onze lokale energiecoöperatie krijgt daarin wat het CDA betreft een prominente rol. Graag horen we de reactie van de andere fracties hierover. Ik kom bij mijn volgende punt, voorzitter. Juist omdat er zo veel uitdagingen zijn willen we als CDA dat er in de RES ook veel meer aandacht komt voor koppelkansen met andere belangrijke issues die zeker hier in Brabant spelen. Denk aan stikstof en ammoniak en restwarmte. Positief vinden we bijvoorbeeld dat Etten leur nu wel in beeld komt bij het eventueel aansluiten bij een regionaal warmtenet. Iets wat ook Duursaam Etten leur eerder heeft bepleit. Dit wil volgens het CDA niet zeggen dat we zomaar van het gasnet afkunnen. Voor vele woningen zal dit niet de oplossing zijn.

Bovendien moet er dan eerst goed worden uitgerekend of dit wel haalbaar en betaalbaar is voor onze inwoners. De betrokkenheid van inwoners bij dit proces is voor ons cruciaal. Maar er liggen nog meer kansen. Denk maar aan waterstof of de opslag van duurzame energie. Er zijn al volop voorbeelden van bij andere gemeenten. Wij vinden daarom dat er ook een projectteam moet komen om de alternatieven op het gebied van duurzame energiewinning en opslag verder vorm te geven. Wij zouden als CDA dan ook graag zien dat op korte termijn een dialoog wordt opgestart parallel aan het uitvoeringsprogramma van de RES waarin deze alternatieven en mogelijke innovaties verder worden onderzocht. Zo kunnen we ook na 2030 voortvarend met de energietransitie. Leg daarbij de verbinding met IKE en ZLTO en Glastuinbouwvereniging en woningcorporaties. Maak werk van innovaties, neem het initiatief om daarover met ondernemers in gesprek te gaan en zorg voor een mooi pilotproject. Goed voor onze gemeente, onze inwoners en onze duurzame toekomst. En - zoals u van het CDA gewend bent - kijken we daarbij ook altijd naar de financiële haalbaarheid. Ook dat hoort bij goed rentmeesterschap. Dus tot slot onze laatste vraag, voorzitter: we zien dat de kosten voor de uitvoering van de RES voor 2020 en 2021 zijn opgenomen in de Begroting.

Kan de wethouder aangeven hoe we de jaren erna kunnen voorzien in voldoende middelen om de RES tot uitvoer te brengen? vraag: De heer Roks, Leefbaar Etten-Leur, zegt dat het college adviseert om aan te sluiten bij de kleinschalige acties die er zijn om zo doende wel subsidie te kunnen krijgen? Vind u dat juist? Mevrouw Nooijens zegt dat als je binnen die 3 x 80 alt kun je gewoon door. Moet je naar een grotere groep dan moet je gewoon wachten want dat wordt op dit moment niet toegestaan. Ze zegt dat je het contract moet regelen met de leverancier op het moment dat je een SDE subsidie aanvraagt. Ze weet niet hoe de sportverenigingen hierover zijn geadviseerd. De vraag die ze niet afmaakte is vooral de vraag over het lokaal eigenaarschap. Ze vindt de rol van de lokale energie coöperatie daarin heel belangrijk. APB, de heer Hommel:

Gemeenteraad Etten-Leur

-9-

Voor ons ligt de RES. Een gevoelig onderwerp dat ook zeer complex, ingrijpend en belangrijk is. Middels de RES gaat het Rijk de gemeenten o.a. verplichten tot maatregelen die grote impact hebben op onze inwoners en bedrijven maar ook op het landschap. Vorig jaar mei is door onze gemeenteraad de concept-RES vastgesteld. De RES 1.0 is op hoofdlijnen niet veranderd maar vooral aangescherpt. Het APB vindt het positief dat er op regionaal niveau nauw en goed is samengewerkt omdat de strategie vooral een regionaal moet zijn. De ambities in het RES 1.0 zijn duidelijk verwoord en ook de opgaven (wind en zon) per gemeente zijn helder. Verder zijn wij positief over het onderzoek over een regionaal warmtenet. Kortom de complimenten voor de ambtenaren en de wethouder. Overigens willen wij de portefeuillehouder nog wel een aantal aandachtspunten meegeven: 1. Bij de vaststelling van de Concept RES vorig jaar heeft het APB reeds aangegeven dat er nadrukkelijk aandacht moet komen voor de communicatie met de inwoners en bedrijven over de RES. Uit een enquete blijkt namelijk dat 65% van de regio niet bekend is met de RES. Wij willen hier nogmaals toe oproepen. Niet alleen vanuit draagvlakoogpunt maar ook om participatie te stimuleren. Wij willen hier nogmaals op attenderen. 2.

Verder hebben wij vorig jaar ook gevraagd of we jaarlijks een tussenstand kunnen ontvangen of we op koers zijn voor de gestelde doelstellingen. Wij gaan er vanuit dat de portefeuillehouder onze raad hiervan op de hoogte houdt; 3. Het vaststellen en uitvoeren van het RES brengt extra werk mee voor het ambtelijk apparaat. Tijdens de Raad luistert werd aangegeven dat het Rijk hiervoor financiën aan de gemeenten gaat toebedelen. Wij blijven waakzaam dat deze financiën de extra werkzaamheden dekken en onze vraag is wat anders de consequenties zullen zijn? 4. Tot slot staat in de RES de 4e windturbine op Groene Dijk nog opgenomen. Ons inziens is dit gezien de reacties op de omgevingsparticipatie- nog geen gelopen koers. Tijdens de Raad Luistert heeft de wethouder aangegeven dit meer als optie op te nemen mits de omgevingsparticipatie positief verloopt. Kan hij dit nogmaals bevestigen. Tot zover 1e termijn vraag: Leefbaar Etten-Leur, de heer Roks is erg benieuwd hoe de heer Hommel een windmolen van 15 meter landschappelijk in wil passen. De heer Hommel zegt dat hij bedoelt dat de overlast voor de omgeving acceptabel minimaal is. CDA, mevrouw Nooijens zegt dat in het provinciaal beleid al een kader is geregeld voor de kleinere windmolens. Het moet alleen nog geregeld worden voor het lokaal beleid. Ons Etten-Leur, de heer Menheere: Dit is een monster van een voorstel.

De Res geeft aan wat men denkt nodig te hebben aan duurzame energie en hoe men denkt dit te kunnen bereiken in 2030 en daarna. Het staat vol met onzekerheden waar we kunnen afvragen. Waar gaan we nu mee akkoord? Met de grootste vraag: Is het haalbaar en is het betaalbaar voor onze inwoners? De RES beschrijft waar en hoe we in 2030 en daarna duurzame elektriciteit kunnen opwekken . Hoe de warmtevoorziening in de bebouwde omgeving eruit gaat zien en wat dat betekend voor de regionale energie/infrastructuur. In balans met onze regionale en locale economie, leefbaarheid en kwaliteit van landschap en natuur. Als Etten-Leur hebben wij de ambitie voor 2,4 Twh terwijl er maar 2 Twh wordt gevraagd. De reden van deze over-programmering is omdat de ervaring leert dat niet alle projecten doorgang hebben. Tevens wordt beschreven dat de gemeente een 4e windmolen beoogt indien de ambitie voor zon op dak niet wordt behaald als compensatie van dat verlies. Voor Etten-Leur betekend

Gemeenteraad Etten-Leur

- 10 -

dat door het zonnepark op de geluidswal A58 en het vergunde zonnepark Bollendonk er geen -Leur heeft is die van Men kan spreken van een vooruitziende blik, want niet even daarna word beschreven dat door transportschaarste grootschalige projecten per geval bekeken zullen worden. Goede voorbeelden zijn de beoogde 4e windmolen waarbij onderzocht wordt of die aangesloten kan worden aan de Bollendonk door deze transportschaarste met de vraag of die molen er straks überhaupt komt en die van de gezamenlijke sportverenigingen waarbij teruglevering volgens Enexis en Tennet niet meer mogelijk is ondanks gemaakte afspraken. Het verwonderd dan ook ons dat op de informatieavond van 8 maart dit niet is vermeld door de wethouder, als Enexis, terwijl daarvoor al overleg was geweest met de sportverenigingen hierover. Graag een reactie van de wethouder, waarom dit niet op die informatieavond is vermeld. Deze transportschaarste kan volgens ONS grote gevolgen hebben voor de gestelde ambities voorgrootschalige zon op dak met het streven van 50% lokaal eigenaarschap hiervan en zal pas in 2025 of daarna opgelost zijn. Hoe langer de tijd verstrijkt van deze transportschaarste zullen de SDE subsidies van het rijk lager worden en zal het bewerkstelligen van een rendabel verdienmodel voor lokale investeerders moeilijker zijn.

Aangezien er grotere investeringen gedaan moeten worden in bijvoorbeeld het opslaan van de energie ipv dat het direct via het net afgevoerd kan worden. Het inzetten van het versnellingsteam Zon op dak zullen de uitdagingen voor deze ambities niet minder maken. Buiten deze uitdagingen voor het opwekken van duurzame elektriciteit hebben we nog een andere uitdaging in de RES en dat is die van de warmtevoorziening. Kort door de bocht gezegd; we moeten van het gas af en hoe gaan we dat doen. Aangezien we geen grote warmtebronnen hebben in de directe regio van Etten-Leur zullen we de oplossingen vooral moeten zoeken in isolatie van huizen en gebouwen, biogas en all-electric. In de vraag hoe wij dat gaan doen zijn er nog veel vragen. Daar zijn nog lopende onderzoeken over gaande en moeten nog andere onderzoeken opgestart worden om daar antwoorden op te kunnen geven en Enzovoort enzovoort. De uitdagingen en vragen daarin zijn nog groter dan die van de opwekking van duurzame elektriciteit. Wij vragen dan ook een toezegging van de wethouder hierover. Graag zouden wij per kwartaal een update willen hebben over de RES van gemaakte conclusies, nieuwe onderzoeken, behaalde doelen en resultaten? Zodat het voor ons als raad sneller inzichtelijk wordt of gestelde doelstellingen van de RES in gevaar komen.

Een dikke vinger aan de pols met de nadruk op de haalbaarheid en de betaalbaarheid ervan voor onze inwoners. Graag hierover een reactie van de andere fracties en zover het 1e Termijn. D66, de heer Vissers: Mooie plannen het Concept is al besproken alhoewel die opnamen niet meer te beluisteren zijn. Nu we deze plannen gaan vaststellen willen wij alvast vooruit kijken naar wat wij als Etten-Leur hieraan kunnen bijdragen. Gemeente is te traag met initiatieven zoals postcoderoos. Men wil lokale participatie en dan is de postcoderoos een van de goede oplossingen, dus ga daarmee aan de slag. Het is ook financieel de meest gunstige oplossing na het zelf op je dak leggen. Gaat de gemeente ook daken volleggen waarvan de opbrengst niet direct positief is vanwege de lage energieprijs? Als we de doelen willen halen, moet er misschien iets verder gekeken worden dan alleen de directe voordelen. Hoe denken de andere partijen hierover? In de reactie wordt ook vooral aangegeven wat er niet kan. Gemeente moet echt een andere insteek krijgen naar wat er wel kan en daar actief op acteren. Dat is ook wat vanuit de Brabantse Milieufederatie te horen is. In de reactie op de vragen van het CDA staat ook dat de gemeente vooral aan het afwachten is. Wij zouden wel een actievere rol willen zien.

Etten-Leur hoort een progressieve gemeente te zijn waar we niet afwachten, maar de touwtjes in handen nemen en ons steentje bijdragen. Deze plannen zijn mooi, maar we moeten er als gemeente fanatiek actief mee aan de slag. Natuurlijk

Gemeenteraad Etten-Leur

- 11 -

kijken wat het kost, maar vooral kijken wat we kunnen bereiken. Afgelopen week hebben we het gehad over de participatieladder. Deze mooie plannen om inwoners te laten participeren bij ingrijpende plannen gaat hier zeker gelden. Wij willen graag dat we niet alleen mooie plannen maken, maar hier ook budget voor vrijmaken. Denkt het college dat dit gewoon tussendoor kan of moet hier een fatsoenlijk financieel plan bij gemaakt worden wat bij het uitvoeringsprogramma hoort? De Brabantse Milieufederatie roept op om de besparingsdoelstelling bij te stellen. Daar willen wij ons graag bij aansluiten, maar gezien dat er ook een stijging van het verbruik door de toenemende elektrificering te verwachten valt moet hierdoor geen bijstelling komen van de opwekcapaciteit van 2,2 TWh. Alles wat je bespaart hoef je niet op te wekken, duurzaam of niet, dus zet daar vooral op in. Wij zien nog teveel gebouwen waar 's avonds de lichten branden. Buitenlampjes die overdag aan zijn. Een constante bewustwording bij onze bedrijven en inwoners zal zeker bijdragen bij de vermindering van het verbruik. Tenslotte zijn wij benieuwd hoe de voortgang gedeeld gaat worden met de gemeenteraad.

In het uitvoeringsprogramma staat dat er lokaal gemonitord wordt en wellicht kan de voortgang van het uitvoeringsprogramma opgenomen worden in de P&C cyclus? De plannen zijn prima, maar het zal vooral aan de inzet op de uitvoering liggen of we hier iets aan hebben. Leefbaar Etten-Leur: lichten uit in het stadskantoor. Ook D66 vind dat het goed is om dit te besparen. Niet alleen bij het Stadskantoor maar ook bij de ondernemers en bewoners. V.w.b. de Kerncentrale je plaats sneller windmolens dan een kerncentrale. D66 is voorstander van alle goede ideeën voor krachtbronnen zoals de kleine windmolens. Maar zij denken ook aan kleinschalige warmtebronnen. Dit kan gezamenlijk met een aantal woningen. Innovatieve invulling: Opslag is heel erg belangrijk. ER zijn capaciteitsproblemen op het net. Met waterstof of andere manieren moet er veel mogelijk zijn om energie op te slaan. Daar moet veel aandacht voor zijn. vraag: De heer Roks, Leefbaar Etten-Leur vraagt of de heer Vissers genoeg mogelijkheden ziet in de bewezen technieken om de doelstellingen te behalen? De heer Vissers zegt dat alle daken met zonnepanelen worden belegd kunnen wij onze energiebehoefte voldoen. Maar niet iedereen is hiertoe bereid, D66 is niet voor verplichting. Maar dan moeten we wel compenseren voor wie dat niet wil.

De heer Roks vraagt of D66 in een lokaal initiatief de Enexis uit te sluiten en dat wij zelf energie in beheer nemen? De heer Vissers denkt dat dit niet kan. We kunnen niet kiezen voor iemand anders dan Enexis. Ze zouden het wel graag willen. Als er naar een andere vorm wordt overgegaan bijvoorbeeld waterstof dan kun je dat wel in eigen nemen. De heer Vissers zegt dat ze erg voor het lokaal eigenaarschap zijn. De participatieladder: als we dat belangrijk vinden dan moeten we daar in het RES budget voor neerzetten. Monitoring: daar wil D66 heel graag op hameren. Ze willen jaarlijks op de hoogte gehouden worden waar ze staan en of ze op koers zijn. GroenLinks, de heer Gesser: Congestie: GroenLinks spreekt de zorg uit de uitslag van het onderzoek rondom de problemen van de netcapaciteit pas in de tweede helft van 20-21 wordt verwacht. Dit vertraagd ook weer alles. Ook dat pas in 2025 de problemen opgelost worden is rijkelijk laat. Zijn alle mogelijkheden echt uitgeput. Kan dat niet nog een keer uitgezocht worden? GroenLinks vraagt wanneer zij een plan van aanpak kan verwachten met routekaart dat aangeeft

Gemeenteraad Etten-Leur

- 12 -

hoe de invulling van RES1.0 in Etten-Leur plaats zal vinden. Ze pleiten voor een ambtelijke werkgroep of commissie eventueel met inwoners aangevuld die zich bezig houden met de RES. Ze denken daarbij aan pilot projecten en innovatieve projecten. n worden. Hij adviseert de commentaren en aanbevelingen van Duursaam Etten-Leur en de Brabantse milieufederatie mee te nemen bij de verdere planning en uitvoering van de RES 1.0 Etten-Leur. Hiermee wordt draagvlak gecreëerd en kan de ambtelijke bezetting verminderen. Hij is het eens met PvdA. APB en CDA. De heer Vissers had het over lokaal eigenaarschap. Daar is GroenLinks ook groot voorstander van. De heer Vissers, D66, zegt dat de inzet van de ambtenaren kan zorgen voor verlichting. Er is aangegeven dat het versneld moet worden dus dan is er meer ambtelijke inzet nodig. De heer Gesser zegt dat hij graag een ambtelijke commissie wil aangevuld met mensen uit het bedrijfsleven. Dat verlicht de druk bij de ambtenaren en zorgt ervoor dat mensen die aan de slag willen en kunnen sturen. Vraag: De heer Menheere, Ons Etten-Leur, zegt dat ze graag een update per kwartaal willen. D66 en GroenLinks geven aan per jaar. Hoe ijken ze er tegenaan als dit per kwartaal gebeurt? De heer Vissers, D66, zegt dat per kwartaal prima is maar er moet wel iets te melden zijn. Het gaat om grootschalige projecten en dan is jaarlijks wellicht voldoende.

De heer Gesser zegt dat hij zich aansluit bij de heer Vissers. De heer Menheere zegt dat de ontwikkelingen zo ontzettend snel gaan. En als er zich iets voordoet dat grote invloed heeft dan wil je daar op inspelen. Vandaar per kwartaal. Mevrouw Nooijens, CDA, zegt kun je dan niet beter zeggen dat als er iets te melden is dat dit dan bij de raad naar voren komt i.p.v. van allerlei extra rapportages te vragen. De heer Menheere zegt dat dit op dit manier zeker opgelost zou kunnen worden. VVD, mevrouw Van Baal: Het vaststellen van een RES is een afspraak die voortvloeit uit het nationaal Klimaatakkoord. Het uitvoeringsprogramma is noodzakelijk om de RES 1.0 te realiseren. Het plan ziet er helder en goed uit. In het conceptplan stond geen vierde windturbine gepland. Er is echter wel flexibiliteit voor Etten-Leur geboden voor een extra windturbine aan de Groenedijk, mocht de zon op dak opgave niet voldoende zijn. De verwachting is dat de zonnepanelen op daken niet aan de vraag voldoet. Waardoor er serieus gekeken wordt naar de uitbreiding van de windturbines. Windmolens op land liggen onder vuur, evenals biomassacentrales. Onder de Nederlandse bevolking waaronder ook de inwoners van Etten-Leur leeft een breed verzet tegen dit soort plannen.

Inwoners willen liever geen windturbines in hun achtertuin, net zoals zonnepanelen en zeker geen Kerncentrales alwaar de VVD een voorstander van is. Maar wat dan wel. De opgave is om in 2050 volledig Co2 vrij te zijn. Eind 2030 een reductie van plus minus 50%. De start is van het zonnepanelen project A58. En het vergunde zonnepark Bollendonk. ER staat een pilot gepland met het versnellingsteam ZON OP BEDRIJFSDAKEN. Hetgeen 43 Gwh moet gaan opleveren. Het zou een mooi voorbeeld zijn als de gemeente zelf hierin het voortouw neemt. Het plaatsen van Zonnepanelen op eigen gebouwen of nieuw te bouwen projecten. Indien daken geen optie zijn ivm de bouwconstructie, zou het een optie kunnen zijn, naar zonnepanelen die verwerkt worden in de gevel. Het probleem dat er een transport schaarste is bij de netwerkbeheerder. Is een gegeven wat niet bijdraagt aan de bereidwilligheid en hoge kosten voor bedrijven. Het lijkt een onmogelijke opgave te worden. En een makkelijke oplossing is er niet. Deze energietransitie vergt offers, waarbij het onvermijdelijk is dat het landschap op de schop moet. Het blijft een uitdaging om de vergunningen te verlenen

Gemeenteraad Etten-Leur

- 13 -

van windturbines voor 2025 en de zoekgebieden te verankeren die in 2030 moeten draaien. Met De VVD denkt dat het een overweging waard is om op termijn als gemeente zelf een windmolen te exploiteren. Als locatie denkt de VVD aan het industrieterrein, daar waar de windturbine geen of nauwelijks overlast geeft. Ons inziens een mogelijke interessante win win situatie. Het realiseren van dit project waarin de betrokkenheid van inwoners, bedrijven en stakeholders wordt gewaarborgd bij de uitwerking van nieuwe zoekgebieden, voor windenergie en van locaties voor wind-, zon en warmte projecten blijft een spannend avontuur. De VVD heeft kennisgenomen van het uitvoeringsprogramma 2021-20123 West-Brabant waarin o.a. het idee staat dat er een aanpak wordt ontwikkeld die bewoners ontzorgt en ondersteunt bij het toekomstbestendig maken van hun woning. Denk aan opwekken van energie door zonnepanelen, warmtepomp, isolatie en ventilatie. Het idee is om de opbrengsten uit de windmolens te gebruiken voor investeringen in de particuliere woning. Dit zou een mooi plan zijn aangezien de inwoners van Etten-Leur geen aanspraak kunnen maken op subsidie of een duurzaamheidslening. De VVD heeft kennisgenomen van de wijze waarop inbreng van derden is verwerkt.

Akkoord met het voorstel vraag: De heer Vissers, D66, zegt dat hij er geen voorstander van is om de daken van de gemeente vol te leggen met panelen. Dit is niet rendabel. Moeten ze dat dan toch doen? Mevrouw Van Baal zegt dat als dat enigszins kan bijdragen moeten we daar ook naar kijken. Ook als het niet direct rendabel is moeten we naar de toekomst kijken en dan moeten we dat toch doen. Hierna volgt een pauze van 10 minuten Wethouder Van Aert: Sportverenigingen die geen teuglevering kunnen doen op het Net. Vanaf de start ban het RES heeft Enexis met het college om de tafel gezeten. Enexis en Tennet zijn gebonden aan een groot aantal wettelijke bepalingen. Zij mogen niet investeren als daar niet de noodzaak toe is. Vor Etten-Leur is voor 2025 of eerder uitbreidingsmogelijkheden. Er was geen noodzaak om te zeggen dat er transport schaarste was. Oorzaak ervan dat er nu wel schaarste is dat de aanvraag en plaatsing van opwekenergie een enorme toevlucht heeft genomen. Konden wij voorzien dat onze sportverenigingen geen terug levering konden krijgen? Dat konden wij niet voorzien. Toen er sprake was van transport schaarste heeft de wethouder meteen contact gehad met Enexis. Geantwoord is toen dat alles wat in de pijplijn zat van Etten-Leur doorgang zou vinden. Helaas zijn er 2 sportverenigingen die geen toestemming hebben gekregen om terug te leveren.

De meeste sportverenigingen hebben nu of nog steeds geenontkenning gehad of een aansluiting gekregen. Ze zijn nu nadrukkelijk met greenspread aan het kijken west de mogelijkheden zijn voor de 2 gedupeerde sportvereniging en hoe dat op te lossen is. vraag: mevrouw Nooijens, CDA, vraagt hoeveel SDE aanvragendoor deze schaarste niet aan hun verplichting voldoen binnen de al voorziene subsidieverlening. Het gaat niet altijd over grote projecten. Ook de kleine projecten staan op dit moment on hold. Er is een overzicht van de goedgekeurde SDE subsidies. De heer Van Aert zegt dat het verhaal andersom is. Het gaat er niet om het om te zetten naar 3 x 80 ampère maar om bedrijven aan te sluiten die groter zijn dan 3x80 ampère mogen niet terug leveren.

Gemeenteraad Etten-Leur

- 14 -

Mevrouw Nooijens, CDA, zegt dat ook de kleinere projecten op deze manier niet terug kunnen leveren. de wethouder zegt dat een kleinverbruikersaansluiting geen SDE subsidie aan kan vragen. Mevrouw Nooijens zegt dat dit niet klopt omdat genoeg kleinere projecten kent waarbij dit wel kon. Wethouder van Aert zegt dat hij met overleg van Enexis deze week deze afspraak heeft gehoord. De heer Menheere, Ons Etten-Leur, zegt dat 8 maart (bij de Raad Luistert) niet is aangegeven dat dit een probleem is. Hij vraagt ook of er al een lijst is van projecten die geen doorgang kunnen vinden nu. Wethouder van Aert zegt dat in het spoedoverleg met Enexis gesproken is over transportschaarste. Op dat moment waren ze nog volop in gesprek met de sportverenigingen. Daarom is dat toen niet vermeld omdat ze niet voor de beurt wilden praten. Ze zijn nog steeds in overleg met de sportverenigingen en proberen daaraan uit te komen. De wethouder weet de projecten die wel door kunnengaan. Dit betreft dan Bollendonk, daar is het contract voor getekend. En het bedrijfspand van Heylen, Mediamarkt gaat gewoon door omdat het contract daarvoor getekend is. Er zijn ook sportverenigingen die wel een aansluiting hebben (zoals DSE en Unitas). Er zijn ook verenigingen die nog geen bericht hebben gekregen van Enexis.

De heer Menheere, Ons Etten-Leur, zegt dat het spoedoverleg dat de heer Van Aert op 8 maart niet heeft vermeld bij de vergadering die avond. De wethouder zegt dat hij op dat moment nog volop op gesprek was met de sportverenigingen. Er wordt nog steeds geprobeerd om eruit te komen met de sportverenigingen. Mevrouw van Baal, VVD, vraagt wanneer Internos en de hockeyvereniging uitsluitsel krijgen over dit probleem? Zij zullen wel graag wat terug willen zien van hun investeringen. De wethouder zegt dat er 2 trajecten lopen. ER wordt gekeken op welke manier we het legaal kunnen bewerkstelligen. Dit kan via een postcodetraject. Er kan ook op een pand een grootverbruikers of kleinverbruikersaansluiting zijn. Het moet financieel wel haalbaar zijn. Enexis en Tennet zijn bezig met een congestieonderzoek. Er is ook een redudantie eis. Dit is een eis die gesteld wordt aan Tennet dat zij reservecapaciteit hebben die even groot is als die zij nu leveren. Er wordt nu ook bekeken of deze overcapaciteit die zelden tot nooit gebruikt wordt of die kan benut worden voor het leveren van opgewekte energie aan het net. Enexis heeft toegezegd dat ze nog voor of tijdens deze zomer daar een uitslag over gaat komen. Wie het eerst aangemeld is die komt het eerst in aanmerking voor aansluiting. Zo is het wettelijk bepaald. Verzekering bij brand: Dit neemt de wethouder mee naar het RES.

Restwarmtegebruik: ook daar wordt naar gekeken in Etten-Leur (zoals bijvoorbeeld geothermie). Warmte uit de grond halen is maar hoe krijg je het in de woningen. 4e windmolen: Toen de vraag kwam naar de mogelijkheid van een 4e windmolen heeft de wethouder deze 4e windmolen in het RES benoemd om die te mogen salderen als we onze opgave niet halen. Of die er komt is niet zeker maar de wethouder wilde het wel zeker hebben of we hem mogen gebruiken. Mevrouw Nooijens, CDA, vraagt om te kijken naar andere mogelijkheden. Kan de wethouder specifieker maken met wie en waar hij aan de slag gaat hiervoor? Ze willen graag een concreet stappenplan hiervoor. De wethouder zegt dat in 2023 de transitie warmte aan de orde komt. Hier wordt in het RES aan gewerkt. Ook hier zijn nog geen concrete oplossingen voor. EttenLeur moet het zeker in het kleine gaan zoeken omdat we niet bij de grote projecten aan kunnen sluiten.

Gemeenteraad Etten-Leur

- 15 -

Lokale belangen: Er wordt gestreefd naar 50% eigenaarschap of participeren. Dat wil de gemeente ook in het beleid opnemen. Het is niet afdwingbaar maar onderhandelbaar. Dit is al op een aantal projecten gebeurd zoals bij de KSE en de A58. Zonnepanelen niet alleen op dak maar ook aan wanden: Dit staat ook in het RES. Beleidsnotitie moet ge-update worden. Samenwerking: ZLTO heeft van begin af aan bij alle besprekingen van het RES gezeten. Wat doen we met de verlichting van het Stadskantoor? Een gedeelte hiervan is waakverlichting en dat is 1 van de eisen voor de beveiliging. vraag: Mevrouw Nooijens, CDA, zegt dat ze niet de betrokkenheid van ZLTO en stakeholders bij de RES bedoelde. Maar de vertaling van het beleid die daarna uitgevoerd gaan worden. Daar moeten ZLTO en anderen onderdeel van uitmaken. Dus niet bij het uitmaken van de RES maar bij de uitvoering daarvan. Wethouder van Aert zegt dat al gekeken wordt naar wat demogelijkheden zijn. Bij alles wat ze gaan doen zullen de stakeholders geraadpleegd worden en zal er een routekaart worden gemaakt. Kosten, Het aantal fte dat hiermee belast is: Het aantal fte niet altijd de kosten want er is ook sprake van leges. Over 2021 zijn geen gelden van onze gemeente naar het RES gegaan. In 2022 zal er mogelijk 25.000 euro voor het uitwerkingsprogramma naar het RES gaan. We gaan ervan uit dat het Rijk ons hierin ook zal ondersteunen.

vraag: De heer Vissers, D66, vraagt of de patricipatieladder meegenomen is in deze berekening? De wethouder zegt dat dat per project bij de startnotitie bekeken wordt. De bekendheid van het traject begint te groeien. Het is heel lastig om iedereen hier warm voor te krijgen en het goed bekend te krijgen. Er is wel besloten om een jaarlijkse tussenstand te gaan geven. Per kwartaal is niet mogelijk. vraag: mevrouw Van Baal, VVD vraagt of de focus op de bedrijven ligt of bij particulieren in het totaalplaatsje. De wethouder zegt dat in het RES voor de particulieren een inschatting is gemaakt voor wat de komende jaren geleverd gaat worden. Er wordt op de grote dakoppervlakten gefocust. Zonnepanelen bij de gemeente zelf: nog niet zolang geleden zijn de zonnepanelen die er lagen vervangen en uitgebreid. Bij de Nieuwe Nobelaer komen nieuwe zonnepanelen en het gebouw is gasloos. Er loopt ook een onderzoek door de Stichting Duursaam om het stuk van het zwembad dat nog niet benut is te mogen gebruiken voor een postcode rooster. Ook wij zullen zelf jaarlijks kijken waar wij kunnen verduurzamen van onze gebouwen. vraag: De heer Vissers, D66, zegt dat is aangegeven dat er niet met 1 partij in zee kan worden gegaan om de panelen te vergeven op het dak.

Maar de energie coöperatie is toch ingericht om dit aan de inwoners te besteden? De wethouder zegt dat dit globaal juridisch is gekeken of wij dat dak aan meerdere partijen moeten aanbieden. Dit heeft te maken met de omvang van het project. Dit willen we zorgvuldig doen. De heer Gesser, GroenLinks, vraagt dat als er niet meer partijen zijn waarom wordt er dan niet

Gemeenteraad Etten-Leur

- 16 -

met first come first serve. De wethouder zegt dat ze daarmee bezig zijn. Maar alles moet wel goed uitgezocht worden zoals de verzekering bijvoorbeeld. De wethouder zegt dat er heel erg veel ambtelijke uren gestoken worden in samenwerking en het energieloket. Er wordt geprobeerd de overleggen beter en sneller te laten lopen. Etten-Leur is aangesloten bij het versnellingsteam als het gaat om zon op dak. Er wordt gekeken hoe kunnen we de opwek delen en is het mogelijk om gebruik te maken van opslag. Waterstof staat in de kinderschoenen. Mogelijk kunnen we over 3 a 4 jaar omschakelen naar dergelijke innovatieve energiedragers. vraag: Leefbaar Etten-Leur, de heer Roks zegt dat bepaalde voorwaarden voor vergunningen die in de toekomst verleend gaan worden nu al i de RES moet staan. Maar dit belemmert innovatie. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? De wethouder zegt en aantal zaken wel vastgelegd is. De heer Gesser, GroenLinks, vraagt hoe de wethouder staat ten opzichte van de ambtelijke commissie die helpt de gemeente te ontlasten. De wethouder zegt dat met een ambtelijke projectgroep de gemeente belast wordt. Indertijd is de werkgroep Duursaam in het leven geroepen om de schakel te zijn tussen de gemeente en de inwoners. Een andere projectgroep in het leven roepen is dan niet echt nodig. 2e termijn Leefbaar Etten-Leur, de heer Roks: Er zijn veel zaken onduidelijk.

Het lokale beleid terug laten komen ondersteunt Leefbaar Etten-Leur. We horen vaak we gaan ermee aan de slag maar dat is niet erg concreet. Hij complimenteert de heer Vissers van D66. We moeten besparen en dan is het een dooddoener als de wethouder zegt dat de lampen aan moeten voor de beveiliging. Lokaal eigenaarschap aantrekkelijk maken is een geode stap maar niet onder invloed van subsidies. Dit is een transitie die voor de bestuurder ondoenlijk is. Terugsturen naar de Rijksoverheid. Niet akkoord met de RES. PvdA, de heer Wierema: Het is duidelijke dat we iets moeten gaan doen en dit lukt niet alleen met besparen dus we moeten iets gaan doen met innovatieve zaken. PvdA is akkoord met het voorstel. CDA, mevrouw Nooijens: CDA wil voortvarend aan de slag. Met de mogelijkheden die er nu zijn moeten er mooie initiatieven van de grond kunnenkomen. Niet op alles zijn antwoorde te geven maar in de toekomst is dit wellicht wel mogelijk. CDA stemt in met de RES. vraag: de heer Roks , Leefbaar , zet dat ze zich bewust is dat dit tot een catastrofe kan leiden? Mevrouw Nooijens, CDA, zegt dat gezien de belemmeringen die we nu voelen de stappen die we zetten voorzichtig en doordacht genomen moeten worden. Maar daar kunnen mooie ideeën uit

Gemeenteraad Etten-Leur

- 17 -

ontstaan. APB, de heer Hommel: V.w.b. besparen moeten we ook isoleren. We moeten aandacht blijven hebben voor de bijdrage van het Rijk. APB gaat akkoord met het voorstel Ons Etten-Leur, de heer Menheere: Het is een monster van een voorstel. Er zijn te veel onzekerheden en er zijn er alleen maar meer bijgekomen. We weten niet waar we akkoord over geven. Ons Etten-Leur gaat niet akkoord met het voorstel. D66, de heer Vissers: Postcoderoot: zou goed zijn om dit in te zetten. Streven naar 50% dan zouden ze liever minimaal 50% zien. Licht in het Stadskantoor. Er zijn bewegingssensoren dus het licht kan uit. Nog een keer spreken over isoleren is erg goed. Innovatie en vastleggen van de vergunningen was een goed punt van Leefbaar Etten-Leur. We redden het niet met alleen besparen dus we moeten zeker kijken naar alternatieve energie bronnen. Het kan toto een catastrofe leiden? Dat kan maar niks doen leidt daar zeker toe. Hij adviseert de fractie positief over het voorstel. GroenLinks, de heer Gesser: GroenLinks is ook niet helemaal tevreden met de antwoorden. Sommige dingen zijn nog vaag en op sommige vragen is nog geen antwoord te geven. Niks doen is helemaal geen optie. GroenLinks is ook voorstander van isoleren. Ook elektrisch koken (inductie) zou meer bevorderd moeten worden. Hij adviseert zijn fractie akkoord te gaan.

VVD, mevrouw Van Baal: Mevrouw Van Baal hoopt dat de wethouder de windmolen op het industrieterrein meeneemt. Ze zijn akkoord met het voorstel. vraag: Leefbaar Etten-Leur de heer Roks vraagt waarom de VVD niet meer kijkt naar rendement op geïnvesteerd vermogen? Dit omdat u de wethouder adviseert om zonnepanelen op daken te leggen die niks opbrengen. Mevrouw Van Baal zegt dat we moeten van het gas af dus we moeten naar de toekomst kijken. Geïnvesteerd vermogen moet rendement opleveren maar we moeten ook verder kijken en we moeten het doen met alle kleine beetjes die helpen. PvdA, de heer Wierema zegt dat het rendement op geïnvesteerd vermogen niet altijd uitgedrukt wordt in geld. Later kan dat rendement sowieso ingehaald worden. De heer Roks zegt dat typisch een antwoord van de PvdA is. Er komt ooit iets van terug. Maar je moet realistisch blijven. 6 partijen gaan voor stemmen en 2 partijen stemmen tegen. Leefbaar Etten-Leur en Ons Etten-Leur zullen hier een stemverklaring voor indienen.

Gemeenteraad Etten-Leur

- 18 -

5. Raadsvoorstel vaststelling actualisatie APV De voorzitter verzoekt iedereen om hun bijdrage kort en krachtig te houden gezien het tijdstip. CDA, mevrouw Klaassen: De bijdrage van het CDA over de APV begin ik graag met een opmerking over het participatieproces. Het is allereerst natuurlijk heel goed dat de gemeente op verschillende manieren en punten de mening van inwoners heeft gevraagd. Maar we zien nog wel verbeterpunten. We vragen ons bijvoorbeeld af hoe representatief het rapport van Tip EttenLeur en onderzoeksbureau Toponderzoek is. Mannen én personen van 65 jaar zijn daarin als respondenten oververtegenwoordigd. Verder is de vraagstelling beperkt en voor verbetering vatbaar. Kijk maar naar het feit dat veel respondenten vragen wat er precies wordt bedoeld met een groot voertuig. Dat staat niet omschreven. In de peiling via Instagram staat het wél omschreven en is er bovendien een vraag toegevoegd over de openingstijden van de terrassen. Het is dus lastig om die onderzoeken te vergelijken of om er enige conclusie uit te trekken. Daarom uiten we nogmaals onze wens voor een digitale tool inclusief adviesservice waarmee we meningen van onze inwoners over uiteenlopende onderwerpen eenduidig kunnen inventariseren. Daarvoor hebben we inmiddels ook een vraag neergelegd bij het College.

Als tweede punt- voorzitter - willen we aangeven dat we een vermelding van de APV in begrijpelijke taal op de website een prijzenswaardig initiatief vinden. De uitvoering op de website kan daarbij in onze ogen nog wel wat beter, ook in opmaak. Misschien kan daarbij gekeken worden naar voorbeelden op andere gemeentesites. Maar dat geldt, heel eerlijk gezegd, voor de héle website. We roepen daarom het college op om de website goed te bekijken en hun bevindingen te rapporteren. Tot slot ons derde punt, waarin een lijstje andere punten is verweven. De aanleiding daarvoor is de melding in het raadsvoorstel dat het vaststellen van deze APV 2021 geen positieve maar ook geen negatieve invloed heeft op natuur en milieu, welvaart en werkgelegenheid. Daarop bekroop ons de vraag: waarom zouden we in deze bijzondere tijd niet nastreven dat een APV juist wél een positieve invloed heeft? Bijvoorbeeld op veiligheid, gezondheid of werkgelegenheid? Vandaar onze technische vragen over de effecten van enkele aanpassingen. We hebben ook contact gehad met enkele ondernemers en clubs. Op basis daarvan vragen we het college het volgende: Aan artikel 2:1.1 willen we graag aan het verbod op samenscholing, onnodig opdringen of uitdagend gedrag de term vechten toevoegen. Ofwel: vechten op openbare plaatsen is verboden.

Het lijkt ons logisch: als we kinderen met een kijkwijzer beschermen tegen geweld in dit artikel geeft mogelijkheden tot directe handhaving en is een dermate kleine aanvulling dat het niet botst met de eerdere wens van de raad tot deregulering. vraag: de heer Aerts, GroenLinks, vraagt waarom het CDA nu kiest om de deregulering los te lten waar dat in het strafrecht wel is geregeld? Mevrouw Klaassen vraagt wat hij bedoelt met zaken die in het strafrecht geregeld zijn? De heer Aerts zegt dat het antwoord op hun technische vragen hierop in gaat. Waarom wil je daar dan een bepaling voor bij hebben en waarom kan het happy hour dan wel losgelaten worden? Mevrouw Klaassen zegt dat er via een omweg gehandhaafd moet worden. CDA wil graag dat er rechtstreeks gehandhaafd zou kunnen. V.w.b. het happy hour, CDA vindt dat we in bijzondere tijden zitten. De ondernemers zou je nu wat meer vrijheid moeten geven. De heer Prins, D66, zegt dat ze dit doen om de ondernemers te steunen. Kan het in deze tijden

Gemeenteraad Etten-Leur

- 19 -

ook de concurrentie aanwakkeren die ze niet aankunnen? Mevrouw Klaassen zegt dat het niet lager mag zijn dan 60% van de verkoopprijs. D66, de heer Prins, U vraagt ons om de APV 2021 vast te stellen. De nieuwe artikelen die worden toegevoegd zijn logische toevoegingen die actueel zijn al dan niet in overleg met de stakholders of inwoners en of waren toezeggingen aan de raad. Uiteraard juichen wij het schrappen van overbodige regels wat leidt tot minder regelgeving. Omtrent minder of kortere regelgeving hebben wij nog technische vragen gesteld om onder andere bijvoorbeeld subregels samen te voegen. Helaas blijkt dit niet mogelijk te zijn door onder andere juridische factoren of achtergronden. Wij willen de ambtenaar ook bedanken voor het snelle en heldere antwoord.Goed is het om te lezen dat ditmaal dus ook de bevolking van Etten-Leur naast de stakeholders om input is gevraagd onder andere door middel van social media. Mooi voorbeeld van participatie.Wij zijn verheugd te zien dat de gemeente om de onbekendheid van de APV onder de bevolking te verkleinen begint met het schrijven van een publieksvriendelijke en leesbare versie van de APV in begrijpelijke taal en deze ook gaat publiceren op ondere andere de gemeentepagina in de Bode. Wij kijken hiernaar uit. Over het amendement ingebracht door de VVD zal ik mijn fractie adviseren deze te ondersteunen.