Kadernota 2027-2030 - CONCEPT - 27052026
Tekst van het document
Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein) Het opgebouwde netwerk met zorg- en welzijnspartners is waardevol. We voerden het regioplan uit met de verschillende actielijnen daarin, zoals leefstijl, leefomgeving en kansengelijkheid, mentale gezondheid en kwetsbare ouderen. We bereiden ons regionaal en lokaal voor op het Aanvullende Zorg en Welzijnsakkoord. Regisseren Community Care Dit project rondden we in 2025 af. Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle) We voeren de doelen en acties van het project Samen Gezond Leven Etten-Leur uit. Ook voor 2026 is er weer een uitgebreid aanbod aan acties en activiteiten. Er komen mooie initiatieven van of in samenwerking met partners en inwoners tot stand, die bijdragen aan de gezondheid van inwoners (variërend van projecten op gebied van bewegen en valpreventie tot gezond eten). We werken hiermee aan preventie en gezondheid. 37Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Dementievriendelijke gemeente Het aantal inwoners met dementie blijft toenemen. Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein) We wachten op de landelijke ontwikkelingen van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord. Hier zou in de eerste helft van 2026 meer duidelijk over moeten worden.
Dit heeft ook gevolgen voor de verdere financiering en de mogelijkheden om de lopende activiteiten voort te zetten. Het is nog niet duidelijk hoe de financiën verdeeld worden. Wel is duidelijk dat we (tijdelijk) extra geld krijgen. We volgen de ontwikkelingen op de voet. Regisseren Community Care - Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle) De landelijke ontwikkelingen maken de financiering en voortzetting van de activiteiten onzeker. We werken samen met partners om ook zonder financiële bijdrage van de gemeente waar mogelijk gezondheidsinitiatieven voort te zetten. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Dementievriendelijke gemeente Inwoners met (beginnende) dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee laten doen in de samenleving. 2026 Versterken van de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars (sociaal en medisch domein) Samenwerken aan preventie en positieve gezondheid met gezamenlijke financiering. 2026 Regisseren Community Care Sterke gemeenschappen waarin (kwetsbare) ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. 2026 Project samen gezond leven (verbinding lokaal sportakkoord, lokaal preventieakkoord en lifestyle) Preventiemaatregelen treffen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en lifestyle.
2026 38 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Actualisatie begroting 2026 - 2030 1. Op en afbouw Jeugdzorg Plus | -420 | -420 | -420 | -420 | -420 2. Doorontwikkelplan Jeugd | -113 | -113 | -113 | -113 | -113 3. Uitbreiding capaciteit mantelzorg | -126 | -38 | 0 | 0 | 0 4. Beschermd wonen | 223 | 0 | 0 | 0 | 0 5. Beschermd wonen - jongerenhuisvesting | -105 | -30 | -30 | -30 | 0 6. Aanvullende bijdrage Veilig Thuis | -98 | 0 | 0 | 0 | 0 7. Waspunt | -70 | -70 | -70 | -70 | -70 8. Regeling regionaal programma en Doorstroompuntfunctie 2026-2029 | 156 | 156 | 156 | 156 | 156 9. Doorstroompuntfunctie 2026-2029 | -94 | -43 | -38 | -35 | -31 10. Leefbaarheidsbudget | -58 | 0 | 0 | 0 | 0 11. Indexatie subsidie Surplus | -88 | -80 | -80 | -80 | -80 12. Actualisatie indexeringen 2027-2030 | 0 | -33 | -75 | -227 | -352 13.
Overig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal wijzigingen | -793 | -671 | -670 | -819 | -910 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 39 Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp | Toelichting 1. Op en afbouw Jeugdzorg Plus | De gesloten jeugdzorg (JeugdzorgPlus) moet uiterlijk in 2030 afgebouwd zijn. Tot 2030 zal deze vorm van Jeugdzorg blijven bestaan. Daarnaast werken we aan de opbouw van kleinschalige, open alternatieven en ambulante zorg zodat deze de gesloten plaatsing zal kunnen vervangen. 2. Doorontwikkelplan Jeugd | Er is een ontwikkelplan opgesteld om de jeugdzorg toekomstbestendig te maken, kwalitatief te verbeteren en financieel beheersbaar te houden. 3. Uitbreiding capaciteit mantelzorg | Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van mantelzorg. Er is extra budget nodig voor de uitbreiding van de werkzaamheden door Surplus. Mogelijk is ook in de toekomst hiervoor budget nodig. 4. Beschermd wonen | Breda organiseert Beschermd wonen en krijgt daarvoor geld van het Rijk. Breda paste de begroting 2026 aan. 5. Beschermd wonen - | Voor de realisatie van een woonvoorziening aan de Lambertusstraat stellen we € 105.000 jongerenhuisvesting | beschikbaar. Voor het sociaal beheer door Huischmeesters wordt tot en met 2029l € 30.000 beschikbaar gesteld. 6.
Aanvullende bijdrage Veilig Thuis | In de afgelopen periode had Veilig Thuis te maken met een forse toename van meldingen, adviesvragen, een groeiende complexiteit van gevallen en aanhoudende personele krapte. De bestuurders van de 14 gemeenten stelden unaniem vast dat extra financiële middelen nodig zijn om de continuïteit van de wettelijke taken te waarborgen. 7. Waspunt | De kosten voor het Waspunt stijgen omdat we BTW verschuldigd zijn. In de begroting was daarmee geen rekening gehouden. 8. Regeling regionaal programma en | We ontvangen middelen van de Centrumgemeente Breda. Deze middelen zijn bedoeld om de Doorstroompuntfunctie 2026-2029 | wettelijke taak uit te voeren om jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten te begeleiden. Een startkwalificatie is het minimale onderwijsniveau dat nodig is om duurzaam kans te maken op werk. We betalen hiervan de doorstroomcoach in programma 1 en de kosten voor de doorstroompuntfunctie (zie hieronder). 9. Doorstroompuntfunctie 2026-2029 | We voeren de nieuwe wettelijke taak uit om jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten te begeleiden. Een startkwalificatie is het minimale onderwijsniveau dat nodig is om duurzaam kans te maken op werk. We ontvangen hiervoor middelen van de Centrumgemeente Breda. 10. Leefbaarheidsbudget | Het leefbaarheidheidsbudget voor 2026 bedraagt weer € 100.000. 11.
Indexatie subsidie Surplus | We indexeren vanaf 2026 de subsidie aan Surplus. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1). 12. Actualisatie indexeringen 2027-2030 | Indexering kadernota volgens nieuwe indexcijfers 13. Overig | Administratieve wijzigingen tussen de programma's. 40 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur We werken aan een groen, levendig en veilig Etten-Leur. Op wijk- en buurtniveau zorgen we voor een goed voorzieningenniveau en kijken we waar nieuwe(re) vormen van voorzieningen de ruimte kunnen krijgen. We werken aan een optimale inrichting van de openbare ruimte en zorgen ervoor dat het onderhoud van openbaar groen, wegen en straten in orde is, nu en in de toekomst. Met adequate preventie en projecten dragen we bij aan de versterking van de leefbaarheid en de veiligheid van wijken en buurten. Ontwikkelingen Voorbereiden op tijdelijke maatregelen elektriciteitsaansluiting nieuwbouwwoningen Momenteel is er op het elektriciteitsnet weinig tot geen ruimte voor nieuwe aansluitingen. We houden er daarom rekening mee dat er na juli 2026 te weinig vermogen is om alle nieuwbouwwoningen aan te sluiten. Zonder energieaansluiting kunnen we de woningen niet opleveren. Als het daadwerkelijk zo is zetten we grote batterijen en/of gas- en dieselgeneratoren in als tijdelijke energievoorziening.
We voorzien dat we dan extra kosten krijgen en informeren de raad op dat moment. Onderzoek ontwikkeling terrein Saica Flex We kochten het terrein van Saica Flex aan de Parallelweg. We onderzoeken voor dit terrein de mogelijkheden. We denken aan: • Een verdeelstation voor energie voor Enexis; • Een locatie voor startende ondernemers; • Een laadstation voor elektrisch vervoer, samen met een mobiliteitshub. Wanneer mogelijk ook een oplaadstation voor batterijen van elektrisch werkmaterieel; • Het delen van elektrisch vermogen met nabije bedrijven. 41Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 3.1 Woningbouw Wat wil de gemeenteraad bereiken? Woningen toevoegen aan onze woningvoorraad zodat er een woning is voor elke Etten- Leurenaar, passend bij diens inkomen met een diversiteit aan woningen voor jongeren, gezinnen en senioren. We gaan voor gemengde duurzame, veilige wijken waarin sprake is van sociale samenhang. Maatschappelijk effect • Er zijn voldoende passende woningen voor iedere aandachtsgroep. • Wijken en woningen zijn duurzaam, de omgeving is veilig en er is sociale samenhang. Wat zijn de doelen? 1. Het bouwen van gemiddeld 300 woningen per jaar. 2. De woon- en leefomgeving nodigen uit om naar buiten te gaan, elkaar te ontmoeten en te bewegen. 3. Er is voldoende groen, ruimte voor waterberging, infiltratie en er zijn voldoende speelvoorzieningen in woonwijken. 4.
Het stimuleren van de verduurzaming van 3.000 woningen. 5. Het realiseren van nieuwe woonvormen om senioren beschut maar zelfstandig te laten wonen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Woningbouw: Lage Vaartkant, Intratuin en lintbebouwing Het participatietraject is afgerond. De kaders zoals aantallen woningen, verdeling, water, groen en spelen zijn vastgesteld. Woningbouw: Diverse woonprojecten (met uitzondering van nieuwe wijken) De meeste projecten liggen op schema. Omgevingsvisie: Doorwerking naar de uitvoering inclusief inzet op datasturing De adviestafel, een intern overleg met verschillende vakdisciplines, biedt de mogelijkheid om vanaf de start van beleid of uitvoering de koppeling met de integrale Omgevingsvisie te maken. De invoering van de Omgevingswet uit 2024 vraagt om met een integrale blik naar fysieke leefomgeving te kijken. We maken de koppeling van visie naar uitvoering. Vervolgens kijken we na de uitvoering waar we de visie verder moeten aanpassen. Woningbouw: Haansberg-Oost We liggen op koers. In 2026 ronden we het omgevingsplan definitief af. Daarna starten we direct met de uitgifte van de gronden. In 2026 voeren we ook de civieltechnische werkzaamheden uit, zodat we het gebied bouwrijp opleveren.
Het definitieve ontwerp voor de buitenruimte maken we in 2026. Daarna starten we met de woonrijpe inrichting. Woningbouw: Haansberg In december 2025 stelde de gemeenteraad het integraal Masterplan Haansberg vast inclusief de grondexploitaties. 42 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Woningbouw: Lage Vaartkant, Intratuin en lintbebouwing - Woningbouw: Diverse woonprojecten (met uitzondering van nieuwe wijken) Voor de afronding van Schoenmakershoek (Oost) moet de provincie een natuurvergunning afgeven. Het is in verband met onduidelijkheid over de stikstofregels niet bekend wanneer die vergunning kan worden verstrekt. Omgevingsvisie: Doorwerking naar de uitvoering inclusief inzet op datasturing Het besef groeit dat met de invoering van de Omgevingswet (2024) gemeenten hun interne werkwijze moeten aanpassen. Als er een nieuwe beleidsinzicht is kunnen we de beschikbare beleidsinstrumenten dan snel erop aanpassen. De beleidsinstrumenten zijn de Omgevingsvisie, het Omgevingsprogramma, het Omgevingsplan en de Omgevingsvergunning. We ontwikkelen hulpmiddelen en werkprocessen voor planvorming, monitoring, evaluatie en bijstelling van omgevingsbeleid. Op basis van het nieuwe coalitieakkoord brengen we de benodigde financiële middelen in beeld voor het begrotingsjaar 2027 en verder.
Woningbouw: Haansberg-Oost Er is een brede maatschappelijke dialoog nodig, omdat in dit gebied veel verschillende eigenaren en belangen aanwezig zijn. Woningbouw: Haansberg De uitvoering van het Masterplan. De ambities zijn immers hoog en dit brengt een keuze met zich mee per fase in relatie tot snelheid, financiën en arbeid. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project | Omschrijving | planning: Woningbouw: Diverse woonprojecten (met uitzondering van | We ronden onder andere de volgende projecten af: Spoorlaan | 2026 | 2029 nieuwe wijken) | 19 (2026), Stationsplein 45 (2026/2027), Stationsplein 3 (2026/2027), Markt 9 (2027), Schoenmakershoek-Oost (2027) en Wipakker (2028/2029). Verder zetten we actief in op andere minder omvangrijke projecten binnenstedelijk waar wenselijk en mogelijk. Woningbouw: Haansberg-Oost | We starten met de gebiedsontwikkeling van Haansberg-Oost, | 2026 | 2028 met als doel start woningbouw in 2026. De oplevering verwachten we in 2027 en 2028. Woningbouw: Lage Vaartkant, Intratuin en lintbebouwing | We starten met het omgevingsplan voor de verplaatsing van | 2028 | 2032 het tuincentrum en de woningbouwontwikkeling aan de Lage Vaartkant, inclusief aanpassingen aan de Bredaseweg. Start woningbouw in 2028, oplevering verwachten we in 2032.
Omgevingsvisie: Doorwerking naar de uitvoering inclusief | We gaan werken aan het instrument 'programma' uit de | 2026 inzet op datasturing | Omgevingswet. Daarbij willen we eerst onderzoeken op welke manier we de abstracte doelen uit de Omgevingsvisie meer concreet kunnen maken. Woningbouw: Haansberg | We starten met de gebiedsontwikkeling van Haansberg, met | 2027 | 2032 als doel start woningbouw in 2027. De oplevering verwachten we in 2032. Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 43 3.2 Verkeersafwikkeling Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat voor een goede, duurzame en veilige verkeersafwikkeling door de verkeersstructuur daarop aan te passen. Maatschappelijk effect • Er is goede verkeersafwikkeling en verkeersdoorstroming in en om Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Duurzame mobiliteit en specifiek fietsen stimuleren. 2. Keuzemogelijkheden in mobiliteit bieden voor duurzame verkeersafwikkeling. 3. Het parkeerbeleid wordt geoptimaliseerd. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Verkeer: Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen We voeren het Parkeerbeleid uit.
Verkeer: Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tijdelijke aanpassingen Etten-Leur Noord) De uitvoering van het project 'Plan van aanpak verkeersontsluitingen' ligt op schema. Het knelpunt is onderzocht. Verkeer: Onderzoek spoortunnel Het project tunnel en oostelijke randweg loopt op planning. De mijlpaal van 15 december 2025 voor het aanleveren, door Haskoning en Arcadis, van alle onderzoeken, ramingen, berekeningen en schetsontwerpen is gehaald. Uitgebreide participatie en communicatie met omgeving en direct betrokken stakeholders vond plaats. We informeerden de raad op 9 maart 2026 over het aanvragen van aanvullend voorbereidingskrediet. De samenwerking met de verschillende partners verloopt naar wens. Wat heeft aandacht nodig? Verkeer: Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen De komende jaren gaan we de parkeergarage verder aanpakken. Zo worden de plafonds, muren en vloer opgeknapt en zorgen we voor een nieuwe uitstraling. Verkeer: Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tijdelijke aanpassingen Etten-Leur Noord) De uitvoering van het project 'Uitvoering verkeersontsluitingen' is gekoppeld aan het al dan niet doorgaan van de aanleg van de tunnel en randweg. Verkeer: Onderzoek spoortunnel Op het gebied van cofinanciering is nog geen succes geboekt.
We zetten nog meer in op onderzoek waar subsidie of cofinanciering te halen is. Daarnaast is uit de eerste stikstofberekeningen gebleken dat we met de tunnel en oostelijke randweg de ondergrens overschrijden. Op het gebied van stikstofdepositie is verder onderzoek noodzakelijk. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: 44 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Naam project Omschrijving planning: Verkeer: Evaluatie Parkeerbeleid en parkeerbeleid aanpassen We optimaliseren ieder jaar ons parkeerbeleid. Aan de hand van ontwikkelingen passen we ons beleid aan en stellen dit ieder jaar voor. 2026 Verkeer: Plan van aanpak en uitvoering verkeersontsluitingen (inclusief tijdelijke aanpassingen Etten-Leur Noord) Eerst willen we het uitvoeringsplan van de Mobiliteitsvisie vaststellen. Daarin komen we met een plan van aanpak om de geadviseerde wijzigingen in de infrastructuur verder op te pakken. 2026 Verkeer: Onderzoek spoortunnel We onderzoeken de mogelijkheden voor een spoortunnel en randweg. Daarbij starten we met een uitvoeringsaanpak. Die bestaat onder andere uit een lobbytraject om extra bijdragen van ketenpartners te verkrijgen. 2026 45Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 3.3 Verkeersveiligheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het verbeteren van de verkeersveiligheid door zich te focussen op gedrag, infrastructuur en handhaving.
De gemeenteraad gaat voor 0 verkeersdoden. Maatschappelijk effect • Er is veilig gedrag in het verkeer • De infrastructuur is veilig Wat zijn de doelen? 1. Verkeersveilig gedrag stimuleren en daar bij de inrichting van infrastructuur rekening mee houden. 2. Verkeersdoden en ongevallen voorkomen. 3. Het aantal gevaarlijke verkeerspunten terugdringen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Verlichting: Aanleg verlichting Bolwerk Voor de verlichting op het Bolwerk is overleg geweest met netbeheerder Enexis. Enexis is met de voorbereiding bezig voor de aanleg van de grondkabel. Enexis is daarvoor in overleg met Rijkswaterstaat. Als de vergunning binnen is start Enexis met de aanleg van de grondkabel. Daarna plaatsen we de masten en armaturen. Wat heeft aandacht nodig? Verlichting: Aanleg verlichting Bolwerk - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Verlichting: Aanleg verlichting Bolwerk We leggen, als Enexis hier een kabel gaat leggen, verlichting aan op het Bolwerk. Het besluit van Enexis verwachten we eind 2025. Met de aanleg van verlichting zorgen we voor een veilig verlichte route voor de fietsers in de ochtend en de avond.
2027 46 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een veilige en schone leefomgeving als gegarandeerd basisniveau in alle wijken en op de bedrijventerreinen. Maatschappelijk effect • De leefomgeving is schoon, veilig en voldoet aan de afgesproken normen voor aanleg en beheer. • Het afvalbeleid is duidelijk voor inwoners en ondernemers. Wat zijn de doelen? 1. De aanlegkwaliteit van de leefomgeving voldoet aan CROW niveau A+/A (CROW: kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur). 2. Het beheer en onderhoud van de leefomgeving voldoet aan CROW niveau B of C. 3. Het behalen van de doelen uit het afvalbeleid. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Afval: Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen We zetten wekelijks mensen in, behandelen meldingen en beboeten waar mogelijk. In 2026 breiden we het aantal camera’s uit van vier naar acht. Deze camera’s helpen ons patronen in bijplaatsingen te herkennen en ondersteunen daarmee onze BOA’s bij het gericht inzetten van toezicht. De camera’s worden uitsluitend gebruikt om terugkerende situaties in beeld te brengen, niet om personen te identificeren. De komende periode richten we dit proces zorgvuldig in.
Daarbij besteden we extra aandacht aan samenwerking, het borgen van privacy en duidelijke communicatie met inwoners. Zo zorgen we ervoor dat deze aanpak helder, proportioneel en effectief wordt toegepast. Openbare ruimte: aanleg en beheer groen We hebben vastgestelde beheerplannen voor groen, straatmeubilair, verhardingen en een normenkader toegankelijkheid. Ook maken we een jaarplan voor het groenplan, dat bieden we tegelijk met de begroting en de tweede bestuursrapportage aan. Openbare ruimte: aanleg en beheer verhardingen We hebben vastgestelde beheerplannen voor groen, straatmeubilair, verhardingen en een normenkader toegankelijkheid. Wat heeft aandacht nodig? Afval: Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen We merken dat het naleven en handhaven van de regels voor afvalinzameling op sommige locaties steeds lastiger wordt. Daarom werken we aan een bestuursrechtelijke aanpak waarmee we overtredingen sneller en efficiënter kunnen afhandelen. Dit doen we stap voor stap en in nauwe samenwerking met handhaving en de buitendienst, zodat de uitvoering zorgvuldig gebeurt.
Openbare ruimte: aanleg en beheer groen - Openbare ruimte: aanleg en beheer verhardingen - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: 47Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Naam project Omschrijving planning: Afval: Intensiveren toezicht en handhaving zwerfafval en afvaldumpingen We intensiveren het toezicht en de handhaving op zwerfafval en afval dumpingen. 2026 Openbare ruimte: aanleg en beheer groen Onderhoud en aanleg volgens de vastgestelde niveaus in het groenplan uitvoeren. Deze zijn meer gebaseerd op biodiversiteit, vergroening en het maken van een groen netwerk en minder op kwaliteitsniveaus. In 2030 voeren we een update van het plan uit voor het instandhouden van de voorziening. 2030 Openbare ruimte: aanleg en beheer verhardingen Onderhoud en aanleg volgens de vastgestelde niveaus in verhardingenplan uitvoeren. We hanteren de niveaus A, B en C van het CROW (kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur). In 2030 voeren we een update van het plan uit voor het instandhouden van de voorziening. 2030 48 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 3.5 Huisvesting bijzondere doelgroepen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op voldoende huisvesting van statushouders en andere bijzondere doelgroepen. Maatschappelijk effect • Een thuis voor alle aandachtsgroepen. Wat zijn de doelen? 1.
Samen met woningcorporaties zorgen voor voldoende (tijdelijke) en betaalbare huisvesting voor: - statushouders; - spoedzoekers; - arbeidsmigranten; - sociaal en medisch urgenten; - uitstroom uit intramurale instelling; - Oekraïense vluchtelingen. 2. Voldoende en kwalitatief goede huisvesting van arbeidsmigranten binnen de kaders van het raadsbesluit op 7 februari 2022. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Huisvesting: Doorstromers We voldoen voor de huisvesting van statushouders aan de wettelijke taakstelling. Er zijn goede afspraken met Alwel, ook over huisvesting van spoedzoekers en doorstroom. De opvang van Oekraïners voldoet grotendeels aan de taakstelling. Huisvesting: Arbeidsmigranten Er is een project grootschalige huisvesting gerealiseerd. Deze locatie is nu ruim een jaar in gebruik. Dit gaat goed. De regels voor huisvesting in (bedrijfs)woningen lagen ter inzage en worden 29 juni 2026 opgenomen in het omgevingsplan. Het aantal vergunningen voor huisvesting bleef stabiel. Door het nieuwe 'strengere' beleid verwachten we komend jaar de eerste daling in het aantal vergunde locaties te zien. Huisvesting: Spoedzoekers We voldoen voor de huisvesting van statushouders aan de wettelijke taakstelling.
Er zijn goede afspraken met Alwel, ook over huisvesting van spoedzoekers en doorstromers. De opvang van Oekraïners voldoet grotendeels aan de taakstelling. Huisvesting: Asielzoekers We behaalden de taakstelling 2025 voor statushouders. Daarmee voldoen we aan de wettelijke verplichting. In de eerste helft van het jaar hadden we een achterstand van 17 statushouders die we moesten huisvesten. Dat haalden we in de tweede helft van het jaar in. Volgens de spreidingswet moeten we in Etten-Leur 250 asielzoekers huisvesten per 1 juli 2025. Met de opening van het AZC op 31 maart 2025, voldoen we aan de Spreidingswet en onze wettelijke verplichting. 49Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Huisvesting: Doorstromers Het is nog niet duidelijk wat de spreidingswet gaat betekenen voor de (haalbaarheid van) opgaven bij statushouders. Voor de opvang van Oekraïners zijn we nog in afwachting van nieuwe regelgeving. Huisvesting: Arbeidsmigranten Het zou mooi zijn als er nog een collectieve locatie komt zodat er woningen vrij kunnen komen in het binnenstedelijk gebied. We zijn hierbij echter afhankelijk van initiatiefnemers. Nieuwe initiatieven zijn er op dit moment niet. Huisvesting: Spoedzoekers Het is nog niet duidelijk wat de spreidingswet gaat betekenen voor de (haalbaarheid van) opgaven bij statushouders. Er is extra inspanning nodig voor de opvang van Oekraïners.
Huisvesting: Asielzoekers Het blijft een jaarlijkse uitdaging om de taakstelling voor statushouders te behalen. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project | Omschrijving | planning: Huisvesting: Arbeidsmigranten | We focussen ons in 2026 op nieuwe initiatieven voor | 2026 grootschalige huisvesting van arbeidsmigranten. Huisvesting: Spoedzoekers | We werken mee aan oplossingen voor huisvesting van | 2026 spoedzoekers. Voor spoedzoekers maken we in 2026 voor meerdere jaren afspraken met Alwel. Huisvesting: Doorstromers | We werken mee aan oplossingen voor huisvesting van | 2026 doorstromers. Voor doorstromers maken we in 2026 voor meerdere jaren afspraken met Alwel. Huisvesting: Asielzoekers | In 2025 openden we een asielzoekerscentrum. | 2026 50 | Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
(bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Actualisatie begroting 2026 - 2030 1. Motie straatintimidatie | -20 | -20 | -20 | -20 | -20 2. Onderzoek locatie Saica Flex pand | -65 | 0 | 0 | 0 | 0 3. Indexering maaien | -12 | -12 | -12 | -12 | -12 4. Baggerwerkzaamheden | -15 | -53 | 0 | 0 | 0 5. Overig | -20 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal wijzigingen | -132 | -85 | -32 | -32 | -32 Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp | Toelichting 1. Motie straatintimidatie | Voor het uitvoeren van de motie straatintimidatie nemen we dit bedrag op. Meer informatie leest u in de raadsinformatiebrief. In het najaar volgt een plan van aanpak. 2. Onderzoek locatie Saica Flex pand | We onderzoeken voor de locatie van het Saica Flex pand aan de Parallelweg de mogelijkheden. 3. Indexering maaien | We indexeren de budgetten vanaf 2026 op basis van huidige contractafspraken. We dekken dit uit de stelpost indexeringsbudgetten (zie programma 1). 4. Baggerwerkzaamheden | Het Waterschap voert baggerwerkzaamheden uit en we voeren achterstallig slootonderhoud in 2026 en 2027 uit. 5. Overig | Administratieve wijzigingen tussen de programma's. Kadernota 2027-2030 - CONCEPT | 51 4. Economie en werk in Etten-Leur Samen met ondernemers, inwoners en andere partners werken we aan een gezonde economie met volop kansen voor iedereen.
We stimuleren het toegroeien naar een volledig circulaire economie in 2050 en geven daarin als gemeente zelf het goede voorbeeld. Werken biedt de mogelijkheid om in ons levensonderhoud te voorzien en is een belangrijke basis om mee te doen in onze samenleving. Een goed ondernemersklimaat met aantrekkelijke werkgelegenheid, ook voor mensen met een beperking en een afstand tot de arbeidsmarkt, is daarom van groot belang. We werken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt, de verbinding van onderwijs met ondernemers, het aantrekken van arbeidsintensieve bedrijven die van toegevoegde waarde zijn, een goed vestigingsklimaat en aantrekkelijke vitale bedrijventerreinen. Voor het goed benutten van arbeidspotentieel blijven we inzetten op een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. 52 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 4.1 Zo veel mogelijk mensen aan het werk Wat wil de gemeenteraad bereiken? Iedereen kan meedoen en zo veel mogelijk mensen gaan aan het werk. Ook vrijwilligerswerk is werk; het doel is dan om daar waar mogelijk in te stromen op de arbeidsmarkt. Als dat laatste niet lukt, dan is het belangrijk dat mensen een zinvolle dagbesteding hebben. Maatschappelijk effect • Zo veel mogelijk Etten-Leurenaren hebben betaald werk. • Ook Etten-Leurenaren, die niet kunnen werken, doen mee door vrijwilligerswerk te doen of een zinvolle dagbesteding te hebben. Wat zijn de doelen? 1.
Het terugdringen van het aantal Etten-Leurenaren, dat niet werkt. 2. Inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden naar werk of dagbesteding. 3. Het voorkomen van armoedeval 1 . Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Uitwerken visie Werken aan Onderwijs en Human Capital agenda De Human Capital Agenda en de regionale arbeidsmarktagenda zijn opgesteld. Het onderwijs en het lokale bedrijfsleven pakken de uitvoering van deze agenda samen op. Wat heeft aandacht nodig? Uitwerken visie Werken aan Onderwijs en Human Capital agenda - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Uitwerken visie Werken aan Onderwijs en Human Capital agenda. Goede samenwerking stimuleren tussen gemeente, (voortgezet) onderwijs en bedrijfsleven om schoolverlaters zoveel mogelijk rechtstreeks door te laten stromen naar de arbeidsmarkt. 2026 1 Armoedeval is de situatie waarin iemand vanuit de bijstand gaat werken en er daardoor financieel op achteruit gaat. 53Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 4.2 Het versterken van de economie Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een sterke lokale economie die voorbereid is op de kansen en uitdagingen van de toekomst. Maatschappelijk effect • Een sterke lokale economie die voorbereid is op de toekomst.
Wat zijn de doelen? 1. Goed ondernemersklimaat. 2. Ruimte voor gevestigde bedrijven om uit te breiden. 3. Binnen de mogelijkheden bij inkoop voorrang geven aan Etten-Leurse bedrijven. 4. Tegengaan van leegstand en revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Economie: Revitalisering bedrijventerreinen door actief grondbeleid De gemeenteraad stelde het rapport 'Toekomstbestendig Vosdonk' op 9 maart 2026 vast. Het rapport geeft waardevolle inzichten die ons helpen bij het maken van strategische keuzes voor onze bedrijventerreinen. Economie: Accountmanagement Het accountmanagement is succesvol en een doorlopend proces. Economie: Versterken lokaal ondernemerschap Ondernemers weten onze partners Ondernemersklankbord en Start-to-Grow steeds beter te vinden. Dat geldt ook voor de gemeentelijke accountmanagers van het team Economische Zaken. De zichtbaarheid van het accountmanagement is vergroot dankzij de campagne rondom de Dag van de Ondernemer. Hierdoor is de dienstverlening naar de lokale ondernemers verbeterd en is er meer zicht op de kansen en uitdagingen. Zowel in de winkelgebieden als op de bedrijventerreinen zit de onderlinge samenwerking in een stijgende lijn.
Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen / Grote Oogst Het programma Grote Oogst is erop gericht op bedrijventerrein Vosdonk een samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven te bereiken om op het gebied van energietransitie, circulaire economie en inrichting (openbare) ruimte verbeteringen door te voeren. Het is de intentie om het project Grote Oogst op te laten gaan in toekomstbestendig Vosdonk (Voor Grote Oogst zie ook 5.4). Wat heeft aandacht nodig? Economie: Revitalisering bedrijventerreinen door actief grondbeleid We moeten een uitvoeringsprogramma opstellen zodat we de afspraken vastleggen en plannen. Daarbij versterken we ook de samenwerking met ondernemers om samen doelen te bereiken. Economie: Accountmanagement - Economie: Versterken lokaal ondernemerschap Organisatiegraad van de ondernemers. Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen / Grote Oogst Op het gebied van duurzaamheid zijn een aantal investeringen gedaan voor energie (laadplein Lidl, aankoop pand Saica Flex), circulariteit (samenwerking aantal bedrijven in verwerken reststromen) en inrichting (openbare) ruimte (meer groen). Deze actiepunten zijn ook een onderdeel van het uitvoeringsplan Toekomstgericht Vosdonk.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: 54 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Naam project Omschrijving planning: Economie: Revitalisering bedrijventerreinen door actief grondbeleid Daar waar nodig zetten we actief grondbeleid, betere benutting van gronden en panden (label C) in om de revitalisering te bespoedigen. We maken daarbij bij voorkeur gebruik van een nog op te richten revitaliseringsfonds. We onderzoeken de investeringsbereidheid bij ondernemers om sneller stappen te zetten om duurzaam en toekomstbestendig te ondernemen. 2027 Economie: Accountmanagement We zetten accountmanagement in om verbindingen te realiseren en te weten wat er speelt. We helpen bedrijven en starters te laten groeien en beter in te spelen op economische kansen voor Etten-Leur. 2026 Economie: Versterken lokaal ondernemerschap We initiëren doorlopend projecten. Ook zetten we actief in op het versterken van lokaal ondernemerschap. Dat doen we onder andere bij het winkelcentrum. Daarnaast zullen we de organisatiegraad bij lokale ondernemers stimuleren. 2027 Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen Zie ook: Duurzaamheid: Grote Oogst We zetten doorlopend en actief in op de ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen. De acties komen voort uit de adviesrapportage die we eind 2025 verwachten.
2026 55Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 4.3 Toerisme en recreatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat voor een groei naar een duurzame vrijetijdseconomie. Meer evenementen in het bijzonder voor de jongeren onder de 18 en het beter benutten van onze parken. Maatschappelijk effect • Een duurzame vrijetijdseconomie • Etten-Leur is aantrekkelijk voor vrijetijdsbesteding door inwoners en bezoekers. • Culturele voorzieningen zijn voor iedereen toegankelijk in aanbod en gebruik. Wat zijn de doelen? 1. Een duurzaam en aantrekkelijk vestigingsklimaat voor toerisme, recreatie en vrije tijd. 2. Er zijn voldoende culturele voorzieningen en activiteiten. 3. Het wegnemen van onnodige regels voor ondernemers in toerisme en recreatie. 4. Het aantrekkelijker maken van de Markt door onder andere een autovrije of autoluwe markt. 5. Het stimuleren en/of faciliteren van evenementen voor jongeren onder de 18 jaar. 6. Levendige parken waar inwoners en bezoekers graag gebruik van maken. 7. We vermarkten Etten-Leur beter. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025.
Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Vrije tijd: Versterking vrijetijdseconomie Projecten objectbewegwijzering, ruiter- en menroutenetwerk en marketing via Etten-Leur City App zijn of worden uitgevoerd Wat heeft aandacht nodig? Vrije tijd: Versterking vrijetijdseconomie - Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Vrije tijd: Versterking vrijetijdseconomie Realiseren van een duurzaam en aantrekkelijk vestigingsklimaat voor toerisme, recreatie en vrije tijd. Hiervoor stelden we in 2022 een uitvoeringsprogramma toerisme op wat we ook in 2026 uitvoeren in samenhang met het uitvoeringsplan Centrumvisie. Het bevat de projecten Oderkerkpark, Van Gogh Nationaal Park en doorontwikkeling van Cultuurhuis De Nobelaer. 2026 56 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 4.4 Een levendig centrum Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het versterken van de regiofunctie van Etten-Leur door voorwaarden te scheppen voor levendige en aantrekkelijke winkelcentra. Maatschappelijk effect • Winkelgebieden zijn levendig, aantrekkelijk en leefbaar. • Versterken van de regiofunctie van Etten-Leur. Wat zijn de doelen? 1. Bijdragen aan en investeren in het aantrekkelijk maken en/of houden van winkelgebieden voor winkeliers, bezoekers en bewoners. 2. Stimuleren en ondersteunen van activiteiten in winkelgebieden.
Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Economie: Herontwikkeling Winkelcentrum We bereikten voor de vernieuwing van het winkelcentrum op hoofdlijnen overeenstemming over duurzaamheid, stedenbouw, het woningbouwprogramma en mobiliteit. Deze afspraken werkten we uit in ruimtelijke kaders. Die legden we op 12 januari 2026 voor de tweede keer ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Na de vaststelling op 2 februari 2026 kunnen we de anterieure overeenkomst sluiten, het plan verder uitwerken en toewerken naar de vergunningsaanvraag. Wat heeft aandacht nodig? Economie: Herontwikkeling Winkelcentrum De grootste bezwaren vanuit de omgeving zijn inbreuk op de privacy, afnemen van de zonuren en de verkeersveiligheid en parkeren. Ook zijn er zorgen over de uitvoering van het project; wat zijn de gevolgen van de herontwikkeling op de omwonenden en ondernemers? Deze onderwerpen hebben bij de uitwerking van het plan de aandacht. Eventuele compensatie van ondernemers ligt volledig bij de initiatiefnemer. Ook wil de raad zien dat het overdekte winkelcentrum ook daadwerkelijk wordt opgeknapt. Dit zullen we borgen in de anterieure overeenkomst.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Economie: Herontwikkeling Winkelcentrum We werken actief mee aan de herontwikkeling van het winkelcentrum. Van 2025 tot en met 2027 voeren we de uitvoeringsagenda van de centrumvisie uit. De vernieuwing van het winkelcentrum duurt tot en met 2029. We kijken ook wat het centrum nodig heeft om levendig en toekomstbestendig te blijven. Denk hierbij aan vergroening, vierkante meters voor detailhandel, woningbouw, maatschappelijke activiteiten, autoluwe Markt en versterking lokaal ondernemerschap. 2029 57Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 4.5 Agrarische sector Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het behouden van een vitaal, leefbaar en aantrekkelijk buitengebied met ruimte voor economische activiteiten. Maatschappelijk effect • Vitaal, leefbaar en aantrekkelijk buitengebied. • Verduurzamen van het buitengebied. Wat zijn de doelen? 1. In het buitengebied is ruimte voor economische activiteiten en herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing. 2. Toeristisch-recreatief gebruik van het buitengebied stimuleren. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. 58 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn.
De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 2030 Actualisatie begroting 2026 - 2030 1. Overig 0 0 0 0 0 Totaal wijzigingen 0 0 0 0 0 Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp Toelichting 1. Overig Administratieve wijzigingen tussen de programma's. 59Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Duurzaam denken en doen gaat om het vinden van evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen: we kijken naar de huidige behoeften die mensen hebben en hoe die in de toekomst ontwikkeld kunnen worden zonder dat de mensen, het milieu of de economie in gevaar komen. Het is dus een zeer breed begrip en raakt in veel opzichten ons leven en onze omgeving. Duurzaamheid is meer dan alleen energie duurzaam opwekken. Het gaat ook om klimaat, behoud van natuur, voorkomen en hergebruiken van afval, biodiversiteit en circulaire economie. Samen hebben we de opgave onze leefomgeving goed door te geven aan volgende generaties.
Samen met inwoners, regiogemeenten en partners als woningcorporaties, waterschap, energieleveranciers, netbeheerders, landbouw- en natuurorganisaties en ontwikkelaars werken we aan duurzame oplossingen. Ontwikkelingen Ongediertebestrijding Invasieve exoten, zoals de Aziatische hoornaar, vragen om een zorgvuldige en onderbouwde aanpak. Daarom richten we ons op maatregelen voor vroege opsporing en gerichte vangst, om beter inzicht te krijgen in wat daadwerkelijk effectief is. De uitvoering volgen we nauwgezet, zodat maatregelen en uitvoering optimaal op elkaar aansluiten. 60 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 5.1 Duurzaam wonen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil minimaal 3.000 woningen verduurzamen. Maatschappelijk effect • Woningen en wijken verduurzamen. Wat zijn de doelen? 1. Minimaal 3.000 woningen verduurzamen. 2. Integrale benadering van de aanpak bij voorbereiding en uitvoering. 3. Energiebesparing stimuleren en realiseren. 4. Aantal zonnepanelen bij particulieren. Doel 2030 (95.000) - 2022 (61.440). Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Energie: Isoleren van woningen Het doel was om in de periode 2022-2026 3.000 woningen te verduurzamen. Een belangrijke stap is het beter isoleren van woningen.
Daarvoor heeft de gemeente Etten-Leur een subsidieregeling opgesteld. De subsidies zijn tot op heden 702 keer toegekend. Energie: Regionaal Plan Energiesysteem De grootschalige opwek van duurzame energie vraagt om goede afstemming in de regio. Het Regionaal Plan Energiesysteem – West-Brabant Energie in Balans is inmiddels vastgesteld. Daarnaast loopt een gebiedsaanpak om het elektriciteitsnet zo goed mogelijk te benutten, zodat nieuwe initiatieven beter kunnen aansluiten. Energie: Klussendienst voor bestrijden van energiearmoede De klussendienst is stopgezet per 30 april 2025. Er zijn in totaal 1.058 huishoudens geholpen via de klussendienst. Van het restant van de specifieke uitkeringsgelden kijken we of een nieuwe klussendienst kunnen opzetten, in samenwerking met DuurSaam Etten-Leur. De middelen zijn te besteden tot en met 2027. Energie: Gelijktijdig verduurzamen van huur- en koopwoningen Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met Alwel en Zwaluwebouw. Het college stelde een subsidieregeling vast. Inwoners zijn via een inwonersavond en brief geïnformeerd over de aanpak. Er worden inwonersavonden georganiseerd in de Nobelaer en in voorbeeldwoningen. Bij het Warmtefonds is een team opgezet om aanvragen vanuit Etten-Leur te behandelen, wanneer inwoners hier om extra financiering vragen.
Witgoedregeling voor bestrijden van energiearmoede De witgoedregeling is helemaal afgerond, alle vouchers zijn besteed inclusief de wachtlijst. Energie: Warmteprogramma Samen met de gemeenten Halderberge en Rucphen hebben we een gezamenlijke aanbesteding doorlopen voor het Warmteprogramma dat we in 2026 willen laten vaststellen. Het resultaat is een lokaal gedragen en juridisch correct warmteprogramma. Hiermee maken we voor inwoners, bedrijven, corporaties en netbeheerders inzichtelijk hoe we op termijn aardgasvrij worden en wat dit betekent voor de kosten. We verzamelen de benodigde data en informatie samen met andere gemeenten in de regio, zodat we dezelfde uitgangspunten gebruiken. Het bovenlokale onderzoek naar een mogelijk warmtenet loopt tegelijk met het lokale warmteprogramma. Hierdoor sluiten beide trajecten goed op elkaar aan. 61Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Energie: Isoleren van woningen Gelet op een toekomst zonder aardgas, is het voor een groot aantal woningen nog nodig om isolatiemaatregelen te treffen. We zetten daarvoor wijkaanpakken op, waarmee woningen gerichter worden benaderd. Energie: Regionaal Plan Energiesysteem We staan voor drie grote uitdagingen: de drukte op het elektriciteitsnet, de verduurzaming van warmte en het inpassen van de benodigde installaties in de ruimte.
Daarnaast loopt er onderzoek naar een mogelijk warmtenet van Moerdijk naar Etten-Leur en de omliggende gemeenten. Energie: Klussendienst voor bestrijden van energiearmoede - Energie: Gelijktijdig verduurzamen van huur- en koopwoningen De maatregelen vanuit het soorten management plan (het plan in Etten-Leur voor bescherming van flora en fauna) blijven een aandachtspunt. We zitten hier bovenop, het advies vanuit de ecoloog is leidend. De verlenging van het huidige soorten management plan is door de Omgevingsdienst Brabant Noord voor twee jaar afgegeven, waardoor het huidige project onder de huidige voorwaarden doorgang kan vinden. Witgoedregeling voor bestrijden van energiearmoede - Energie: Warmteprogramma Het betrekken van inwoners vraagt extra aandacht. Daarom kiezen we voor een andere communicatiestrategie waarmee we meer inwoners bereiken. De planning stemmen we af met Halderberge en Rucphen, zodat de drie gemeenten dezelfde stappen en momenten hanteren. Het onderzoek naar een mogelijk bovenlokaal warmtenet vanuit Moerdijk loopt nog. Bestuurlijk is samen besloten om niet op de vaststelling van het warmteprogramma te wachten. In het warmteprogramma maken we daarom heel duidelijk dat het onderzoek nog niet is afgerond en dat de uitkomsten invloed kunnen hebben op de voorlopige conclusies. Zo zorgen we voor transparantie richting inwoners, bedrijven en andere partners.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: 62 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Naam project Omschrijving planning: Energie: Isoleren van woningen We focussen ons op het isoleren van oudere woningen. Die worden dan op termijn geschikt om zonder aardgas te verwarmen. Specifiek richten we ons op het isoleren van woningen met energielabel D, E, F of G. Dat stimuleren we met een subsidie, gefinancierd vanuit het Nationaal Isolatie Programma. 2026 Energie: Regionaal Plan Energiesysteem Klimaatdoelstellingen voor 2030 en vervolgens 2050 halen. In juni 2025 is een nieuw plan vastgesteld wat 'Regionaal Plan Energiesysteem - West Brabant Energie in Balans' (RPE-WBEB) heet. Omdat er congestie is op het elektriciteitsnet richt de aanpak zich op het energiesysteem van de toekomst. Dat betekent inzetten op energiehubs, verzwaring en uitbreiding van het elektriciteitsnet en op alternatieven voor elektriciteit. 2029 Energie: Klussendienst voor bestrijden van energiearmoede Huishoudens die te maken hebben met energiearmoede worden door een klussendienst benaderd en voorzien van kleine energiebesparende maatregelen en praktische tips om de energierekening structureel te verlagen. 2027 Energie: Gelijktijdig verduurzamen van huur- en koopwoningen We werken samen met Alwel en enkele aannemers aan het gelijktijdig verduurzamen van huur- en koopwoningen.
Dit gaat vooral om woningen in dezelfde wijk of hetzelfde blok. Daardoor kunnen woningeigenaren en huurders op dezelfde wijze verduurzamen. 2027 Witgoedregeling voor bestrijden van energiearmoede We bieden inwoners uit de doelgroep de mogelijkheid om een oud witgoed apparaat om te ruilen voor een energiezuinige variant. 2026 Energie: Warmteprogramma We willen de Transitievisie Warmte vervangen met het Warmteprogramma. Dit leggen we uiterlijk eind 2026 voor aan college van burgemeester en wethouders. Het Warmteprogramma is verplicht vanuit de Omgevingswet. Erin staat hoe we de komende 10 jaar onze wijken verduurzamen. Ook geven we, waar mogelijk, aan of wijken op enig moment van het aardgas worden afgesloten en welk alternatief daarvoor in de plaats komt. We betrekken de gemeenteraad, inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden bij het maken en het uitvoeren. 2026 63Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving Wat wil de gemeenteraad bereiken? Een duurzame woon- en leefomgeving creëren en een duurzame gemeente zijn. Maatschappelijk effect • Duurzame woon- en leefomgeving creëren. • Duurzame gemeente zijn. Wat zijn de doelen? 1. Hittestress, wateroverlast en droogte voorkomen. 2. We beheren de gemeentelijke riool- en watervoorziening doelmatig en duurzaam om het (afval)watersysteem toekomstbestendig te maken. 3.
Gebruik van fiets en openbaar vervoer stimuleren. 4. De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld in duurzaamheid. 5. De gemeentelijke panden zijn duurzaam. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Duurzaamheid: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering Met de vaststelling van een nieuw uitvoeringsprogramma 2026 – 2029 streven we ernaar dat klimaatadaptatie een vast onderdeel wordt in programma’s en projecten. Inwoners en ondernemers worden actief betrokken bij de uitvoering van maatregelen. Wat heeft aandacht nodig? Duurzaamheid: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering Het verder uitwerken van klimaatadaptatie vraagt blijvende aandacht. Vooral het ontwikkelen van duidelijk beleid is daarbij belangrijk. Ook kunnen we de samenwerking tussen verschillende teams nog verder verbeteren, zodat maatregelen beter op elkaar aansluiten en sneller kunnen worden uitgevoerd. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Duurzaamheid: Klimaatadaptatie beleid en uitvoering. Klimaatbestendig inrichten van het stedelijk en landelijk gebied met koppeling aan vergroten biodiversiteit en het vergroten van de hoeveelheid groen in de leefomgeving. We maken daarvoor een nieuw uitvoeringsprogramma 2026-2030.
2030 64 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 5.3 Duurzaam produceren Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil voorwaarden scheppen zodat bedrijven hun productieprocessen circulair in kunnen richten. Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. Maatschappelijk effect • Mogelijk maken dat bedrijven hun productieprocessen circulair kunnen inrichten. • Verbindingen tussen bedrijfsleven onderling en onderwijs leggen. • De gemeente werkt duurzaam (beleid, huisvesting, wagenpark, inkoop). Wat zijn de doelen? 1. De gemeente stimuleert en faciliteert bedrijven en onderwijs in Etten-Leur die innovatieve oplossingen bieden. 2. De gemeente koopt duurzaam in. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025. Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Gebouwen: Gemeentewerf - nieuwbouw We hebben een duidelijk programma van eisen opgesteld dat we kunnen gebruiken voor de uitvraag. Dankzij het eerdere haalbaarheidsonderzoek ligt er al een stevige basis, waardoor we sneller en gerichter kunnen toewerken naar een Voorlopig Ontwerp. De samenwerking met het bureau verloopt goed, waardoor de overgang van verkenning naar ontwerp soepel gaat. Doordat we het werk in stappen kunnen opdelen, houden we grip op planning, kosten en kwaliteit.
In het Voorlopig Ontwerp nemen we ook een schets op van het Circulair Centrum, zodat meteen zichtbaar wordt hoe het totale gebied er in de toekomst uit kan zien. Duurzaamheid: Circulaire Economie In 2025 is het beleid circulaire economie vastgesteld door de raad en in maart 2026 is door het college een (strategisch) uitvoeringsprogramma vastgesteld. Duurzaamheid: Circulair Ambachtscentrum We hebben de vragen uit de raad vertaald naar tien duidelijke thema’s, waardoor we gericht en volledig kunnen werken. Er is waardevolle informatie opgehaald door gesprekken met andere circulaire organisaties en door het uitvoeren van pilots, zoals de tweede-kanscontainer. Ook het opnieuw berekenen van de bouwkosten zorgt voor een realistisch en actueel financieel beeld. Verkennen van circulair bouwen door een bestaand gebouw op de oude plek uit elkaar te halen en op een nieuwe plek weer op te bouwen. De samenwerking met partners en regiogemeenten verloopt constructief, waardoor we belangrijke stappen kunnen zetten. 65Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Gebouwen: Gemeentewerf - nieuwbouw Het blijft belangrijk om zorgvuldig te bepalen welke onderdelen precies worden uitgewerkt in het Voorlopig Ontwerp, zodat we geen onnodige kosten maken en dubbel werk voorkomen. De fasering van opdrachten vraagt om duidelijke afspraken en een goede afstemming binnen de organisatie.
Het opnemen van een schets voor het Circulair Ambachtscentrum geeft waardevolle inzichten, maar vraagt ook aandacht voor de haalbaarheid en de ruimte die daarvoor nodig is. Daarnaast blijft de planning afhankelijk van de beschikbare capaciteit, zowel bij het bureau als intern, waardoor sturing en afstemming essentieel blijven. Duurzaamheid: Circulaire Economie Circulaire economie raakt een groot deel van de organisatie: van inkoop tot infra en van bouw tot afval. Duurzaamheid: Circulair Ambachtscentrum Het uitwerken van tien thema’s vraagt zorgvuldigheid en kost tijd. Ook is het belangrijk dat we concrete keuzes maken, vooral wanneer het gaat om de impact op de afvalstoffenheffing en de uiteindelijke businesscase op korte en lange termijn. We onderzoeken hergebruik van een bestaand gebouw. Dat breken we op de ene plek af en bouwen we op een andere plek weer op. Deze werkwijze biedt kansen, maar ook onzekerheden. Die moeten we goed afwegen.. Daarnaast moeten we blijven inzetten op participatie met inwoners en partners, zodat het Circulair Ambachtscentrum breed gedragen wordt. Tot slot vraagt de fasering – eerst klein starten en later opschalen – om duidelijke afspraken over organisatie, capaciteit en financiën.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Duurzaamheid: Circulaire Economie Aanpak en aanjagen van circulaire economie om de landelijke doelstelling volledig circulaire economie in 2050 en 50% in 2030 te realiseren. 2026 Gebouwen: Gemeentewerf - nieuwbouw Het maken van een voorlopig ontwerp, waarop later een Circulair Ambachtscentrum aangesloten kan worden. Er ontstaat dan één gebouw. 2026 Duurzaamheid: Circulair Ambachtscentrum We onderzoeken de mogelijkheden om te komen tot een circulair ambachtscentrum. 2026 66 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT 5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad wil bedrijventerreinen revitaliseren, herstructureren en vervolgens duurzaam inrichten om zo zuinig mogelijk met de beschikbare ruimte om te gaan. Maatschappelijk effect • Vitale en toekomstbestendige bedrijventerreinen met zuinig ruimtegebruik. • Bedrijven(-terreinen) betrekken bij energieopwekking. Wat zijn de doelen? 1. De structuur van bedrijventerreinen voldoet aan de behoefte van daar gevestigde ondernemers. 2. De inrichting van bedrijventerreinen voldoet aan de duurzaamheidseisen. 3. De beschikbare ruimte wordt zuinig gebruikt. 4. Het bedrijventerrein draagt bij aan de verduurzaming van Etten-Leur. Wat hebben we gemeten? De indicatoren in deze kadernota zijn gelijk aan die in de jaarrekening 2025.
Wat is de stand van zaken in 2026? Wat gaat goed? Duurzaamheid: Grote Oogst / Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen Energie: We hebben goed inzicht in de opzet van het elektriciteitsnet op Vosdonk. We onderzoeken samen met partners hoe we het net kunnen ontlasten, zodat bedrijven meer ruimte krijgen om te groeien en te verduurzamen. Bedrijven kunnen hiervoor een individuele energiescan aanvragen, waarmee zij advies krijgen over het optimaliseren van hun energievoorziening. Daarnaast volgen we de ontwikkelingen rond het waterstofnetwerk, omdat dit in de toekomst kansen kan bieden voor bedrijven met een hoge energievraag. Circulaire economie: In 2025 hebben we het programma Vosdonk werkt circulair doorlopen met drie bedrijven. Eind 2025 zijn we gestart met het project Circulair op Maat, waarin elf bedrijven meedoen aan verschillende deelprojecten op basis van afvaldata. Parallel hieraan starten we in maart opnieuw een ronde van Vosdonk werkt circulair, waaraan minimaal vijf bedrijven deelnemen. Hierdoor groeit de betrokkenheid van bedrijven bij circulariteit verder en zetten we gerichte stappen op het gebied van hergebruik en afvalreductie. Klimaatadaptatie: We werken aan verschillende projecten om Vosdonk beter bestand te maken tegen droogte en hevige neerslag.
Zo plaatsen we picknickbanken gemaakt van gerecycled plastic, is ongeveer 500 meter trottoir vervangen door groen en promoten we een nieuwe wandelroute. Ook bereiden we de ontwikkeling van een parkje op Vosdonk voor. Bedrijven kunnen daarnaast een omgevingsscan van NL Greenlabel aanvragen om hun terrein groener en klimaatbestendiger te maken. Er is hiervoor ook een subsidie beschikbaar. 67Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Wat heeft aandacht nodig? Duurzaamheid: Grote Oogst / Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen Energie: Het stroomnet raakt steeds voller. Daardoor kunnen bedrijven soms niet uitbreiden of hun bedrijfsvoering verduurzamen. Ook wordt het lastiger om nieuwe aansluitingen te krijgen voor nieuwbouw. Deze ontwikkelingen remmen de groei en maken het belangrijk om samen met partners te blijven zoeken naar oplossingen. We merken dat garanties over het gereedkomen van aansluitingen en levering van stroom lastiger worden. Circulaire economie: De interesse voor circulariteit bij bedrijven groeit, maar vraagt nog steeds aandacht. Bedrijven willen stappen zetten, maar hebben vaak ondersteuning nodig om circulaire initiatieven goed toe te passen. We blijven daarom inzetten op zichtbaarheid, kennisdeling en samenwerking. Klimaatadaptatie: Projecten waarbij waterberging en het hergebruik van water centraal staan, verdienen extra aandacht.
Door deze projecten goed uit te werken en waar mogelijk te combineren met andere ontwikkelingen, kunnen we beter inspelen op extreme neerslag en droogte. Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2026: Naam project Omschrijving planning: Duurzaamheid: Grote Oogst Zie ook: Economie: Ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen Samen met bedrijven, provincie, VNO-NCW op industrieterrein Vosdonk zorgen voor een duurzame energievoorziening en verdere verduurzaming op andere milieuthema's zoals circulariteit en klimaat. Het programma Grote Oogst - Vosdonk eindigt eind december 2026. 2026 68 Kadernota 2027-2030 - CONCEPT Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Actualisatie begroting 2026 - 2030 1. Groen onderhoud WVS | -272 | 0 | 0 | 0 | 0 2. Motie afval | -40 | 0 | 0 | 0 | 0 3. Voorziening afval | 40 | 0 | 0 | 0 | 0 4.
Uitvoeringsplan circulaire economie | 0 | -150 | -150 | -150 | -150 5. Dekking uitvoeringsplan circulaire economie | 0 | 150 | 150 | 150 | 150 6. Indexering maaien openbaar groen | -48 | -48 | -48 | -48 | -48 7. Indexering groenonderhoud door WVS | -76 | -76 | -76 | -76 | -76 8. Overig | 75 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal wijzigingen | -321 | -124 | -124 | -124 | -124 Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp | Toelichting 1. Groen onderhoud WVS | Er is een nieuw contract met WVS opgesteld voor het onderhoud van het openbaar groen. In dit contract zijn areaaluitbreidingen meegenomen en zijn de te onderhouden hoeveelheden opnieuw bepaald. De definitieve offerte is door de veranderende uitgangspunten in het Groenplan niet meer passend in de huidige begroting. De kosten van de WVS nemen ook toe omdat er geen medewerkers uit de doelgroep meer beschikbaar zijn. Voor deze werkzaamheden huurt de WVS daarom medewerkers in. We onderzoeken ook of we het groenonderhoud mogelijk op een andere wijze kunnen organiseren. 2. Motie afval | De wijzigingen in het afvalbeleid maken extra communicatie noodzakelijk. Door het communicatiebudget op te hogen kan de gemeente inwoners beter informeren en ondersteunen. Dit vergroot het draagvlak voor het afvalbeleid, zoals de gemeenteraad heeft gevraagd in de motie Afval. 3.