Jaarstukken 2024
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2024
Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Voorwoord Resultaat 2024 Verklaring financiële afwijkingen Resultaat Grondbedrijf - Afval - Riolering Financiële positie PDF Toelichting afwijkingen - (op website anders weergegeven) Programma's
2
7 7 7 7 9 10 12 13 13 15
1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur 1.1 Vertrouwen in de overheid 1.2 Communicatie en participatie 1.3 Dienstverlening en menselijke maat 1.4 Ondermijnende criminaliteit Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat
16 17 19 21 24 25 26 26 27
2. Sociaal Etten-Leur 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 2.2 Minima- en armoedebeleid 2.3 Wijkvoorzieningen en - gebouwen/accommodaties 2.4 Jong zijn in Etten-Leur 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat
29 30 33 35 37 39 40 42 42 43
3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur 3.1 Woningbouw 3.2 Verkeersafwikkeling 3.3 Verkeersveiligheid 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied 3.5 Huisvesting bijzondere doelgroepen Risico's Verbonden partijen Wat kostte het?
45 46 49 51 53 55 56 57 57 Jaarstukken 2024
Toelichting financieel resultaat
58
4. Economie en werk in Etten-Leur 4.1 Zo veel mogelijk mensen aan het werk 4.2 Het versterken van de economie 4.3 Toerisme en recreatie 4.4 Een levendig centrum 4.5 Agrarische sector Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat
59 60 62 64 66 68 69 70 70 71
5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur 5.1 Duurzaam wonen 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 5.3 Duurzaam produceren 5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat
72 73 75 77 79 80 81 81 82
Paragrafen
84
Lokale heffingen Lokale heffingen Kwijtscheldingsbeleid Begrote en werkelijke opbrengst 2024 Kostendekkendheid tarieven
85 85 85 85 85
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderdelen risicomanagement Risico's Weerstandsvermogen Financiële kengetallen
89 89 89 89 91 93
Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 3 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen
95 95 95 96 97 98 99 99
Jaarstukken 2024
3
Financiering Financiering Financieringsbehoefte 2024 Kasgeldlimiet en renterisiconorm Renteschema Verloop leningportefeuille Opgenomen geldleningen Schatkistbankieren Verstrekte leningen en garantstellingen
101 101 101 102 103 103 103 104
Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Loonkosten Risico's Gegevensbescherming Indicatoren Rechtmatigheid
105 105 105 106 107 108 109
Verbonden partijen Verbonden partijen Verantwoording Financieel overzicht Verbonden partijen
114 114 114 114 115
Grondbeleid Grondbeleid Wonen Bedrijventerreinen Winstnemingen Kostenverhaal en financiële bijdragen Kwaliteitsverbetering landschap Risico's
117 117 117 121 122 122 123 124
Investeringen Overzicht kredieten Kredieten overgenomen naar 2025 Kredieten beëindigd in 2024
128 128 130 133
Openbaarheid Openbaarheid
133 133
Subsidies Subsidies Verstrekte subsidies Ontvangen subsidies
135 135 136 140
Jaarrekening
4
101
142
Jaarstukken 2024
1. Lasten en baten per programma
142
1.1 Totaaloverzicht 1.2 Algemene dekkingsmiddelen 1.3 Post onvoorzien 1.4 Overhead 1.5 Vennootschapsbelasting 1.6 Overzicht incidentele baten en lasten 1.7 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves 1.8 Wet Normering Topinkomens (WNT)
142 143 144 144 145 145 150 151
2. Balans 2. Balans 2.1 Immateriële vaste activa 2.1 Materiële vaste activa 2.2 Financiële vaste activa 2.3 Voorraden 2.4 Vorderingen 2.5 Liquide middelen 2.6 Overlopende activa 2.7 Eigen vermogen 2.8 Voorzieningen 2.9 Langlopende schulden 2.10 Kortlopende schulden 2.11 Overlopende passiva 2.12 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen 2.13 Onzekerheden 2.14 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 2.15 Gebeurtenissen na balansdatum
152 152 153 153 154 156 158 159 160 162 162 162 163 164 164 168 168 173
3. Reserves Overzicht reserves Toelichting algemene reserves Toelichting bestemmingsreserve Toelichting bestemmingsreserve (overig) Toelichting reserves Grondbedrijf
173 173 173 174 174 175
4. Voorzieningen Overzicht voorzieningen Toelichting onderhoudsvoorzieningen Toelichting overige voorzieningen Toelichting voorziening Grondbedrijf
176 176 177 178 180
5. Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Toelichting fouten 2023
181 181 182
Jaarstukken 2024
5
6. Lasten en baten per taakveld Totaal taakvelden Programma 1 Eigentijds bestuur en dienstverlening Programma 2 Sociaal Programma 3 Ruimte voor wonen en leven Programma 4 Economie en werk Programma 5 Duurzaam denken en doen 7. Single information, Single audit (SiSa) Overig
183 183 188 189 189 190 190 190 191
Kerngegevens
191
Inhuur externe adviseurs 2024
192
De raad luistert - klachten en meldingen De raad luistert Klachten en melding openbare ruimte
193 193 193
Interbestuurlijk toezicht Score interbestuurlijk toezicht 2024 Toelichting score Wet revitalisering generiek toezicht (Wrgt) Verantwoordingsjaar 2024
194 194 194 194 195
Besluitvorming Besluitvorming Besluitvorming Toezeggingen Vragen gemeenteraad Accountantsverslag
196 196 196 196 196 196
Contact en privacy
197
Contact Contact Privacy beleid
197 197 197
6
Jaarstukken 2024
Samenvatting Samenvatting Voorwoord Resultaatgericht en behoedzaam Het jaar 2024 is in allerlei opzichten een bewogen jaar. Het nieuwe kabinet-Schoof werkte aan een hoofdlijnenakkoord. De internationale verhoudingen tussen landen en regio’s zijn instabieler geworden. Mensen maakten zich zorgen over migratie, de aanhoudende inflatie en de woningmarkt. En in de tussentijd werkten we in Etten-Leur hard door aan het realiseren van het raadsprogramma aan de hand van het college-uitvoeringsprogramma. Het resultaat daarvan ligt nu voor in de jaarrekening 2024. Precies een jaar geleden zeiden we dat we ambitieus en behoedzaam wilden zijn. Dat was nodig omdat de financiële gevolgen van de plannen van het kabinet onduidelijk waren. Onze ambities voor Etten-Leur lieten we echter niet los. In 2024 voerden we onze plannen verder uit en bereidden we de laatste plannen voor deze raadsperiode voor. Die besluiten kunnen in 2025 nog worden genomen. We sluiten af met een financieel overschot. Hoewel het fijn is om geen tekort te hebben, vraagt een overschot ook om uitleg. De belangrijkste oorzaken zijn dat we lagere kosten hadden dan verwacht, dat we subsidies toegekend kregen die laat in het jaar pas duidelijk werden, dat we niet voorziene hogere inkomsten via de algemene uitkering kregen en dat we werkzaamheden in de planning moesten doorschuiven.
We opereerden voorzichtig in 2024 omdat het zogenaamde ‘ravijnjaar’ boven ons hoofd hing. We bekeken alle budgetten nog eens kritisch en hebben gekort op budgetten voor zover dat verantwoord was. Het financieel beleid in onze gemeente is op orde. We begroten voorzichtig en dat lijkt ons in de onzekerheid van de wereldwijde en landelijke dynamiek, heel verstandig. We bedanken de gemeenteraad, onze inwoners, ondernemers en andere partners hartelijk voor het getoonde vertrouwen en de samenwerking aan zoveel acties in 2024. We zijn samen één gemeenschap. We bouwen verder aan de toekomst van Etten-Leur. Ambitieus en tegelijkertijd ook behoedzaam. Samen maken we Etten-Leur. Daar staan we voor en daar blijven we voor gaan. Het college van burgemeester en wethouders.
Resultaat 2024 We sluiten 2024 af met een positief resultaat van € 6.677.000. Het saldo van de tweede bestuursrapportage 2024 was € 3.243.000 voordelig. Een groot deel van de mutaties die na deze bestuursrapportage plaatsvonden waren incidenteel
Jaarstukken 2024
7
en niet te voorzien. Op deze afwijkingen hebben we nauwelijks invloed. De afwijking bij de jaarrekening is € 3.433.000
8
Jaarstukken 2024
Verklaring financiële afwijkingen Het resultaat ontstaat door diverse afwijkingen. Bij de programma's lichten we de financiële afwijkingen verder toe. Hieronder staat een samenvatting op hoofdlijnen (hier alleen bedragen > € 75.000):
In het overzicht nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag.
(bedragen x € 1.000)
bedrag
1. Algemene uitkering
1.722
2. Duurzaamheidsprojecten
543
3. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
458
4. Specifieke uitkering energie- en klimaatbeleid
320
5. Jeugdzorg
281
6. Specifieke Uitkering Integraal Zorg Akkoord (IZA)
230
7. Wet inburgering
229
8. Vergoeding uitvoering toeslagenaffaire
206
9. Rente
197
10. Parkeren
137
11. Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
121
12. Implementatie software burgerzaken
120
13. Personeelskosten
103
14. Bijdrage BWB
98
15. Volkshuisvesting
91
16. Kabels en leidingen 17. Voorziening APPA
91 -1.060
18. Zwembad De Banakker
-165
19. Leerlingenvervoer
-110
20. Openbaar groen Plantsoenen
-104
21. Vennootschapsbelasting
-103
22. Overig
28
Afwijking
3.433
Jaarstukken 2024
9
Resultaat Grondbedrijf - Afval - Riolering Bij het Grondbedrijf, afval en riolering verrekenen we positieve en negatieve resultaten binnen een gesloten systeem met de reserves en voorzieningen. Deze verrekeningen hebben daarom geen invloed op het rekeningresultaat.
Grondbedrijf Het resultaat van het Grondbedrijf is € 925.000 positief. Dit resultaat ontstond door tussentijdse winstnemingen van € 674.000 op de exploitaties van De Streek en Spoorzone-Juvenaat. Voor Kwaliteitsverbetering Landschap stortten we € 13.000 in de reserve. Voor Vosdonk-Noord (Fri-Jado) verlaagden we de voorziening voor exploitatietekorten met € 282.000. De voorziening van € 35.000 die we in 2023 vormden voor het verwachte tekort op de exploitatie van Spoorzone-Juvenaat is niet meer nodig en viel vrij.
We maakten voor € 79.000 kosten voor projecten die niet in exploitatie zijn. Riolering In 2024 is het resultaat op riolering € 238.000 positief. We voegen dit saldo toe aan de voorziening. Door vertraging verzetten we minder werkzaamheden. De vertraging komt door inspraakprocedures, levertijd van materialen en wachttijd bij nutsbedrijven. Niet al het beschikbaar gestelde investeringsbudget werd gebruikt. We hielden € 111.000 over door lagere rente en afschrijvingskosten. We ontvingen € 127.000 meer aan rioolheffing. Dit zijn nabetalingen van rioolheffing van grootverbruikers over voorgaande jaren. Afval We voeren de afvalinzameling nog steeds uit in samenwerking met de gemeente Breda. De samenwerking verloopt goed en we optimaliseerden ook in 2024 weer inzamelroutes. Hierdoor daalden de kosten van de inzamelingsroute voor oud papier en karton. Daarnaast ontvingen we extra opbrengsten voor oud papier en karton door betere papiervergoedingen. We gaven minder geld uit aan overige kosten zoals externe advieskosten en publicaties. En we ontvingen eenmalig een uitkering over 2023 van de Gemeenschappelijke Regeling Nazorg Gesloten Stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen. Het positieve resultaat op afval is in 2024 € 289.000. Bij het opstellen van de begroting dachten we € 700.000 van de voorziening te gebruiken om de kosten te dekken en het tarief te verlagen.
Dit blijkt niet nodig waardoor we nu een bedrag van € 289.000 kunnen toevoegen aan de
10
Jaarstukken 2024
voorziening. Op deze manier blijft het geld beschikbaar voor onverwachte tegenvallers of kunnen we het inzetten om de tarieven stabiel te houden en waar mogelijk zelfs te verlagen.
Jaarstukken 2024
11
Financiële positie Ontwikkeling rekeningresultaat en algemene reserve In de grafiek staat het verloop van het rekeningresultaat en de algemene reserve over de afgelopen 10 jaar. In 2018 en 2019 hadden we negatieve jaarresultaten. De jaren daarna was het jaarresultaat steeds positief. Hetzelfde beeld zien we bij de algemene reserve. Tot 2019 daalde deze omdat we de reserve voor verschillende projecten gebruikten. Door de positieve resultaten vanaf 2020 stopte de daling van de algemene reserve en konden we deze weer tot een gezond niveau laten groeien. In de grafiek gaan we ervan uit dat het gehele resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Resultaatbestemmingen brengen hier nog verandering in aan. 40.000
30.000
20.000 Rekeningresultaat Stand algemene
10.000
reserve
0
-10.000 2014
12
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Jaarstukken 2024
PDF Klik op deze link om het Pdf bestand van de jaarrekening 2024 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de jaarrekening ziet er niet optimaal uit. De digitale presentatie staat voorop.
Toelichting afwijkingen - (op website anders weergegeven) Onderwerp
Toelichting
1. Algemene uitkering
De algemene uitkering werd bij de decembercirculaire verhoogd. We ontvingen onder andere meer geld door een stijging van het aantal huishoudens met een laag inkomen. Dit geld bleef in 2023 over en is ook in 2024 niet volledig gebruikt. Er zijn geen concrete projecten voor 2025 gepland met dit budget. We laten het budget vrijvallen. Op basis van de aantallen en trends over het eerste halfjaar 2024 schatten we de uitgaven voor 2024. Bij de jaarrekening blijkt het aantal aanvragen voor de maatwerkvoorzieningen Huishoudelijke Ondersteuning, Begeleiding en woonvoorzieningen achter te blijven. Door de stijging van het aantal aanvragers over 2024 stijgen de inkomsten uit eigen bijdragen. We zetten meer personeel in voor de uitvoering van energie-en klimaatbeleid. Deze kosten komen ten laste van de regeling Tijdelijke uitvoering capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE).
2. Duurzaamheidsprojecten 3. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
4. Specifieke uitkering energie- en klimaatbeleid 5. Jeugdzorg
Ondanks dat we in 2024 te maken hadden met enkele zeer complexe en kostbare jeugdzorgtrajecten, plaatsten we minder jongeren in de gesloten jeugdzorg en sprak de kinderrechter minder maatregelen uit voor jeugdbescherming en jeugdreclassering. 6. Specifieke Uitkering Integraal Zorg Het doel van IZA is de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Een groot Akkoord (IZA) deel van de subsidie werd pas in december toegekend. Dit levert een voordeel op. 7. Wet inburgering We ontvingen een afrekening van de Wet inburgering over 2023. Het aantal inburgeraars bleek hoger dan vooraf door het Rijk berekend. Van het Rijk ontvingen we extra geld voor inburgeringstrajecten. 8. Vergoeding uitvoering toeslagenaffaire We bieden ondersteuning aan slachtoffers van de kinderopvang toeslagaffaire. Het Rijk vergoedt de kosten van de brede ondersteuning voor 100%. De uitvoeringskosten declareren we op basis van normbedragen van het Rijk. Onze uitvoeringskosten zijn lager dan de normbedragen die we daarvoor ontvangen. 9. Rente In het laatste kwartaal waren de uitgaven minder dan verwacht. Leningen aantrekken was niet nodig, daarom waren de rentekosten lager. 10. Parkeren Door de inzet van de scanauto handhaven we beter en nam het aantal parkeerboetes toe. De bereidheid om te betalen is hoger en er zijn meer parkeervergunningen verstrekt. De scanauto werd een half jaar ingezet. 11.
Specifieke uitkering Gezond en Actief Het Samen Gezond Leven Etten-Leur (het Etten-Leurse GALA Akkoord) heeft als doel te werken Leven Akkoord (GALA) aan een gezonde samenleving in 2040. In 2024 financierden we deels al lopende projecten ten laste van deze specifieke uitkering. Het bedrag dat we hiervoor in de begroting reserveerden was daarom niet nodig. 12. Implementatie software burgerzaken De nieuwe applicatie voor burgerzaken is goedkoper dan verwacht. We nemen daarom slechts een deel van het budget mee naar 2025 via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden 13. Personeelskosten Door aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt vulden we vacatures niet of later in. Hierdoor ontstaat er een eenmalig voordeel op de loonkosten. We laten dit bedrag in 2024 vrij vallen. 14. Bijdrage BWB Door een daling van het aantal bezwaren en hogere rentebaten maakte de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) minder kosten. Hierdoor daalde onze bijdrage aan de BWB. 15. Volkshuisvesting We maakten kosten voor woonzorganalyse in 2023 en 2024. Na afronding zijn de kosten doorbelast aan meerdere gemeenten en woningcorporaties. 16. Kabels en leidingen Voor het aanleggen van het glasvezelnetwerk door KPN ontvangen we een aanvullende vergoeding voor het toezicht tijdens de werkzaamheden. 17.
Voorziening APPA Uiterlijk op 1 januari 2028 wordt het pensioen van de (oud-) wethouders ondergebracht in het nieuwe pensioenstelsel. (Oud-) wethouders ontvangen daarna pensioen via het ABP en niet meer via de gemeente. De huidige voorziening Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA) is opnieuw berekend met de uitgangspunten van het ABP pensioen. We storten hierdoor eenmalig extra in de voorziening. 18. Zwembad De Banakker 19. Leerlingenvervoer
Jaarstukken 2024
Energieafrekeningen over 2022 en 2023, terugbetaling subsidie, gepland extra onderhoud en indexering onderhoudscontract (ook over oude jaren). In 2024 betaalden we een aantal zeer dure ritten naar speciale voorzieningen in Rotterdam (€ 50.000). Ook het aantal leerlingen dat vervoerd wordt naar speciaal onderwijs voor doven en
13
Onderwerp
20. Openbaar groen Plantsoenen
21. Vennootschapsbelasting 22. Overig
14
Toelichting blinden nam sterk toe (€ 40.000). Dit zijn de belangrijkste oorzaken van het tekort op het budget leerlingenvervoer. De kosten voor maaicontracten, snoeiwerk, boomveiligheid, onderhoud en kerstverlichting vielen hoger uit. Extra snoeiploegen en externe partijen zijn ingezet om achterstanden en gevaarlijke situaties aan te pakken. Over de fiscale winst 2024 betalen we € 172.000 vennootschapsbelasting. Ook verwerkten we de aangifte 2022 en 2023. Per saldo hebben we een last van € 103.000. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 75.000.
Jaarstukken 2024
Programma's
Jaarstukken 2024
15
1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwijs, ondernemers, andere overheden en maatschappelijke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbij de menselijke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtijdig betrekken van inwoners en andere partijen bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tijdig met inwoners in gesprek over maatschappelijke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelijk, bestuurlijk en politiek.
16
Jaarstukken 2024
1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zij weten waar ze aan toe zijn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners krijgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur. • De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer en beter bij wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat waren de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten altijd wie hun contactpersoon is bij de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelijke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bij de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners die met de gemeente willen spreken. Wat hebben we gemeten? Indicator
Laatste meting
Vorige meting
Waardering alle inspanningen van de gemeente
2023
6,4
Laatste meting 6,3
Opkomstpercentage voor de gemeenteraadsverkiezingen
2022
48,74 % (2018)
46,3 %
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Het raadscommunicatieplan wordt uitgevoerd. Wanneer een nieuw onderdeel uit het plan ter hand wordt genomen vindt dit in afstemming met de raadswerkgroep participatie plaats. De nieuwe website van de gemeenteraad ging eind 2024 live. In 2024 vonden zoals afgesproken twee overleggen met maatschappelijke partners plaats. In het voorjaar voerden we overleg over mobiliteit in 2040. Net na de zomer met ondernemers over het toekomstbestendig maken van Vosdonk. Project raadzaal en herinrichting begane grond. Gunning opdracht bouw en techniek afgerond. Start werkzaamheden in januari 2025.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Wat de raad ophaalde in het gesprek over mobiliteit in 2040 moet een plaats krijgen in het mobiliteitsplan. Het opstellen van dit plan en het bijbehorende collegevoorstel liep vertraging op. Het plan leggen we nu in 2025 aan de raad voor.
Jaarstukken 2024
17
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Toegankelijkheid van raadsvergaderingen
Omschrijving De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn.
planning: 2024
2025
Afstemming met maatschappelijke partners
Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de begroting) een bijeenkomst organiseren met maatschappelijke partners om antwoord te krijgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zijn er eventueel bijstellingen nodig gegeven maatschappelijke ontwikkelingen?'
2024
2025
Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal
Toegankelijke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bij de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).
2024
2025
18
Jaarstukken 2024
1.2 Communicatie en participatie Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners beter begrijpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelijke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bij de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer invloed op wat de gemeente doet. Inwoners moeten meer regie krijgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelijkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlijk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners moet duidelijk zijn welke informatie zij waar kunnen vinden en met wie zij contact kunnen opnemen. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners begrijpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten, zowel persoonlijk als digitaal, waar en waarvoor ze bij de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving.
Wat waren de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altijd, maar in het bijzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners communiceren). 2. We zijn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrijpelijk. 3. We leggen altijd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners actief bij (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5. De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. Wat hebben we gemeten? Indicator Waardering samenwerking met inwoners
Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 6,0 5,7
Gemiddelde cijfer dat inwoners geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente
2023
6,5
6,0
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat.
Jaarstukken 2024
19
Wat gaat goed? Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid is afgerond en de raad is geïnformeerd. In februari 2025 ronden we de evaluatie van het wijkgericht werken, inclusief het themagericht werken bij Surplus, af. Na besluitvorming in het college informeren we hierover de gemeenteraad en gaan we aan de slag met de aanbevelingen.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? --
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid
planning: Omschrijving Naar aanleiding van verzoek van de raad en met het 2024 budget dat is toegekend bij de kadernota, onderzoeken we wat nodig is voor het verbeteren van de communicatie en bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Heeft verbinding met het onderzoek naar online dienstverlening en de visie op dienstverlening.
Evaluatie wijkgericht werken
Wijkgericht werken als methodiek en de positionering van de wijkmanager evalueren.
20
2024
Jaarstukken 2024
1.3 Dienstverlening en menselijke maat Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelijkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrijf, de vereniging of de maatschappelijke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelijke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelijk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelijke dienstverlening, zowel persoonlijk als digitaal, duidelijk, vindbaar, toegankelijk, betrouwbaar en begrijpelijk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelijke dienstverlening als eerlijk en begripvol. Wat waren de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlijker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. 2. De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zijn duidelijk vormgegeven en goed toegankelijk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bij ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4.
Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tijdsbelasting en vlotte afhandeling. Wat hebben we gemeten? Indicator Waardering inwoners van de directe dienstverlening
Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 6,6 6,6
Percentage inwoners (helemaal) eens tevreden over hostmanship van de gemeente
2023
52 %
64 %
Waardering inwoners van de digitale dienstverlening
2023
6,7
6,5
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat.
Jaarstukken 2024
21
Wat gaat goed? Een gemeente waar iedereen mee kan doen en de menselijke maat. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening: In 2024 voerden we diverse trainingen heldere taal uit. Bereikbaarheid gemeente bevorderen. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening: Er startte een werkgroep om de integrale vraagbenadering binnen de toegangen van Wmo, Jeugd en Werkplein te verbeteren. Ontwikkelingen uit andere opgaves zoals sterke lokale teams volgens het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming nemen we hierin mee. Werken aan uitvoering dienstverlening en menselijke maat. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening: Op 18 oktober 2024 heeft een werksessie hostmanship MT en teamleiders plaatsgevonden. Uitkomst hiervan is dat het begrip menselijke maat nader geduid is en prioriteiten benoemd zijn voor verdere aanpak. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer: alle teams zijn bezig met de aanpassingen. Hoewel inwerking treden wet is uitgesteld tot 1 januari 2026 gaan we wel verder met implementatie. Er is een start gemaakt met aanwijsbesluit voor de vierde cyclus 2025 raad. We voerden het cliëntervaringsonderzoek Wmo over 2023 uit. De resultaten deelden we met de gemeenteraad. De resultaten van de kwaliteit van onze dienstverlening en de kwaliteit van de ondersteuning waren goed. Er wordt gewerkt aan service- en kwaliteitsnormen dienstverlening.
De werkgroep indicatoren raadsprogramma heeft voor de programma's 1 en 2 mogelijke indicatoren beschreven. Onderzocht wordt of de gevraagde gegevens zonder al te grote inspanningen geleverd kunnen worden.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Voortgang projecten en acties digitale overheid is sterk afhankelijk van landelijk te realiseren randvoorwaarden. Zoals wetgeving en digitale infrastructuur. Het in beeld brengen welke van de indicatoren zonder al te grote inspanningen geleverd kunnen worden. Daarna afstemmen met de werkgroep of de indicator daadwerkelijk inzicht geeft in de mate waarin een effect is bereikt
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:
22
Jaarstukken 2024
Naam project Inclusieve gemeente en de menselijke maat
Omschrijving We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelijk is en dat iedereen kan meedoen. In de wijze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlijke mogelijkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbij.
planning: 2024
2025
Bereikbaarheid gemeente bevorderen
We zetten in op moderne communicatiemiddelen om bereikbaarheid van de gemeente meetbaar en voor iedereen toegankelijk te maken. Daarnaast investeren we in het gedrag van onze medewerkers. Afhankelijk van het onderzoek rond communicatie (zie onderzoek behoefte communicatie en bereikbaarheid) nemen we concrete maatregelen.
2024
2025
Werken aan uitvoering dienstverlening en menselijke maat
We investeren in houding en gedrag van onze medewerkers. Hostmanship moet in alle geledingen van de organisatie voelbaar worden. We monitoren voortdurend wat landelijk ontwikkeld en beschikbaar gesteld wordt en sluiten daarbij aan als het onze gemeente voordelen geeft in verbetering van onze dienstverlening.
2024
2025
Verbeteren digitale dienstverlening
Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelijke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners.
2024
2025
Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen
Verkennen hoe we beter (integraal) inzicht kunnen krijgen in de interactie tussen mensen, ondernemers, instellingen en gemeente. Zodat we op basis van dit inzicht de mens, ondernemer of instelling centraal kunnen stellen in onze dienstverlening en onze dienstverlening kunnen ontwikkelen.
2024
2025
Jaarstukken 2024
23
1.4 Ondermijnende criminaliteit Wat wilde de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermijnende criminaliteit zo effectief mogelijk aanpakken. Er wordt blijvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermijnende criminaliteit en (woon-) fraude. Bij constateren van ondermijnende criminaliteit wordt hierbij ook door de gezamenlijke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelijkheden liggen. Maatschappelijk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat waren de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bij een vermoeden van ondermijnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Wat hebben we gemeten? De actuele cijfers staan hier: Waarstaatjegemeente.nl Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De raad stelde het veiligheidsprogramma in april 2024 vast.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? --
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Ondermijning
24
Omschrijving Ondermijning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelijk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan. Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan.
planning: 2024
2025
2026
Jaarstukken 2024
Risico's De belangrijkste risico's in dit programma zijn: Desinformatie Desinformatie ondermijnt vertrouwen en stabiliteit. Ze kunnen chaos veroorzaken, het vertrouwen in de overheid schaden en het moeilijker maken om samen te werken. Imago Er is een maatschappelijke ontwikkeling gaande waarbij mensen steeds minder gevoelig zijn voor feiten en dat bemoeilijkt de gesprekken met inwoners maar ook de dienstverlening in het algemeen. Ook raakt dit het vertrouwen in en het imago van de overheid. Ondermijning Bij ondermijning gaat het om vermenging van de onder- en bovenwereld. Ondermijnende criminaliteit is vooral een politiek- en imago risico. Het risico is dat we signalen onvoldoende oppakken, hiermee ondermijning van de samenleving onvoldoende aanpakken en de gemeente Etten-Leur imagoschade lijdt. Inwoners voelen zich mogelijk niet veilig, ondernemingen willen zich hier niet vestigen en het leefklimaat gaat achteruit. Een tweede risico op dit gebied is dat de onderwereld de eigen organisatie binnendringt, bijvoorbeeld door het invullen van vacatures. Hierbij kan de (informatie)veiligheid in het geding komen. Ook het risico op fraude en corruptie neemt hiermee toe.
Jaarstukken 2024
25
Verbonden partijen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB); • Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB); • Gemeenschappelijke Regeling ICT West-Brabant-West; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG); • Stichting Inkoopbureau West-Brabant; • Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg); • Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden en West-Brabant.
Wat kostte het? Werkelijk
Begroting
Aangepaste begroting
Werkelijk
Resultaat
2023
2024
2024
2024
2024
Lasten
-24.000
-25.856
-24.665
-25.572
-907
Baten
102.781
107.609
110.015
112.584
2.569
Totaal saldo van baten en lasten programma
78.780
81.753
85.350
87.012
1.662
-195
1. Eigentijds bestuur en dienstverlening (bedragen x € 1.000)
Mutaties eigen vermogen: Toevoeging reserves Onttrekking reserves
-177
-735
-783
-978
2.613
433
2.408
2.404
-3
Resultaat programma
81.216
81.451
86.975
88.439
1.464
Incidentele lasten Incidentele baten
-277 2.576
-319 433
Resultaat structureel programma
78.917
81.337
Incidenteel
26
-1.179 2.404 86.975
87.214
1.464
Jaarstukken 2024
Toelichting financieel resultaat We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat steeds over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)
Bedrag
1. Algemene uitkering
1.722
2. Voorziening APPA
-1.060
3. Specifieke uitkering energie- en klimaatbeleid
320
4. Rente
197
5. Implementatie software burgerzaken
270
6. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden
-150
7. Vennootschapsbelasting
-103
8. Personeelskosten
103
9. Bijdrage BWB
98
10. Post onvoorzien
71
11. Het verhaal van Etten-Leur
45
12. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden
-45
13. Automatisering
4
14. Reserve Automatisering
-4
15. Overig Resultaat programma 1
Jaarstukken 2024
-4 1.464
27
Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp
Toelichting
1. Algemene uitkering
De algemene uitkering werd bij de decembercirculaire verhoogd. We ontvingen onder andere meer geld door een stijging van het aantal huishoudens met een laag inkomen. Uiterlijk op 1 januari 2028 wordt het pensioen van de (oud-) wethouders ondergebracht in het nieuwe pensioenstelsel. (Oud-) wethouders ontvangen daarna pensioen via het ABP en niet meer via de gemeente. De huidige voorziening Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (APPA) is opnieuw berekend met de uitgangspunten van het ABP pensioen. We storten hierdoor eenmalig extra in de voorziening. We zetten meer personeel in voor de uitvoering van energie-en klimaatbeleid. Deze kosten komen ten laste van de regeling Tijdelijke uitvoering capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE).
2. Voorziening APPA
3. Specifieke uitkering energie- en klimaatbeleid 4. Rente
In het laatste kwartaal waren de uitgaven minder dan verwacht. Leningen aantrekken was niet nodig, daarom waren de rentekosten lager.
5. Implementatie De nieuwe applicatie voor burgerzaken is goedkoper dan verwacht. We nemen daarom slechts een deel van het software burgerzaken budget mee naar 2025 via de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden 6. Reserve Nog uit te In 2025 ronden we de invoering van de nieuwe burgerzaken applicatie af. We storten dit bedrag in de reserve Nog voeren werkzaamheden uit te voeren werkzaamheden. 7. Over de fiscale winst 2024 betalen we € 172.000 vennootschapsbelasting. Ook verwerkten we de aangifte 2022 en Vennootschapsbelasting 2023. Per saldo hebben we een last van € 103.000. 8. Personeelskosten Door aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt vulden we vacatures niet of later in. Hierdoor ontstaat er een eenmalig voordeel op de loonkosten. We laten dit bedrag in 2024 vrij vallen. 9. Bijdrage BWB Door een daling van het aantal bezwaren en hogere rentebaten maakte de Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) minder kosten. Hierdoor daalde onze bijdrage aan de BWB. 10. Post onvoorzien De post onvoorzien is in 2024 niet volledig ingezet. 11. Het verhaal van Etten-Leur 12. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden 13. Automatisering
In 2024 maakten we een start met "Het verhaal van Etten-Leur". In 2025 gaan we verder met de promotie van Etten-Leur. We storten het overschot in de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. In 2024 maakten we een start met "Het verhaal van Etten-Leur". In 2025 gaan we verder met de promotie van Etten-Leur. We storten het overschot in de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. De werkelijke kosten voor automatiseringsprojecten zijn lager dan begroot.
14. Reserve Automatisering 15. Overig
Door de lagere kosten onttrekken we ook minder aan de reserves.
28
Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.
Jaarstukken 2024
2. Sociaal Etten-Leur Etten-Leur is een inclusieve gemeente waar iedereen alle kansen krijgt om mee te doen. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in zijn eigen leefomgeving. Samen zijn we verantwoordelijk voor schone en leefbare straten, buurten en wijken. Voor iedereen in EttenLeur die dat nodig heeft moeten (sport)voorzieningen, zorg en ondersteuning toegankelijk en beschikbaar zijn. We denken vanuit het perspectief van mensen. Daarom spannen we ons in om zoveel als mogelijk problemen te voorkomen en de zorgvragers vroegtijdig te signaleren en te ondersteunen. We werken samen aan een gemeente waarin iedereen zelf regie voert over zijn/ haar leven en de mogelijkheid krijgt om talenten en kwaliteiten te ontwikkelen en te benutten. Het beleid van de gemeente richt zich op alle doelgroepen, zogenaamd inclusief beleid. De komende jaren is er vanuit dit beleid wel extra aandacht voor de doelgroepen jongeren en ouderen.
Jaarstukken 2024
29
2.1 Iedereen moet mee kunnen doen Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen in Etten-Leur. De gemeenteraad zet in op het voorkomen dat jongeren vertrekken en zorgt ervoor dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De gemeente moet voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen, in een armoedesituatie terechtkomen of grotere (gezondheids-)problemen krijgen. Ook gaat de raad voor een dementievriendelijke gemeente. Dat alles vraagt om meer activiteiten die gericht zijn op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuurvoorzieningen. Ook hierbij is de menselijke maat leidend en doen we dit samen met de inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en andere partners door goede communicatie en participatie. Door het samen te doen vergroot dit het gemeenschapsgevoel en wordt de afstand tussen gemeente en inwoners kleiner. Maatschappelijk effect • Iedereen kan meedoen en is welkom in de Etten-Leurse samenleving. • (Kwetsbare) inwoners kunnen langer zelfstandig blijven. • Etten-Leurenaren voelen zich verbonden met elkaar en met de gemeente. Wat waren de doelen? 1. Er zijn voldoende en laagdrempelige zorg- en welzijnsvoorzieningen dichtbij voor (kwetsbare) inwoners om langer zelfstandig te blijven leven in de eigen woning. 2.
Voorzieningen en activiteiten, gericht op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuur worden door de inwoners optimaal benut. 3. In deze voorzieningen en activiteiten samen optrekken met inwoners, zorg- en welzijnsondernemers, verenigingen en andere partners. Wat hebben we gemeten? Indicator Percentage van de inwoners dat (zeer) tevreden is over de sportvoorzieningen in de nabijheid Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de inspanning van de gemeente om inwoners volledig te laten deelnemen aan de maatschappij Percentage van de volwassenen dat nauwelijks of geen gevoelens van eenzaamheid ervaart
Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 68 % 67 % 2023
6,2
6,2
2022
55,4 %
50,5 %
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat.
30
Jaarstukken 2024
Wat gaat goed? Na de uniformering van het uitvragen van aanmeldingen door onze toegangen (Centrum Jeugd en Gezin, Wmo-loket en Werkplein) werken we nu aan de wijze van afstemming en toeleiding van de cliënt wanneer meerdere toegangen bij de ondersteuning betrokken zijn. We maken ook afspraken over wie de regie voert op een situatie, wanneer er sprake is van domein overstijgend samenwerken. De reguliere mantelzorgondersteuning door het steunpunt loopt goed. Ruim 900 mantelzorgers vroegen de mantelzorgwaardering aan. Rondom de dag van de mantelzorg zijn verschillende workshops georganiseerd. We ontwikkelden een campagne om inwoners te wijzen op de ondersteuningsmogelijkheden. Vooral voor die inwoners die mantelzorg verlenen maar zich niet bewust zijn dat zij mantelzorger zijn. De campagne lanceerden we in juni 2024, gelijktijdig met de mantelzorgtest. Uit de cijfers blijkt dat mensen ook buiten de campagne de mantelzorgtest weten te vinden. We voerden bijna het gehele uitvoeringsplan 2024 uit. De week van de verbinding stond bol van activiteiten. Veel inwoners maakten hiervan gebruik. De werkgroep droeg daaraan bij waar mogelijk. De werkgroep evalueerde de activiteiten, dat wat succesvol was, gaat mee naar het uitvoeringsplan 2025. De Taalkaart werkten we bij om de meest recente informatie te bevatten. We vernieuwden de Website van Taalwestbrabant.
We lanceerden verschillende campagnes om de bewustwording te vergroten. Curio opende een nieuwe taalklas in Etten-Leur. We ontvingen subsidie voor een taalklas voor ouders 'taal mee met taal'. We breidden het digitale aanbod uit om meer inwoners te bereiken. We rondden het Project Taal en museum succesvol af. Zoals gebruikelijk realiseerden we weer taaloefengroepen en taallessen. Na de vaststelling van de Woonzorgvisie voor Etten-Leur door de gemeenteraad zijn we gestart met de uitvoering van de diverse acties en maatregelen uit het uitvoeringsprogramma. Zo organiseerden we in 2024 al de Woontafel en de Woon, welzijn en zorgtafel. We gaven opdracht aan Stec voor de uitvoering van de scan toekomstbestendige wijken en seniorproof wijken. Samen met onze partners Alwel, Avoord en Surplus bereiden we projecten voor om zorgzame buurten te realiseren. We stelden in 2024 het eerste wijkplan vast voor de wijk EttenLeur Noord. We werkten aan de voorbereiding van de starterslening en doelgroepenverordening. We informeerden woningeigenaren via het Centrum voor Wonen over langer thuis kunnen blijven wonen, verduurzamen en valpreventie. Alwel wijst huurwoningen met voorrang toe aan oudere huishoudens (in combinatie met huurgewenning) en huishoudens met een bepaalde woonduur. We verstrekken aan (toekomstige) huurders informatie over de Wet goed verhuurderschap en de Wet betaalbare huur.
Regionaal is de laatste hand gelegd aan het regionale Afsprakenkader wonen-zorg. Dat kader is de basis voor afspraken over een eerlijke verdeling van woningen aan diverse aandachtsgroepen.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? De stijgende druik op mantelzorgers blijft een aandachtspunt. Dit leidt tot een toenemende vraag bij het steunpunt. Om te voorkomen dat het steunpunt ten onder gaat aan haar eigen succes, onderzoeken we in 2025 waar we een efficiencyslag kunnen maken en hoe het steunpunt aan de toenemende vraag tegemoet kan blijven komen. Om met de werkgroep Een tegen eenzaamheid activiteiten te ontwikkelen en uit te voeren, vraagt sturing blijvende aandacht. Daarvoor werken Surplus en gemeente intensief samen. Er is een concept uitvoeringsplan 2025 klaar, waar we samen met de werkgroep de schouders onder gaan zetten. Daarin blijven we zoeken naar nieuwe kansen en mogelijkheden. Het regionale plan 'dromen, durven, doen' is met 1 jaar verlengd, omdat er onduidelijkheid is over de financiering vanuit de Rijksoverheid voor de komende jaren. Het ziet er op dit moment naar uit dat we minder rijksfinanciering krijgen voor de uitvoering van de aanpak laaggeletterdheid. We financierden in 2024 taallessen voor de Oekraïense vluchtelingen. Op dit moment onderzoeken we of en op welke manier we dit verder kunnen voortzetten.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:
Jaarstukken 2024
31
Naam project Eén aanspreekpunt
planning: Omschrijving Inwoners met een hulpvraag krijgen de juiste hulp op het juiste 2024 moment om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven.
Versterkingsprogramma mantelondersteuning
Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers om hun draagkracht en draaglast te versterken.
2024
2025
Eén tegen eenzaamheid
Inwoners met gevoelens van eenzaamheid en het netwerk ondersteunen om mee te laten doen in de samenleving.
2024
2025
Aanpak laaggeletterdheid
De basisvaardigheden van onze minder taalvaardige volwassen inwoners op een laagdrempelige manier vergroten.
2024
2025
Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen
Realiseren van voldoende voorzieningen voor wonen en zorg voor de aandachtsgroepen.
2024
32
2026
Jaarstukken 2024
2.2 Minima- en armoedebeleid Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De raad zet erop in dat mensen niet buiten de boot vallen door financiële problemen. Ook mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de Etten-Leurse samenleving. Maatschappelijk effect • Niemand mag buiten de boot vallen door financiële problemen. • Mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de samenleving. Wat waren de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal mensen met schulden. 2. Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum maken zoveel mogelijk gebruik van voorzieningen voor minima. 3. We zorgen voor laagdrempelige voorzieningen. 4. Het vroegtijdig signaleren en preventie van mogelijke schuldenproblematiek. Wat hebben we gemeten? Indicator
Laatste Vorige Laatste meting meting meting
Aantal verstrekte minimaregelingen via het Werkplein (gespecificeerd naar regeling): •
collectieve ziektekostenverzekering in huishoudens
2024
1.214
1.156
•
collectieve ziektekostenverzekering in personen
2024
1.618
1.541
•
maatschappelijke participatie
2024
637
751
•
bijzondere bijstand
2024
596
631
2024
-
8,1%
Aandeel particuliere huishoudens dat te maken heeft met geregistreerde problematische schulden.
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De werkwijze en de opbrengst van de VoorzieningenWijzer (VZW), evalueren we in januari 2025. Met Alwel maakten we afspraken om de bekendheid van de VZW onder huurders te vergroten. In december vond er een sociale media campagne plaats. In het kader van Vroeg erop af maakten we met Alwel werkafspraken om huurders actief te benaderen bij (dreigende) huurachterstanden. In december vond er een netwerkbijeenkomst plaats waarop partijen de intentie hebben uitgesproken krachten te bundelen in het voorkomen en bestrijden van armoede.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Het effect van ingezette acties en campagnes in het gebruik van de VoorzieningenWijzer is lastig te meten. In 2024 is er onvoldoende ingezet op Vroeg erop af als gevolg van uitval van medewerkers, zowel bij de gemeente als Surplus. Uit het rekenkameronderzoek is gebleken dat de lage bezetting kwetsbaar is.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:
Jaarstukken 2024
33
Naam project Uitvoeren speerpunten regionale armoedebeleidsnota
Omschrijving Bestrijden van armoede door deelprojecten: - Project Vroeg erop af - Invoering Voorzieningencheck - Uitwerken en uitvoeren Pact tegen armoede
planning: 2024
Relatie met project onderzoek armoedeval.
34
Jaarstukken 2024
2.3 Wijkvoorzieningen en - gebouwen/accommodaties Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een levendig netwerk van wijk- en sportvoorzieningen zodat we contact tussen inwoners bevorderen, het gemeenschapsgevoel stimuleren, eenzaamheid en stress voorkomen en gezondheid bevorderen. Maatschappelijk effect • Inwoners, van jong tot oud, kunnen elkaar ontmoeten en deelnemen aan activiteiten in de wijk(voorzieningen). Wat waren de doelen? 1. Wijkbewoners, verenigingen, maatschappelijke partners zetten zich actief in in de wijken en in de wijkvoorzieningen met als doel dat ze zich samen meer verantwoordelijk voelen voor de sociale samenhang in de wijk. 2. Er zijn voldoende maatschappelijke accommodaties die multifunctioneel gebruikt worden én toegankelijk zijn. 3. Wijkbewoners kunnen vinden welke activiteiten georganiseerd worden in de wijkvoorzieningen. Wat hebben we gemeten? Indicator Percentage van de inwoners dat (zeer) tevreden is over het aanbod van welzijnsvoorzieningen in de nabije omgeving
Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 51 % 48 %
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? We maakten de eerste stappen voor de implementatie van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties. We pasten de subsidieregelingen aan, we stelden een demarcatielijst (lijst wie waarvoor verantwoordelijk is wat betreft het onderhoud) op en de maatschappelijke accommodaties zijn toegankelijk voor iedereen. De verenigingsondersteuner (gestart in april 2024) heeft met veel verenigingen en stichtingen gesproken. In het vierde kwartaal 2024 liep er een brede campagne om vrijwilligers te werven. Ook vond er een succesvol vrijwilligersgala plaats met veel positieve reacties. We bereikten de volgende doelen: bijna alle verenigingen zijn rookvrij, sportevenement 2024 op de markt, uitbreiding inkoopplatform, meer verhuur van accommodaties en de 'alcohol onder de 18 jaar' campagne verspreid in de kantines. De overdracht van de Van Goghkerk vond plaats op 1 oktober 2024. De biedingsprocedure voor het vergadercentrum vond plaats in 2024. Afstemming tussen gemeente en schoolbesturen verloopt goed. Op verschillende vlakken ontstaat overeenstemming. We verwachten in het eerste kwartaal 2025 tot een overeenkomst te komen. Het participatietraject voor de huisvesting van Jeugdland, scouting Lambertus en Jongerenwerk verloopt goed. We bespreken welke samenwerkingen en locaties gewenst en mogelijk zijn.
In maart 2025 leggen we de uitwerking daarvan voor aan de gemeenteraad.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.
Jaarstukken 2024
35
Wat heeft aandacht nodig? We hebben nog niet bepaald wat we in 2025 gaan oppakken voor de implementatie van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties. De prioriteiten liggen op dit moment bij huisvesting Jeugdland en scoutingen. De druk op vrijwilligers en het vrijwilligerstekort blijven aandachtspunten. In 2024 was hiervoor een impulsbudget beschikbaar, maar in 2025 is dit niet meer het geval. Daarom proberen we in 2025 met beperkte middelen (tijd en geld) de succesvolle activiteiten vanuit 2024 voort te zetten. Sportclubs draaien op vrijwilligers. Zij moeten goed aangehaakt blijven om de doelstellingen uit de Sportvisie te behalen. Gedurende 2024 zagen we een afname in betrokkenheid bij de Sportvisie. Dit willen we in 2025 veranderen door meer met werkgroepen te werken in plaats van plenaire kwartaaloverleggen. Het proces voor het beheer van de onderwijsgebouwen heeft een langere doorlooptijd dan beoogd. Indien nodig vragen we onafhankelijk advies en/of huren we de juiste expertise in. In maart 2025 leggen we de uitwerking voor aan de gemeenteraad.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Visie maatschappelijke accommodaties
Omschrijving Er is een netwerk van toegankelijke en multifunctionele voorzieningen, met actieve inzet van wijkbewoners, verenigingen en maatschappelijke partners.
planning:
Ondersteuning vrijwilligers
Ondersteunen van vrijwilligers om met voldoende vrijwilligers het maatschappelijk veld te versterken in Etten-Leur.
2024
Samenwerking met sportverenigingen vormgeven
Multifunctioneel gebruik mogelijk maken, zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid ontwikkelen, vrijwilligers stimuleren.
2024
Verkoop Van Gogh kerk en vergadercentrum
Verkoop maatschappelijk vastgoed.
2024
Onderwijshuisvesting
Komen tot een nieuwe rechtsvorm en systematiek van beheer van de onderwijsgebouwen.
2024
Huisvesting Jeugdland
Passende huisvesting Jeugdland zoeken.
2024
36
2024
Jaarstukken 2024
2.4 Jong zijn in Etten-Leur Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat ervoor dat Etten-Leur voor de jeugd voldoende (vrijetijd- sport- en cultuur)activiteiten, een bruisend jongerencentrum en goed onderwijs heeft. De gemeente denkt actief mee met ondernemende jongeren en werkt aan meer huisvesting voor jongeren. We zetten in op een betere verbinding van jong tot oud. Zo zetten we in op een aantrekkelijke gemeente voor de jeugd. Maatschappelijk effect • Etten-Leur is aantrekkelijk voor de jeugd. • Etten-Leur zorgt goed voor haar jeugd. Wat waren de doelen? 1. Onderwijs zoveel als mogelijk dichtbij huis voor jongeren in Etten-Leur. 2. Ieder kind krijgt passende jeugdhulp en een veilig thuis. 3. Kwaliteit van zorg bevorderen door bundeling van jeugdhulp en onderwijs. 4. Goede, voldoende en betaalbare huisvesting voor jongeren. 5. De jeugd heeft/houdt eigen bruisende ontmoetingsplekken in Etten-Leur. 6. Jeugd verbinden aan Etten-Leur in samenwerking met sport- en wijkverenigingen en ondernemers. 7. Inzicht krijgen in de behoeften en wensen van de jeugd, inclusief onderzoek naar behoefte jongerenraad. 8. Actief meedenken met ondernemende jongeren. Wat hebben we gemeten? Indicator Percentage van de jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.
Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2024 15,2 % 11,3 %
Waardering cliënten van de hulp van het Centrum Jeugd en Gezin
2023
7,8
7,8
(Kwaliteitsmonitor cijfer 2022 - indicator wordt niet meer gemeten)
Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat.
Jaarstukken 2024
37
Wat gaat goed? De uitvoering van de regiovisie jeugdzorg 2022-2025 en de daarin opgenomen lokale paragraaf liggen op schema. Projecten uit de lokale paragraaf, zoals het project steunouders, hebben inmiddels hun meerwaarde bewezen. We voeren alle projecten uit de Onderwijsagenda uit. Met uitzondering van het project M@zzel in het Primair Onderwijs. Het nablijffest in de tweede helft 2024 is geannuleerd door onvoldoende belangstelling bij de jeugd. We zetten nu in op het Streetliveevenement op 25 mei 2025 in het Brabantpark. In overleg met het jongerenwerk realiseerden we nieuwe sportvoorzieningen in het Brabantpark. We werken momenteel een plan uit voor het (tijdelijk) omvormen van een gedeelte van het Jongerencentrum tot creatieve werkruimten om jonge ondernemers kansen te bieden. We verwachten dit in de loop van 2025 te realiseren. We voeren alle projecten uit de Onderwijsagenda uit. Met uitzondering van het project M@zzel in het Primair Onderwijs. We werkten in 2024 samen met StartToGrow en het Ondernemersklankbord. Deze samenwerking zetten we voort.
Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? De stijging van de uitgaven voor de jeugdzorg (en ook van de Wmo) maken het noodzakelijk om een plan van aanpak te maken om de uitgaven in het sociale domein te beheersen en/of terug te dringen. Dit plan van aanpak stellen we in de eerste helft 2025 op en leggen we in twee fases (bij kadernota en begroting) voor aan de gemeenteraad. De gemeenteraad betrekken we bij het opstellen van dit plan van aanpak. Het project M@zzel in het Primair Onderwijs wordt nog niet uitgevoerd door personeelsgebruik bij de GGD. We gaan met de GGD in overleg om dit project zo spoedig mogelijk op te starten. Om de creative factory tot een succes te maken is goede communicatie, een goede organisatorische structuur en extra ondersteuning via Start to Grow nodig. Dit om de jeugd enthousiast te maken voor evenementen. Het is een opstap voor het inbedden van de creative factory in nieuwbouw van het Jongerencentrum zoals opgenomen in de accommodatienota. Het project M@zzel in het Primair Onderwijs wordt nog niet uitgevoerd door personeelsgebruik bij de GGD. We gaan met de GGD in overleg om dit project zo spoedig mogelijk op te starten.
Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Uitvoeren regiovisie jeugdzorg en lokale paragraaf
Omschrijving Zorgen voor een dekkend landschap aan voorzieningen om voor elke jongere een passend aanbod van hulp te bieden.
planning: 2024
2025
Nationaal Plan Onderwijs
Maatregelen treffen om de onderwijsvertraging bij kinderen als gevolg van Covid-19 in te lopen op cognitief, uitvoerend, sociaal en emotioneel vlak aanvullend op de maatregelen van school.
2024
2025
Jong zijn in Etten-Leur
In gesprek gaan met jongeren om hun wensen en behoeften te kennen, behoefte aan een jongerenraad, meedenken met ondernemende jongeren en het behoud van een bruisende ontmoetingsplek.
2024
2025
Lokale onderwijsagenda 2023 - 2027
Met partners (schoolbesturen, voorschool, gemeente) afspraken maken over de ontwikkeling van onderwijs en zorg in de onderwijsagenda.
2024
2025
2026
Jong Ondernemen
Dienstverlening verbeteren aan startende en jonge ondernemers.
2024
2025
2026
38
Jaarstukken 2024
2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op maatregelen die ervoor zorgen dat inwoners langer gezond en zelfstandig kunnen blijven wonen. Dat vraagt inzet op het gebied van gezondheid, veiligheid, welzijn, eenzaamheid, activiteiten voor ouderen, maar ook op het gebied van (senioren-)huisvesting. Dit alles in samenwerking met onder andere partners in de wijken, jongeren, zorginstellingen en de woningcorporatie. Vanwege de verwachte toename van het aantal kwetsbare ouderen zet de gemeente in op een dementievriendelijke gemeente, houden we rekening met de mogelijkheden van (intensieve) zorg in de wijken en bouwen we aan een sterke gemeenschap. Maatschappelijk effect • Ouderen wonen langer zelfstandig en veilig in Etten-Leur. Wat waren de doelen? 1. Versterken van zelfredzaamheid en gezondheid (preventie). 2. Sterke gemeenschappen, waarbij inwoners zelf en samen zorgen. 3. Voldoende ondersteuning op het juiste moment en in de juiste omgeving. 4. Etten-Leur is een dementievriendelijke gemeente. 5. Voldoende passende huisvesting (met zorg) voor senioren.