Jaarstukken 2023-CONCEPT-30052024

JAARSTUKKEN 2023-CONCEPT

Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Voorwoord Resultaat 2023 Verklaring financiële afwijkingen Resultaat Grondbedrijf - Afval - Riolering Financiële positie PDF Toelichting afwijkingen - (op website anders weergegeven) Programma's

2

7 7 7 8 9 10 11 12 12 14

1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur 1.1 Vertrouwen in de overheid 1.2 Communicatie en participatie 1.3 Dienstverlening en menselijke maat 1.4 Ondermijnende criminaliteit Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat

15 16 18 20 22 23 24 24 25

2. Sociaal Etten-Leur 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 2.2 Minima- en armoedebeleid 2.3 Wijkvoorzieningen en - gebouwen/accommodaties 2.4 Jong zijn in Etten-Leur 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat

27 28 31 33 35 38 40 41 41 42

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur 3.1 Woningbouw 3.2 Verkeersafwikkeling 3.3 Verkeersveiligheid 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied 3.5 Huisvesting bijzondere doelgroepen Risico's Verbonden partijen Wat kostte het?

44 45 48 50 52 54 55 56 56 Jaarstukken 2023-CONCEPT

Toelichting financieel resultaat

57

4. Economie en werk in Etten-Leur 4.1 Zo veel mogelijk mensen aan het werk 4.2 Het versterken van de economie 4.3 Toerisme en recreatie 4.4 Een levendig centrum 4.5 Agrarische sector Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat

59 60 62 64 65 66 67 68 68 69

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur 5.1 Duurzaam wonen 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 5.3 Duurzaam produceren 5.4 Duurzame bedrijven- en industrieterreinen Risico's Verbonden partijen Wat kostte het? Toelichting financieel resultaat

70 71 72 74 75 75 77 77 78

Paragrafen

79

Lokale heffingen Lokale heffingen Kwijtscheldingsbeleid Begrote en werkelijke opbrengst 2023 Kostendekkendheid tarieven

80 80 80 80 80

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Risico's Weerstandsvermogen Stille reserves Project Nobelaer Financiële kengetallen

84 84 84 84 86 87 88 89

Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen

96 96 96 97 98 99

Jaarstukken 2023-CONCEPT

3

4

Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen gebouwen

99

Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen sportvoorzieningen

99 100

Financiering Financiering Financieringsbehoefte 2023 Kasgeldlimiet en renterisiconorm Renteschema Verloop leningportefeuille Opgenomen geldleningen Schatkistbankieren Verstrekte leningen en garantstellingen

101 101 101 101 102 103 103 103 104

Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Routeplanner participatie en communicatie Loonkosten Risico's Gegevensbescherming Wet open overheid Indicatoren Rechtmatigheid

105 105 105 106 106 107 107 109 110

Verbonden partijen Verbonden partijen Verantwoording Financieel overzicht Verbonden partijen

114 114 114 114 115

Grondbeleid Grondbeleid Wonen Bedrijventerreinen Ecologische verbindingszones Risico's

117 117 117 119 119 120

Investeringen Overzicht kredieten Kredieten overgenomen naar 2024 Kredieten beëindigd in 2023

123 123 125 128

Subsidies Subsidies Verstrekte subsidies Ontvangen subsidies

130 130 131 137

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Jaarrekening

138

1. Lasten en baten per programma 1.1 Totaaloverzicht 1.2 Algemene dekkingsmiddelen 1.3 Post onvoorzien 1.4 Overhead 1.5 Vennootschapsbelasting 1.6 Overzicht incidentele baten en lasten 1.7 Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves 1.8 Wet Normering Topinkomens (WNT)

138 138 139 140 140 141 141 144 145

2. Balans 2. Balans 2.1 Materiële vaste activa 2.2 Financiële vaste activa 2.3 Voorraden 2.4 Vorderingen 2.5 Liquide middelen 2.6 Overlopende activa 2.7 Eigen vermogen 2.8 Voorzieningen 2.9 Langlopende schulden 2.10 Kortlopende schulden 2.11 Overlopende passiva 2.12 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen 2.13 Onzekerheden 2.14 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 2.15 Gebeurtenissen na balansdatum

146 146 147 148 149 152 153 154 156 156 156 157 158 159 161 162 167

3. Reserves Overzicht reserves Toelichting algemene reserves Toelichting bestemmingsreserve Toelichting bestemmingsreserve (overig) Toelichting reserves Grondbedrijf

167 167 167 168 168 169

4. Voorzieningen Overzicht voorzieningen Toelichting onderhoudsvoorzieningen Toelichting overige voorzieningen Toelichting voorziening Grondbedrijf

170 170 171 172 173

5. Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording

174 174

Jaarstukken 2023-CONCEPT

5

6. Lasten en baten per taakveld Totaal taakvelden Programma 1 Eigentijds bestuur en dienstverlening Programma 2 Sociaal Programma 3 Ruimte voor wonen en leven Programma 4 Economie en werk Programma 5 Duurzaam denken en doen 7. Single information, Single audit (SiSa) Overig

176 176 181 182 182 183 183 183 184

Kerngegevens

184

Inhuur externe adviseurs 2023

185

De raad luistert - klachten en meldingen De raad luistert Klachten en melding openbare ruimte

186 186 186

Interbestuurlijk toezicht Score interbestuurlijk toezicht 2023 Wet revitalisering generiek toezicht (Wrgt) Verantwoordingsjaar 2023

187 187 187 187

Besluitvorming Besluitvorming Besluitvorming Vragen gemeenteraad Accountantsverslag

188 188 188 188 188

Contact en privacy

189

Contact Contact Privacy beleid

189 189 189

6

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Samenvatting Samenvatting Voorwoord Etten-Leur ligt op koers Graag presenteren wij onze jaarrekening 2023. Het jaar 2023 was het eerste volle jaar van deze raadsperiode. Veel plannen uit het college-uitvoeringsprogramma zijn in gang gezet en soms al gerealiseerd. Onze gemeente is ambitieus en dat zie je terug in deze jaarrekening. We maken plannen voor de lange termijn en durven hierin de eerste stappen te zetten. Ondanks het feit dat ook wij financiële onzekerheden op ons af zien komen. Voor de terugblik op 2023 zien we dat de titel van het raadsprogramma ‘Samen maken we Etten-Leur’ niet voor niets is gekozen. Positief resultaat We sluiten 2023 af met een positief rekeningresultaat. Deze trend zien we de afgelopen jaren vaak. Een begrotingsjaar start vaak vanuit financiële onzekerheden. Bij de eerste bestuursrapportage zijn we nog voorzichtig. Bij de tweede bestuursrapportage stellen we de budgetten bij vanuit een meer realistische verwachting. Dit resultaat wordt vaak veroorzaakt door onvoorziene (incidentele) meevallers onder andere door laat ontvangen bijdragen vanuit het Rijk. Dan is het te laat in het jaar om deze bijdragen nog uit te geven. Ook nu is dat het geval. Maar ook is een deel van het werk nog uit te voeren in 2024. Een uitgebreidere toelichting van het resultaat, leest u in de financiële samenvatting.

We liggen op koers Als we kijken naar de vierjaarlijkse raadscyclus, liggen we op koers. In 2022 was het jaar van de verkiezingen en het opstellen van de plannen voor deze bestuursperiode. Het raadsprogramma en het college-uitvoeringsprogramma laten zien waar we voor willen gaan. In 2023 zagen we veel startnotities. Niet zo gek als je weet hoe belangrijk we het vinden dat onze inwoners, ondernemers en andere partners betrokken worden bij het opstellen van onze plannen en beleid. Dat geldt ook voor de acties uit het college-uitvoeringsprogramma. Het jaar 2023 is dan ook het jaar waarin we met elkaar bespraken wie betrokken moet worden bij welke plannen. Sommige plannen hebben we inmiddels afgerond en voeren we nu uit. In 2024 stellen we veel plannen vast en starten we de uitvoering. Die uitvoering zal doorlopen in 2025 en 2026. Voor de jaren 2026 en verder geldt dat er een grote mate van onzekerheid is met betrekking tot de middelen die het Rijk ter beschikking stelt aan gemeenten. Het Rijk kort in totaal € 2,3 miljard op het gemeentefonds. Daardoor ontstaan tekorten op onze begroting en om deze te kunnen dekken zal er kritisch naar de inkomsten en uitgaven moeten worden gekeken. Mooie resultaten We doen zomaar een greep uit de resultaten van afgelopen jaar. Resultaten om trots op te zijn. Na een korte periode met waarnemend burgemeester Mark Verheijen, verwelkomden we

Jaarstukken 2023-CONCEPT

7

Marina Starmans als nieuwe burgemeester. Ook onze jeugdburgemeester wisselde: Vieve van Kuijk werd de nieuwe jeugdburgemeester van Etten-Leur. En we zwaaiden Alain Koroma uit. We verwelkomden de 45.000ste inwoner van Etten-Leur. En de 20.000ste woning in Etten-Leur werd opgeleverd. Dit vierden we met Alwel en de bewoner van de woning. De herinrichting van het plein voor het NS-station rondden we af in 2023. Daardoor werd het station beter toegankelijk en werd het plein groener en mooier. Op het voormalige Nieuwe Nobelaerterrein is woningbouwproject Podium gestart, zoals ook het bouwproject aan de Hoge Neerstraat en de bouw van De Hoogschout. Het zonnepark Bollendonk bestaat uit ruim 21.000 zonnepanelen, is bijna 10 hectare groot en produceert duurzame energie voor zo’n 4.800 huishoudens in Etten-Leur. De geheel vernieuwde website www.etten-leur.nl ging live. Net als het vernieuwde www.etten-leurmakenwesamen.nl. Vraagwijzer Etten-Leur, digitale gids met informatie over allerlei voorzieningen voor zorg en welzijn, werd opgeleverd. Dat geldt ook voor ‘Doe mee in Etten-Leur voor senioren’ in navolging van de succesvolle stimuleringsprojecten Sjors Sportief en Sjors Creatief. Grote ambities opgestart Een aantal grote ambities willen we hier nog speciaal noemen. Het gaat om de nieuwe wijk Haansberg en de voorbereidingen van de spoortunnel. Ambities die onze bestuursperiode overstijgen.

Ambities die we oppakken omdat we ons verantwoordelijk voelen voor de generaties na ons. Zodat ook in een verdere toekomst Etten-Leurenaren goed kunnen wonen in hun gemeente en zodat de doorstroming van verkeer in Etten-Leur op de lange termijn goed verloopt. Het gemeentebestuur, gemeenteraad en college, vinden het belangrijk om hier nu in te investeren. Gepaste trots Zoals eerder vermeld stond 2023 met name in het teken van het voorbereiden van de plannen en beleid en het betrekken van inwoners, ondernemers en andere partners daarbij. Dat doen wij als college, maar dat doet de gemeenteraad ook. Onder andere door in de Raad luistert op andere manieren het gesprek aan te gaan met belanghebbenden en door twee keer per jaar een inhoudelijke dialoog te organiseren. Zo zoeken we samen de verbinding met onze inwoners, ondernemers en andere partners. We ronden nu het begrotingsjaar 2023 af met deze jaarrekening en met gepaste trots over wat we in 2023 samen bereikten. Het geeft ons vertrouwen in de toekomst. Want alleen samen maken we Etten-Leur. Het college van burgemeester en wethouders

Resultaat 2023 We sluiten 2023 af met een positief resultaat van € 3.793.000. Bij de tweede bestuursrapportage 2023 in november gingen we nog uit van een tekort van € 973.000. De afwijking bij de jaarrekening is € 4.766.000

8

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Verklaring financiële afwijkingen Het resultaat ontstaat door diverse afwijkingen. Bij de programma's lichten we de financiële afwijkingen verder toe. Hieronder staat een samenvatting op hoofdlijnen (hier alleen bedragen > € 75.000):

In het overzicht nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag.

(bedragen x € 1.000)

bedrag

1. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

942

2. Onderwijsagenda

526

3. Algemene uitkering Energietoeslag

607

4. Noodopvang Oekraïne

514

5. Participatie - inburgering

437

6. Subsidie verduurzamen woningen

359

7. Algemene uitkering Decembercirculaire

317

8. Duurzaamheidsprojecten

239

9. Specifieke uitkering sport

194

10. Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (IZA)

164

11. Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

157

12. Onvoorzien

104

13. Leges omgevingsvergunningen

96

14. Dubieuze debiteuren

92

15. Specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

92

16. Leges en exploitatiebijdragen planologie

92

17. Implementatie nieuwe website (www.Etten-Leur.nl)

84

18. Opbrengst onroerendezaakbelasting

80

19. Jeugd

78

20. Bijdrage ICT WBW

-141

21. Parkeren

-170

22. Personeelskosten organisatie

-289

23. Overig

192

Afwijking

4.766

Jaarstukken 2023-CONCEPT

9

Resultaat Grondbedrijf - Afval - Riolering Bij het Grondbedrijf, afval en riolering verrekenen we positieve en negatieve resultaten binnen een gesloten systeem met de reserves en voorzieningen. Deze verrekeningen hebben daarom geen invloed op het rekeningresultaat.

Grondbedrijf Het resultaat van het Grondbedrijf is € 327.000 positief. Dit resultaat ontstond door tussentijdse winstnemingen van € 606.000 op de exploitatie van De Nobelaer en de winst bij afsluiting van basisschool 't Carillon. Bij de afsluiting van basisschool Het Kompas viel de eerder gevormde voorziening van € 118.000 vrij. Voor Vosdonk-Noord (Fri-Jado) verhoogden we de voorziening voor exploitatietekorten met € 122.000. Ook vormden we een voorziening van € 35.000 voor het verwachte tekort op de exploitatie van Spoorzone-Juvenaat. Op de exploitatie van de Spoorzone moesten we de winstneming van € 185.000 terugdraaien. We maakten voor € 55.000 kosten voor projecten die niet in exploitatie zijn. Riolering In 2023 is het resultaat op riolering € 50.000 negatief. In plaats van € 351.000 voegen we € 301.000 toe aan de voorziening. Het saldo bestaat uit hogere opbrengsten rioolheffing voor de grootverbruikers en meer gereedgekomen woningen dan verwacht bij het opstellen van de begroting. Afval De afvalinzameling, uitgevoerd door de gemeente Breda, verloopt steeds efficiënter. We optimaliseerden de inzamelroutes. Hierdoor daalden de inzamelingskosten. Ook zamelden we huis-aan-huis minder restafval in omdat onze inwoners het afval steeds beter scheiden. Hierdoor betaalden we minder verwerkingskosten.

Op de milieustraat zamelden we van alle afvalstromen minder in (van 10,5 in 2022 naar 7,7 ton in 2023). Hierdoor waren de inzamel- en verwerkingskosten op de milieustraat aanzienlijk lager dan in 2022. We gaven minder geld uit aan externe advieskosten, publicaties en het wassen van ondergrondse containers. We vervingen minder mini-containers. Het positieve resultaat op afval is in 2023 € 824.000. Bij het opstellen van de begroting dachten we een deel van de voorziening te gebruiken om de kosten te dekken en het tarief te verlagen. Dit blijkt niet nodig waardoor we een bedrag van € 90.000 kunnen toevoegen aan de voorziening. Op deze manier blijft het geld beschikbaar voor onverwachte tegenvallers of kunnen we het inzetten om de tarieven stabiel te houden en waar mogelijk zelfs te verlagen.

10

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Financiële positie Ontwikkeling rekeningresultaat en algemene risico reserve In de grafiek staat het verloop van het rekeningresultaat en de algemene risico reserve over de afgelopen 10 jaar. In 2018 en 2019 hadden we negatieve jaarresultaten. De jaren daarna was het jaarresultaat steeds positief. Hetzelfde beeld zien we bij de algemene risico reserve. Tot 2019 daalde deze omdat we de reserve voor verschillende projecten gebruikten. Door de positieve resultaten vanaf 2020 stopte de daling van de algemene reserve en konden we deze weer tot een gezond niveau laten groeien. In de grafiek gaan we ervan uit dat het gehele resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Resultaatbestemmingen brengen hier nog verandering in aan. 25.000 20.000 15.000 10.000 Rekeningresultaat Stand algemene

5.000

reserve

0 -5.000 -10.000 2014

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

11

PDF Klik op deze link om het Pdf bestand van de jaarrekening 2023 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de jaarrekening ziet er niet optimaal uit. De digitale presentatie staat voorop.

Toelichting afwijkingen - (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

De nieuwe overeenkomsten voor Huishoudelijke Ondersteuning (per 1 oktober 2022) en begeleiding (per 1 januari 2023) werken kostenbesparend. Daarnaast is het aantal inwoners dat een beroep doet op de Wmo voorziening Beschermd Wonen beduidend lager dan waarmee we in de begroting rekening hielden. Voor de uitvoering van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ontvingen wij voor de periode zomer 2022 tot zomer 2025 totaal € 867.744. Daarnaast namen we € 525.000 structureel op in onze begroting voor de lokale onderwijsagenda. Beide bedragen zijn bestemd voor de uitvoering van de Onderwijsagenda 2023-2027, die we in december 2023 vaststelden. In 2023 gaven we deze bedragen gedeeltelijk uit. Het restant nemen we als resultaatbestemming mee naar 2024 voor de uitvoering van de Onderwijsagenda 2023-2027. Het Rijk besloot ook in 2023 een energietoeslag uit te keren voor mensen met een inkomen tot maximaal 120 % van het sociaal minimum. We ontvingen daarvoor extra geld in de decembercirculaire. We gebruikten dit geld in 2023 om de energietoeslag uit te keren. De kosten hiervan staan in programma 4.

2. Onderwijsagenda

3. Algemene uitkering Energietoeslag

4. Noodopvang Oekraïne

We ontvangen voor noodopvang Oekraïne een bijdrage van het Rijk. Deze bijdrage is hoger dan de kosten. Dit leidt tot een positief resultaat van € 514.000. We verwachten in de toekomst budget nodig te hebben voor herstelkosten van de locaties en overige onvoorziene kosten. We nemen hiervoor een resultaatbestemming op.

5. Participatie - inburgering

De lasten voor inburgering vallen lager uit dan het Werkplein in zijn (gewijzigde) begroting had opgenomen. Dit wordt met name verklaard door de lagere uitvoeringskosten. We brachten de subsidieregeling uitgebreid onder de aandacht van onze inwoners. Er is minder gebruik gemaakt van de regeling dan verwacht. We nemen hiervoor een resultaatbestemming op. De algemene uitkering werd bij de decembercirculaire verhoogd. We ontvingen onder andere meer geld voor de invoering van de Omgevingswet. We voerden niet alle geplande projecten uit. We nemen hiervoor een resultaatbestemming op.

6. Subsidie verduurzamen woningen 7. Algemene uitkering Decembercirculaire 8. Duurzaamheidsprojecten 9. Specifieke uitkering sport 10. Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (IZA) 11. Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

12. Onvoorzien 13. Leges omgevingsvergunningen 14. Dubieuze debiteuren 15. Specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden 16. Leges en exploitatiebijdragen planologie 17. Implementatie nieuwe website (www.Etten-Leur.nl) 18. Opbrengst onroerendezaakbelasting 19. Jeugd

12

Door de vervanging van een aantal sportvelden ontvingen we een hogere uitkering uit de compensatieregeling BTW sport. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. We ontvangen hiervoor een subsidie. Een belangrijk deel van de doelstellingen sluiten aan op het huidige gemeentelijke beleid. Dit levert een voordeel op in de begroting. Het Samen Gezond Leven Etten-Leur (het Etten-Leurse GALA Akkoord) heeft als doel te werken aan een gezonde samenleving in 2040. In 2023 financierden we deels al lopende projecten ten laste van deze specifieke uitkering, omdat de inhoud en voorwaarden van deze regeling pas in de loop van 2023 bekend werden. De post onvoorzien is niet volledig ingezet. We verleenden vergunningen voor enkele grote projecten die niet in de begroting opgenomen waren. De betalingsbereidheid was hoger dan gedacht waardoor we minder bedragen van de voorziening afboeken. We ontvingen een specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden. Dit bedrag was bij de tweede bestuursrapportage 2023 nog niet bekend. We ontvingen meer leges en bijdragen. Er waren meer projecten dan verwacht en we ontvingen een bijdrage uit een voorgaand jaar. De inschatting van de implementatiekosten was te hoog. Ook zijn de licentiekosten van de nieuwe website goedkoper dan de oude website.

De waarde van de panden steeg meer dan waar we in de begroting mee rekening hielden. Hierdoor ontvingen we meer onroerendezaakbelasting. Bij de tweede bestuursrapportage stuurden we de gemeenteraad een brief waarin we verwachtten dat de kosten van jeugdzorg met € 800.000 zouden toenemen. In 2023 vielen de kosten gelukkig toch mee. Er zijn minder kosten bij de jeugdreclassering door minder uitspraken en kortere duur van maatregelen via de rechtbank. Ook zijn er minder kinderen in gesloten behandeling

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Onderwerp

20. Bijdrage ICT WBW

21. Parkeren 22. Personeelskosten organisatie 23. Overig

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Toelichting opgenomen dan waarmee we in de begroting eerder rekening hielden. De formatie bij de jeugdprofessionals kon door ziekte en zwangerschap niet volledig ingezet worden. Als gevolg van het niet vast in kunnen vullen van vacatures had ICT WBW te maken met hogere inhuurkosten. Deze overschrijding is gemeld in de tweede bestuursrapportage van ICT WBW. Daarnaast vielen de exploitatiekosten voor de ICT-infrastructuur hoger uit. Het bezoek aan de parkeergarage is nog niet terug op het niveau van voor corona. In de CAO gemeenten is geregeld dat medewerkers verlof mogen sparen. Veel medewerkers maakten hier gebruik van. Hierdoor stortten we meer in de voorziening spaarverlof. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 75.000.

13

Programma's

14

Jaarstukken 2023-CONCEPT

1. Eigentijds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwijs, ondernemers, andere overheden en maatschappelijke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbij de menselijke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtijdig betrekken van inwoners en andere partijen bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tijdig met inwoners in gesprek over maatschappelijke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelijk, bestuurlijk en politiek.

Jaarstukken 2023-CONCEPT

15

1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zij weten waar ze aan toe zijn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners krijgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur. • De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer en beter bij wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat waren de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten altijd wie hun contactpersoon is bij de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelijke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bij de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners die met de gemeente willen spreken. Wat hebben we gemeten? Indicator

Laatste meting

Vorige meting

Waardering alle inspanningen van de gemeente

2023

6,4

Laatste meting 6,3

Opkomstpercentage voor de gemeenteraadsverkiezingen

2022

48,74 % (2018)

46,3 %

Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Toegankelijkheid van raadsvergaderingen. Definitief Ontwerp voor Aanbesteding is gereed. Aanbesteding start half februari 2024. We voerden zoals afgesproken twee dialogen met maatschappelijke partners, één in het voorjaar over duurzaamheid en één in het najaar over bruisend Etten-Leur Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal. Definitief Ontwerp voor Aanbesteding is gereed. Aanbesteding start half februari 2024.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.

16

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Wat heeft aandacht nodig? De terugkoppeling van de resultaten van de afstemming met maatschappelijke partners in de P&C documenten vraagt aandacht. We hopen dat met de extra capaciteit van de griffie vanaf 2024 te verbeteren. Daarbij moeten we ook rekening houden met de prioriteiten die de gemeenteraad moet gaan stellen. We voeren daarover met de raad het gesprek.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023: Naam project Toegankelijkheid van raadsvergaderingen

Omschrijving De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zijn.

planning:

Afstemming met maatschappelijke partners

Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de begroting) een bijeenkomst organiseren met maatschappelijke partners om antwoord te krijgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zijn er eventueel bijstellingen nodig gegeven maatschappelijke ontwikkelingen?'

2023

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelijke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bij de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2023

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2023 2024

2025

17

1.2 Communicatie en participatie Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners beter begrijpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelijke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bij de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners meer invloed op wat de gemeente doet. Inwoners moeten meer regie krijgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelijkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlijk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners moet duidelijk zijn welke informatie zij waar kunnen vinden en met wie zij contact kunnen opnemen. Maatschappelijk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners begrijpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners weten, zowel persoonlijk als digitaal, waar en waarvoor ze bij de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving.

Wat waren de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altijd, maar in het bijzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners communiceren). 2. We zijn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrijpelijk. 3. We leggen altijd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners actief bij (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5. De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. Wat hebben we gemeten? Indicator Waardering samenwerking met inwoners

Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 6,0 5,7

Gemiddelde cijfer dat inwoners geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente

2023

6,5

6,0

Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat.

18

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Wat gaat goed? Online participatie / communicatiestrategie. Dit is nagenoeg afgerond en wordt in het eerste kwartaal 2024 aan het college voorgelegd.

Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid. Dit onderzoek is afgerond en de raad is geïnformeerd. We pasten in 2023 bij projecten de routeplanner toe. Onze ervaringen verwerken we in updates ervan. Het college stelde het communicatieplan vast. Dat voeren we nu uit. De resultaten nemen we mee in de evaluatie van het wijkgericht werken in 2024. De evaluatie wijkgericht werken staat gepland in 2024.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023: Naam project Online participatie/ communicatiestrategie

Omschrijving Het verbeteren van de online communicatie en participatie. Het gaat om het ontwikkelen van een strategie van online communicatie en participatie. Denk aan de inzet van het digitaal platform en de inzet van social media. Het gaat hier niet om de digitalisering dienstverlening, maar om het verspreiden van nieuws, het online benaderbaar zijn van de gemeente en om digitale manieren van participatie.

planning:

Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid

Naar aanleiding van verzoek van de raad en met het budget dat is toegekend bij de kadernota, onderzoeken we wat nodig is voor het verbeteren van de communicatie en bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Heeft verbinding met het onderzoek naar online dienstverlening en de visie op dienstverlening.

2023

Evaluatie Routeplanner communicatie en participatie

Evaluatie, leren en verbeteren participatieprocessen.

2023

Communicatieplan wijkmanagers

Er komt een communicatieplan om de wijkmanagers als aanspreekpunt van de wijken, zowel intern als extern, beter bekend te maken. Het effect daarvan wordt geëvalueerd in de evaluatie wijkgericht werken.

2023

Evaluatie wijkgericht werken

Wijkgericht werken als methodiek en de positionering van de wijkmanager evalueren.

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2023

2024

19

1.3 Dienstverlening en menselijke maat Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelijkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrijf, de vereniging of de maatschappelijke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelijke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelijk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelijke dienstverlening, zowel persoonlijk als digitaal, duidelijk, vindbaar, toegankelijk, betrouwbaar en begrijpelijk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelijke dienstverlening als eerlijk en begripvol. Wat waren de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlijker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelijke) partners. 2. De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zijn duidelijk vormgegeven en goed toegankelijk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bij ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4.

Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tijdsbelasting en vlotte afhandeling. Wat hebben we gemeten? Indicator Waardering inwoners van de directe dienstverlening

Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 6,6 6,6

Percentage inwoners (helemaal) eens tevreden over hostmanship van de gemeente

2023

52 %

64 %

Waardering inwoners van de digitale dienstverlening

2023

6,7

6,5

Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Inclusieve gemeente en de menselijke maat. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening. Bereikbaarheid gemeente bevorderen. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening. Werken aan uitvoering dienstverlening en menselijke maat. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening. Verbetering digitale dienstverlening. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening.

20

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Diverse projecten en actielijnen van de uitvoeringsagenda dienstverlening lopen door in 2024 en 2025 of staan in 2024 en 2025 gepland. Voortgang projecten en acties digitale overheid is sterk afhankelijk van landelijk te realiseren randvoorwaarden. Zoals wetgeving en digitale infrastructuur. Zo is bijvoorbeeld de Wet Electronisch Bestuursverkeer een jaar uitgesteld tot half 2024. De werkgroep indicatoren raadsprogramma bespreekt de indicatoren.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023: Naam project Inclusieve gemeente en de menselijke maat

Omschrijving We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelijk is en dat iedereen kan meedoen. In de wijze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlijke mogelijkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbij.

planning: 2023

2024

Bereikbaarheid gemeente bevorderen

We zetten in op moderne communicatiemiddelen om bereikbaarheid van de gemeente meetbaar en voor iedereen toegankelijk te maken. Daarnaast investeren we in het gedrag van onze medewerkers. Afhankelijk van het onderzoek rond communicatie (zie onderzoek behoefte communicatie en bereikbaarheid) nemen we concrete maatregelen.

2023

2024

Werken aan uitvoering dienstverlening en menselijke maat

We investeren in houding en gedrag van onze medewerkers. Hostmanship moet in alle geledingen van de organisatie voelbaar worden. We monitoren voortdurend wat landelijk ontwikkeld en beschikbaar gesteld wordt en sluiten daarbij aan als het onze gemeente voordelen geeft in verbetering van onze dienstverlening.

2023

2024

Verbeteren digitale dienstverlening

Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelijke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners.

2023

Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen

Verkennen hoe we beter (integraal) inzicht kunnen krijgen in de interactie tussen mensen, ondernemers, instellingen en gemeente. Zodat we op basis van dit inzicht de mens, ondernemer of instelling centraal kunnen stellen in onze dienstverlening en onze dienstverlening kunnen ontwikkelen.

2023

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2024

2025

21

1.4 Ondermijnende criminaliteit Wat wilde de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermijnende criminaliteit zo effectief mogelijk aanpakken. Er wordt blijvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermijnende criminaliteit en (woon-) fraude. Bij constateren van ondermijnende criminaliteit wordt hierbij ook door de gezamenlijke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelijkheden liggen. Maatschappelijk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat waren de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bij een vermoeden van ondermijnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Wat hebben we gemeten? De actuele cijfers staan hier: Waarstaatjegemeente.nl Let op: wijzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Ondermijning. We werken aan bewustzijn bij inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie op thema's als radicalisering, mensenhandel en cybercriminaliteit.

We doen dat door bijvoorbeeld voorlichting en het inrichten van platforms om intern signalen te delen enzovoort. In 2024 bieden we de raad een nieuw veiligheidsprogramma aan voor de komende jaren.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Het veiligheidsprogramma is doorgeschoven naar het eerste kwartaal 2024.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023:

22

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Naam project Ondermijning

Omschrijving Ondermijning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelijk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan. Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan.

planning: 2023

2024

2025

2026

Risico's De belangrijkste risico's in dit programma zijn: Raadzaal Voor het realiseren van een prettige en toegankelijke vergaderlocatie is het risico dat de kosten voor het realiseren te hoog worden en de vergaderlocatie daarom niet gerealiseerd kan worden. In het investeringskrediet is hiermee wel rekening gehouden, maar de vraag is of dat voldoende is. Raadzaal Een ander risico voor het realiseren van een prettige en toegankelijke vergaderlocatie is dat er geen partij(en) worden gevonden voor de uitvoering en dat het daarom niet gerealiseerd kan worden. Met de gekozen aanbestedingsstrategie (inclusief een voorschouw voor de daadwerkelijke inschrijving en het opknippen van aanbestedingen) proberen we dit risico te verkleinen. Communicatie en participatie Goede communicatie en participatie met onze inwoners en andere partners vinden we belangrijk. Als we dit niet goed doen vergroot dat de kans op klachten, slechte publiciteit en een lagere waardering voor de gemeente. Dit kan leiden tot imagoschade voor de gemeente. Door intern onder andere aandacht te besteden aan communiceren in heldere taal en duidelijk vindbare informatie en te werken met de routeplanner voor participatie verkleinen we dit risico.

Dienstverlening We werken aan een goede dienstverlening met aandacht voor de menselijke maat door onze informatie toegankelijk te maken voor iedereen en we zetten in op zowel digitaal als persoonlijk contact. Als we dit niet goed doen vergroot dat de kans op klachten en slechte publiciteit wat kan leiden tot imagoschade voor onze gemeente. Daarnaast lopen we het risico op mogelijke uitsluiting van bepaalde groepen. Ondermijning Bij ondermijning gaat het om vermenging van de onder- en bovenwereld. Ondermijnende criminaliteit is vooral een politiek- en imago risico. Het risico is dat we signalen onvoldoende oppakken, hiermee ondermijning van de samenleving onvoldoende aanpakken en de gemeente Etten-Leur imagoschade lijdt. Inwoners voelen zich mogelijk niet veilig, ondernemingen willen zich hier niet vestigen en het leefklimaat gaat achteruit.

Jaarstukken 2023-CONCEPT

23

Verbonden partijen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB); • Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB); • Gemeenschappelijke Regeling ICT West-Brabant-West; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG); • Stichting Inkoopbureau West-Brabant; • Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg); • Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden en West-Brabant.

Wat kostte het? Werkelijk

Begroting

Aangepaste begroting

Werkelijk

Resultaat

2022

2023

2023

2023

2023

Lasten

-21.341

-22.777

-23.264

-24.000

-737

Baten

99.081

98.828

100.002

102.781

2.779

Totaal saldo van baten en lasten programma

77.740

76.051

76.738

78.780

2.042

Toevoeging reserves Onttrekking reserves

-1.871

-2.415

-

-177

-177

2.526

492

2.709

2.613

-97

Resultaat programma

78.395

74.127

79.447

81.216

1.768

1. Eigentijds bestuur en dienstverlening (bedragen x € 1.000)

Mutaties eigen vermogen:

Incidenteel Incidentele lasten Incidentele baten

-1.650 2.340

Resultaat structureel programma

77.705

24

-277 2.576 74.127

79.447

78.917

1.768

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Toelichting financieel resultaat We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we afwijkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zijn. De post “overig” gaat steeds over één of meerdere afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zijn lichten we toe. Bij de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000) 1. Algemene uitkering Energietoeslag

Bedrag 1.618

2. Algemene uitkering Decembercirculaire

317

3. Personeelskosten organisatie

-289

4. Onvoorzien

104

5. Dubieuze debiteuren

92

6. Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (IZA)

87

7. Implementatie nieuwe website (www.Etten-Leur.nl)

84

8. Opbrengst onroerendezaakbelasting

80

9. Treasury

72

10. Afrekening oude verhuurapplicatie

-58

11. Bijdrage ICT WBW

-141

12. Invoering nieuw financieel pakket

177

13. Reserve nog uit te voeren werkzaamheden

-177

14. Vennootschapsbelasting

-15

15. Onttrekking reserve realisatie omgevingsvisie

-70

16. Software

27

17. Reserve automatisering

-27

18. Overig

-113

Resultaat programma 1

1.768

Jaarstukken 2023-CONCEPT

25

Toelichting afwijkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Algemene uitkering Energietoeslag

Het Rijk besloot ook in 2023 een energietoeslag uit te keren voor mensen met een inkomen tot maximaal 120 % van het sociaal minimum. We ontvingen daarvoor extra geld in de decembercirculaire. We gebruikten dit geld in 2023 om de energietoeslag uit te keren. De kosten hiervan staan in programma 4. De algemene uitkering werd bij de decembercirculaire verhoogd. We ontvingen onder andere meer geld voor de invoering van de Omgevingswet. In de CAO gemeenten is geregeld dat medewerkers verlof mogen sparen. Veel medewerkers maakten hier gebruik van. Hierdoor stortten we meer in de voorziening spaarverlof. De post onvoorzien is niet volledig ingezet.

2. Algemene uitkering Decembercirculaire 3. Personeelskosten organisatie

4. Onvoorzien 5. Dubieuze debiteuren

9. Treasury

De betalingsbereidheid was hoger dan gedacht waardoor we minder bedragen van de voorziening afboeken. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. We ontvangen hiervoor een subsidie. Een belangrijk deel van de doelstellingen sluiten aan op het huidige gemeentelijke beleid. Dit levert een voordeel op in de begroting. De inschatting van de implementatiekosten was te hoog. Ook zijn de licentiekosten van de nieuwe website goedkoper dan de oude website. De waarde van de panden steeg meer dan waar we in de begroting mee rekening hielden. Hierdoor ontvingen we meer onroerendezaakbelasting. We ontvingen meer rente over uitstaand geld.

10. Afrekening oude verhuurapplicatie

We ontvingen de afrekening voor licentiekosten van de oude applicatie.

11. Bijdrage ICT WBW

Als gevolg van het niet vast in kunnen vullen van vacatures had ICT WBW te maken met hogere inhuurkosten. Deze overschrijding is gemeld in de tweede bestuursrapportage van ICT WBW. Daarnaast vielen de exploitatiekosten voor de ICT-infrastructuur hoger uit. In 2024 ronden we de invoering van het nieuw financieel pakket af.

6. Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (IZA) 7. Implementatie nieuwe website (www.EttenLeur.nl) 8. Opbrengst onroerendezaakbelasting

12. Invoering nieuw financieel pakket 13. Reserve nog uit te voeren werkzaamheden

In 2024 ronden we de invoering van het nieuw financieel pakket af. We storten dit bedrag daarom in de reserve Nog uit te voeren werkzaamheden. 14. Vennootschapsbelasting Over de fiscale winst 2023 betalen we € 85.000 vennootschapsbelasting. In de begroting namen we hiervoor al € 70.000 op. 15. Onttrekking reserve realisatie omgevingsvisie Door de aankoop en ontwikkeling van gronden maakten we verlies voor de vennootschapsbelasting. Hierdoor betalen we vanuit de grondexploitaties geen vennootschapsbelasting in 2023. In de begroting namen we hiervoor € 70.000 op. Deze onttrekking blijkt nu niet nodig. 16. Software 17. Reserve automatisering 18. Overig

26

Door capaciteitsproblemen voerden we niet alle geplande werkzaamheden uit en schuiven deze door naar 2024. Door capaciteitsproblemen voerden we niet alle geplande werkzaamheden uit en schuiven deze door naar 2024. Eén of meerdere afwijkingen, kleiner dan € 50.000.

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2. Sociaal Etten-Leur Etten-Leur is een inclusieve gemeente waar iedereen alle kansen krijgt om mee te doen. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in zijn eigen leefomgeving. Samen zijn we verantwoordelijk voor schone en leefbare straten, buurten en wijken. Voor iedereen in EttenLeur die dat nodig heeft moeten (sport)voorzieningen, zorg en ondersteuning toegankelijk en beschikbaar zijn. We denken vanuit het perspectief van mensen. Daarom spannen we ons in om zoveel als mogelijk problemen te voorkomen en de zorgvragers vroegtijdig te signaleren en te ondersteunen. We werken samen aan een gemeente waarin iedereen zelf regie voert over zijn/ haar leven en de mogelijkheid krijgt om talenten en kwaliteiten te ontwikkelen en te benutten. Het beleid van de gemeente richt zich op alle doelgroepen, zogenaamd inclusief beleid. De komende jaren is er vanuit dit beleid wel extra aandacht voor de doelgroepen jongeren en ouderen.

Jaarstukken 2023-CONCEPT

27

2.1 Iedereen moet mee kunnen doen Wat wilde de gemeenteraad bereiken? Iedereen moet mee kunnen doen in Etten-Leur. De gemeenteraad zet in op het voorkomen dat jongeren vertrekken en zorgt ervoor dat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De gemeente moet voorkomen dat mensen tussen wal en schip vallen, in een armoedesituatie terechtkomen of grotere (gezondheids-)problemen krijgen. Ook gaat de raad voor een dementievriendelijke gemeente. Dat alles vraagt om meer activiteiten die gericht zijn op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuurvoorzieningen. Ook hierbij is de menselijke maat leidend en doen we dit samen met de inwoners, ondernemers, verenigingen, instellingen en andere partners door goede communicatie en participatie. Door het samen te doen vergroot dit het gemeenschapsgevoel en wordt de afstand tussen gemeente en inwoners kleiner. Maatschappelijk effect • Iedereen kan meedoen en is welkom in de Etten-Leurse samenleving. • (Kwetsbare) inwoners kunnen langer zelfstandig blijven. • Etten-Leurenaren voelen zich verbonden met elkaar en met de gemeente. Wat waren de doelen? 1. Er zijn voldoende en laagdrempelige zorg- en welzijnsvoorzieningen dichtbij voor (kwetsbare) inwoners om langer zelfstandig te blijven leven in de eigen woning. 2.

Voorzieningen en activiteiten, gericht op preventie, goede ondersteuning, zorg, hulpverlening, algemene voorzieningen, sport- en cultuur worden door de inwoners optimaal benut. 3. In deze voorzieningen en activiteiten samen optrekken met inwoners, zorg- en welzijnsondernemers, verenigingen en andere partners. Wat hebben we gemeten? Indicator Percentage van de inwoners dat (zeer) tevreden is over de sportvoorzieningen in de nabijheid Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de inspanning van de gemeente om inwoners volledig te laten deelnemen aan de maatschappij Percentage van de volwassenen dat nauwelijks of geen gevoelens van eenzaamheid ervaart

Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 68 % 67 % 2023

6,2

6,2

2022

55,4 %

50,5 %

Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat.

28

Jaarstukken 2023-CONCEPT

Wat gaat goed? De mantelzorgwaardering is in 2023 aan 975 mantelzorgers uitgegeven. In 2022 was dit 880 keer. Een stijging van 95 aanvragen. De mantelzorgondersteuning verloopt volgens afspraak. Het steunpunt geeft aan dat mantelzorgers hen steeds beter weten te vinden. Samen met mantelzorgers is een campagne ontwikkeld over mantelzorg: wanneer ben je mantelzorger en welke ondersteuningsmogelijkheden zijn er? We verwachten dat we de campagne in het tweede kwartaal 2024 uitvoeren. We lopen op schema en zijn positief over de ontwikkelingen en samenwerkingen voor Éen tegen eenzaamheid. Afgelopen periode gaven we vooral aandacht aan het samenbrengen en delen van activiteiten rondom kerst, zoals die in het wijkgebouw Banakkers, Oecumenische inloop 1e kerstdag en de kerstviering bij het Munnikenheide College. De initiatieven voor de doelgroep senioren, die vrij toegankelijk zijn, maakten we ook zichtbaar op het platform: Doe Mee in Etten-leur. Met veel partners werken we structureel samen aan het verlagen van drempels voor inwoners om aan te sluiten bij initiatieven en activiteiten die gevoelens van eenzaamheid kunnen verminderen. We sluiten ook aan bij landelijke acties en overige lokale initiatieven. Ook gaven we tijd en aandacht aan het nieuwe jaarplan voor 2024. Een goed jaarplan geeft ons focus, sturing en controlemogelijkheid.

De werkgroep breidt zich daarnaast langzaam uit: deelnemers zijn onder andere: de gemeente (beleid en wijkmanager), Surplus, GGD, Present in vriendschap, Seniorenraad, Oecumenische inloop, Thebe, Alwel, enkele wijkverenigingen, Fameus en Impegno. Om de zes weken hebben we afstemming en bereiden we actiepunten uit de jaarplanning voor. Bij al deze acties is procesbegeleiding en bewaking nodig. De beleidsmedewerker van de gemeente en de themamedewerker eenzaamheid van Surplus hebben hierin een belangrijke rol. We hielpen steeds meer mensen met het vergroten van hun taalvaardigheid. Zo boden we weer taaloefengroepen, computercursussen, taallessen en uitleg over DigiD aan. We deden nog meer. We lichten er een paar voorbeelden uit: we hadden speciale taalgroepen voor Oekraïense vluchtelingen, hielpen inwoners omgaan met een digitaal patiëntendossier. Dit was nodig omdat Amphia is gestopt met het versturen van afspraakbrieven. We gaven tijdens de verkiezingen uitleg over hoe het stemmen in zijn werk gaat. Gaven bekendheid aan de cursisten door een fototentoonstelling. Daarmee verlagen we de drempel naar het Digi-Taalhuis. Ook organiseerden we een groot evenement voor zorgprofessionals, zodat zij minder taalvaardige inwoners kunnen herkennen en doorverwijzen. De Koerswijzer is opgesteld en de uitvoering pakken we op in 2024.

Uit gesprekken met werkgevers en arbeidsmigranten kwam naar voren dat zij niet zozeer voorzieningen en activiteiten missen. Veel arbeidsmigranten weten die ook goed te vinden. Desondanks breiden we de communicatie uit om nog meer bekendheid te geven aan onze voorzieningen. Het opstellen van de woonzorgvisie, waarin alle aandachtsgroepen aan de orde komen, loopt op schema. In januari 2024 spreken we wederom met alle belanghebbenden. De visie leggen we in het tweede kwartaal 2024 ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. We stelden het preventieprogramma GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) vast. Het college stelde de visie op de versterking van de sociale basis vast. We maakten prestatieafspraken met Alwel en HBV. Hierin staan ook afspraken over de huisvesting van aandachtsgroepen.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Door andere prioriteiten konden we het project ‘één aanspreekpunt’ niet eerder opstarten dan eind 2023. We merken op dat veel mensen gebruik maken van het gratis aanbod. We zien ook dat het lastig is om de doorstroom optimaal te organiseren. Het vraagt om veel maatwerk. Daarmee kunnen we niet voorkomen dat we werken met beperkte wachtlijsten. De groep taalvragers is groeiend. Daarnaast zien we ook dat taalvragers meer hulpvragen hebben. We denken dat met de komst van het Vraagpunt in de Nobelaer we hier beter op in kunnen spelen. De ontwikkelingen van het Integraal Zorgakkoord/Samen Gezond Leven Etten-Leur vragen om een goede verbinding met de activiteiten uit de Koerswijzer.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023:

Jaarstukken 2023-CONCEPT

29

Naam project Eén aanspreekpunt

planning: Omschrijving Inwoners met een hulpvraag krijgen de juiste hulp op het juiste 2023 2024 moment om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven.

Versterkingsprogramma mantelondersteuning

Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers om hun draagkracht en draaglast te versterken.

2023

2024

Eén tegen eenzaamheid

Inwoners met gevoelens van eenzaamheid en het netwerk ondersteunen om mee te laten doen in de samenleving.

2023

2024

Aanpak laaggeletterdheid

De basisvaardigheden van onze minder taalvaardige volwassen inwoners op een laagdrempelige manier vergroten.

2023

2024

Koerswijzer beschermd wonen opstellen

Met een sterke sociale basis van voorzieningen kunnen inwoners met een beperking in de wijk wonen.

2023

Arbeidsmigranten kunnen deelnemen aan de Etten-Leurse

2023

Project integrale aanpak en beleid arbeidsmigranten

samenleving.

Woon-zorgvisie voor alle aandachtsgroepen

Realiseren van voldoende voorzieningen voor wonen en zorg voor de aandachtsgroepen.

30

2025

2026

2025

2023

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2.2 Minima- en armoedebeleid Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De raad zet erop in dat mensen niet buiten de boot vallen door financiële problemen. Ook mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de Etten-Leurse samenleving. Maatschappelijk effect • Niemand mag buiten de boot vallen door financiële problemen. • Mensen met een smalle beurs moeten mee kunnen doen in de samenleving. Wat waren de doelen? 1. Het terugdringen van het aantal mensen met schulden. 2. Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum maken zoveel mogelijk gebruik van voorzieningen voor minima. 3. We zorgen voor laagdrempelige voorzieningen. 4. Het vroegtijdig signaleren en preventie van mogelijke schuldenproblematiek. Wat hebben we gemeten? Indicator

Laatste Vorige Laatste meting meting meting

Aantal verstrekte minimaregelingen via het Werkplein (gespecificeerd naar regeling): •

collectieve ziektekostenverzekering in huishoudens

2023

1.130

1.214

•

collectieve ziektekostenverzekering in personen

2023

1.507

1.618

•

maatschappelijke participatie

2023

614

637

•

bijzondere bijstand

2023

656

596

2023

0,26%

0,25%

Aandeel particuliere huishoudens dat te maken heeft met geregistreerde problematische schulden.

Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Vroeg erop af loopt inmiddels vanaf 2021 en is een structurele inzet geworden. Voor het Pact tegen Armoede zijn inmiddels meerdere netwerkbijeenkomsten georganiseerd die goed bezocht worden. Uitbreiding van het aantal partners is de volgende stap die we gaan nemen. Het onderzoek naar de armoedeval is besproken met de fractiespecialisten. In 2024 delen we dit met de raad. Bekende rechthebbenden hebben na vaststelling van de wet de energietoeslag ontvangen. Aan de nog niet bekende rechthebbenden gaven we veel informatie over de aanvraagmogelijkheden. Deze mogelijkheid stond bovendien nog open tot 1 april 2024.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Invoering van de VoorzieningenWijzer duurde langer dan vooraf verwacht. Inmiddels is duidelijk dat vanaf maart 2024 de VoorzieningenWijzer zowel digitaal als via een persoonlijk gesprek door onze inwoners gebruikt kan worden.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023:

Jaarstukken 2023-CONCEPT

31

Naam project Uitvoeren speerpunten regionale armoedebeleidsnota

Omschrijving Bestrijden van armoede door deelprojecten: - Project Vroeg erop af - Invoering Voorzieningencheck - Uitwerken en uitvoeren Pact tegen armoede Relatie met project onderzoek armoedeval.

planning:

Energietoeslag

Etten-Leurse minima met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum voorzien van de energietoeslag (uitvoering motie van de gemeenteraad).

2023

32

2023

2024

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2.3 Wijkvoorzieningen en - gebouwen/accommodaties Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op een levendig netwerk van wijk- en sportvoorzieningen zodat we contact tussen inwoners bevorderen, het gemeenschapsgevoel stimuleren, eenzaamheid en stress voorkomen en gezondheid bevorderen. Maatschappelijk effect • Inwoners, van jong tot oud, kunnen elkaar ontmoeten en deelnemen aan activiteiten in de wijk(voorzieningen). Wat waren de doelen? 1. Wijkbewoners, verenigingen, maatschappelijke partners zetten zich actief in in de wijken en in de wijkvoorzieningen met als doel dat ze zich samen meer verantwoordelijk voelen voor de sociale samenhang in de wijk. 2. Er zijn voldoende maatschappelijke accommodaties die multifunctioneel gebruikt worden én toegankelijk zijn. 3. Wijkbewoners kunnen vinden welke activiteiten georganiseerd worden in de wijkvoorzieningen. Wat hebben we gemeten? Indicator Percentage van de inwoners dat (zeer) tevreden is over het aanbod van welzijnsvoorzieningen in de nabije omgeving

Laatste Vorige Laatste meting meting meting 2023 51 % 48 %

Wat is de stand van zaken? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Op 5 februari 2024 stelde de gemeenteraad de kaders en uitgangspunten vast voor de maatschappelijke accommodaties. Deze verwerken we nu in de uiteindelijke beleidsnota. Die bieden we in juli 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. In 2023 vonden waardevolle bijeenkomsten met vrijwilligers plaats. Dit leidde ertoe dat in april 2024 een verenigingsondersteuner startte. De sportverenigingen boden in februari 2024 de sportvisie aan de gemeente aan. Zowel in deze sportvisie als de beleidsnota maatschappelijke accommodaties komt onze inzet op medegebruik nadrukkelijk aan de orde. We boden de conceptovereenkomst voor de verkoop van de Van Goghkerk aan de koper aan. De raad stelde de kaders vast. Voor het Oude Raadhuis ontvingen we drie aanmeldingen. De selectiefase is afgerond. Alle aanmeldingen voldoen aan het opgestelde selectiedocument.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben.

Jaarstukken 2023-CONCEPT

33

Wat heeft aandacht nodig? De overeenkomst voor de Van Goghkerk moet voldoen aan de juridische eisen van Staatssteun en de criteria van het Didam arrest. Voor het Oude Raadhuis werken we de gunningscriteria uit in een gunningsdocument. De afronding van de verdere uitwerking van de beheersvorm van de onderwijshuisvesting loopt flinke vertraging op. De conclusies uit de eindrapportage van november 2022 was de opzet van een beheersvorm die in de praktijk niet voldoende blijkt te werken. Om toe te groeien naar een gedragen totaaloplossing voor beheer en onderhoud van de multifunctionele accommodaties is het nodig om gezamenlijk met de schoolbesturen uit te zien naar een andere vorm van regie over het beheer. Hierin staan verantwoordelijkheid, regie en uitvoering helder beschreven. Besluitvorming over de toekomst van Jeugdland maakt onderdeel uit van de beleidsnota maatschappelijke accommodaties. Deze bieden we ter vaststelling aan de gemeenteraad in juli 2024 aan. Herhuisvesting van Jeugdland is ook afhankelijk van het moment waarop de herontwikkeling van het Wipakkerterrein (al dan niet) wordt opgepakt.

Acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023: Naam project Visie maatschappelijke accommodaties

Omschrijving Er is een netwerk van toegankelijke en multifunctionele voorzieningen, met actieve inzet van wijkbewoners, verenigingen en maatschappelijke partners.

planning:

Ondersteuning vrijwilligers

Ondersteunen van vrijwilligers om met voldoende vrijwilligers het maatschappelijk veld te versterken in Etten-Leur.

2023

Samenwerking met sportverenigingen vormgeven

Multifunctioneel gebruik mogelijk maken, zelfredzaamheid en zelfwerkzaamheid ontwikkelen, vrijwilligers stimuleren.

2023

Verkoop Van Gogh kerk en vergadercentrum

Verkoop maatschappelijk vastgoed.

2023

Onderwijshuisvesting

Komen tot een nieuwe rechtsvorm en systematiek van beheer van de onderwijsgebouwen.

2023

Huisvesting Jeugdland

Passende huisvesting Jeugdland zoeken.

2023

34

2023

2024

Jaarstukken 2023-CONCEPT

2.4 Jong zijn in Etten-Leur Wat wilde de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad gaat ervoor dat Etten-Leur voor de jeugd voldoende (vrijetijd- sport- en cultuur)activiteiten, een bruisend jongerencentrum en goed onderwijs heeft. De gemeente denkt actief mee met ondernemende jongeren en werkt aan meer huisvesting voor jongeren. We zetten in op een betere verbinding van jong tot oud. Zo zetten we in op een aantrekkelijke gemeente voor de jeugd. Maatschappelijk effect • Etten-Leur is aantrekkelijk voor de jeugd. • Etten-Leur zorgt goed voor haar jeugd. Wat waren de doelen? 1. Onderwijs zoveel als mogelijk dichtbij huis voor jongeren in Etten-Leur. 2. Ieder kind krijgt passende jeugdhulp en een veilig thuis. 3. Kwaliteit van zorg bevorderen door bundeling van jeugdhulp en onderwijs. 4. Goede, voldoende en betaalbare huisvesting voor jongeren. 5. De jeugd heeft/houdt eigen bruisende ontmoetingsplekken in Etten-Leur. 6. Jeugd verbinden aan Etten-Leur in samenwerking met sport- en wijkverenigingen en ondernemers. 7. Inzicht krijgen in de behoeften en wensen van de jeugd, inclusief onderzoek naar behoefte jongerenraad. 8. Actief meedenken met ondernemende jongeren. Wat hebben we gemeten? Indicator Percentage van de jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar.