CConstaterende datEtten-Leur
Koppel je AI →
Document · PDF

Grauwe Polder 178 GoFlo - Bijlage 13 Locatiespecifiek spuitzoneonderzoek

Met de raad in gesprek 30 november 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Bindend advies hondenpension/-trainingslocatie op Grauwe Polder 178 (1649743)14.347 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 2 van 41 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding ........................................................................................................................................... 3 1.1. Onderzoek gezondheidsrisico’s driftblootstelling ................................................................. 3 1.2. Drift, gezondheid, aandachtafstanden .................................................................................. 3 1.3. Invulling van de maximale planologische mogelijkheden ..................................................... 4 1.4. Locatiespecificiteit ................................................................................................................. 5 2. Locatie en omgeving ........................................................................................................................ 6 2.1. Projectlocatie en omgeving ................................................................................................... 6 2.2. Beoogde situatie .................................................................................................................... 6 3. Locatiespecifieke aspecten .............................................................................................................. 8 3.1.

Planologische situatie ............................................................................................................ 8 3.2. Grondslag en basisregistratie................................................................................................. 9 3.3. Wateraspecten ..................................................................................................................... 11 3.4. Wind ..................................................................................................................................... 11 3.5. Conclusie agrarisch grondgebruik ........................................................................................ 13 4. Regelgeving ................................................................................................................................... 14 4.1. Europees beoordelings- en toelatingskader ........................................................................ 14 4.2. Aanvullende regelgeving ...................................................................................................... 14 4.3. Evaluatie en herziening milieuregelgeving .......................................................................... 16 4.4. Verdere juridische context ................................................................................................... 18 4.5.

Conclusies ............................................................................................................................ 20 5. Beoordeling verspreiding en blootstelling .................................................................................... 25 5.1. Verspreidings- en blootstellingsmodellen ........................................................................... 25 5.2. Inpassing zonder kwantitatieve beoordeling ....................................................................... 25 5.3. Aandachtzones ..................................................................................................................... 26 5.4. Werking driftreductie........................................................................................................... 27 5.5. Spuitrichting en -hoogte ...................................................................................................... 28 5.6. Druppels en dampen/aerosolen .......................................................................................... 28 5.7. Conclusies ............................................................................................................................ 30 6. Maatregelen .................................................................................................................................. 31 6.1.

Overdrachtsmaatregelen -> afscherming ............................................................................ 31 6.2. Ontvangermaatregelen -> afstand en aanwezigheidsbeperking ......................................... 34 7. Locatiespecifieke combinatie van maatregelen ............................................................................ 35 7.1. Résumé................................................................................................................................. 35 7.2. Voorzorgsmaatregelen ......................................................................................................... 37 7.3. Conclusie .............................................................................................................................. 40 Optie planregeling ................................................................................................................................. 41 Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 3 van 41 1. Inleiding Onderhavige onderzoekrapportage is opgesteld in opdracht van Van Dun Advies. Dit in verband met het plan om een glastuinbouwbedrijf aan de Grauwe Polder 178 te Etten-Leur in planologische zin te transformeren naar een hondenpension met bijbehorende uitloop- en trainingsvelden voor de honden. Er is sprake van aanliggende agrarische gronden.

In verband met deze agrarische gronden moet onder meer rekening worden gehouden met drift van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en daarmee samenhangende potentiële gezondheidsrisico’s. 1.1. Onderzoek gezondheidsrisico’s driftblootstelling In het kader van een onderzoek naar de gezondheidsrisico’s van driftblootstelling om een korte afstand tussen teeltgronden en driftgevoelige functies te rechtvaardigen, dienen de volgende twee vragen te worden beantwoord: 1) Milieuspoor – aantasting van rechten Of toevoeging van de aanvullende driftgevoelige functie tot (verdergaande) potentiële beperkingen leidt bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen op omliggende agrarische gronden; 2) Planologisch spoor – aanvaardbaar woon- en leefklimaat Of sprake is van een evenwichtige toekenning van functies aan locaties (artikel 2.1 lid 3 onder k van de Omgevingswet) waarbij rekening gehouden moet worden met het belang van het beschermen van de gezondheid in het licht van mogelijk nadelige effecten van driftblootstelling (artikel 2.1, lid 4 van de Omgevingswet). 1.2. Drift, gezondheid, aandachtafstanden In het kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties dient ook het gezondheidsaspect in de beschouwing te worden betrokken.

Uit rechtspraak op grond van de Wet ruimtelijke ordening volgt dat in het kader van de goede ruimtelijke ordening per situatie dient te worden beoordeeld of sprake is van een aanvaardbaar risico op blootstelling aan drift (d.w.z. onbedoelde verspreiding van gewasbeschermingsmiddelen buiten het behandelde perceel via de lucht). In deze rechtspraak wordt een aandachtzone geformuleerd van 50 meter tussen gevoelige functies en agrarische percelen waar gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt1. Indien een kortere afstand wordt aangehouden tussen een gevoelige functie en gronden waar sprake kan zijn van toepassing van gewasbeschermingsmiddelen, dan dient een planologisch besluit volgens genoemde rechtspraak te voorzien in een deugdelijke motivering middels een zogenaamd ‘locatiespecifiek 1 ABRvS 30 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:855, ABRvS 20 mei 2020, 201902949/1/R2 onder 3.3.3 en ABRvS 19 oktober 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2738 ov. 4.5. Uit ABRvS 18 februari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:929, ov. 8.2 kan mogelijk worden afgeleid dat niet buitenverblijf maar (juist) verblijf in gebouwen bepalend zou kunnen worden geacht. Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 4 van 41 onderzoek’. Vooralsnog kan deze rechtspraak ook als relevant worden beschouwd onder de thans geldende Omgevingswet.

Een reguliere menselijke aanwezigheid in de buitenlucht dient hierbij als het bepalende blootstellingsscenario te worden beschouwd. Hiervan is bijvoorbeeld sprake in een tuin of speelplaats. Blootstelling in een gebouw zal enkel bepalend zijn op het moment dat regulier menselijk verblijf in de buitenlucht niet aan de orde is. Dit omdat in de buitenlucht sprake zal zijn van blootstelling van de huid (druppels) en/of orale blootstelling (hand-mond bewegingen – primair relevant voor kinderen), terwijl inpandig enkel sprake kan zijn van blootstelling aan dampen/aerosolen en indirect via bijvoorbeeld huisstof (voor zover dat bijvoorbeeld zou kunnen worden ingeademd). Inpandig zijn de blootstellingswijzen dus niet alleen beperkter, ook de blootstellingshoeveelheden zijn aanzienlijk lager. Onderhavige onderzoeknotitie beoogt te voorzien in genoemd locatiespecifiek onderzoek ter onderbouwing dat een kortere afstand als ruimtelijk aanvaardbaar kan worden beschouwd. Hierbij is onder meer gebruik gemaakt van de handreiking ‘Aanpak spuitvrije zone bij nieuwbouwprojecten’2. In deze notitie wordt enkel het professionele gebruik van gewasbeschermingsmiddelen beschouwd in bedrijfsmatige context. Particulier gebruik en professionele inzet van gewasbescherming in niet agrarisch c.q.

openbaar gebied (zoals op laanbomen, parkvegetatie, sportvelden, natuurgebieden en begraafplaatsen) is niet beschouwd. Aspecten van cumulatie, additie, synergisme, antagonisme en aggregatie met stoffen uit andere bron dan gewasbeschermingsmiddelen zijn niet beschouwd. 1.3. Invulling van de maximale planologische mogelijkheden Op basis van rechtspraak dient bij het bepalen van de invloed van bedrijfsmatige activiteiten op het woon- en leefklimaat, waaronder ook de invloed toepassing van gewasbeschermingsmiddelen, te worden uitgegaan van de maximale functiemogelijkheden die het Omgevingsplan biedt3. Enkel bij wijze van uitzondering kan worden uitgegaan van een invulling die niet de maximale planologische situatie vertegenwoordigt4. Dit is gerechtvaardigd als bepaald gebruik overeenkomstig de bestemde situatie niet aannemelijk is5. De invulling dient daarentegen maximaal te zijn in relatie tot de bestemde teeltmogelijkheden met bijbehorende toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Idem dient rekening te worden gehouden met een maximale invulling van de beoogde gevoelige functies. Doel van deze aanpak is een worstcase benadering waarbij rekening wordt gehouden met toegelaten exploitatiemogelijkheden zonder dat dit mag leiden tot een woon- en leefklimaat dat niet 2 RVO, Expertteam woningbouw, juni 2025.

3 ABRvS 2 maart 2022, ECLI:NL:RVS:2022:650, ABRVS 23 april 2025, ECLI:NL:RVS:2025:1840 ov. 14.1 en ABRvS 23 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3396 4 ABRvS 17 november 2021, ECLI:NL:RVS:2021:2579, r.o. 4.3. en ABRvS 25 april 2024, ECLI:NL:RBOVE:2024:2225 r.o. 9.5. 5 ABRvS 26 september 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3131, ABRvS 20 december 2017, ECLI:NL:RVS:2017:3524 en ABRvS 11 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1410 Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 5 van 41 aanvaardbaar is, gelet op hiermee mogelijk samenhangende gezondheidseffecten (ook op de lange termijn). 1.4. Locatiespecificiteit In deze context is de vraag in welke zin sprake dient te zijn van een locatiespecifiek onderzoek. Aangezien moet worden uitgegaan van de maximale planologische situatie, is sprake van een grote abstractie ten opzichte van de sinds jaar en dag reëel bestaande situatie. Op dit vlak geldt verder dat de regelgeving omtrent toepassing van gewasbescherming landelijk geldt en dus niet locatiespecifiek is. Consequentie hiervan is dat zowel toegelaten gewasbeschermingsmiddelen als toegelaten spuitapparatuur een algemene grootheid vormen. Er mogen per slot van rekening alleen voor een bepaalde teelt toegelaten middelen worden gebruikt welke enkel mag worden aangebracht met spuitapparatuur die voldoet aan de voorgeschreven technische eisen.

Ook de beoogde ontwikkeling zal vanuit de abstractie van de maximale planologische mogelijkheden moeten worden beschouwd. Locatiespecifieke aspecten hebben kortom betrekking op aspecten zoals: - De planologie, voor zover specifiek; - De grondslag en wateraspecten; - Vorm, afmetingen en onderlinge situering gewaspercelen en driftgevoelige functie(s); - Lokale windomstandigheden. Uiteraard zullen ook te treffen voorzorgmaatregelen locatiespecifiek zijn. Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 6 van 41 2. Locatie en omgeving 2.1. Projectlocatie en omgeving Het projectgebied ligt in het buitengebied van de gemeente Etten-Leur, ten zuiden van de bebouwde kom van Etten Leur. De kom wordt ter plaatse globaal begrensd door de rijksweg A58 ten noorden. Er is sprake van agrarisch gebied met enige lintbebouwing langs de Grauwe polder. Deze lintbebouwing betreft overwegend woningen van agrarische oorsprong. Ten oosten van de Grauwe Polder is sprake van een tweetal bospercelen, maar alle overige omliggende gronden zijn agrarisch in gebruik. Het projectgebied staat kadastraal bekend als: gemeente Etten-Leur, sectie Q, nummer 2548. Afbeelding 2.1: Ligging projectgebied (bron: OpenStreetMap) 2.2. Beoogde situatie In de beoogde situatie zullen de kassen van het glastuinbouwbedrijf worden gesloopt.

Aan het voorste deel van het glastuinbouwbedrijf zal een functie van hondenpension worden toegedeeld. De huidige agrarische bedrijfswoning zal fungeren als dienstwoning voor het hondenpension. Ten behoeve van het hondenpension zal een pensiongebouw met trainingshal worden opgericht. Rondom de

Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 7 van 41 bebouwing is voorzien in diverse speelweides en een trainingsveld. Tot slot is voorzien in bijbehorende functies zoals parkeren, groen, watercompensatie voor versnelde afvoer en tuin/erf bij de dienstwoning. Het achterste deel van het glastuinbouwbedrijf zal zijn agrarische functie behouden, zij het zonder de mogelijkheid voor het oprichten van kassen. Verwezen wordt naar afbeelding 2.2 met daarop een weergave van de beoogde situatie en bijbehorende landschappelijke inpassing. Afbeelding 2.2: beoogde stedenbouwkundige opzet en landschappelijke inpassing (bron: opdrachtgever)

3. | Locatiespecifieke aspecten 3.1. | Planologische situatie Krachtens de Omgevingswet en het overgangsrecht van de Omgevingswet geldt een algemeen deel van het Omgevingsplan en daarnaast gelden ook alle in werking getreden planologische regelingen als onderdeel van het Omgevingsplan. Voor de projectlocatie en de omliggende gronden gelden de volgende planologische regelingen: - | Omgevingsplan gemeente Etten-Leur – 2 september 2026 - | Partiele herziening buitengebied – 24 januari 2022 - | Paraplubestemmingsplan Vergroten inhoudsmaat burgerwoningen buitengebied | – 27 mei 2019 - | Reparatieplan Buitengebied, Hoevenseweg 26 en statische opslag in Kassen – 23 februari 2016 - | Buitengebied – 30 september 2013 Voor de betrokken agrarische gronden | is het bestemmingsplan ‘Buitengebied’ relevant. Van op 25 januari 2022 een geconsolideerde versie verschenen. 3.1.1. | Bestemmingsplan ‘Buitengebied’ In het bestemmingsplan ‘Buitengebied’ geldt voor de locatie zelf een agrarische bestemming voor tevens een glastuinbouwbedrijf. Verwezen wordt naar afbeelding 3.1.1. Ten noorden is sprake van een verkeersbestemming voor de rijksweg en ten oosten is sprake van de verkeersbestemming voor de Grauwe Polder en de Polderstraat. Agrarische bestemmingen bevinden zich aan deze zijde op meer dan 50 meter, waarbij ook sprake is van hoogteverschil vanwege het talud van het viaduct over de rijksweg.

Ten zuidoosten van de projectlocatie bevindt zich een woonbestemming met tuin ten behoeve van de Grauwe Polder 184. Enkel ten westen en zuidwesten van de projectlocatie is sprake van gronden die zijn aangeduid voor ‘agrarisch’. Deze gronden zijn bestemd voor agrarische doeleinden, waaronder grondgebonden teeltbedrijven en teeltondersteunende kassen. Hierbij zij aangetekend dat de gronden ten westen, aan de achterzijde van de projectlocatie, tevens bestemd zijn voor het glastuinbouwbedrijf maar dat in onderhavige rapportage rekening wordt gehouden met sanering van dit bedrijf, zodat hier enkel sprake zal zijn van teelten in de open grond. Al met al is sprake van een algemene agrarische bestemming die geen teeltbeperkingen kent. De agrarische bestemming laat tijdelijke teeltondersteunende voorzieningen toe voor 6 maanden per jaar met een maximale bouwhoogte van 4 meter. Tot slot is extensief | recreatief medegebruik toegelaten. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 8 van 41

Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 11 van 41 3.3. Wateraspecten Verwezen wordt naar afbeelding 3.3.1. Blijkens de Legger van waterschap Brabantse Delta is geen sprake van watergangen tussen het projectperceel en de agrarische gronden ten westen en zuiden. Ten noorden en ten oosten is langs de wegen sprake van greppels welke niet jaarrond watervoerend zijn. Verder ten zuidwesten is sprake van een primaire watergang. Indien sprake is van oppervlaktewater dient bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen rekening te worden gehouden met een zogenaamde teeltvrije zone, zie hiervoor verder paragraaf 4.2.1. De locatie is niet gelegen in grondwaterbeschermingsgebied, zodat op die grondslag geen beperkingen gelden voor wat betreft de in te zetten gewasbeschermingsmiddelen9. Afbeelding 3.3.1: Uitsnede Legger wateren (bron: Waterschap Brabantse Delta) 3.4. Wind Volgens artikel 4.723e Besluit activiteiten leefomgeving mogen er in principe geen gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast bij windsnelheden hoger dan 5 m/s. Deze windsnelheid komt overeen met windkracht 2 à 3 Beaufort10. Alhoewel de overheersende windrichting in Nederland zuidwest is, geldt die conclusie niet voor de lage windsnelheden waarbij gewasbescherming mag worden toegepast.

Bij deze lage windsnelheden kan de wind in feite uit alle richtingen van de kompasroos komen11, zelfs als rekening wordt gehouden met de gemiddelde 9 Bepaalde gewasbeschermingsmiddelen mogen niet worden gebruikt in grondwaterbeschermingsgebieden. 10 Blijkens ABRvS 25 januari 2023 202103297/1/R3, onder 10.1 mag in de context van planologische besluitvorming rekening worden gehouden met de bepalingen over het spuiten bij lage windsnelheden. 11 Zie: https://www.knmi.nl/klimaat-viewer/grafieken-tabellen/windrozen/

windrichting per seizoen12. Wel geldt in algemene zin dat in geval van noordenwind veelal sprake is van regenweer waarbij er niet gespoten zal kunnen worden. De positie van een teeltperceel ten opzichte van een gevoelige functie is om deze redenen | beperkt relevant in relatie tot driftblootstelling13. Hierbij is verder relevant dat de behandeling uit de aard der zaak veel minder effectief is als gespoten wordt bij hogere windsnelheden. Bij hogere windsnelheden zal de drift groter zijn, maar zich ook veel sneller verspreiden en verdunnen in de buitenlu | cht. Zie de afbeeldingen 3.4.1 en 3.4.2 | , waarbij weerstation Gilze-Rijen is aangehouden als representatief voor Etten-Leur. Afbeelding 3.4.1: Windroos (bron: KNMI) 12 https://www.weerplaza.nl/weerinhetnieuws/klimaat/wind | -in-nederland/6820/ 13 In ABRvS 25 maart 2020 201905953/1/R4 | , onder 4.5 en ABRvS 17 mei 2017 ECLI:NL:RVS:2017:1302 wordt desondanks rekening gehouden met een overwegend zuidwestenwind. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 12 van 41

Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 14 van 41 4. Regelgeving 4.1. Europees beoordelings- en toelatingskader De toelating en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen wordt gereguleerd door Europese verordeningen. Daarnaast geldt richtlijn 2009/128/EU (sustainable use of pesticides - SUD), welke verder aan de orde komt in paragraaf 4.2. Bij toelating (en bij periodieke herbeoordeling) moet een gewasbeschermingsmiddel op alle gezondheidsrisico’s worden beoordeeld. Volgens het Europese Hof geldt hierbij een open gezondheidsnorm14. Een kwetsbare persoon moet hierbij als normpersoon worden gehanteerd. Voor wat betreft die laatste groep wordt de bescherming van zwangeren en kleine kinderen concreet benoemd. Hierbij moet rekening gehouden worden met blootstelling van een rol als toepasser, omwonende en consument. In de beoordeling moet gekeken worden naar zaken zoals mogelijk carcinogene, mutagene, hormoonontregelende, immunotoxische en neurodegeneratieve effecten en aspecten van cumulatie, additie, synergisme, antagonisme en aggregatie. De Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden betreft de uitwerking van de Biocidenverordening. Krachtens deze wet is het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) ingesteld.

Het Ctgb beoordeelt volgens internationale afspraken en de in genoemde Verordening verankerde criteria of gewasbeschermingsmiddelen en biociden – bij juist gebruik – veilig zijn voor mens, dier en milieu en of ze werkzaam zijn. Op grond van deze beoordeling besluit het college of een middel in Nederland verkocht en gebruikt mag worden. Daarbij stelt het ook duidelijke voorschriften verplicht, die minimaal op het etiket moeten staan (het zogenaamde wettelijk gebruiksvoorschrift). Het gebruiksvoorschrift schrijft niet alleen de toepassingswijze voor (professioneel en/of particulier gebruik, aantal toepassingen per jaar, toepassingsintervallen, veiligheidstermijn – d.w.z. minimale termijn tussen toepassing en oogst etc.), maar hierin is ook aangegeven voor welke doelstellingen en voor welke teelten een middel mag worden ingezet. Relevant daarbij is dat een beoordeling aan de hand van de Verordening ervan uitgaat dat een gewasbeschermingsmiddel geen gevaar voor de volksgezondheid mag opleveren, zonder dat hiervoor aanvullende maatregelen zouden moeten worden getroffen in de vorm van afscherming o.i.d., aangezien in de toelatingsprocedure een reëel, worst case gebruikspatroon dient te worden aangehouden. 4.2. Aanvullende regelgeving Zoals beschreven vormen de Europese verordeningen het wettelijke kader voor de bescherming van de volksgezondheid.

Aangezien die verordeningen stellen dat blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen al vanaf de rand van een teeltperceel geen nadelen mag opleveren voor 14 De verordening 1107/2009 is daarbij bedoeld om de menselijke gezondheid als zodanig te beschermen, niet als een regeling om bij toelating van middelen de beoordeling te beperken tot alleen de in de verordening opgenomen beoordelingscriteria, zie HvJ 24 april 2024, ECLI:EU:C:2024:356 ov. 78 e.v. Het niet (volledig) beschouwen van alle mogelijke gezondheidseffecten is om die reden strijdig met het Unierecht. In algemene zin geldt op dat punt, dat een beoordeling of wordt voldaan aan wettelijke voorschriften geen onderdeel vormt van de toetsing van planologische aspecten. Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 15 van 41 de volksgezondheid zonder extra maatregelen zoals afscherming, is geen sprake van een afstand welke (aanvullend) aangehouden zou moeten worden tot gevoelige functies op buurpercelen. Dit is evenmin voorgeschreven in het Omgevingsbesluit of in het van toepassing zijnde Omgevingsplan, nu de Nederlandse wetgever gekozen heeft voor hogere eisen aan driftreductie als maatregel ter implementatie van de artikelen 11 en 12 van richtlijn 2009/128/EU (in plaats van bijvoorbeeld extra afstand).

In het onderstaande wordt nader ingegaan op deze geldende Nederlandse milieuregelgeving voor toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. 4.2.1. Besluit activiteiten leefomgeving In artikel 2.1, lid 3 onder b van de Omgevingswet is onder meer vastgelegd dat deze wet ten doel heeft om een gezonde fysieke leefomgeving te behouden en te bereiken. In artikel 4.723c van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) is aangegeven dat ten minste een driftreducerende techniek dient te worden toegepast van 75% (zie hierover ook paragraaf 5.4). Bij neerwaarts spuiten mogen de spuitdoppen zich verder ten hoogste 50 cm boven het te bespuiten oppervlak bevinden. In het artikel is voor verschillende teelten een referentietechniek opgenomen ten opzichte waarvan deze driftreductie dient te worden bepaald15. In artikel 4.723d en 4.723h Bal zijn teeltvrije zones opgenomen langs watergangen welke afhankelijk van de teelt en de gebruikte driftreducerende techniek 50 cm tot 5 meter breed dienen te zijn. De artikelen 4.723f en 4.723g bevatten uitzonderingen hierop, bijvoorbeeld in de vorm van toepassing van gewasbeschermingsmiddelen met een afgeschermde dop. In artikel 4.723e Bal is bepaald dat niet mag worden gespoten bij een windsnelheid groter dan 5 m/s, met uitzondering van teeltbedreigende situaties of bij inzet van een overkapte beddenspuit.

Op grond van artikel 4.723g mogen gewasbeschermingsmiddelen op een talud uitsluitend pleksgewijs en driftvrij toegepast worden. De artikelen 4.723c (driftreductie) en 4.723e (spuiten bij lage windsnelheden) zijn mede bedoeld ter bescherming van de menselijke gezondheid. 4.2.2. Overig Als een bedrijf geen relevante bestrijdingsmiddelen zou toepassen (uitsluitend middelen op basis van zogenaamde laagrisicostoffen16 c.q. een alternatieve bestrijding van plagen), dan vormt het aspect volksgezondheid geen punt van aandacht. Echter in het kader van deze notitie dient het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen als maximale invulling van de planologische mogelijkheden te worden beschouwd. Relevant hierbij is verder dat zogenaamde biologische gewasbeschermingsmiddelen17 net 15 Een referentietechniek die gesteld is op 0% driftreductie houdt uiteraard niet in dat 100% drift ontstaat. 16 Gewasbeschermingsmiddel dat blijkens toelating voldoet aan de criteria van bijlage II, punt 5 van Verordening EU/1107/2009. 17 Een biologisch gewasbeschermingsmiddel kan chemisch identiek zijn aan een regulier beschermingsmiddel. Enig verschil is dat het middel en de daarin aanwezige werkzame stoffen een biologische oorsprong hebben en niet zijn gesynthetiseerd.

In toxicologisch opzicht wordt geen onderscheid gemaakt tussen een biologisch en een zo goed toelating van het Ctgb nodig hebben voor professionele toepassing, waarbij voor die middelen eveneens maximaal acceptabele blootstellingsnormen gelden. Bij bedrijfsmatige toepassing van gewasbeschermingsmiddelen dient te worden voldaan aan het Besluit activiteiten leefomgeving. Hierbij geldt verder dat bepaalde gewasbeschermingsmiddelen enkel voor professionele toepassingen zijn toegelaten. 4.3. | Evaluatie en herziening milieuregelgeving Gelet op de rapportage van de Europese Commissie van 20 mei 202018, zijn er geen aanwijzingen dat al dan niet consumptieve blootstelling aan in de EU toegelaten gewasbeschermingsmiddelen | 19 gepaard gaat met gevolgen voor de menselijke gezondheid, waaronder de gezondheid van kwetsbare groepen. De gezondheidsverkenningen van RIVM uit | 201820 en 202021 ondersteunen de conclusie van deze evaluatie22, waarbij in de zogenaamde OBO rapportage van RIVM23 evenmin is gebleken van een grotere blootstelling dan waarvan bij goedkeuring van gewasbeschermingsmiddelen rekening mee is gehouden. Dat geen sprake is van gevolgen voor de gezondheid wordt | ook onderschreven door Bundesinstitut für Risikobewertung | - BfR24.

Nu in Duitsland ook het Unierecht geldt voor toelating en toepassing van gewasbeschermingsmiddelen, is de situatie in Duitsland representatief te noemen voor Nederland. Blijkens een evaluatie in opdracht van de Europese commissie heeft de SUD richtlijn, die betrekking heeft op implementatie van het voorzorgbeginsel bij toepassing van gewasbescherming, waarschijnlijk bijgedragen aan het verminderen van gezondheidsrisico’s voor mensen en voor het synthetisch middel. De Afdeling stemt evenwel in met biologische teelt als risicobeperkende maatregel, zie: ARRvS 6 november 2024, ECLI:NL:RVS:2024:4506 18 Report from the commission on the experience gained by Member States on the implementation of national targets established in their National Action Plans and on progress in the implementation of Directive 2009/128/EC on the sustainable use of pesticides, COM(2020) 204 final, https://food.ec.europa.eu/document/download/e4380b91 | -8cca-4f0c-b5f4- dd9d99692ec6 | en?filename=pesticides | sud report-act 2020 en.pdf geraadpleegd op 8 februari 2024 19 Relevant is te vermelden dat sommige lidstaten een lange opgebruiktermijn hebben gehanteerd voor gewasbeschermingsmiddelen die al lang onder de Biocidenverordening zijn verboden. Blijkens artikel L258 | -8 IV van de Code Rural hanteerde Frankrijk bijvoorbeeld een opgebruiktermijn tot 1 januari 2022.

Dit betekent dat pas vanaf 1 januari 2022 de Biocidenverordening in volle omvang van toepassing is in Frankrijk, terwijl lidstaten zoals Nederland op basis van reeds voor de Biocide | nverordening gehanteerd systeem van periodieke herbeoordeling al vrijwel direct alleen middelen toelieten die onder de Verordening waren (her)beoordeeld. Verder valt op dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in Frankrijk ten opzichte van andere Europese landen bijzonder hoog lijkt te zijn. Zie voor gegevens uit 2003: P. Fantke | Health Impact Assessment of Pesticide Use in Europe, PhD Institut für Energiewirtschaft und Rationelle Energieanwendung Universität Stuttgart 2012, tabel pagina 97 20 RIVM rapport 2018-0068, Gezondheidsverkenning omwonenden van landbouwpercelen | , 2018 21 RIVM report 2020-0056, Health survey on people living in the direct vicinity of agricultural plots: additional analyses, 2020 22 Deze conclusies zijn niet geldig voor landen zoals Frankrijk welke na invoering van de Biocidenverordening een opgebruiktermijn hebben gehanteerd, zie hiervoor paragraaf 4.1 23 RIVM Rapport 2019-0052 Onderzoek Blootstelling Omwonenden (OBO) | Bestrijdingsmiddelen en omwonenden Samenvattend rapport over blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten 24 Bfr, Fernab vom Feld: Gesundheitliche Beeinträchtigungen durch Abdriften von Pflanzenschutzmitteln sind unwahrscheinlich, Mitteilung Nr.

054/2020 des BfR vom 23. | November 2020 zie: https://www.bfr.bund.de/cm/343/fernab | -vom-feld-gesundheitliche-beeintraechtigungen-durch-abdriften-von- pflanzenschutzmitteln-sind-unwahrscheinlich.pdf (geraadpleegd op 1 juni 2023) Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 16 van 41 Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 17 van 41 milieu25, mede in relatie tot de verplichte monitoring op mogelijke gezondheidseffecten waar deze richtlijn toe verplicht. De Gezondheidsraad26 komt op basis van internationale epidemiologische literatuur tot de conclusie dat gewasbescherming met chemische middelen gepaard kan gaan met gezondheidsschade bij mensen. In lijn daarmee pleit de Gezondheidsraad ervoor dat beter invulling wordt gegeven aan de eisen op basis van het Unierecht bij toelating en herbeoordeling van middelen. Op dit vlak is relevant dat de gevolgtrekkingen van de Gezondheidsraad onvoldoende zijn toegesneden op de locatiespecifieke omstandigheden in Nederland. Er kan hierbij worden gewezen op de volgende verschillen ten opzichte van de door de Gezondheidsraad aangehaalde internationale studies.

- Toegelaten middelen; - Toepassingsvoorschriften (hoeveelheid en concentratie per behandeling, behandelfrequentie etc.); - Wijze van toepassing (zoals met 75% driftreductie, dan wel (worst case) met sproeivliegtuig); - Betreding van gewassen (wandelpaden door gewaspercelen, spelende kinderen in gewaspercelen). Een en ander betekent dat de studies waar de gezondheidsraad naar verwijst betrekking hebben op situaties waar de EU-regelgeving niet gehanteerd werd. Gelet hierop vormt het advies van de Gezondheidsraad goede aanleiding om in Europese context te kiezen voor toepassing van het voorzorgbeginsel, maar geen aanwijzing dat de EU-regelgeving tekort zou schieten bij het beschermen van de menselijke gezondheid. Zoals al gebleken is uit paragraaf 4.1, gelden er geen afstandseisen ten aanzien van het spuiten van gewasbeschermingsmiddelen nabij driftgevoelige functies omdat bij toelating van middelen moet worden uitgegaan van een hoog beschermingsniveau, waarbij een kwetsbare persoon als normpersoon wordt aangehouden, gekoppeld aan worst case praktijkcondities27.

Gelet op het voorgaande is verder duidelijk dat de wetgever invulling geeft aan het Unierecht en de volksgezondheid beschermt via toelating van steeds veiliger middelen (en uitfasering van andere middelen) en op algemene driftreductie28, niet op afstandseisen29 of de genoemde aandachtszone van 50 meter welke in planologische context dient te worden gehanteerd. 25 Ramboll, Study supporting the Evaluation of Directive 2009/128/EC on the sustainable use of pesticides and impact assessment of its possible revision, oktober 2021 – de effectiviteit van een voorzorgmaatregel is uiteraard moeilijk in beeld te brengen als zich geen situaties voorzien waarin de primaire regelgeving tekort in is geschoten. 26 Gezondheidsraad, Gewasbescherming en omwonenden (2020/10) 27 Bij goedkeuring en herbeoordeling van middelen wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met 0% of 50% driftreductie, niet met 75%. 28 Voor diverse gewasbeschermingsmiddelen geldt bijvoorbeeld al een eis om aanvullende driftreductie toe te passen (meer dan 75%). Daarnaast kenden diverse waterschappen in met name de waterrijke gebieden subsidieregelingen voor de aanschaf van 99% driftreducerende spuitapparatuur.

Hiervoor kan ook subsidie bij RVO worden verkregen: Regeling Europese EZK- en LNV-subsidies (https://www.rvo.nl/sites/default/files/2022- 11/Lijst%20met%20investeringen-Investeringsregeling%20POP3%2B2022 0.pdf) 29 In diverse uitspraken, laatstelijk ARRvS 6 november 2024 (Meeslouwerpolder), promoot de Afdeling de afstandseisen in planologische context: “Omdat er geen wettelijke bepalingen gelden over minimaal aan te houden afstanden tussen gronden waarop gewassen in de open lucht worden geteeld en woningen, is niet Er blijkt gelet op het voorgaande niet op voorhand van nadelige gevolgen voor de volksgezondheid. Wel heeft de Europese Commissie het initiatief genomen om in het kader van de zogenaamde ‘Green Deal’ de ecologie beter te beschermen tegen gewasbeschermingsmiddelen30. Vervolgvraag is wat er bekend is over de gezondheids | risico’s die spelen bij blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen. In 2012 is een statistische en economische analyse uitgevoerd naar de impact van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen | 31. In dit onderzoek zijn 133 werkzame stoffen van gewasbeschermingsmiddelen onderzocht, waarvan er 13 zorgden voor 90% van de berekende gezondheidseffecten. Deze dertien middelen zijn inmiddels verboden in de Unie.

Conclusie van deze analyse was dat gewasbescherming de gemiddelde Europeaan best case 2,6 levensuur kost en worst case 45,3 dagen (met een betrouwbaarheidsinterval van 22 seconden). Deze cijfers zijn inclusief gezondheidseffecten van consumptieve blootstelling en blootstelling welke toepassers ondervinden. Gelet op de omstandigheid dat de in dit onderzoek beoordeelde middelen, omdat het Unierecht daar ook toe verplicht, zijn vervangen voor alternatieve middelen met een lager risico, ligt voor de hand dat deze inschatting inmiddels naar beneden kan worden bijgesteld. Dit ligt verder voor de hand nu de SUD richtlijn uit 2009, waarin de verplichting is opgenomen om diverse voorzorgmaatregelen te treffen, evenmin volledig in deze onderzoeksresultaten zal zijn verdisconteerd. Het is hierbij duidelijk genoeg dat de Nederlandse wetgever in lijn met deze wetenschappelijke data het beschermingsniveau van het Unierecht afdoende acht, mede nu er ter invulling van het voorzorgbeginsel op grond van artikel 11 en 12 van SUD richtlijn extra driftreductie verplicht is gesteld.

In lijn daarmee kan dit gezondheidsrisico ook in planologische context worden geaccepteerd, mede nu in deze specifieke situatie conform de diverse uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State invulling zal worden gegeven aan een additioneel planologisch voorzorgbeginsel, zoals verder is uitgewerkt in hoofdstuk 7. Hiermee wordt het gezondheidsrisico immers nog verder verminderd. 4.4. | Verdere juridische context In een civielrechtelijke uitspraak van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch32, waarbij ingegaan wordt op de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen | in lelieteelt, wordt geconcludeerd dat de toelating van gewasbeschemingsmiddelen leemtes zouden bevatten, omdat er geen onderzoek is gedaan naar risico’s op neurodegeneratieve ziektes of de risico’s van combinaties van gewasbeschermingsmiddelen. uitgesloten dat ook in de bestaande situatie ter plaatse van de bedrijfswoning die als burgerwoning in gebruik is genomen hinder kan worden ondervonden van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.” 30 European Commission, Proposal (final) Regulation on the sustainable use of plant protection products and amending Regulation (EU) 2021/2115 | , artikel 18, lid 1 en 19, lid 1 31 P. Fantke, R. Friedrich en O. Jolliet, Health impact and damage cost assessment of pesticides in Europe, Environment International 39, 2012 9-17.

De in 2013 nog niet verboden middelen waren: glyfosinaat-ammonium (NB iets anders dan glyfosaat), Dazomet en Terbuthylazine. 32 ECLI:NL:GHSHE:2025:2043 Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 18 van 41 In het kader van planologische besluitvorming moet ervan worden uitgegaan dat wet- en regelgeving wordt nageleefd, dus ook het Unierecht33. Hierbij geldt verder dat politieke besluitvorming dient plaats te vinden op basis van beschikbare kennis. | De EFSA en het Ctgb erkennen dat dergelijke aspecten nader onderzocht moeten worden | volgens het Unierecht. Het Ctgb heeft inmiddels aangeven om het nieuwste toetsingskader, indien deze strenger is in de beoordeling, te gaan gebruiken34. Ook het RIVM en EFSA hebben deze kennisleemtes opgepakt | 35, zodat in toekomstige (her)beoordelingen dergelijke risico’s meegenomen worden. De Afdeling bestuursrechtspraak wenst gezien recente uitspraken het Europese beoordelingskader niet te beschouwen als kader waarmee in de context van planologische besluitvorming volledig rekening mag worden gehouden36 en heeft eerder ook de technisch-wetenschappelijke methoden afgewezen waarmee op grond van het Unierecht invulling wordt gegeven aan de bescherming van de menselijke gezondheid. Verwezen wordt naar paragraaf 5.1.

Het is naar ons oordeel geen goed uitgangspunt om | planologische besluitvorming te baseren op | de aanname of verwachting dat andere bestuursorganen de wet niet naleven: in de eerste plaats zou dat contrair zijn aan Afdelingsuitspraken37 en in de tweede plaats komt men dan terecht op een glijdende schaal waarin het moeilijk objectief te bepalen is met welke mate van niet | -naleving dan rekening zou moeten worden gehouden in een planologisch besluit | , ook in de tijd beschouwd. Immers in feite zou dan in planologische besluitvorming rekening moeten worden gehouden met scenario’s waarin geen enkele betrokkene de wet naleeft. Kortom moet er naar ons oordeel van uitgegaan kunnen worden dat instanties als EFSA en Ctgb normconform werken en bij het toelaten en uitfaseren van middelen wel voldoende aandacht besteden aan aspecten zoals cumulatie, additie, synergisme, antagonisme, ag | gregatie chronische blootstelling e.d. Dit mede nu andere | administratiefrechtelijke | instanties een meer genuanceerd oordeel hebben over dit aspect | 38. 33 Bij de beoordeling van een planologisch besluit moet ervan worden uitgegaan dat wettelijke voorschriften worden nageleefd. Zie ARRvS 28 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:967 en ARRvS 5 februari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:337.

34 https://www.ctgb.nl/actueel/nieuws/2025/03/26/ctgb | -gaat-nieuw-toetsingskader-sneller-gebruiken 35 https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/chemical | -mixtures https://www.rivm.nl/en/bestrijdingsmiddelen/spark 36 Zie ABRvS 18 februari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:929, onder | 8. 37 Bij de beoordeling van een planologisch besluit moet ervan worden uitgegaan dat wettelijke voorschriften worden nageleefd. Zie ARRvS 28 maart 2018, ECLI:NL:RVS:2018:967 en ARRvS 5 februari 2020, ECLI:NL:RVS:2020:337. 38 CBB 17 februari 2026, ECLI:NL:CBB | :2026:58 – al kan de conclusie bij deze uitspraak ook zijn dat het CBB zich evenmin aan de wet houdt. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 19 van 41 4.5. | Conclusies 4.5.1. | Mate van bescherming In het Unierecht noch in het Nederlandse milieurecht is een verminderde bescherming vastgelegd voor bepaalde situaties of omstandigheden. Het Unierecht kent de volgende beschermingscategorieën: - | Consumenten; - | Toepassers; - | Omwonenden (waaronder begrepen passanten e.d.). Omwonenden worden gelijkelijk beschermd door de Verordening, ongeacht de status of functie van het verblijf of de reden van blootstelling.

Het Unierecht kent geen groepen van mensen aan wie een verminderde bescherming toekomt, maar hanteert enkel het uitgangspunt dat de blootstelling van kwetsbare mensen normbepalend is (artikel 19, lid 1b onder iii van de Verordening). De vraag of omwonenden wonen in een woning die hoort bij een bedrijf, dan wel bij een ander agrarisch bedrijf (waar al dan niet gewasbescherming wordt toegepast) of wonen in een reguliere burgerwoning maakt geen verschil voor de mate van bescherming waar deze bewoners/gebruikers aanspraak op hebben krachtens de milieuregelgeving. Hetzelfde geldt voor medewerkers van een bedrijf. Aan deze medewerkers komt eenzelfde bescherming toe, ongeacht of sprake is van medewerkers van een agrarisch bedrijf of een ander bedrijf en ongeacht of sprake is van een agrarisch bedrijf waar ook gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast. In dit kader is verder relevant dat ook functies met een relatief korte verblijfstijd worden beschermd door het Europese recht, zoals openbaar verblijfsgebied (paden en pleinen)39. Op grond van de milieuregelgeving is de bescherming tegen drift dus niet afhankelijk gesteld van de status of reden van de aanwezigheid in de nabijheid van percelen waar gewasbescherming kan worden toegepast. De milieuregelgeving gaat uit van een gelijke bescherming van mensen en daarmee van functies.

Evenmin is bijvoorbeeld kortdurend verblijf dus noodzakelijkerwijs aanleiding om uit te gaan van verminderde bescherming, hoogstens is dat een kwestie van verminderde gevoeligheid (minder blootstellingstijd en -risico). De milieuregelgeving houdt verder geen rekening met aantallen, d.w.z. dat aan één persoon evenveel bescherming toekomt als aan honderd personen. In lijn daarmee kan in het kader van planologische besluitvorming dus in geen enkele omstandigheid een lager beschermingsniveau worden gehanteerd voor bepaalde mensen en functies ten opzichte van andere mensen en functies. Immers voor de milieuregelgeving is iedereen gelijk. De 39 Zie artikel 12 en de considerans van richtlijn 2009/128/EU en zie ook het standpunt van de Europese Commissie blijkens ‘Proposal for a regulation on the sustainable use of plant protection products and amending Regulation (EU) 2021/2115, COM/2022/305 final, | https://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=CELEX:52022PC0305 | , geraadpleegd op 20 februari 2023. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 20 van 41 milieuregelgeving werkt daarbij ook twee kanten op in die zin dat zowel toepassers als blootgestelden hier rechten aan kunnen ontlenen. De bescherming van personen tegen drift is absoluut. Die rechten dienen in het kader van planologische besluiten gerespecteerd te worden40. 4.5.2.

| Mate van kwetsbaarheid Het enige wat in het kader van planologische besluitvorming dus relevant kan zijn, is de vraag of een planologisch besluit ertoe leidt dat voorstelbaar is c.q. niet kan worden uitgesloten dat zich situaties voordoen waar de volgende aspecten aan de orde zi | jn: - | de verblijftijd van personen41; - | de verblijfswijze (zoals binnen of buiten); - | de kwetsbaarheid van personen (zoals woon- of werkomgeving, kinderen e.d.)42. Immers dit leidt ertoe dat een bepaalde kwetsbare functie als minder gevoelig voor driftblootstelling kan worden beschouwd, hetgeen van belang is in de context van de beoordeling welke eventuele voorzorgmaatregelen getroffen zouden moeten worden. 4.5.3. | Beperking agrarische exploitatie De mate van bescherming die toekomt aan driftgevoelige functies kan zich vertalen in beperkingen bij het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen op teeltpercelen. Het kan hierbij gaan om actuele beperkingen die voortvloeien uit geldende regelgeving, maar h | et kan ook gaan om potentiële beperkingen (als gevolg van klachten, civiele procedures en toekomstige wetgeving). Algemene actuele beperkingen In algemene zin dienen naburige gronden, ongeacht de functie daarvan, beschouwd te worden als een actuele beperking bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen.

Op grond van bijlage 1 artikel 1 onder 3a en 3c van richtlijn 2009/128/EU vormt het voorkomen van het gezondheidsrisico dat kan ontstaan door blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen die niet op het doelgewas terecht zijn gekomen immers een concrete uitwerking van het voorzorgbeginsel, waar ook aandacht voor dient te bestaan in het kader van de vakbekwaamheidseisen die gelden om gewasbescherming te mogen toepassen (artikel 5 van genoemde richtlijn jo. artikel 17, lid 1 onder c van het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden). Het voorkomen van een gezondheidsrisico speelt dus zelfs voor naburige teelten. Immers | als spuitmiddel dat wordt toegepast op het ene perceel ook terecht zou komen op een ander gewas, dan kan die oogst worst case worden afgekeurd voor menselijke consumptie. Dit betekent dat | de geldende 40 Zie in strijd met de Verordening op dit punt: | ARRvS 22 november 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4331 | , nu de Afdeling hier de rechtsopvatting hanteert dat bepaalde personen/functies en mensen minder bescherming toe zou mogen komen. 41 In die strekking ook ABRvS 14 juni 2017, | ECLI:NL:RVS:2017:1575 ov. 11.5.1 dat een fietspad vanwege korte verblijfstijd geen voor driftblootstelling relevante functie zou zijn. 42 In het CHW bestemmingsplan ‘Wonen Rijssen, Opbroek Noord’ was sprake van een groenbestemming die ook speelvoorzieningen toeliet.

In ABRvS 22 juli 2020 201905332/1/R3 onder 15.1 overweegt de Afdeling hierover dat dit geen gevoelige functie zou zijn. Die opvatting is in strijd met de SUD richtlijn op grond waarvan bijvoorbeeld pleinen driftgevoelig zijn. Een speelvoorziening voor kinderen dient dus wel degelijk, ondanks | de mogelijk korte verblijftijden, als driftgevoelig te worden beschouwd. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 21 van 41 Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 22 van 41 agrarische bestemming moet worden beschouwd als actuele beperking bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Ondergeschikt medegebruik Ook de geldende agrarische bestemming is kortom een beperking bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen, zeker nu deze bestemming dagrecreatief medegebruik toelaat. Immers dergelijk gebruik kan samenvallen met het moment dat ook gewasbescherming wordt toegepast (overdag geen neerslag/dauw, weinig wind etc.). Aanwezige bestemmingen Ook aanwezige woonbestemmingen, bedrijfsbestemmingen en agrarische bedrijfsbestemmingen kunnen worden beschouwd als bestaande beperking bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Op dit punt is wel relevant dat in een kas geen rekening behoeft te worden gehouden met relevante driftblootstelling van omliggende agrarische percelen.

Immers de kas zelf beschermt volledig tegen driftdruppels terwijl dampen en aerosolen maar zeer beperkt via de dakramen van de kas naar binnen zullen kunnen komen. Beoogde situatie In de beoogde situatie zal sprake zijn van voortgezet woongebruik in de dienstwoning bij het hondenpension. Zoals aangegeven komt aan bewoners van een agrarische bedrijfswoning evenveel bescherming tegen gewasbeschermingsmiddelen toe als mensen in andere woonvormen. Relevant hierbij is dat de betreffende woning zich aan de oostzijde van het projectperceel bevindt, dus op zo groot mogelijke afstand van de agrarische gronden ten westen en zuidwesten. In en om de woning wordt rekening gehouden met de aanwezigheid van kwetsbare personen, zoals spelende kinderen. Daarnaast dient in de beoogde situatie rekening te worden gehouden met medewerkers van het hondenpension. Deze medewerkers zullen zich overwegend in de gebouwen aanwezig zijn. Echter worst case kan worden uitgegaan van maximaal 40 uur aanwezigheid op een van de trainingsvelden buiten. Medewerkers zullen bijna uitsluitend overdag aanwezig zijn, dus op momenten waarop ook gewasbescherming kan worden toegepast. In principe wordt geen rekening gehouden met kwetsbare personen onder de medewerkers, met uitzondering van zwangeren. De speelweides worden in principe alleen gebruikt door de honden.

Hier zal enkele malen per jaar sprake zijn van menselijke aanwezigheid voor maaien, snoeien, controle van de afrasteringen e.d. De speelweides zijn om die reden niet relevant v.w.b. driftblootstelling. Tot slot zou sprake kunnen zijn van indirecte blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen via hondenharen. Relevant hierbij is evenwel dat dit om verwaarloosbare hoeveelheden gaat, waarbij door het aaien van een hond nauwelijks overdracht zal plaatsvinden. Losse hondenharen kunnen niet worden ingeademd en worden in de regel ook niet in de mond gestoken door kinderen. Hierbij is verder van belang dat uit indicatief onderzoek in Noord Holland is gebleken dat dit alleen aan de orde zou kunnen zijn als honden loslopen in behandelde teeltpercelen. In de onderhavige situatie kan deze blootstellingsroute dus worden uitgesloten omdat de honden niet vrij zullen rondlopen en de eigen trainings- en speelweides zullen worden afgeschermd tegen driftdruppels. Conclusie beperkingen De bescherming van omliggende functies vertaalt zich in (potentiële) beperkingen bij de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Gelet op de bestemde situatie die al tal van actuele en potentiële spuitbeperkingen insluit, zal de beoogde ontwikkeling niet kunnen leiden tot nieuwe of aanvullende mogelijke spuitbeperkingen voor omliggende agrarische gronden (vraag 1 van paragraaf 1.1).

Mogelijke beperkingen zijn inherent verbonden met het toepassen van gewasbescherming. De situatie is hiermee gelijk aan de situatie Buitenhuisweg I43. In de zaak Buitenhuisweg was sprake van een afwijkingsbevoegdheid, in het kader waarvan de menselijke gezondheid geen punt van afweging was, enkel de vraag of sprake zou zijn van een toename van mogelijke beperkingen voor omliggende functies. In onderhavige situatie dient een bredere afweging plaats te vinden. Los van de vraag of sprake zou zijn van aanvullende actuele en/of potentiële spuitbeperkingen of niet dient immers ook het gezondheidsaspect te worden beoordeeld (vraag 2 van paragraaf 1.1), wat in het vervolg van deze notitie aan de orde komt. 4.5.4. | Gezondheidscriteria De algemeen aanvaarde toxicologische normen en de | beschikbare relevante en betrouwbare wetenschappelijke en technische kennis | (in de bewoordingen van de Biocidenverordening | ), waarmee wordt vastgesteld of er een risico is voor de volksgezondheid, mogen, gelet op de jurisprudentie van de Afdeling, niet worden meegewogen ter onderbouwing van planologische besluitvorming | 44. De Afdeling beoogt een politieke heroverweging van wetenschappelijke onzekerheidsmarges en toxicologische uitgangspunten, zoals de overwegingen om de blootstelling van kinderen in de leeftijdscategorie van 1-3 jaar representatief te achten voor kwetsbare | personen45.

Tegelijkertijd is bekend dat de Afdeling ervan uitgaat dat er vanuit planologisch oogpunt geen ruimte is om strengere blootstellingsnormen te hanteren zodra er wettelijke blootstellingsnormen zijn vastgesteld46. Dit zelfs in de situatie dat voldoende wetenschappelijke zekerheid bestaat dat die vastgestelde normen niet voorkomen dat er gezondheidsschade ontstaat | 47 (en dus in strikte zin niet voldoen aan het uitgangspunt van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties). Het is niet duidelijk om welke reden de Afdeling de wettelijke blootstellingsnormen voor gewasbeschermingsmiddelen uit het Unierecht niet a | ccepteert. Mogelijk speelt mee dat de Afdeling het Europese recht gemakshalve als rechtsfeit blijft beschouwen, ondanks dat het Europese Hof het Unierecht als autonome rechtsorde beschouwt welke voorrang heeft op het nationale recht | 48. 43 ABRvS 16 augustus 2023, 202204200/1/R4, o.v. 13.4 44 ABRvS 18 februari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:929 45 In ABRvS 18 februari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:929 | refereert de Afdeling aan | ABRvS 19 oktober 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3023 onder 25, waarin is overwogen dat de redenering om kinderen uit deze leeftijdscategorie representatief te achten niet overtuigend is.

46 ARRvS 10 juli 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2833, onder 7.1 47 ARRvS 27 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3076 | onder 75.3, waar de Afdeling impliciet (is dit eigen interpretatie?) ook te kennen heeft gegeven dat aspecten van cumulatie, synergisme en aggregatie geen rol spelen voor planologische besluitvorming zodra er wettelijke blootstellingsnormen gelden, ongeac | ht de vraag of die aspecten zijn meegewogen in de blootstellingsnormen. 48 De bekende arresten Van Gend & Loos en Costa/ENEL. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 23 van 41 In contrast daarmee gaat de Afdeling er bijvoorbeeld van uit dat luchtkwaliteitsnormen ten aanzien waarvan weinig wetenschappelijke onzekerheid bestaat dat deze de menselijke gezondheid onvoldoende beschermen, in de context van planologische besluitvorming dienen te worden gehanteerd49. Deze wettelijke normen zijn daarbij volgens de Afdeling zelfs representatief voor kwetsbare personen, voor stoffen waarvoor geen wettelijke normen zijn vastgesteld, zoals elementair koolstof en voor cumulatieve en additieve aspecten | 50. Door de Afdeling wordt in het kader van de ruimtelijke ordening ook hinder beschouwd, bijvoorbeeld ten aanzien van ongemakken die mensen kunnen ervaren wanneer ze dicht op landbouwpercelen wonen, zoals geur en/of neerslag van deeltjes.

Hier zijn geen gevalideerde modellen voor | , want bij dat soort risico’s speelt het aspect gezondheid geen rol | 51. 49 10 juli 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2833, onder 7.1 50 ABRvS 9 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3076 | , onder 75.3 51 In een recente uitspraak wordt door de Afdeling immers niet langer gesproken van gezondheidsrisico’s die kunnen samenhangen met blootstelling aan drift van gewasbeschermingsmiddelen, maar alleen nog van | hinder die hierdoor kan worden veroorzaakt. Zie hiervoor: ARRvS 6 november 2024 ECLI:NL:RVS:2024:4503. In (Meeslouwerpolder) ten opzichte van eerdere uitspraken zoals | ARRvS 19 oktober 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3023 (Asdonkterrein), ABRvS 27 juli 2022 ECLI:NL:RVS:2022:2167 | , onder 7.2 en ABRvS 30 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:855 (Houten) waarin gesproken werd van gezondheidseffecten. Echter zie ook | ARRvS d.d. 26 april 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1157, 4.9 waarin ook al wordt gesproken van ontoelaatbare overlast en niet van gezondheidsrisico’s. Adromi B.V. | Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen | Pagina 24 van 41 Adromi B.V. Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen Pagina 25 van 41 5. Beoordeling verspreiding en blootstelling 5.1.

Verspreidings- en blootstellingsmodellen Uit diverse uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak blijkt, dat voorhanden modellen waarmee blootstelling aan drift kan worden geprognosticeerd, niet worden geaccepteerd voor planologische besluitvorming. Gewezen kan worden op de zaak Houten52, welke betrekking had op het zogenaamde PRI-model. Verder kan worden gewezen op de uitspraak Asdonkterrein Beuningen53 en Bornerbroekseweg54 over het zogenaamde EFSA-OPEX model. In andere uitspraken is bevestigd dat het PRI-model en het EFSA-OPEX model in het kader van planologische besluitvorming niet worden geaccepteerd. Gelet hierop zullen vooralsnog geen door de Afdeling in planologische context geaccepteerde kwantitatieve uitspraken kunnen worden gedaan over toxicologische aspecten die spelen bij blootstellingsnormen die gelden voor omgevingsfactoren. Verder is van belang dat de Afdeling hiermee ook de wijze waarop de volksgezondheid wordt beschermd onder het Unierecht afwijst. Per slot van rekening worden gewasbeschermingsmiddelen toegelaten en herbeoordeeld met behulp van het EFSA-model en verdere toxicologische informatie over individuele stoffen en zaken als cumulatie, synergisme, antagonisme, aggregatie en additie.

Tot slot kan worden opgemerkt dat het niet de taak van de rechter of de wetenschap kan zijn om de politieke keuze te maken in welke mate blootstellingsnormen en inherent daaraan gekoppelde restonzekerheid en risico’s als planologisch acceptabel kunnen worden beschouwd in de context van de bescherming van de volksgezondheid. 5.2. Inpassing zonder kwantitatieve beoordeling Op grond van de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak kan evenwel nog steeds afgeweken worden van de 50 meter middels bijvoorbeeld een locatiespecifiek onderzoek, waarbij kan worden aangetoond dat onder de gegeven omstandigheden ook bij het hanteren van een kortere afstand een aanvaardbaar woon- en leefklimaat bij een gevoelige functie is gegarandeerd. Hierbij is het een vereiste dat dit alles onderzocht wordt door een milieudeskundige55. In een andere uitspraak56 is geoordeeld: “Een kleinere afstand kan aanvaardbaar zijn indien (bijvoorbeeld) driftreducerende maatregelen worden getroffen”. In deze uitspraak heeft de Afdeling overwogen dat, in een situatie dat een agrarisch perceel57 zal grenzen aan een perceel met een gevoelige functie, door het plaatsen en in stand houden van een struweelhaag voldoende is onderbouwd dat deze kortere afstand van 50 meter kan worden aangehouden.

De optie om 52 ABRvS 30 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:855 53 ARRvS 19 oktober 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3023 54 ARRvS 17 april 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1599 55 ABRVS 24 mei 2017, ECLI:NL: RVS:2017:1353 56 ABRvS 2 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3160 57 De uitspraak had betrekking op een agrarische bestemming die tevens boomgaarden en boomteelt toelaat. afscherming toe te passen ten einde een kortere afstand dan 50 meter te rechtvaardigen is ook al in eerdere uitspraken benoemd58. De met deze uitspraak ingezette lijn is in een andere uitspraak bevestigd | 59. Ook in een uitspraak van 19 maart 2023, heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Midden-Nederland geoordeeld dat een kleinere afstand kan worden aangehouden, mits dit op basis van zorgvuldig en op locatie toegesneden onderzoek deugdelijk kan worden gemotiveerd60. In de genoemde uitspraken wordt het belang van het aanbrengen van een vanggewas of een andere vorm van afscherming benadrukt in situaties waarin sprake is van een korte onderlinge afstand of zelfs aan elkaar grenzende tuinen en gewaspercelen. In een andere uitspraak bevestigt de Afdeling dat rekening mag worden gehouden met de afschermende werking die een haag, maar bijvoorbeeld ook aanwezige bebouwing of een dichte erfafscheiding kan bieden61.

In deze zaak had de gemeente de kortere afstand | dan 50 meter onderbouwd met het soort teelt dat er plaatsvond (met enkel neerwaartse spuittechniek), dat er sprake was van afschermende niet-woonbebouwing, dan wel een schutting met | klimplanten en/of een haag aan de zijden waar het woonperceel grensde aan teeltpercelen. Daarnaast werden door de Afdeling nog de milieuregels aangehaald waaruit blijkt dat er | bij toepassing van gewasbeschermingsmiddelen driftreductie moet worden toegepast en dat er bij hogere windsnelheden niet gespoten mag worden. | Dit uitgangspunt is ook gevolgd in een latere uitspraak | 62. In de context van de geldende regelgeving dient verder te worden afgewogen of sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties door voor bestaande functies heel andere gezondheidscriteria te hanteren dan voor nieuwe functies. 5.3. | Aandachtzones Zoals aangegeven in paragraaf 1.2 hanteert de Afdeling bestuursrechtspraak standaard een aandachtzone van 50 meter. De afstand van 50 meter is blijkens een uitspraak uit 2002 | 63 gebaseerd op het toenmalige beleid van de provincie Gelderland voor de goedkeuring van ruimtelijke ontwikkelingen waarbij gevoelige functies nabij boomgaarden en boomteeltpercelen | aanwezig zouden zijn (de ‘Handreiking bestemmingsplannen’ uit 1996) | 64.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ettenleur.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/21193169-a8eb-4da6-b479-2fde8c5264c1?agendaItemId=c885f665-8364-4205-a0da-9de033fc7428