Gemeente Etten-Leur jaarrekening 2021.pdf
Tekst van het document
(bedragen x € 1.000) 1. Begripsomschrijvingen 2. Vooroverleg/beoordeling conceptoverleg
70
3. Omgevingsvergunning
913% 70
1825%
1.075 1.280119% 1.072 1.538143%
4. Vermindering 5. Teruggaaf 6. Intrekking omgevingsvergunning 7. Wijziging omgevingsvergunning door wijziging project 8. Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten (vaststellen bestemmingsplannen)
44
3273% 44
1124%
11. Niet benoemde beschikking Titel III
begroting begroting begroting werkelijk werkelijk werkelijk
Dienstverlening onder Europese dienstenrichtlijn (bedragen x € 1.000)
kosten opbrengst % kosten opbrengst %
1. Horeca
51
918% 55
5 8%
2. Organiseren evenementen of markten
48
919% 52
0 0%
3. Prostitutiebedrijven 7. Overig Totaal
2.418 2.20891% 2.358 2.384101%
Jaarrekening 2021
73 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is de relatie tussen alle bekende risico’s waarvoor we geen maatregelen nemen en de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de mogelijkheden en de middelen die de gemeente heeft (of kan hebben) om onvoorziene kosten op te vangen. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate waarin de gemeente Etten-Leur risico’s met financiële gevolgen op kan vangen, zonder dat we hiervoor direct het beleid moeten aanpassen. Door de financiële risico’s te beheersen en de weerstandscapaciteit hierop af te stemmen, voorkomen we dat elk risico dat zich voordoet direct dwingt tot bezuinigen of financiële lastenverzwaring.
Risico's Beleid In het beleidskader 2018-2021 is bepaald dat de weerstandsratio minimaal 1,1 is. Inventarisatie Voor de geïnventariseerde risico's bepalen we de kans dat het risico zich voordoet en de mogelijke financiële gevolgen. De 10 grootste risico’s zijn: • crisismanagement: kosten door een calamiteit voor rekening van de gemeente. Hierin nemen we de risico's van de coronacrisis op; • wijzigingen in de Algemene uitkering uit het gemeentefonds; • open einde regelingen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet: er is een reëel risico dat de uitgaven voor Wmo meer dan evenredig stijgen door vergrijzing, extramuralisering1, tariefstijgingen en de aanzuigende werking door het abonnementstarief. Risico’s zijn ook hoog voor jeugdzorg door de stijging van de vraag en de complexiteit van de vraagstukken; • uitwerking Integraal Huisvestingsplan Onderwijs: er loopt op dit moment een aantal onderzoeken naar financiën en bouwkundige zaken, waaronder klimaatbeheersing. De uitslag van deze onderzoeken kan grote financiële risico’s met zich meebrengen; • Vosdonk-Noord: de exploitatie van dit gebied loopt door de aankoop van het Fri-Jado terrein door tot 2028.
Door de ontwikkelingen op het gebied van lonen, prijzen, rente en afzetmogelijkheden levert dit risico’s op voor de verkoop van de gronden; • open einde regeling inkomensvoorzieningen en minimabeleid: Door invoering van de voorzieningenwijzer proberen we het bereik van de minimaregelingen te vergroten. Met een toename van het gebruik van de regelingen hielden we nog geen rekening in de begroting. Bij het in gebruik nemen van de voorzieningenwijzer brengen we de gevolgen voor het verwachte gebruik en de financiële gevolgen daarvan in beeld; 1
Extramuralisering is het streven om ouderen en inwoners met een lichamelijke, geestelijke of verstandelijke beperking langer zelfstandig in de eigen woning te laten wonen.
74
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
• economische veranderingen hebben gevolgen voor de economische bedrijvigheid en werkloosheid/ instroom in de bijstand. Ondanks het huidige economische herstel gaat het Centraal Planbureau nog altijd uit van een toenemend aantal bijstandsgerechtigden in de komende jaren. In hoeverre hiermee in het rijksbudget Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) rekening gehouden gaat worden is nog onduidelijk. De gevolgen voor werkgelegenheid en werkloosheid door de aanstaande afbouw van het corona-steunpakket van het Rijk zijn onzeker; • ondermijningsrisico: de pogingen van de georganiseerde criminaliteit (onderwereld) om zich te mengen in onze samenleving (bovenwereld). Ondermijning is een probleem dat de maatschappij verzwakt en uiteindelijk zelfs ontregelt; • ICT risico's: de impact van het uitvallen van de ICT op onze organisatie is groot. Voor de continuïteit van de bedrijfsvoering is ICT van groot belang; • calamiteiten informatiebeveiliging: de risico’s van informatiebeveiliging/privacybescherming door bijvoorbeeld hacking, phishing of ongeautoriseerd gebruik van onze systemen. Onder de gebeurtenissen na balansdatum beschrijven we de gevolgen die de oorlog in Oekraïne voor ons heeft.
Weerstandsvermogen De weerstandscapaciteit bestaat uit de mogelijkheden en de middelen die de gemeente heeft (of kan hebben) om onvoorziene kosten op te vangen. Beschikbare weerstandscapaciteit In de tabel hieronder leest u de weerstandscapaciteit die de gemeente beschikbaar heeft. weerstandcapaciteit
(bedragen x € 1.000)
Saldo rekening
6.119
Algemene risicoreserve (*)
4.020
Reserve exploitatierisico’s
8.280
Onbenutte belastingcapaciteit
4.140
Post onvoorzien
250
Stille reserves
p.m.
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
22.809
(*) Uitgangspunt voor de bepaling van dit bedrag is de stand van de reserve op 31 december 2021 min de claims die op deze reserve rusten. Benodigde weerstandscapaciteit We voerden een risicosimulatie uit. Uit deze simulatie volgt dat het 90% zeker is dat we alle risico’s kunnen opvangen met een bedrag van € 7.816.000. Dit bedrag is de benodigde weerstandscapaciteit. Ratio van het weerstandsvermogen De ratio van het weerstandsvermogen geeft de verhouding weer van de beschikbare
Jaarrekening 2021
75 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
weerstandscapaciteit ten opzichte van de benodigde weerstandscapaciteit. Op basis van de risicosimulatie is de ratio 2,9.
Bij het opstellen van de begroting 2022 bedroeg deze ratio 1,9. De belangrijkste oorzaak is de stijging van de weerstandscapaciteit door het positieve rekeningsaldo. Verloop ratio In de grafiek ziet u de dalende lijn van de ratio in de afgelopen jaren. In het Beleidskader 2018-2021 is bepaald dat de ratio minimaal 1,1 moet zijn. Daar zitten we nog boven. 3,5 3 2,5 2 Ratio
1,5
Minimum (beleidskader)
1 0,5 0 Jaarrekeni…
Jaarrekeni…
Jaarrekeni…
Jaarrekeni…
Begroting Jaarrekeni… 2022
Ratio van het weerstandsvermogen zonder onbenutte belastingcapaciteit Bij de berekening van de weerstandscapaciteit houden we rekening met de onbenutte belastingcapaciteit (€ 4.140.000). De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de mogelijkheden die de gemeente heeft om de belastingopbrengsten te verhogen. Wanneer we de onbenutte belastingcapaciteit bij de berekening van het weerstandsvermogen buiten beschouwing laten is de ratio 2,4. Ratio weerstandsvermogen > 2,0
Betekenis Uitstekend
1,4 < x < 2,0
Ruim voldoende
1,0 < x < 1,4
Voldoende
0,8 < x < 1,0
Matig
0,6 < x < 0,8
Onvoldoende
< 0,6
Ruim onvoldoende
76
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Stille reserves De totale omvang van het gemeentelijk vastgoed vertegenwoordigt een bepaalde waarde. Als de marktwaarde hoger is dan de boekwaarde van dit vastgoed is er sprake van een stille reserve. Omvang, verkoopbaarheid, de gebruiksmogelijkheden en de (on)mogelijkheid om het vastgoed of de locaties te herontwikkelen bepalen de marktwaarde. Deze factoren blijven onzeker en zijn moeilijk te beïnvloeden. De stille reserves brengen we jaarlijks in beeld bij de kadernota.
Jaarrekening 2021
77 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Project Nobelaer Stand van zaken 2021 Realiseren van maatschappelijke effecten Door de raadsbesluiten van 11 februari 2014, 22 februari 2016, 8 november 2016 en 30 oktober 2018 om nieuwbouw voor De Nobelaer te realiseren op het Banakker-terrein worden de effecten gerealiseerd met betrekking tot: • • •
de ontplooiing en ontwikkeling van kinderen en jongeren in hun diverse leefmilieus op school, in het gezin en in hun vrije tijd; alle inwoners komen op een laagdrempelige manier in aanraking met vormen van kunst en cultuur onder andere ter bevordering van de sociale verbondenheid; er is sprake van een betaalbaar cultuuraanbod met behoud van de bestaande functies van Nieuwe Nobelaer.
Politiek-bestuurlijk en draagvlak Draagvlak voor nieuwbouw De Nobelaer is groot. Alle genoemde raadsbesluiten zijn bijna unaniem genomen. De overleggroep met de omgeving spreekt zich steeds positief uit over de planvorming. Algemene en externe omgeving Met de inwoners communiceren we over de uitvoering en inrichting van het openbaar gebied rondom de nieuwbouw. We doen dat via de overleggroep omgeving, via social media, nieuwsbrieven en de website. We leggen het openbaar gebied gefaseerd aan. De eerste twee fases tussen het nieuwe zwembad en het Cultuurhuis De Nobelaer zijn opgeleverd. Voor de laatste fase ronden we het inrichtingsplan en het bestek af. In deze fase nemen we ook de verplaatsing van de bypass van de rotonde aan de Rode Poort – Parklaan – Anna van Berchemlaan mee. Bij het opstellen van het inrichtingsplan betrokken we Stichting Nieuwe Nobelaer. Het voorlopig ontwerp bespraken we met de overleggroep omgeving. Zij waren enthousiast over het ontwerp. Voor de bouwvakantie rondden we de aanbesteding af en gaven we opdracht aan de aannemer. In september startten de werkzaamheden met de verplaatsing van de bypass. We verwachten in mei 2022 de laatste fase op te leveren. Veiligheid Niet van toepassing. Financiën De raad besloot op 22 februari 2016 om het taakstellend krediet voor de realisatie van de nieuwbouw opnieuw vast te stellen.
De aanbesteding voor de bouw startte in oktober 2017. Uiteindelijk ontvingen we in de Europese niet-openbare aanbesteding één inschrijving. Naar onze mening was dit geen inschrijving waarop gunning van de opdracht kon plaatsvinden. Duidelijk was dat het budget uit februari 2016 voor het hele project (Banakker, Nieuwe Nobelaer en inrichting openbaar gebied) ontoereikend was in de huidige marktsituatie. We stelden in oktober 2018 de raad daarom voor extra budget voor het project beschikbaar te stellen en een nieuwe aanbesteding te starten. Op 30 oktober 2018 besloot de raad het gevraagde extra budget beschikbaar te stellen. Hoewel het project nog niet geheel is opgeleverd, verwachten we het project binnen het nieuwe projectbudget van 2018 te realiseren. Planning Na het succesvol afronden van de tweede aanbesteding gaven we op 17 april 2020 Bouwbedrijf Vrolijk BV opdracht voor de bouw van het nieuwe Cultuurhuis De Nobelaer. De bouw startte op 18 juni 2020 met het boren van de eerste paal. Het bereiken van het hoogste punt is op 16 maart 2021 gevierd.
De oplevering stond gepland op 22 oktober 2021. Met name in de ruwbouwfase liep de aannemer vertraging op. Die vertraging kon de aannemer niet meer volledig inlopen. Op 24 december 2021 leverde Bouwbedrijf Vrolijk B.V. de nieuwbouw van het Cultuurhuis De Nobelaer aan ons op.
Kwaliteit uitvoering De raad volgt de kaders van het proces van de nieuwbouw via hun klankbordgroep. Ook informeren we de raad schriftelijk wanneer daarvoor aanleiding is.
78
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Stand van zaken 2021 Capaciteit organisatie en samenwerking partners Het project vergt een forse inspanning van de organisatie. We hebben daarvoor een projectorganisatie opgezet. We betrekken de Stichting Nieuwe Nobelaer daarbij intensief. De stichting participeert mee in alle fasen van het project. Risico's Met het verstrekken van de opdracht en de daadwerkelijke start van de bouw waren de risico’s van de aanbesteding voor de bouw verdwenen. Uiteraard resteerden nog wel de risico’s bij de realisatie van een dergelijk complex bouwwerk voor geld, planning en kwaliteit. Door intensief bouwtoezicht en regelmatige bouwvergaderingen probeerden we de risico’s zo veel mogelijk te beperken. Alle aanbestedingstrajecten zijn succesvol afgerond.
Tijdens de oplevering constateerden we een aantal herstelpunten. Deze herstelpunten moeten de komende periode worden verholpen. Dat geldt ook voor de tekortkomingen die aan het licht komen nadat Stichting Nieuwe Nobelaer de nieuwbouw in gebruik neemt. Op 24 december 2021 namen we de theatertribunes niet af van de gecontracteerde leverancier. We vonden dat de tribunes teveel gebreken hadden. We stelden de leverancier in gebreke en eisten dat op zo kort mogelijke termijn de theatertribunes conform bestek worden geleverd.
Jaarrekening 2021
79 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Financiele kengetallen Kengetallen en de financiele positie van de gemeente Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies bepaalt dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing vijf kengetallen worden opgenomen. Met behulp van de kengetallen geven we inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente. De kengetallen geven alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld van de financiële positie van de gemeente. In de tabel staan de kengetallen voor de rekening 2021. Door ook de kengetallen uit de rekening 2019 en 2020 en de begroting 2021 op te nemen, krijgen we een beeld van het verloop van de kengetallen. Rekening
Rekening
Begroting
Rekening
Categorie
2019
2020
2021
2021
1. Netto schuldquote zonder *
A
54%
50%
76%
46%
1. Netto schuldquote met *
A
52%
48%
75%
45%
2. Solvabiliteitsratio
B
22%
22%
19%
26%
3. Grondexploitatie
A
4%
5%
14%
1%
4. Structurele exploitatieruimte
A
-4%
2%
1%
13%
5. Belastingcapaciteit
B
90%
102%
100%
101%
* correctie doorgeleende gelden Om te beoordelen of de waarden van de kengetallen risicovol zijn of niet worden signaleringswaarden gebruikt. Categorie A is het minst risicovol en categorie C is het meest risicovol. Meer uitleg over deze signaleringswaarden leest u hier. Als we de kengetallen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding beoordelen, zien we in 2021 een verbetering ten opzichte van 2020.
80
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe lager het percentage, hoe beter. 150
125
100 Rekening 2019 Rekening 2020
75
Begroting 2021 Rekening 2021 A: Laag risico
50
C: Hoog risico
25
0 Netto schuldquote zonder *
Netto schuldquote met *
* correctie doorgeleende gelden De gemeente lost af op afgesloten geldleningen maar sluit ook nieuwe leningen af om investeringen mogelijk te maken. In 2021 daalde het bedrag aan leningen van € 67,5 miljoen naar € 60 miljoen. Eind 2021 hadden we nog ruim € 5 miljoen aan liquide middelen op de bank. Hierdoor valt de netto schuldquote lager uit.
Jaarrekening 2021
81 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe groter de weerbaarheid. 60
50
40 Rekening 2019 Rekening 2020
30
Begroting 2021 Rekening 2021 A: Laag risico
20
C: Hoog risico
10
0 Solvabiliteit
De schulden namen af en de reserves stegen (met name door het positieve jaarresultaat 2021). Hierdoor steeg de solvabiliteit tot ruim boven de 20%. We merken wel op dat een gedeelte van het resultaat 2021 gebruikt wordt voor dekking van de resultaatbestemmingen. Hierdoor zakt de solvabiliteit weer wat.
82
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie laat zien hoe groot de grondpositie is ten opzichte van het totaal van de baten in de programmabegroting. Hoe lager het percentage, hoe beter. 40
30
Rekening 2019 Rekening 2020
20
Begroting 2021 Rekening 2021 A: Laag risico C: Hoog risico
10
0 Grondexploitatie
De boekwaarde van gronden in exploitatie daalde ten opzichte van 2020 en daardoor ook het kengetal grondexploitatie. Om dit moment is er sprake van een lage boekwaarde. Daardoor is het kengetal en het risico laag. In 2022 zal de boekwaarde (en het kengetal) stijgen door aankopen op bedrijventerrein Vosdonk.
Jaarrekening 2021
83 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Structurele exploitatieruimte Wanneer tegenover structurele lasten incidentele baten staan, ontstaat er op enig moment een probleem in de begroting. Het kengetal structurele exploitatieruimte laat zien of dit het geval is. Een negatief percentage betekent dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. 15
10
5
Rekening 2019 Rekening 2020 Begroting 2021 Rekening 2021
0
A: Laag risico C: Hoog risico
-5
-10 Structurele exploitatieruimte
Het rekeningsaldo is in 2021 positief. Daardoor is dit kengetal positief.
84
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente een financiële tegenvaller kan opvangen of in hoeverre er ruimte is voor nieuw beleid. Een laag percentage betekent dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen kan verwerven. 125
100
75
Rekening 2019 Rekening 2020 Begroting 2021 Rekening 2021
50
A: Laag risico C: Hoog risico
25
0 Belastingcapaciteit
In 2021 stegen de onroerendezaakbelasting en de afvalstoffenheffing. Het rioolrecht bleef gelijk. Het kengetal bleef daardoor ongeveer gelijk.
Jaarrekening 2021
85 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Signaleringswaarden In de tabel ziet u bij welke categorie (A, B of C) de berekende waarden behoren. Categorie A is het minst risicovol en categorie C het meest risicovol. Kengetal 1. Netto schuldquote zonder correctie doorgeleende gelden
Categorie A < 90%
Categorie B 90 - 130 %
Categorie C > 130 %
1. Netto schuldquote met correctie doorgeleende gelden
< 90%
90 - 130 %
> 130 %
2. Solvabiliteitsratio
> 50%
20 - 50 %
< 20 %
3. Grondexploitatie
< 20 %
20 - 35 %
> 35 %
4. Structurele exploitatieruimte
Begroting > 0%
Begroting 0%
Begroting < 0%
5. Belastingcapaciteit
< 95%
95 - 105 %
> 105 %
Op basis van deze indeling vullen we in de tabel van de jaarrekening 2021 per kengetal de categorie in. Signaleringswaarden van de kengetallen De kengetallen zijn bedoeld als instrument voor de raad om de financiële positie van de gemeente te beoordelen. De kengetallen worden niet gebruikt als extra normeringsinstrument voor het financieel toezicht door de provincies of het Rijk. De gezamenlijke provinciale toezichthouders constateerden dat het financiële beeld dat uit de kengetallen naar voren komt ook voor de toezichthouder belangrijk is voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Om te beoordelen of de waarden van de kengetallen risicovol zijn of niet worden signaleringswaarden gebruikt. Categorie A is het minst risicovol en categorie C is het meest risicovol.
86
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Onderhoud kapitaalgoederen Onderhoud kapitaalgoederen Om ervoor te zorgen dat kapitaalgoederen, bijvoorbeeld gebouwen en wegen, lang mee gaan is onderhoud nodig. In deze paragraaf beschrijven we het beleid over het onderhoud van kapitaalgoederen. Ook geven we informatie over de uitgaven voor dit onderhoud. De kapitaalgoederen verdelen we in: • kapitaalgoederen openbaar gebied; • kapitaalgoederen gebouwen; • kapitaalgoederen sportaccommodaties.
Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 De kapitaalgoederen in het openbaar gebied zijn: • wegen; • groen; • verlichting; • speeltoestellen en straatmeubilair; • riolering, sloten en waterpartijen; • afvalinzameling en parkeermeters. De ontwikkelingen in 2021 lichten we toe. Onderhoud openbaar gebied Voor het onderhoud van de openbare ruimte legden we de kwaliteitsniveaus vast en hoeveel geld daarvoor nodig is. De kwaliteitsniveaus van het kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur CROW zijn vertaald naar de Etten-Leurse situatie. Vanaf 2021 maken we hiervoor gebruik van de letters A+ (5) tot en met D (1). Aanleg gebeurt altijd op niveau A+/A. Het beheer vindt plaats op niveau B (3) of C (2). Met de cijfers tussen haakjes kunnen we het gemeten niveau beoordelen. In Etten-Leur gebruiken we vanaf 2021 niveau A+ (uitmuntend), niveau A (hoog) en niveau D (onacceptabel) niet voor beheer en onderhoud. Niveau A+/A zijn te kostbaar en niveau D mag niet voorkomen. Integrale projecten Integrale projecten zijn projecten met riolering, verharding, openbaar groen en verlichting. In 2021 voerden we een aantal grootschalige integrale onderhoudsprojecten uit. Voorbeelden hiervan zijn: Stationsplein, Van 't Hoffstraat, P.A. Damenstraat, Cornelisstraat, Kasteellaan,
Jaarrekening 2021
87 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Duinkerkelaan, Terwaanstraat, Hondschotestraat, Malbodestraat, Buitenzorg, Orangerie, Neerhof en Grijsoord. Wegbeheer We pakten alleen de verharding aan in de volgende projecten: de Hoge Zijweg, Bredaseweg (Mc Donalds-Moerdijkse Postbaan), Liesbosweg (Schoonhout-Lage Vaartkant). Groenbeheer Los van de integrale projecten vond er in 2021 geen grootschalig onderhoud plaats aan het openbaar groen. Zoals gebruikelijk voerden we de jaarlijkse inboet (het opnieuw inplanten op plaatsen waar andere planten zijn weggevallen) uit. We startten met de ontwikkeling van een nieuw Groenbeheerplan. We bieden dat in 2022 aan de raad aan. Openbare verlichting In 2019 startten we met het per wijk vervangen van de verlichting door energiezuinige LED-verlichting. Met de vervanging naar LED leveren we een bijdrage aan de CO2-reductie. Tegelijk maken we zo het beheer van de openbare verlichting eenvoudiger doordat we minder verschillende armaturen gebruiken. In 2021 deden we de voorbereiding van het buitengebied. Wij voeren de vervanging in 2022 uit. We stelden ook een nieuw beheerkader openbare verlichting op. We legden dit in 2021 voor aan de gemeenteraad.
Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Leurse Haven De voorbereidingen voor het baggeren zijn in 2021 opgestart. We verwachten de uitvoering in 2022. Westpolderplas In 2020 startte het blauwalgenonderzoek in de Westpolderplas. Het onderzoek liep enige vertraging op omdat het veldonderzoek door de coronacrisis later begon. Eind 2021 ontvingen we een concept van de eerste resultaten. We verwachten in het tweede kwartaal van 2022 de resultaten van het onderzoek aan de raad voor te leggen. Riolering In 2021 voerden we diverse integrale projecten uit. Sloten en waterpartijen Jaarlijks worden de gemeentelijke sloten gemaaid. We stelden hiervoor een gezamenlijk bestek op met het waterschap en andere gemeenten. Deze werkzaamheden zijn conform het bestek uitgevoerd. Toezicht en directie zijn gevoerd door het waterschap. In 2021 voerde het waterschap geen baggerwerkzaamheden uit in Etten-Leur.
88
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Begraafplaats Als begraafplaats kennen we alleen de begraafplaats Zundertseweg. In 2021 vond alleen regulier onderhoud plaats. In 2021 waren er 48 gebeurtenissen: begraven en plaatsing van urnen. Dit waren er minder dan in 2020, toen waren er 71 gebeurtenissen. Dat er in 2020 piekmomenten waren komt waarschijnlijk door de coronacrisis. De kostendekkendheid van de begraafplaats staat nog steeds onder druk. Afvalinzameling We baseren de afvalinzameling op het Gemeentelijk Afvalbeleidsplan 2020. We volgen hierin de landelijk richtlijn “Van afval naar grondstof”. We voerden de gescheiden inzameling van groente-, fruit- en tuinafval in bij alle hoogbouwcomplexen. Bij een aantal hoogbouwcomplexen is de inzameling van restafval en papier voortaan geregeld met inzamelcontainers in de openbare ruimte. Voorheen regelden die hoogbouwcomplexen dat intern. In 2021 behaalden we de richtlijn van maximaal 100 kilogram restafval per inwoner. De inzameling van restafval aan huis daalde heel licht naar 74,5 kilogram per inwoner. Het aanbod van grof huishoudelijk afval op de milieustraat daalde ook licht naar 23,5 kilogram per inwoner. Totaal komt hiermee het ingezamelde restafval in 2021 uit op 98 kilogram per inwoner. Vanaf 1 juli 2021 werken we voor de afvalinzameling aan huis en in de wijk samen met Afvalservice van de gemeente Breda. Deze samenwerking verliep efficiënt en goed.
Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied In de tabel leest u de opgenomen exploitatiekosten voor het openbaar gebied inclusief groot onderhoud en afschrijvingen. (bedragen x € 1.000) Klein onderhoud wegen
Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2021 2021 9941.011 787
Groot onderhoud wegen
2.5362.0062.006
Afschrijvingen wegen
153 311 294
Klein onderhoud verlichting
440 406 440
Afschrijvingen openbare verlichting
18
19
19
Klein onderhoud sloten en waterlopen
15
84
48
Klein onderhoud groen Afschrijvingen groen
2.6162.6712.564 0
0
0
Klein onderhoud riolering
1.3771.2641.373
Afschrijvingen riolering
1.0711.017 965
Klein onderhoud afvalcontainers
3
2
3
Afschrijvingen afvalcontainers
134 209 134
Klein onderhoud parkeermeters
246 438 309
Afschrijvingen parkeermeters Totaal
80
80
80
9.6829.5189.023
Jaarrekening 2021
89 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Het college stelt elk jaar de onderhoudsplanning voor alle gemeentelijke gebouwen vast. Hierin staat ook een inschatting voor de onderhoudswerkzaamheden voor de volgende tien jaren. Dit heet de meerjarenonderhoudsplanning. Gebouwen die we behouden worden ‘goed’ onderhouden. Aan panden die we in de toekomst afstoten, plegen we alleen noodzakelijk onderhoud. Door de werkzaamheden goed af te stemmen en te faseren, proberen we zo efficiënt als mogelijk binnen het beschikbare budget te werken. Cultuurhuis De Nobelaer werd in 2021 opgeleverd. Het jaar 2022 is een onderhoudsperiode. Daarna nemen we het gebouw op in de meerjarenonderhoudsplanning. Op dit moment staan er geen nieuwbouwplannen gepland. Onderhoud kapitaalgoederen elektrische installaties gemeentelijke objecten In 2021 zijn alle elektrische aansluitingen van de gemeente Etten-Leur geïnspecteerd volgens de scope 8 norm voor elektrische installaties. De geconstateerde gebreken werden verholpen.
Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen gebouwen In de tabel leest u de opgenomen exploitatiekosten voor gebouwen, zwembad en elektrische installaties, inclusief groot onderhoud en afschrijvingen. (bedragen x € 1.000) Klein onderhoud gebouwen
Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2021 2021 543 269 219
Groot onderhoud gebouwen
555 505 505
Groot onderhoud zwembad
101 101 101
Afschrijvingen zwembad
197 201 199
Groot onderhoud elektrische installaties Totaal
67
67
67
1.4621.1421.090
Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Buitensportaccommodaties We vervingen van drie voetbalvelden op sportpark Lage Banken (Unitas30) en een veld op sportpark Hoge Neer (DSE) in 2021 de kunstgrasmat (volgens het beheersplan buitensportaccommodaties). Onderhoud inventaris gymlokalen In 2021 vervingen we volgens planning diverse gymtoestellen.
Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen sportvoorzieningen In de tabel leest u de opgenomen exploitatiekosten voor sportvoorzieningen, inclusief de storting voor groot onderhoud.
90
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
(bedragen x € 1.000) Klein onderhoud gymlokalen
Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2021 2021 41 35 8
Groot onderhoud inventaris gymlokalen
23
18
18
Afschrijvingen gymlokalen
7
0
0
Klein onderhoud sportaccommodaties
411 374 392
Groot onderhoud sportaccommodaties
308 308 308
Afschrijvingen sportaccommodaties Totaal
361 361 361 1.1511.0961.087
Jaarrekening 2021
91 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Financiering Financiering Financiering is de manier waarop de gemeente geld aantrekt of geld (tijdelijk) belegt. Dit noemen we de financieringsfunctie. De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) vormt de basis voor het uitvoeren van de financieringsfunctie. Als we geld nodig hebben gaan we hiervoor een lening aan. Dat kan een kortlopende of langlopende lening zijn. We melden in deze paragraaf hoe we hier in 2021 gebruik van maakten. Ook beschrijven we de voorwaarden van de renterisiconorm en de kasgeldlimiet, die bij de kort- en langlopende leningen horen. We informeren u over de leningportefeuille en het schatkistbankieren.
Financieringsbehoefte 2021 Langlopende financiering (looptijd langer dan 1 jaar) In 2021 losten we op bestaande leningen € 7,5 miljoen af. We sloten geen nieuwe leningen af In totaal daalde het bedrag van de langlopende geldleningen van € 67,5 miljoen naar € 60 miljoen. Kortlopende financiering (looptijd korter dan 1 jaar) In 2021 was er op diverse momenten een tekort aan liquide middelen. Hiervoor trokken we kortlopende geldleningen aan. De rentepercentages voor deze kortlopende leningen waren het hele jaar negatief: we ontvingen hiervoor rente. Eind 2021 hadden we een kortlopende lening van € 10 miljoen afgesloten.
Kasgeldlimiet en renterisiconorm Kasgeldlimiet Het rentepercentage van leningen staat nog steeds op een laag niveau. Dat geldt vooral voor kortlopende leningen. Daarom financieren we zoveel mogelijk met kortlopende leningen. Hierbij houden we rekening met de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet is het maximale bedrag waarmee we een financieringstekort met een kortlopende lening mogen financieren volgens de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). In 2021 bedroeg de kasgeldlimiet € 10,7 miljoen.
We overschreden de kasgeldlimiet in 2021 niet. Renterisiconorm Om te voorkomen dat er jaarlijks grote wijzigingen zijn in de rentelasten, schrijft de Wet financiering decentrale overheden de renterisiconorm voor. De jaarlijkse aflossingen en
92
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
wijzigingen in de rente (bijvoorbeeld bij een rentevast periode) mogen, bij herfinanciering, niet meer dan 20% van het begrotingstotaal zijn. In 2021 was deze norm € 25,2 miljoen. We sloten in 2021 geen nieuwe leningen af. We overschreden daarmee de renterisiconorm niet.
Renteschema Het 'Besluit Begroting en Verantwoording' bevat de aanbeveling om onderstaand renteschema op te nemen. (bedragen x € 1.000) 1. De externe rentelasten over korte en lange financiering 2. De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten 3. De rente die aan grondexploitatie moet worden doorberekend
Begroot 2021
Werkelijk 2021
1.200
1.200
-45
-58
1.154
1.142
-107
-107
0
0
4. De rente van projectfinancieringen die aan het taakveld moet worden toegerekend
-107
-107
Aan taakvelden toe te rekenen rente
1.047
1.034
5. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
-1.328
-1.331
-281
-296
Renteresultaat op het taakveld treasury
We gebruikten voor de jaarrekening de volgende rentepercentages: grondexploitaties: 1,31% (bij punt 3); taakvelden: 1,00% (bij punt 5).
Jaarrekening 2021
93 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Verloop leningportefeuille Het verloop van de leningportefeuille ziet u in deze grafiek. 80.000
60.000
40.000
Langlopend Kortlopend
20.000
0 2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
De leningportefeuille (schulden) nam tot en met 2014 toe. In de jaren daarna daalde deze licht. Onder andere door de verkoop van gronden hadden we minder leningen nodig. Vanaf 2018 stijgen de schulden. Een specificatie van de geldleningen leest u hier.
Opgenomen geldleningen (bedragen x € 1.000) bedrag geldgever
restant rente 1-1-2021
rente OpgenomenAflossing 2021
2021
restant
2021 31-12-2021
datum
soort looptijd aflossing
5.000 Bank Nederlandse Gemeenten
30-12-2011
lineair 10 2021
2,780%
500
14
8.000 Bank Nederlandse Gemeenten
31-05-2012
fixe
10 2022
2,530%
8.000
202
7.000 Bank Nederlandse Gemeenten
28-12-2012
fixe
9 2021
2,280%
7.000
160
9.000 Bank Nederlandse Gemeenten
25-07-2013
fixe
10 2023
2,480%
9.000
223
9.000
11.000 Rabobank
27-01-2014
fixe
10 2024
2,630%
11.000
289
11.000
7.000 Bank Nederlandse Gemeenten
19-12-2019
fixe
6 2020
0,000%
7.000
0
7.000
10.000 Waterschapsbank
28-03-2020
fixe
38 2058
2,530%
10.000
253
10.000
5.000 Waarborgfonds Zorg
28-02-2020
fixe
15 2035
0,290%
5.000
14
5.000
5.000 Waarborgfonds Zorg
19-03-2020
fixe
20 2040
0,160%
5.000
8
5.000
5.000 Bank Nederlandse Gemeenten
26-06-2020
fixe
10 2030
0,185%
5.000
9
5.000
67.500
1.173
500
0 8.000
7.000
0
7.500
0
60.000
Schatkistbankieren Decentrale overheden zijn verplicht om geld wat over is tijdelijk te storten in de schatkist bij het Ministerie van Financiën. Op het moment dat we het geld nodig hebben nemen we dit weer op.
94
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Hierbij is sprake van een drempelwaarde: bedragen onder deze waarde mogen we buiten de schatkist houden. Tot 1 juli 2021 was deze drempelwaarde 0,75% van het begrotingstotaal: € 946.000. Vanaf 1 juli 2021 is de drempelwaarde verhoogd naar 2% van het begrotingstotaal: € 2.521.000. We overschreden in 2021 de drempelwaarde niet. Meer informatie vindt u hier.
Verstrekte leningen en garantstellingen Verstrekte leningen De gemeente neemt niet alleen geld op, maar verstrekte ook leningen. Het openstaande bedrag aan verstrekte leningen bedroeg op 31 december 2021 € 2,4 miljoen (€ 2,8 miljoen op 31 december 2020). Hiervan heeft € 0,5 miljoen betrekking op de hypotheken aan (voormalig) personeel. De overige € 1,9 miljoen zijn meerdere kleine leningen. Een toelichting vindt u bij de financiële vaste activa. Garantstellingen Een ander onderdeel van de financieringsfunctie is garantstelling. Bij een garantstelling nemen we de schulden over als een partij niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. Garantstellingen vinden alleen plaats voor de publieke taak. We stellen ons hier terughoudend bij op. Ook proberen we de garantstelling samen met andere partijen in te vullen. Bij sportverenigingen staat de gemeente bijvoorbeeld voor 50% garant. De Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) staat garant voor de andere 50%. Een totaaloverzicht van alle garantstellingen leest u hier.
Jaarrekening 2021
95 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering De organisatie ontwikkelt zich om te blijven voldoen aan de wensen en behoeften van de samenleving nu en in de toekomst. De leidraad daarvoor is de Toekomstvisie die we in 2012 vaststelden, het beleidskader 2018-2021, het collegewerkprogramma en de lijn van de organisatieontwikkeling uit 2018. Organisatie in coronatijd Ook in 2021 werkte de organisatie grotendeels thuis door corona. Hoewel medewerkers het persoonlijk contact missen, konden we door de inzet van digitale middelen goed doorwerken. Het digitaal werken nam een vlucht vanaf 2020. Team Informatie begeleidt de verdere doorontwikkeling hiervan. In 2020, het eerste jaar van de coronacrisis, daalde het ziekteverzuimpercentage flink naar 3,12% (inclusief langdurig zieken en exclusief zwangerschap). In 2021 steeg dit naar de meer gebruikelijke waarde van 4,52%.
Beleidsinventarisatie Voorbereiding bouwstenen / beleidsinventarisatie In 2021, het jaar voor de verkiezingen, zetten we de eerste stap richting de actualisatie van het beleid. Dat wil zeggen dat we in 2021 inventariseerden wat de trends en ontwikkelingen zijn die de komende jaren op ons afkomen. Dit legden we vast in de zogenaamde beleidsverkenning 2022-2025. Ook inventariseerden we wat er leeft onder de inwoners en andere partners. Dat deden we aan de hand van diverse participatietrajecten, dialogen en de Burgerpeiling 2021. Dit alles vormt de voorbereiding voor het opstellen van bouwstenen voor het nieuwe raadsprogramma.
Participatie (routeplanner) In 2021 stelde de gemeenteraad de Routeplanner participatie & communicatie vast. Deze routeplanner helpt ons om de participatie in projecten, beleidsontwikkeling en -uitvoering verder te verbeteren. De gemeenteraad heeft naar aanleiding daarvan diverse startnotities besproken. Hierna gingen het college, de organisatie en vaak ook een projectontwikkelaar verder aan de slag met het betrekken van inwoners en andere partners bij een project. Hoewel er nog veel te leren is, is dit een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van participatie en communicatie in Etten-Leur.
Loonkosten Er is een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) afgesloten met een looptijd tot 1 januari 2023.
96
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
De salarissen stijgen met terugwerkende kracht per 1 december 2021 met 1,5% en per 1 april 2022 met 2,4%.
Gegevensbescherming Voor gegevensbescherming en de bewustwording daarvan vonden in 2021 diverse activiteiten plaats. We legden informatiebeveiliging en privacy steeds beter vast in onze processen. Ondanks de beperkingen door de coronacrisis werkten we verder aan de verhoging van het bewustzijn over gegevensbescherming binnen onze organisatie. We kunnen beveiligingsincidenten en datalekken nooit helemaal voorkomen. Ook in 2021 werden we hier diverse malen mee geconfronteerd. Onze processen om incidenten af te handelen bleken voldoende te werken. Grote schade door beveiligingsincidenten en datalekken wisten we te voorkomen. We leren continu van incidenten en scherpen waar nodig onze maatregelen en procedures verder aan. De verantwoording via de ENSIA-cyclus verliep in 2021 in Etten-Leur goed. ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit. Dit jaar legden we voor het eerst ook verantwoording af voor de Waarderegistratie Onroerende Zaken (WOZ). Onze toezichthouders keurden de kwaliteit van de informatieveiligheid van onze diverse informatiesystemen voor 2021 goed.
Via de ENSIA-tool legden we verantwoording af over: • Basisregistratie Personen (BRP); • Paspoortuitvoeringsregeling (PUN); • Digitale persoonsidentificatie (DigiD); • Waarderegistratie Onroerende Zaken (WOZ); • Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG); • Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT); • Basisregistratie Onderhoud (BRO); • Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet).
Jaarrekening 2021
97 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Rechtmatigheidsverantwoording 2021 Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 21 december 2021 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.280.000.
Bevinding Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten en de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. De geconstateerde afwijkingen zijn:
(bedragen x € 1.000) Inkopen Overige afwijkingen < € 128.000 Totaal
omvang afwijking 318.000 5.000 323.000
Maatregelen Inkopen In het verleden schaften we diverse specifiek gewenste applicaties aan door middel van enkelvoudige inkoopprocedures. Door de financiële omvang hadden deze investeringen breed in de Europese markt moeten worden uitgezet. Ook verlengden we in 2021 een contract voor een zodanig lange tijdsperiode dat de totale contractwaarde boven het wettelijke grensbedrag voor Europese aanbestedingen komt en daarmee financieel onrechtmatig wordt. Om dergelijke financiële onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen is in de tweede helft van 2020 gestart met het volledig digitaliseren van het inkoopproces. Dit moet het doorlopen
98
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
van inkoopprocedures eenvoudiger maken en medewerkers beter ondersteunen bij de keuze van de juiste aanbestedingsprocedure. Ook leidt het digitaliseren van het inkoopproces tot een betere contractregistratie wat helpt bij het verbeteren van het contractmanagement. Deze digitaliseringslag is nagenoeg afgerond en de verwachting is dat we vanaf medio 2022 volgens deze nieuwe manier werken. Overige maatregelen Jaarlijks actualiseren we voor de financieel meest omvangrijke processen de risico’s, beheersmaatregelen en controleplannen. In verband met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording besteden we hier in 2022 nog nadrukkelijker aandacht aan. Op deze manier werken we aan de ambitie om als gemeente Etten-Leur 'aantoonbaar financieel in control' te zijn en financiële onrechtmatigheden verder te beperken. Bewuste afwijkingen In 2021 is enkele malen bewust afgeweken van de wet- en regelgeving. Deze onrechtmatigheden hebben betrekking op een aantal specifieke applicaties. Om deze applicaties op korte termijn te vervangen zijn forse investeringen nodig. Ook heeft het vervangen van deze applicaties grote gevolgen voor de bedrijfsvoering. Het oplossen van deze onrechtmatigheden vinden wij daarom op dit moment niet opwegen tegen de financiële en bedrijfsvoering aspecten.
Jaarrekening 2021
99 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022
Indicatoren Het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten verplicht gemeenten een aantal beleidsindicatoren op te nemen. Indicatoren Formatie Fte
2021 Etten-Leur
waarde eenheid 6,8 per 1.000 inwoners
Bezetting Fte
2021 Etten-Leur
Apparaatskosten
2021 Etten-Leur
Externe inhuur
2021 Etten-Leur
3,5%
kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen
Overhead
2021 Etten-Leur
11,0%
kosten overhead als % van de totale lasten
6,6
per 1.000 inwoners
€ 604 per inwoner
100
Jaarrekening 2021 Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 27-06-2022