CConstaterende datEtten-Leur
Koppel je AI →
Document · PDF

Etten-Leur - Begroting 2027 def

Raad besluit 9 november 2026, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: . Begroting 2027 inclusief college uitvoeringsplan 2026-203054.386 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 7

We voorkomen hiermee ook problemen met de levering van conventionele lampen en het risico op verwachte prijsstijgingen daarvan. In 2023 stelde de raad het Beheer- en investeringsplan Verkeersregelinstallaties vast. Tot en met 2032 zijn alle kosten en ontwikkelingen aan de huidige verkeersregelinstallaties in beeld. Als er door plannen en uitbreidingen van Etten-Leur extra verkeersregelinstallaties nodig zijn passen we het beheer- en investeringsplan aan. Leurse Haven We reserveren al enkele jaren budget voor het vervangen van de oeverbescherming in de kom van de Leurse Haven. Vanaf 2023 zijn we in overleg met de Provincie en Waterschap Brabantse Delta over wie de vaarwegbeheerder wordt van de Leurse Haven. Dit najaar voert het Waterschap een kwaliteitsschouw uit in opdracht van de Provincie en de gemeente. Op basis van deze schouw bepalen we de achterstand in het onderhoud en wat er financieel nodig is om het onderhoud weer op peil te brengen. We verwachten dat de Provincie aan het einde van dit jaar een aanwijsbesluit neemt. Westpolderplas In 2023 is het onderzoek naar de blauwalgenproblematiek afgerond en voorgelegd aan de gemeenteraad. Er zijn verschillende maatregelen tegen de blauwalgen onderzocht. Iedere maatregel heeft duidelijke voor- en nadelen en daarnaast lopen de kosten daarvan behoorlijk uiteen.

In theorie kunnen de overgebleven maatregelen allemaal de blauwalgengroei tegen gaan, maar geen enkele maatregel geeft hiervoor een volledige garantie op succes. In overleg met Waterschap Brabantse Delta kwam één maatregel naar voren als het meest effectief en gewenst. Een gespecialiseerd adviesbureau voerde een deskundige beoordeling uit en stelde een werkplan op met een kostenraming. Hieruit blijkt het probleem complexer en de kosten om dit op te lossen veel hoger dan verwacht. We informeerden eind 2025 de raad. 136 Begroting 2027- concept In 2026 zijn de voorbereidingen gestart voor het afdekken van de voedselrijke bodem met een laag zand. Een adviesbureau gaat het werk voorbereiden en stelt een gedetailleerde kostenraming op. Voorlopig houden we de reeds bestaande raming van € 3,5 miljoen aan. De werkzaamheden zijn gepland voor de winter van 2027/2028. Sloten en waterlopen Er is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst gesloten met het waterschap voor het maaien van sloten en watergangen. Daarnaast is een losstaande overeenkomst opgesteld voor het binnenstedelijk baggeren. Deze werkzaamheden staan gepland voor uitvoering in 2026 en 2027. Voor het baggeren volgen we de planning van het waterschap. Wanneer de planning bekend is actualiseren we het gemeentelijk Slootbeheerplan. In 2027 starten we met het opstellen van het Gemeentelijk Waterplan.

Hierin willen we het Slootbeheerplan integreren. Begraafplaats We zorgen voor het gebruikelijke onderhoud. Daarnaast knappen we in 2027 de begraafplaats op, zoals het herstellen van de paden, aanvullen van grind en verbeteren van de ontvangstruimte voor asverstrooiingen. Hierbij bekijken we meteen de mogelijkheden om de entree en centrale plaats voor afscheid, aantrekkelijker en groener te maken. Parkeermeters We zorgen voor het gebruikelijke onderhoud. Hiervoor volgen we een cursus bij de leverancier van de automaten. Daarnaast laten we een onderzoek uitvoeren naar de staat van onderhoud van de parkeermeters. Speelplannen In het vastgestelde speel- en beweegbeleid van 2024 staat de vernieuwde visie met financiële consequenties voor de komende jaren. We willen dat kinderen en senioren gestimuleerd worden om te spelen en te bewegen omdat dit goed is voor hun gezondheid en helpt om problemen te voorkomen. Het speel- en beweegbeleid vormt de basis voor de speelplannen per wijk en vervanging van bovenwijkse voorzieningen. Iedere wijk is eenmaal tussen de 7 en 10 jaar aan de beurt voor een speelplan. De kosten hiervan namen we op in het investeringsplan. Daarnaast wordt er uitgebreid met nieuwbouwprojecten. Ook kan het zijn dat er met projectwerkzaamheden zoals het vervangen van riolering toestellen eerder (moeten) worden vervangen.

We realiseerden speelhofjes in de tijdelijke wijk Haansberg (Veldbloemenhof). De wijk Baai is onderzocht. Daar werden na participatie met de buurten eind 2025 speelplekken vernieuwd. Ook is op de achtergrond een start gemaakt met de speelplannen voor de centrumwijken Oost en West. En worden plannen opgesteld voor nieuwbouwwijken als Haansberg en Lage Vaartkant. Het onderhoud van speeltoestellen en de ondergrond gebeurt secuur. Drie keer per jaar wordt er een operationele inspectie door ons uitgevoerd en één keer per jaar een veiligheidsinspectie door 137Begroting 2027- concept een erkend inspectiebedrijf. We brengen verbeteringen aan die uit deze inspecties voortvloeien met het beschikbare beheer- en onderhoudsbudget. Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen De gemeente kent voor het onderhoud gebouwen het volgende beheerplan: Vaststelling Actualisatie Kwaliteitsniveau Achterstallig onderhoud Meerjaren onderhoudsplanning gemeentelijke objecten 2018 jaarlijks Zie hieronder Nee Het MJOP is de leidraad voor het geplande groot onderhoud. In de onderhoudsplanning maken we een inschatting van de onderhoudswerkzaamheden voor de volgende tien jaren. De raad stelt het nieuwe onderhoudsplan in 2026 vast. Voor de inzet van het gemeentelijk vastgoed hanteren we het accommodatiebeleid als leidraad.

We hanteren voor het onderhoud van gebouwen de volgende kwaliteitsniveaus: gewenst kwaliteitsniveau Gemeentelijke panden Goed = voldoen aan alle wet- en regelgeving en beperkte hoeveelheid achterstallig onderhoud. Gemeentelijke panden die worden gesloopt, gerenoveerd of verkocht Minimum = alleen het hoogst noodzakelijke onderhoud dat nodig is om het gebouw veilig en volgens wet- en regelgeving te gebruiken. We proberen slimme combinaties te maken met projecten op het gebied van renovatie, verduurzaming en optimalisering van gemeentelijke gebouwen. Zo kunnen we onderhoudswerkzaamheden efficiënt uitvoeren en overlast beperken. De gemeenteraad stelde een krediet beschikbaar voor het opstellen van een voorlopig ontwerp voor de nieuwbouw van de Gemeentewerf. De nieuwbouw vindt plaats op de nieuwe locatie Verschuurweg. De uitwerking volgt in 2027. Onderhoud kapitaalgoederen elektrische installaties gemeentelijke objecten Volgens het Arbeidsomstandighedenbesluit zijn we verplicht om de veiligheid van de elektrische installaties van gemeentelijke objecten en de veiligheid van de medewerkers om het werken aan elektrische installaties te borgen. Om aan deze eisen te voldoen hanteren we de norm NEN 3140. We brachten de lokale gevolgen, de procedures en risico’s in beeld in een 'Zorgsysteem Beheersing Elektrische Bedrijfsvoering NEN 3140'.

Binnen dit zorgsysteem is onder andere bepaald dat we alle installaties en aansluitingen periodiek inspecteren en personen periodiek instrueren hoe zij werkzaamheden aan de elektrische installaties mogen uitvoeren. Voor de benodigde financiële middelen beschikken we over de voorziening veiligheid elektrische installaties. De keuringen die we in 2026 uitvoeren vormen de basis voor eventuele herstel- en vervangingsmaatregelen in 2027. 138 Begroting 2027- concept Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties De gemeente kent voor het ‘Onderhoud Buitensportaccommodaties en gymlokalen’ beheerplannen. Het grootschalig onderhoud is bij de betreffende onderdelen opgenomen en door de raad in maart 2026 vastgesteld: Vaststelling | Actualisatie | Kwaliteitsniveau | Achterstallig onderhoud Grootschalig en planmatig onderhoud | 2026 | 2045 | Normen van NOC*NSF en | Nee sportaccommodaties | Kennisinstituut Kiwa ISA-sport Planmatig onderhoud gymnastiek-inventaris | 2026 | 2045 | Normen KVLO (Koninklijke | Nee Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding) en richtlijnen van NOC*NSF Een extern bureau actualiseerde het grootschalig en planmatige onderhoudsplan (MJOP) en stelde het bij. Buitensportaccommodaties Voor het onderhoudsniveau aan buitensportaccommodaties hanteren we de normen van NOC*NSF.

Voor het periodiek grootschalig onderhoud van buitensportaccommodaties, zoals sportvelden en de atletiekbaan, storten we jaarlijks € 930.000 in een onderhoudsvoorziening. We hanteren hierbij onder andere de volgende uitgangspunten voor grootschalig onderhoud. Natuurgrasvelden (voetbal, rugby, honk- en softbal, • Eenmaal in de 10 - 15 jaar een toplaag renovatie. binnenterrein atletiek) | • Eenmaal in de 30 jaar renovatie toplaag, onderbouw en drainage Kunstgrasvelden voetbal en korfbal | • Eenmaal in de 10 jaar een toplaag renovatie. • Eenmaal in de 30 jaar renovatie toplaag, onderbouw en drainage. (Semi) watervelden (hockey) | • Eenmaal in de 10 jaar een toplaag renovatie. • Eenmaal in de 30 jaar renovatie toplaag, onderbouw en drainage. Verhard veld (Trivium/handbal en Multi court) | • Eenmaal in de 10 jaar toplaag coating. • Eenmaal in de 30 jaar nieuwe verharding. Atletiekbaan | • Eenmaal in de 10 jaar een toplaag renovatie. • Eenmaal in de 30 jaar renovatie toplaag, onderbouw en drainage. We plannen de vervanging van de velden en banen op basis van de verwachte technische en economische levensduur. Voordat we daadwerkelijk besluiten om een veld te vervangen, voeren we altijd eerst een technische keuring uit. Waar nodig zetten we hiervoor onafhankelijke deskundigheid in. Als uit de keuring blijkt dat de levensduur langer is, dan houden we die uiteraard aan.

Waar mogelijk combineren we onderhoud en aanbesteding om efficiency en financiële voordelen te behalen. Inventaris gymlokalen Voor het onderhoudsniveau aan gymtoestellen gebruiken we de basisinventarislijst voor gymlokalen zoals gehanteerd door de Koninklijke Vereniging voor Leraren Lichamelijke Opvoeding Begroting 2027- concept | 139 (KVLO). De geplande onderhoudswerkzaamheden voor de inventaris van gymlokalen betalen we uit de hiervoor gevormde voorziening. De voorziening is voldoende om voor een langere periode het gewenste kwaliteitsniveau te behouden. We laten de noodzaak voor gepland groot onderhoud extern toetsen. In 2026 is de basisinventarislijst voor gymlokalen nagelopen en per locatie aangevuld. Grootschalig beheer gymlokalen • Binnen de planning houden we rekening met een door de leverancier ingeschatte afschrijvingstermijn voor dat specifieke materiaal. We combineren die informatie met onze eigen ervaringen uit de afgelopen jaren. In elk geval moet een veilig gebruik gewaarborgd zijn. • Sommige materialen gaan in de ene gymzaal langer mee dan in andere zalen. Dat heeft te maken met de mate en (vrije) vorm van gebruik door de leerkrachten. Of we materiaal inderdaad volgens de planning vervangen baseren we op het resultaat van een periodieke veiligheidskeuring door een deskundige instantie. • Het werkelijke bedrag dat we aan onderhoud uitgeven verschilt per jaar.

Niet al het materiaal heeft eenzelfde kostprijs en levensduur. De onderhoudsvoorziening die gekoppeld is aan het beheerplan gyminventaris nivelleert de kosten per jaar. Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen In de tabel leest u de kosten voor het onderhoud van de kapitaalgoederen. (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Wegbeheer | -3.158 | -4.874 | -5.269 | -5.649 | -5.876 Openbaar groen | -3.767 | -5.024 | -5.109 | -5.190 | -5.260 Gebouwen | -1.147 | -1.640 | -1.619 | -1.601 | -1.581 Sportaccommodaties | -1.405 | -1.823 | -1.827 | -1.857 | -1.834 Riolering | -1.575 | -2.133 | -3.167 | -3.534 | -3.691 Afval | -73 | -130 | -130 | -130 | -130 Civieltechnische bouwwerken | -24 | -310 | -169 | -136 | -137 Gymlokalen | -118 | -161 | -161 | -174 | -172 Openbare verlichting | -552 | -818 | -857 | -858 | -854 Parkeergarage | 407 | -22 | -77 | -73 | -62 Sloten en waterlopen | -95 | -142 | -99 | -126 | -126 Totaal | -11.507 | -17.077 | -18.483 | -19.328 | -19.724 140 | Begroting 2027- concept Financiering Financieringsbehoefte 2027 Financiering is de manier waarop de gemeente geld aantrekt of geld (tijdelijk) belegt. Dit noemen we de financieringsfunctie. De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) vormt de basis voor het uitvoeren van de financieringsfunctie. Het totaalbedrag aan opgenomen leningen is begin 2027 € 105 miljoen.

Dit bedrag is exclusief de leningen die we eind 2026 eventueel nog aantrekken. Het gemiddelde rentepercentage hiervan is 2,04%. Het bedrag wat we dan nog tekort komen (financieringstekort) vullen we aan met kasgeldleningen. De financieringsbehoefte loopt in 2027 op met ongeveer € 33 miljoen. Naast herfinanciering van aflopende leningen is dit geld nodig voor de realisatie van de Omgevingsvisie, realisatie van de nieuwe wijk Haansberg, rioleringsprojecten en reconstructies en onderhoud van wegen. We benutten zoveel mogelijk de kasgeldlimiet. Wanneer de financieringsbehoefte hoger is, trekken we langlopende leningen aan. Hoe hoog de financieringsbehoefte daadwerkelijk wordt, is afhankelijk van het tijdstip waarop de uitgaven en inkomsten plaatsvinden. Uitgangspunten rente financiering Voor de kortlopende leningen (korter dan 1 jaar) gaan we in de begroting 2027 uit van een rentepercentage van 2,25%. Bij de langlopende leningen gebruiken we 3,25%. Een overzicht van de leningen leest u hier. Kasgeldlimiet De rente voor kortlopende en langlopende leningen is de afgelopen periode redelijk stabiel. In eerste instantie vullen we de financieringsbehoefte in met kasgeldleningen. Dit kan slechts tot de kasgeldlimiet. Daarboven financieren we met langlopende geldleningen. Indien de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt gunstig zijn kan het zijn dat we al eerder overgaan tot langlopende geldleningen.

De kasgeldlimiet is het maximale bedrag waarmee een financieringstekort met een kortlopende lening gefinancierd mag worden (Wet fido). De kasgeldlimiet voor 2027 is: (bedragen x € 1.000) | 2027 Begrotingstotaal 2027 | 198.251 Toegestane kasgeldlimiet (8,5%) | 16.851 Begroting 2027- concept | 141 Renterisiconorm Om te voorkomen dat er jaarlijks grote wijzigingen zijn in de rentelasten, schrijft de Wet financiering decentrale overheden de renterisiconorm voor. De jaarlijkse aflossingen en wijzigingen in de rente (bijvoorbeeld bij een rentevaste periode) mogen niet groter zijn dan 20% van het begrotingstotaal. (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingstotaal | 198.251 | 199.109 | 192.685 | 196.041 Renterisiconorm 20% van het begrotingstotaal | 39.650 | 39.822 | 38.537 | 39.208 Aflossingen geldleningen | 15.000 | 20.000 | 10.000 | 5.000 Ruimte onder de renterisiconorm | 24.650 | 19.822 | 28.537 | 34.208 Uit de tabel blijkt dat de gemeente ruimschoots voldoet aan de renterisiconorm. Renteschema Aan onze investeringen en grondexploitaties rekenen we rente toe. Dit berekenen we over de boekwaarde per 1 januari 2027. Het percentage voor 2027 is 1,25%. Dit percentage is lager dan de marktrente. De reden hiervoor is: • een groot gedeelte van onze financiering halen we uit eigen financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen).

Deze financiering kost ons 0%; • onze leningportefeuille bestaat uit leningen met een verschillend rentepercentage. Deze leningen samen leveren een gemiddeld percentage op. De commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) adviseert om onderstaand renteschema op te nemen. (bedragen x € 1.000) | begroot 2027 1. De externe rentelasten over korte en lange financiering | 1.988 2. Rentelasten verwacht financieringstekort | 720 3. De externe rentebaten | -31 Saldo rentelasten en rentebaten | 2.677 4. De rente die aan grondexploitatie moet worden doorberekend | -882 5. De rente van projectfinancieringen die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | 0 -882 Aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.795 6. Rente over eigen vermogen | - 7. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) | - 8. Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.795 9. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) | -2.367 10. Renteresultaat op het taakveld treasury | -572 Uit dit schema valt het volgende op te maken: 142 | Begroting 2027- concept 1. de totale rentelasten over de huidige leningen zijn € 1.988.000; 2. om in 2027 alle uitgaven te betalen moeten we lenen. De rentelasten hiervan begroten we op € 720.000; 3. de totale rentebaten begroten we op € 31.000. De netto rentelast is daardoor € 2.677.000; 4.

we rekenen € 882.000 toe aan de grondexploitaties (rente grondbedrijf 1,25% over een boekwaarde van € 70.500.000); 8. de netto rentelast is € 1.795.000. De boekwaarde van de activa is € 189.400.000. De omslagrente is daarmee 0,95%. We houden deze gelijk aan 2026 op 1,25%; 9. aan overige activa rekenen we € 2.367.000 toe (1,25% over een boekwaarde van € 189.400.000); 10. het renteresultaat is € 572.000 (het verschil tussen de 0,95% en 1,25%). Opgenomen geldleningen restant | rente | aflossing | restant (bedragen x € 1.000) | datum | looptijd | aflossing | rente | 01-01-2027 | 2027 | 2027 | 31-12-2027 Waterschapsbank | 28-03-2020 | 38 | 2058 | 2,530% | 10.000 | 253 | 0 | 10.000 Waarborgfonds voor de | 28-02-2020 | 15 | 2035 | 0,290% | 5.000 | 14 | 0 | 5.000 Zorgsector Waarborgfonds voor de | 19-03-2020 | 20 | 2040 | 0,160% | 5.000 | 8 | 0 | 5.000 Zorgsector Bank Nederlandse | 26-06-2020 | 10 | 2030 | 0,185% | 5.000 | 9 | 0 | 5.000 Gemeenten Bank Nederlandse | 15-02-2022 | 10 | 2032 | 0,695% | 10.000 | 70 | 0 | 10.000 Gemeenten Provincie Gelderland | 01-04-2022 | 15 | 2037 | 1,380% | 10.000 | 138 | 0 | 10.000 Bank Nederlandse | 01-06-2022 | 5 | 2027 | 1,310% | 5.000 | 27 | 5.000 | 0 Gemeenten Provincie Gelderland | 01-11-2023 | 10 | 2033 | 3,580% | 5.000 | 179 | 0 | 5.000 Provincie Groningen | 01-03-2024 | 10 | 2034 | 2,990% | 10.000 | 299 | 0 | 10.000 Bank Nederlandse | 28-03-2024

| 5 | 2029 | 2,998% | 10.000 | 300 | 0 | 10.000 Gemeenten Bank Nederlandse | 28-10-2025 | 2 | 2027 | 2,030% | 10.000 | 169 | 10.000 | 0 Gemeenten Bank Nederlandse | 28-11-2025 | 3 | 2028 | 2,370% | 10.000 | 237 | 0 | 10.000 Gemeenten Gemeente Zwolle | 10-04-2026 | 2 | 2028 | 2,840% | 10.000 | 284 | 0 | 10.000 105.000 | 1.987 | 15.000 | 90.000 Begroting 2027- concept | 143 Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling De organisatie ontwikkelt zich om te blijven voldoen aan de wensen en behoeften van de samenleving nu en in de toekomst. We werken aan de bestuurlijke doelen op een manier die past bij de uitgangspunten van het raadsprogramma. Onze organisatieontwikkeling is gebaseerd op vijf bouwstenen: Etten-Leur maken we samen, we leren en experimenteren, we maken slim gebruik van digitale ontwikkelingen, we doen wat we zeggen en werken aan onze doelen en ambities. Daarbij bepalen het nieuwe raadsprogramma en college-uitvoeringsplan onze agenda. 2026 stond in het teken van het nieuwe raadsprogramma en een nieuw college-uitvoeringsplan. In 2027 gaan we daarmee aan de slag. De organisatie past zich waar nodig aan om het programma te realiseren. Rechtmatigheid en privacy Rechtmatigheidsverantwoording Sinds 2023 legt het college zelf rechtstreeks verantwoording af over de  financiële rechtmatigheid.

Dit gebeurt in de jaarrekening door middel van een wettelijk voorgeschreven rechtmatigheidsverantwoording en een verplichte toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. Privacy- en informatiebeveiliging De gemeente verwerkt bij haar werkzaamheden veel informatie, waaronder persoonsgegevens van inwoners, medewerkers, bestuurders, leveranciers en samenwerkingspartners. Het zorgvuldig beschermen van deze gegevens en de bijbehorende systemen is belangrijk voor een betrouwbare dienstverlening, een goed functionerende organisatie en het vertrouwen van inwoners en partners. Digitalisering speelt een steeds grotere rol binnen de gemeentelijke dienstverlening. Daardoor neemt ook de afhankelijkheid van informatiesystemen, gegevensuitwisseling en externe leveranciers toe. Daarnaast brengen nieuwe technologische ontwikkelingen, zoals kunstmatige intelligentie (AI), nieuwe kansen én risico’s met zich mee. Cyberaanvallen, datalekken, ransomware en verstoringen van digitale diensten kunnen gevolgen hebben voor zowel de organisatie als inwoners. Ondanks de maatregelen die worden getroffen, kunnen incidenten niet volledig worden voorkomen. De gevolgen kunnen variëren van tijdelijke uitval van systemen tot financiële schade, herstelkosten, juridische gevolgen en reputatieschade.

Om deze risico’s te beheersen blijven we werken aan het versterken van de digitale weerbaarheid en het verder verbeteren van informatiebeveiliging en privacybescherming. Hierbij vormen de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en nieuwe wet- en regelgeving, zoals de Cyberbeveiligingswet en de AI Act, belangrijke uitgangspunten. 144 Begroting 2027- concept Ontwikkelingen in 2027 In 2027 ligt de focus op het verder ontwikkelen van een duurzame en toekomstbestendige aanpak voor privacy en informatiebeveiliging. De gemeente versterkt de sturing en het toezicht op deze onderwerpen, zodat risico’s tijdig worden gesignaleerd en verbeteringen structureel worden doorgevoerd en geborgd. Beleid, procedures en beveiligingsmaatregelen worden waar nodig aangepast en geactualiseerd. Ook wordt de regie op leveranciers versterkt en wordt blijvend geïnvesteerd in de kennis en deskundigheid van medewerkers. We bereiden ons voor op nieuwe Europese regelgeving. Hiervoor voeren we impactanalyses uit, beoordelen we processen en systemen en waar nodig treffen we organisatorische en technische maatregelen. Tegelijk houden we aandacht voor bewustwording en veilig gedrag van medewerkers, management en bestuur.

Duidelijke afspraken, transparantie, goede meldprocedures, inzicht in risico’s en een heldere verantwoording over privacy en informatiebeveiliging blijven daarbij belangrijk. We blijven investeren in het voorkomen van incidenten, het monitoren van risico’s en het snel herstellen van verstoringen. Het uiteindelijke doel is dat privacy, informatiebeveiliging en digitale weerbaarheid een vanzelfsprekend onderdeel zijn van de dagelijkse werkzaamheden, besluitvorming en dienstverlening van de gemeente. Zo kunnen inwoners erop vertrouwen dat zorgvuldig en veilig wordt omgegaan met hun gegevens. Personele sterkte 2027 formatieformatie organisatie eenheid | 2026 | 2027 Gemeentesecretaris /Algemeen directeur | 1,0 | 1,0 Control | 4,7 | 4,2 Raadsgriffie | 4,5 | 6,5 Managementteam | 3,0 | 3,0 Vakafdelingen | 335,8 | 369,4 Personele sterkte | 349,0 | 384,1 College B&W | 4,0 | 6,0 Raadsleden | 29,0 | 29,0 Burgerleden | 12,0 | 18,0 Totaal | 394,0 | 437,1 Bedrijfsvoeringsrisico's Technologische ontwikkelingen en digitale vaardigheden Technologie ontwikkelt zich in hoog tempo, waardoor het voor de organisatie een uitdaging is om bij te blijven en tijdig te anticiperen op relevante innovaties.

Het niet tijdig invoeren van nieuwe technologieën kan leiden tot inefficiëntie, verhoogde kosten, verminderde dienstverlening en een achterstand ten opzichte van andere overheden, het bedrijfsleven en/of de samenleving. Bepaalde technologische ontwikkelingen, zoals AI, zorgen voor toenemende digitalisering van processen, communicatie en dienstverlening. Dit leidt tot hogere eisen aan digitale vaardigheden van onze medewerkers. Als deze vaardigheden onvoldoende aanwezig zijn kan dat leiden tot het uitblijven van de met deze ontwikkelingen gepaard gaande versnelling van de productiviteit. Maar ook tot verminderde inzetbaarheid van medewerkers, hogere opleidingskosten, meer kans op Begroting 2027- concept | 145 fouten, verhoogde afhankelijkheid van externen en verminderde continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening. Krapte op de arbeidsmarkt Door krapte op de arbeidsmarkt en de vergrijzing wordt het een uitdaging om goed gekwalificeerde medewerkers aan te trekken, te behouden en te ontwikkelen. Hierdoor bestaat het risico dat kennis verdwijnt, vacatures langer openstaan of slechts tegen hogere loonkosten kunnen worden ingevuld. Dit kan ertoe leiden dat we onze doelstellingen vertraagd of niet realiseren en dat we onze wettelijke taken niet voldoende kunnen uitvoeren.

Daarnaast kan dit leiden tot verhoogde werkdruk bij het resterende personeel, verhoogde inhuur van extern personeel en overschrijding van de personeelsbegroting. Tot slot kan onderbezetting de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening onder druk zetten. Onzekerheid rijksbeleid De algemene uitkering van het Rijk is onze grootste bron van inkomsten. Hiermee dekken we onder meer de uitgaven die we doen bij de uitvoering van taken die door het Rijk aan de gemeente zijn opgedragen. Het gaat onder andere om uitgaven van de Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdzorg, maar ook investeringen in onderwijshuisvesting en infrastructuur. Inmiddels is een nieuw kabinet aangetreden. Het risico bestaat dat er een andere financiële prioritering plaatsvindt waarbij gekort wordt op diverse rijksuitkeringen aan de gemeenten. Naast de financiële onzekerheid is het rijksbeleid ook qua inhoud verre van stabiel te noemen. Het risico is dat lange termijnplanning daardoor lastig is en we hiermee onze doelstellingen en ambities uit het raadsprogramma deels of niet kunnen waarmaken. Continuïteit dienstverlening De gemeentelijke organisatie wordt steeds afhankelijker van digitale systemen, externe leveranciers en regionale of landelijke ketenpartners.

De kans neemt toe dat de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening onder druk komt te staan door crises of verstoringen, zoals uitval van ICT, cyberincidenten, stroomstoringen, geopolitieke spanningen en verstoringen in ketens of bij leveranciers. Wanneer onvoldoende wordt geïnvesteerd in voorbereiding, uitwijkmogelijkheden en crisisbestendige processen kan dit leiden tot vertraging of uitval van essentiële dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Afhankelijkheid van externe partijen en individuen Er is sprake van een steeds groter wordende afhankelijkheid van externe partijen en individuen. Was deze afhankelijkheid in het verleden beperkt tot bijvoorbeeld gas, water, elektriciteit en de telefoonaansluiting. Inmiddels zijn we voor een belangrijk deel van onze dienstverlening afhankelijk van digitale systemen in ‘the cloud’ en beschikbaarheid van internet. Onze data is hiermee op externe locaties komen te staan. Oplopende spanningen in de wereld kan de beschikbaarheid van deze diensten en onze data bedreigen. Dit kan gevolgen hebben voor de continuïteit van de bedrijfsvoering en dienstverlening. 146 Begroting 2027- concept Indicatoren In de programma's nemen we de verplichte beleidsindicatoren op uit Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV).

De overige verplichte indicatoren uit het BBV nemen we hier op: Overige verplichte indicatoren | waarde | eenheid Formatie Fte | 2027 | 8,3 per 1.000 inwoners Bezetting Fte | 2027 | 7,6 per 1.000 inwoners Apparaatskosten | 2027 | 884 | euro per inwoner Externe inhuur | 2027 | 3,3 kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen Overhead | 2027 | 8,6 kosten overhead als % van de totale lasten Begroting 2027- concept | 147 Verbonden partijen Wat zijn verbonden partijen? Verbonden partijen zijn organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Bestuurlijk belang We spreken over een bestuurlijk belang wanneer de gemeente een zetel heeft in het bestuur van die organisatie of wanneer de gemeente stemrecht heeft. De gemeente heeft op die manier zeggenschap in de organisatie. Financieel belang We spreken over een financieel belang wanneer de gemeente de kosten draagt als de organisatie failliet gaat of als de organisatie haar verplichtingen niet nakomt. Of als de gemeente risico draagt over ingelegd kapitaal, zoals bij het bezit van aandelen. Tweede bestuursrapportage 2026 Geen bijzonderheden. Zienswijzen Op 22 juni 2026 nam de gemeenteraad kennis van de ontwerpbegrotingen 2027 van de verschillende gemeenschappelijke regelingen. De gemeenteraad diende geen zienswijzen in over de ontwerpbegrotingen 2027.

Richtlijnen kaders begroting 2028 van de gemeenschappelijke regelingen In de nota Verbonden Partijen zijn de volgende financiële richtlijnen vastgelegd: 1. We verwachten van het bestuur van de gemeenschappelijke regeling dat zij een structureel sluitende meerjarenbegroting, waarin vier jaar vooruit wordt gekeken, aanbiedt aan de deelnemers. De gemeenschappelijke regeling vermeldt duidelijk de uitgangspunten die gebruikt zijn voor de begroting voor het komende jaar. In de begroting voor het komende jaar neemt de gemeenschappelijke regeling ook een overzicht op met de bijdragen voor de komende vier jaar per deelnemer. 2. De begroting wordt opgesteld op basis van ongewijzigd beleid. Er worden dus geen nieuwe taken of uitbreiding van bestaande taken in de primitieve begroting opgenomen, behalve als dit eerder door het algemeen bestuur is besloten. 3. De begroting bevat een overzicht met het verloop van aanwezige reserves. In dit overzicht is te zien wanneer de reserve wordt ingezet en voor welk bedrag per jaar. Hierin wordt ook het doel van de reserve omschreven. Wanneer een reserve 2 jaar of langer niet wordt ingezet, dan legt de gemeenschappelijke regeling de instandhouding of vrijval van deze reserve in de besluitvorming bij de ontwerpbegroting voor. Het uitgangspunt is dat deze reserve op dat moment vrijvalt.

Wordt er niet besloten tot vrijval dan geeft de gemeenschappelijke regeling 148 Begroting 2027- concept in de ontwerpbegroting de planning en het doel van de uitgaven voor deze reserve opnieuw aan. Via de ontwerpbegroting worden de gemeenteraden in de gelegenheid gesteld hierop een zienswijze in te dienen. 4. De bijdrage van de deelnemende gemeenten in de begroting voor het komende jaar stijgt maximaal met de geldende CAO-indexering, overige CAO-afspraken en de prijsontwikkeling uit de meest recente circulaire. Voor het opstellen van zowel de kaderbrief als de begroting gebruikt de gemeenschappelijke regeling de dan meest recente circulaire voor zowel de loon- als de prijsindex. Hiervoor gebruiken we de meest recente ramingen zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan van het Centraal Plan Bureau. Voor de loonontwikkeling wordt hierbij ‘de index van de loonvoet sector overheid’ gevolgd en voor de prijsontwikkeling ‘de index van de netto materiële consumptie’. De verbonden partij geeft bij de kaderbrief en de begroting een specificatie weer van de verhouding lonen/prijzen in haar exploitatiebegroting.

Voor het opvangen van afwijkingen tussen de indexeringen die in de begroting zijn opgenomen en de werkelijke CAO-indexering, overige CAO-afspraken en de werkelijke prijsontwikkeling houdt de verbonden partij een beperkte algemene reserve aan om de bedrijfsvoering in het lopende boekjaar te kunnen continueren zonder dat hiervoor een beroep moet worden gedaan op de deelnemers en een zienswijzenprocedure moet worden gevolgd. Uiteraard wijzigt de deelnemersbijdrage ook wanneer er wijzigingen zijn in de kwantiteit van de dienstverlening die de deelnemers afnemen. 5. Een besluit van het algemeen bestuur van een verbonden partij tot instelling van een algemene reserve is goed gemotiveerd, onderbouwd en voorzien van bijbehorende spelregels. Op dit besluit van het algemeen bestuur wordt een zienswijzemogelijkheid geboden aan de deelnemende gemeenten bij de concept-begroting(wijziging). De algemene reserve wordt aangevuld tot de maximale hoogte zoals vastgesteld door het algemeen bestuur. Voor het bepalen van de omvang van de (beperkte) algemene reserve kan het algemeen bestuur een advies vragen aan de accountant, maar de algemene reserve bedraagt niet meer dan 8% van de totale lasten in de begroting (uitgangspunt is en blijft dat de weerstandscapaciteit bij de deelnemers wordt aangehouden). 6. Een positief jaarrekeningresultaat wordt uitgekeerd aan de deelnemers.

De gemeenschappelijke regeling kan hier alleen van afwijken door een duidelijk en gemotiveerd voorstel voor resultaatbestemming voor te leggen aan het algemeen bestuur. Over een dergelijk voorstel besluit het algemeen bestuur. 7. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing beschrijft de gemeenschappelijke regeling de risico’s met de meeste impact en de getroffen beheersingsmaatregelen. Ook geeft de gemeenschappelijke regeling inzicht in de benodigde weerstandscapaciteit. Beleidsmatige richtlijnen Voor de gemeenschappelijke regelingen de Gemeentelijke Gezondheidsdienst West-Brabant (GGD), Gemeenschappelijke Regeling Intergemeentelijke Sociale Dienst Werkplein Hart van West- Brabant, de Omgevingsdienst (OMWB), Regio West-Brabant (RWB), Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap West Noord-Brabant (WVS), de Regionale Ambulancevoorziening (RAV) en 149Begroting 2027- concept de Gemeenschappelijke Regeling West-Brabants Archief (WBA) nemen we ook beleidsmatige richtlijnen op. 150 Begroting 2027- concept Wie zijn onze verbonden partijen? 151Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB) Instellingsbesluit Website Openbaar belang De heffing en invordering van belastingen en de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken en de Basisadministratie Adressen en Gebouwen.

Risico's • Een daling van de rente op de kapitaalmarkt zorgt voor lagere renteopbrengsten. Dit is een beperkt risico. • Aansprakelijkheid in verband met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG): De uitvoering van de AVG is voor een data gestuurde organisatie als de BWB extra risicogevoelig. Ondanks getroffen maatregelen blijft het risico van bijvoorbeeld een datalek aanwezig. • Bedrijfsvoering: De werkzaamheden binnen de BWB veranderen, dit vraagt om een flexibele invulling van het personeelsbestand in de toekomst. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het moeilijk om cruciale functies in te vullen en is er een risico op schijnzelfstandigheid bij inhuur. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 991.000 | 997.000 | 1.040.000 | 1.088.000 | 1.137.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 200.000 | 200.000 Vreemd vermogen | 9.317.000 | 9.167.000 152 | Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Beschermd Wonen regio Breda Instellingsbesluit Openbaar belang Vormgeven, uitvoeren en financieren van Beschermd Wonen voor kwetsbare inwoners. Risico's Een plotseling extra toename met enkele cliënten kan een groot effect hebben op de regionale begroting.

Bijdrage Etten-Leur 2026 2027 Begroting 0 0 153Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdienst West Brabant (GGD) Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het uitvoeren van de Wet publieke gezondheid en toezichtstaken van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen. Risico's • Veranderingen in het basistakenpakket en plustakenpakket kunnen leiden tot ongedekte vaste kosten bij de GGD. • Er ligt een risico op het gebied van (on)voldoende capaciteit in crisissituaties. Richtlijnen kaders begroting 2028 Beleidsmatige richtlijnen: • Uitvoering meerjarenbeleidsplan. Wij verwachten dat de GGD West-Brabant in de kadernota en Beleidsbegroting 2028 duidelijk weergeeft met welke concrete plannen en activiteiten invulling wordt gegeven aan het meerjarenbeleidsplan 2027-2030 en aan de gezamenlijke regionale en lokale gezondheidsopgaven. Daarbij maakt de GGD inzichtelijk welke resultaten in 2028 worden beoogd en hoe deze bijdragen aan de ambities uit de gezamenlijke toekomstvisie ‘Wij maken samen gezond gewoon’. • Inzicht in producten, prestaties en kosten.

Wij verwachten van de GGD dat zij in de kadernota en Beleidsbegroting 2028 transparant inzicht geeft in: - het producten- en dienstenaanbod; - de kosten per product of productgroep; - het onderscheid tussen wettelijke, plus- en andere aanvullende taken; - de afname van producten en diensten door de deelnemende gemeenten. • Monitoring van resultaten en maatschappelijke effecten. Wij verwachten dat de GGD de voortgang en resultaten van de activiteiten inzichtelijk maakt met behulp van duidelijke en meetbare indicatoren. Daarbij wordt gerapporteerd over uitgevoerde activiteiten en geleverde producten, en met betrekking tot onze inwoners ook over het bereik, de resultaten en de maatschappelijke effecten daarvan. De indicatoren dienen aan te sluiten bij het meerjarenbeleidsplan en moeten deelnemende gemeenten in staat stellen om de voortgang te volgen en tijdig bij te sturen. • Samen Sterker. De GGD maakt in de kadernota en Beleidsbegroting 2028 inzichtelijk welke maatschappelijke, 154 Begroting 2027- concept inhoudelijke, organisatorische en financiële resultaten met deze samenwerking worden nagestreefd en wat de gevolgen hiervan zijn voor de dienstverlening en de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Daarbij dient aandacht te zijn voor de lokale nabijheid van de GGD, de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening, de kosten van de samenwerking en de zeggenschap van de deelnemende gemeenten.

Voorstellen die betrekking hebben op de samenwerking tussen de GGD West-Brabant en de GGD Hart voor Brabant dienen op een eenduidige wijze, met eenzelfde informatiepositie en gelijkluidende beslispunten aan beide algemeen besturen te worden voorgelegd. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 2.232.000 | 2.371.000 | 2.469.000 | 2.570.000 | 2.676.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 7.729.000 | 7.354.000 Vreemd vermogen | 14.330.000 | 14.167.000 Begroting 2027- concept | 155 Gemeenschappelijke Regeling voor Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg West-Brabant Instellingsbesluit Website Openbaar belang De aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties om huiselijk geweld en kindermishandeling eerder en beter in beeld krijgen, te stoppen en duurzaam op te lossen. Risico's Het Meldpunt Crisiszorg (MCZ) is in 2025 gestart met een integraal Crisisinterventieteam. Bij de inrichting is uitgegaan van een budgetneutrale uitvoering. In 2025 was er een stijging van het aantal meldingen. De verwachting is dat deze stijging zich doorzet. Voor 2027 wordt vooralsnog voor de reguliere uitvoering uitgegaan van het huidige beschikbare budget. Het risico bestaat dat de beschikbare capaciteit onvoldoende is om de stijgende meldingenstroom op te vangen.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 Begroting | 653.000 | 711.000 156 | Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling ICT West-Brabant-West Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het verzorgen van een gemeenschappelijke ICT-infrastructuur. Risico's ICT WBW bevindt zich in een omvangrijke transitie naar een regieorganisatie waarbij een belangrijk deel van de operationele ICT-dienstverlening wordt ondergebracht bij Open Line. De belangrijkste risico's voor de deelnemende gemeenten betreffen mogelijke vertraging van de transitie, afhankelijkheid van externe leveranciers, onvoldoende regiecapaciteit bij ICT WBW en eventuele financiële gevolgen van meerwerk of vertragingen. Op basis van de huidige bestuursrapportages zijn er geen aanwijzingen voor acute financiële problemen, maar de verdere uitvoering van de transitie vraagt ook in 2027 bestuurlijke aandacht.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 2.336.000 | 1.762.000 | 1.454.000 | 1.239.000 | 1.228.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 0 | 0 Vreemd vermogen | 1.169.000 | 1.105.000 Begroting 2027- concept | 157 Gemeenschappelijke Regeling Intergemeentelijke Sociale Dienst Werkplein Hart van West-Brabant Instellingsbesluit Website Openbaar belang Efficiënte en effectieve uitvoering van de Participatiewet en bijbehorende inkomensondersteunende regelingen Ioaw, Ioaz (Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijke arbeidsongeschikte werkloze werknemers/ - gewezen zelfstandigen) en BBZ (Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen), het minimabeleid en de Wet inburgering 2021. Risico's Sneller toenemende klantaantallen leiden tot hogere uitkeringslasten en hogere uitvoeringskosten. Zowel economische omstandigheden als rijksbeleid zijn hierop van invloed. Zo is bijvoorbeeld het plan van het kabinet om de duur van werkloosheidsuitkeringen te beperken direct van invloed op de doorstroom naar de bijstand. Ook vervalt naar verwachting begin 2028 de bijzondere verblijfsstatus voor Oekraïense vluchtelingen. Dan kunnen zij mogelijk in aanmerking komen voor een bijstandsuitkering. Richtlijnen kaders begroting 2028 Aanvullende financiële richtlijnen: 1.

De op het Werkplein HvWB betrekking hebbende ramingen en effecten van de ketensamenwerking worden herkenbaar in een afzonderlijke paragraaf in de begroting 2028 opgenomen. Het Werkplein HvWB zorgt ervoor dat haar begroting op dit punt aansluit bij de begrotingen van WVS en de ISD Brabantse Wal. 2. Het Werkplein HvWB maakt een onderbouwde meerjarige prognose van het aantal bijstandsontvangers. 3. Het Werkplein HvWB neemt in de bijlage van de begroting een overzicht op met het verloop van de vaste en tijdelijke formatie sinds 2015. Hieruit blijkt welke mutaties er sinds 2015 in de formatie zijn doorgevoerd, met welke reden en de besluitvorming hierover. 4. Het Werkplein HvWB verschaft in de P&C-documenten inzicht in de stand van de vorderingen en de voorziening dubieuze debiteuren. Beleidsmatige richtlijnen: 1. Het Werkplein HvWB stelt een begroting voor het jaar 2028 op waarin de ambities van de deelnemende gemeenten tot uitdrukking komen met betrekking tot duurzame uitstroom van uitkeringsgerechtigden, het beperken van uitkeringslasten, het bieden van 158 Begroting 2027- concept inkomensondersteuning en armoedebestrijding en het integraal samenwerken binnen het Sociaal Domein. 2.De begroting 2028 dient een duidelijke onderbouwing te bevatten van de manier waarop het Werkplein HvWB de hiervoor genoemde ambities gaat realiseren, alsmede de lasten die daarmee gepaard gaan.

Daarnaast dient expliciet inzichtelijk te worden gemaakt welke inspanningen worden verricht om eventuele tekorten te minimaliseren. Deze onderbouwing moet concreet en kwantificeerbaar genoeg zijn om, indien noodzakelijk, te dienen als basis voor de aanvraag van de vangnetregeling bij de provincie in het geval van tekorten op de BUIG-gelden. 3.De begroting 2028 van het Werkplein HvWB is opgesteld in lijn met de uitgangspunten, ambities en doelstellingen van de ketensamenwerking met WVS en de ISD Brabantse Wal, zoals vastgelegd in het programma Wegwijzer. De ketenpartners dienen hun activiteiten en inspanningen in samenhang te bezien, waarbij het resultaat van de organisaties tezamen optimaal dient te zijn. 4.Ten aanzien van deze ambities en doelstellingen verwachten we dat het Werkplein HvWB samen met WVS en ISD komt tot concrete doelstellingen rond de ontwikkelingen van inwoners, zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht. De voortgang sturen en meten we aan de hand van heldere prestatie-indicatoren (KPI’s). 5.Het belang van een sterke ketensamenwerking tussen Werkplein HvWB, WVS en ISD staat centraal binnen WegWijzer. We verwachten dat de samenwerking in de keten concreet wordt doorgevoerd. Dit betekent: één duidelijke en uniforme route voor de klant, en een gezamenlijk dienstverleningsconcept. De voortgang sturen en meten we aan de hand van heldere prestatie-indicatoren (KPI’s).

Hierbij wordt gewerkt volgens de 7 uitgangspunten van de moderne overheidsorganisatie en wordt er ingespeeld op de vernieuwde Participatiewet. Het uitgangspunt is maatwerk voor elke cliënt, dat we samen met onze ketenpartners afstemmen. Dit alles gebeurt binnen een efficiënte, bedrijfsmatige bedrijfsvoering. 6.In de begroting 2028 wordt de inzet van het Werkplein ten behoeve van de ketensamenwerking in een afzonderlijke paragraaf uitgewerkt. 7.Het Werkplein HvWB neemt in de begroting 2028 een afzonderlijke paragraaf op waarin de impact van actuele ontwikkelingen – waaronder de Participatiewet in Balans, jeugdwerkloosheid, de positie van statushouders en de toename van inwoners met multiproblematiek – op de instroom, uitstroom en uitkeringslasten wordt geanalyseerd, inclusief concrete maatregelen, risico’s en financiële effecten. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 3.720.000 | 3.739.000 | 3.929.000 | 4.112.000 | 4.300.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 4.500.000 | 350.000 Vreemd vermogen | 6.000.000 | 6.000.000 Begroting 2027- concept | 159 Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulpregio West-Brabant West (GR Jeugdregio WBW) Website Openbaar belang Zorgen voor een kwalitatief goede en efficiënte uitvoering van de Jeugdwet. Deze regeling treedt op 1 januari 2027 in werking.

160 Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Nazorg Gesloten Stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen Instellingsbesluit Openbaar belang Eeuwigdurende nazorgverplichting ten aanzien van de (gesloten) Afvalstoffenberging Bavel-Dorst en de Regionale Stortplaats Zevenbergen. Risico's De gevolgen van verontreiniging van grond- en oppervlakte water en lucht als gevolg van calamiteiten op of rond de voormalige stortplaatsen, waarbij (gevaarlijke) chemische stoffen vrij komen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 63.000 | 59.000 | 64.000 | 64.000 | 64.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 1.530.000 | 508.000 Vreemd vermogen | 25.001.000 | 18.663.000 Begroting 2027- concept | 161 Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) Instellingsbesluit Website Openbaar belang De Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) staat voor een schone, gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. De OMWB richt zich op thema’s als zeer zorgwekkende stoffen, de Kaderrichtlijn Water, de energietransitie en de circulaire economie. Deze onderwerpen raken iedereen: inwoners en ondernemers, steden en dorpen, industrie en platteland. Grote veranderingen op het gebied van klimaat, landbouw, energie en digitalisering ontwikkelen zich gelijktijdig. Dit stelt de OMWB voor flinke uitdagingen.

Risico's In de begroting 2027 worden de risico’s vanaf pagina 16 uitgebreid toegelicht. Richtlijnen kaders begroting 2028 Beleidsmatige richtlijnen: 1.De uitkomsten van de herziening van de Midden- en West-Brabant-norm en de actualisering van het Gemeenschappelijk Uitvoeringskader en de bijbehorende financieringsopzet worden in de kaderbrief 2028 beschreven en in de begroting 2028 verwerkt, waarbij ook wordt ingegaan op de (potentiële) gevolgen voor de (meerjaren)begroting 2028; 2.Gemeenten moeten in 2027 voldoen aan de eisen van de Europese Kaderrichtlijn Water voor vergunningverlening, toezicht en handhaving. De kaderbrief 2028 beschrijft de structurele organisatorische en financiële gevolgen hiervan voor deelnemers. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 707.000 | 755.000 | 784.000 | 815.000 | 848.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 3.985.000 | 3.886.000 Vreemd vermogen | 14.130.000 | 13.578.000 162 | Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Regio De Baronie Instellingsbesluit Openbaar belang Samenwerken om regionale opgaven te identificeren en op basis daarvan opgaven gezamenlijk op te pakken teneinde de slag- en uitvoeringskracht te vergroten. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico's te benoemen.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 79.000 | 152.000 | 155.000 | 157.000 | 159.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 165.000 | 165.000 Vreemd vermogen | 0 | 0 Begroting 2027- concept | 163 Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant (RWB) Instellingsbesluit Website Openbaar belang Dienstverlening op het vlak van Kleinschalig Collectief Vervoer, Regioarcheologie en HR- dienstverlening vanuit het Mobiliteitscentrum. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico's te benoemen. Richtlijnen kaders begroting 2028 Specifieke financiële richtlijn: Bij de uitvoeringsgerichte taak Kleinschalig Collectief Vervoer geldt voor de vervoersprijs per eenheid een aanpassing aan de hand van de branchegerichte NEA-index. Verder worden de vervoerslasten begroot aan de hand van het geprognosticeerde gebruik van de vervoersvoorziening. Doorbelasting van kosten aan gemeenten en provincie vindt plaats op basis van realisatie.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 begroting totaal | 210.000 | 99.000 | 102.000 | 106.000 | 111.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 1.506.000 | 1.506.000 Vreemd vermogen | 9.401.000 | 9.405.000 164 | Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West- Noord (RAV) Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het verlenen van ambulancezorg. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen. Richtlijnen kaders begroting 2028 Aanvullende financiële richtlijn: De algemene financiële richtlijnen zijn niet van toepassing op de RAV. Beleidsmatige richtlijn: De komende jaren staat de RAV voor forse uitdagingen door personeelstekorten, technologische en organisatorische veranderingen (AI, geavanceerde medische apparatuur) en de groeiende zorgvraag (vergrijzing, toename psychosociale problematiek). Dat vraagt grote inspanningen van de RAV. In haar begroting 2028 geeft de RAV aan hoe zij werkt aan duurzame en toekomstbestendige ambulancezorg die inspeelt op maatschappelijke ontwikkelingen en die zonder gemeentelijke bijdragen wordt aangeboden.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 17.474.000 | 17.474.000 Vreemd vermogen | 25.684.000 | 31.560.000 Begroting 2027- concept | 165 Gemeenschappelijke Regeling Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten regio West- Brabant (Regionaal Bureau Leren) Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het terugdringen van het aantal voortijdige schoolverlaters. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 33.000 | 34.000 | 32.000 | 33.000 | 35.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 0 | 0 Vreemd vermogen | 1.568.000 | 1.568.000 166 | Begroting 2027- concept Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Midden en West-Brabant Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het verzorgen van brandweerzorg en geneeskundige hulpverlening bij rampenbestrijding en crisisbeheersing. Risico's In de begroting 2027 worden de risico’s vanaf pagina 37 uitgebreid toegelicht.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 2.904.000 | 3.027.000 | 3.153.000 | 3.268.000 | 3.380.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 6.000.000 | 4.000.000 Vreemd vermogen | 52.000.000 | 65.000.000 Begroting 2027- concept | 167 Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap West Noord-Brabant (WVS) Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het op efficiënte wijze bieden van werkgelegenheid aan personen met een arbeidsbeperking die geen perspectief hebben op de reguliere arbeidsmarkt en het verzorgen van trajecten gericht op de arbeidsontwikkeling van personen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Risico's • Onzekerheid over de hoogte van de rijksbijdrage Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en de compensatiebijdrage voor de loon-en prijsontwikkeling door het Rijk. • Omdat vanaf 2015 geen nieuwe instroom meer mogelijk is in de sociale werkvoorziening neemt het aantal Wsw-medewerkers jaarlijks af. Wanneer dit onvoldoende gecompenseerd wordt door instroom van beschut werkers en deelnemers van leerwerktrajecten, komen sommige productielijnen onder druk te staan. Dit kan een negatieve invloed hebben op het operationele resultaat van WVS. Richtlijnen kaders begroting 2028 Aanvullende financiële richtlijnen: 1.

De op WVS betrekking hebbende ramingen en effecten van de ketensamenwerking worden herkenbaar in een afzonderlijke paragraaf in de begroting 2028 opgenomen. WVS zorgt ervoor dat haar begroting op dit punt aansluit bij de begrotingen van het Werkplein Hart van West-Brabant en de ISD Brabantse Wal. 2. De in de financiële richtlijn 3 bedoelde reserves betreffen uitsluitend de bestemmingsreserves. Beleidsmatige richtlijnen: 1. WVS houdt inzichtelijk welke activiteiten en risico’s verbonden zijn aan de afbouw van het huidige WSW-bestand in combinatie met de opdrachtportefeuille en stelt maatregelen voor om nadelige financiële gevolgen daarvan zoveel mogelijk te beperken. 2. WVS besteedt in de begroting 2028 aandacht aan de visie en ambitie rondom de doorontwikkeling van het sociaal ontwikkelbedrijf. 3. De begroting van WVS wordt daarbij opgesteld in lijn met de ambities en doelstellingen van de integrale ketensamenwerking met het Werkplein Hart van West-Brabant en de ISD Brabantse Wal. De ketenpartners dienen hun activiteiten en inspanningen in samenhang te bezien, waarbij het resultaat van de organisaties tezamen optimaal dient te zijn. 168 Begroting 2027- concept 4.Ten aanzien van deze ambities en doelstellingen verwachten we dat WVS samen met het Werkplein en ISD komt tot concrete doelstellingen rond de ontwikkelingen van inwoners, zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht.

5.Daarbij verwachten we dat een programmatische aanpak ketensamenwerking wordt uitgewerkt en toegepast (met een uniforme klantreis en dienstverleningsconcept), dat KPI’s voor de keten zijn beschreven en worden gebruikt bij planning, monitoring, evaluatie en bijsturing, dat daarbij wordt gewerkt volgens de 7 uitgangspunten van de moderne overheidsorganisatie en de ontwikkelingen in het kader van de aanpassing van de Participatiewet en dat voor alle cliënten maatwerk wordt geleverd in afstemming met ketenpartners en daarbij wel sprake is en blijft van een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering en bedrijfsmatig werken. 6.In de begroting 2028 wordt de inzet van WVS ten behoeve van de ketensamenwerking in een afzonderlijke paragraaf doorontwikkeld. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 645.000 | 765.000 | 723.000 | 674.000 | 620.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 7.846.000 | 7.000.000 Vreemd vermogen | 19.672.000 | 20.518.000 Begroting 2027- concept | 169 Gemeenschappelijke Regeling West-Brabants Archief (WBA) Instellingsbesluit Website Openbaar belang Het zorgen, beheren, bewaren en ter beschikking stellen van de in de archiefbewaarplaats aanwezige archiefbescheiden. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen.

Richtlijnen kaders begroting 2028 Financiële richtlijn: Financiële richtlijn 6 uit de nota Verbonden Partijen is voor het WBA niet van toepassing. Beleidsmatige richtlijn: Hoewel in de begroting aandacht wordt besteed aan de nieuwe Archiefwet, digitale archivering en het e-depot, verzoeken wij het West-Brabants Archief in de begroting 2028 concreter inzicht te geven in de ondersteuningsrol richting deelnemers, de ontwikkeling van het e-depot en de wijze waarop wordt geanticipeerd op de toenemende instroom van digitale archieven. Daarbij ontvangen wij graag inzicht in de hiervoor benodigde capaciteit, expertise, risico's en financiële gevolgen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 218.000 | 224.000 | 231.000 | 239.000 | 248.000 Resultaat | 2026 | 2027 Resultaat | 0 | 0 Vermogen | 01-01-2027 | 31-12-2027 Eigen vermogen | 130.000 | 191.000 Vreemd vermogen | 449.000 | 460.000 170 | Begroting 2027- concept B.V. Rewin West-Brabant Website Openbaar belang Versterken van de regionale economie door bedrijven te stimuleren in West-Brabant te investeren en tevens West-Brabantse bedrijven in brede zin te ondersteunen met innovatie en groei van hun ondernemingen. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen.

Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begroting | 180.000 | 189.000 | 197.000 | 206.000 | 215.000 Aantal aandelen | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 Cooperatie Parkeerbeheer Zuidwest Nederland UA Website Openbaar belang Leveren van diensten voor parkeergaragebeheer. Risico's Er zijn geen substantiële risico’s te benoemen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 Begroting | 2.800 | 2.800 Euregio Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg) Website Openbaar belang Het bevorderen van grensoverschrijdend overleg en grensoverschrijdende samenwerking. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 Begroting | 2.300 | 6.800 Begroting 2027- concept | 171 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Website Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 Aantal aandelen | 9.828 | 9.828 N.V. Brabant Water Website Openbaar belang Winnen, zuiveren en distribueren van water voor huishoudens en bedrijfsleven. Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 Aantal aandelen | 55.211 | 55.211 Stichting Inkoopbureau West-Brabant (Karel) Website Openbaar belang Het verzorgen van inkoopadvies, het uitvoeren van inkooptrajecten en contractmanagement.

Risico's Op basis van de begroting zijn er geen substantiële risico’s te benoemen. Bijdrage Etten-Leur | 2026 | 2027 Begroting | 16 dagdelen per week | 16 dagdelen per week 172 | Begroting 2027- concept Grondbeleid Algemene ontwikkelingen In deze paragraaf beschrijven we onze visie en de doelstellingen van het grondbeleid voor de komende jaren. Zo maken het college en de gemeenteraad haar ambities en doelstellingen kenbaar. Visie op het grondbeleid In 2024 stelde de gemeenteraad twee belangrijke documenten vast: de nota Grondbeleid en de nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen. De nota Grondbeleid beschrijft de manier waarop de doelstellingen van het ruimtelijk beleid worden gerealiseerd. De nota Kostenverhaal en Financiële bijdragen regelt hoe de kosten voor de verbetering van de fysieke leefomgeving, zoals infrastructuur en andere voorzieningen, toegerekend worden aan personen, bedrijven en organisaties. In 2025 is het Beleid circulaire economie Etten-Leur vastgesteld. In dit beleid zijn de landelijke doelstellingen van 50% reductie in 2030 en 100% reductie in 2050 opgenomen. Algemene ontwikkelingen De Omgevingsvisie geeft een beeld van de veranderingen in het bestaand stedelijk gebied en van de toekomstige uitbreiding daarvan tot 2040. Duurzame ambities Het omgevingsprogramma is één van de zes kerninstrumenten van de Omgevingswet.

Het bevat concrete maatregelen voor bescherming, beheer, gebruik en ontwikkeling van de leefomgeving. Het omgevingsprogramma duurzaamheid bevat onder andere maatregelen voor klimaatadaptatie, energie en circulaire economie. Hiermee willen we onze inwoners, ondernemers en organisaties beschermen tegen de gevolgen van het veranderende klimaat. Dit kost ruimte. Vanuit de klimaatvisie 2023-2030 zoeken we naar oplossingen en ruimte om de juiste maatregelen te treffen. Ook zoeken we ruimte en mogelijkheden om de energietransitie te ondersteunen en te versnellen. In het Beleid circulaire economie 2025-2030 Etten-Leur staat dat we de nationale doelstellingen voor circulaire economie volgen. Voor het grondbeleid betekent dit dat we kijken naar: • minder en slimmer grondgebruik (zoals compacter en multifunctioneel); • het stimuleren van de inzet van hergebruikte en biobased materialen voor de bebouwing (zoals het Nieuwe Normaal); • het stimuleren van circulaire bedrijvigheid (zoals reparatie, herstel, tweedehands) met uitgiftevoorwaarden of omgevingsplan. Ontwikkelingen tweede bestuursrapportage 2026 We rekenden diverse exploitaties opnieuw door en stelden de prognoses voor 2026 en volgende jaren bij. Ook brachten we de voorzieningen op het vereiste niveau.

173Begroting 2027- concept Wonen Met de Woondeal van maart 2023 en aanvullend Addendum dat begin 2025 is vastgesteld, deden de gemeenten in de woningmarktregio’s Breda en Tilburg, samen met de provincie, een voorstel aan het Rijk om tot 2040 gezamenlijk een deel van het landelijke woningtekort op te lossen. Etten-Leur doet daaraan mee door een minimaal vastgesteld aantal woningen te realiseren. De provinciale bevolkings- en woningbouwbehoefteprognoses van 2026 vormen de basis voor de afspraken in de regionale Woondeal en verdeelafspraken die voor eind 2026 worden gemaakt. Programmering De opgave voor Etten-Leur kan volgens nu bekende afspraken en plannen oplopen tot ongeveer 4.100 woningen in 2040. In de huidige programmering van woningbouw staan voor de periode tot 2040 nog ongeveer 4.470 gepland. In totaal zouden we daarmee komen op 5.640 woningen. De doelen van de gemeenteraad en het college voor de jaren 2026-2030 zijn opgenomen in het nieuw op te stellen raadsprogramma en het college uitvoeringsplan. Woningcategorieën Bij het ontwikkelen van de verschillende locaties houden we er, waar mogelijk en wenselijk, rekening mee dat er minimaal 30% sociale huur en 40% betaalbare koop/middeldure huur wordt gerealiseerd. Het resterende deel wordt ingevuld met dure woningen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ettenleur.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a4729c5e-0f21-4f28-be18-ccde40f476f1?agendaItemId=589239ae-538c-4f89-be64-64624f1e015d