Document · PDF

Concept - begroting Etten-Leur 2025

Raad besluit 11 november 2024, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: Vervolg behandeling Vaststellen Begroting 202526.762 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

BEGROTING 2025-CONCEPT

Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Voorwoord Van kadernota naar begroting Overzicht financiele mutaties Ontwikkeling algemene reserves Mutaties reserves 2024 Structureel evenwicht begroting PDF Toelichting financiele mutaties (op website anders weergegeven) Programma

7 7 7 10 11 12 13 14 14 15 16

1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur Financiële ontwikkelingen 1.1 Vertrouwen in de overheid 1.2 Communicatie en participatie 1.3 Dienstverlening en menselĳke maat 1.4 Ondermĳnende criminaliteit Risico's Wat kost het? Verbonden partĳen

16 17 18 20 22 26 28 29 29

2. Sociaal Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 2.2 Minima- en armoedebeleid 2.3 Wĳkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties 2.4 Jong zĳn in Etten-Leur 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Risico's Wat kost het? Welke activiteiten voeren we uit in programma 2? Verbonden partĳen

30 30 33 34 37 39 42 45 50 51 52 53

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 3.1 Woningbouw 3.2 Verkeersafwikkeling 3.3 Verkeersveiligheid

55 55 56 57 60 62 Begroting 2025-CONCEPT

3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied

3.5 Huisvesting bĳzondere doelgroepen Risico's Wat kost het? Verbonden partĳen

66 69 70 70

4. Economie en werk in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 4.1 Zo veel mogelĳk mensen aan het werk 4.2 Het versterken van de economie 4.3 Toerisme en recreatie 4.4 Een levendig centrum 4.5 Agrarische sector Risico's Wat kost het? Verbonden partĳen

71 71 73 74 76 78 80 82 84 85 85

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 5.1 Duurzaam wonen 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 5.3 Duurzaam produceren 5.4 Duurzame bedrĳven- en industrieterreinen Risico's Wat kost het? Verbonden partĳen

86 86 87 88 91 93 95 97 98 98

Paragrafen

Lokale heffingen Lokale heffingen Beleid en ontwikkelingen Overzicht hoofdlĳnen van de diverse belastingen en heffingen Tarieven 2025 Verwachte inkomsten Kwĳtscheldingsbeleid Kostendekkendheid tarieven

100 100 100 101 102 102 103 104

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Risico's Weerstandsvermogen Financiele kengetallen

106 106 106 107 109 110

Begroting 2025-CONCEPT

Onderhoud kapitaalgoederen

112

Onderhoud kapitaalgoederen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 3 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 4 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen

112 113 114 115 117 120 121 123

Financiering Financieringsbehoefte 2025 Kasgeldlimiet Renterisiconorm Renteschema Opgenomen geldleningen

124 124 124 125 125 127

Bedrĳfsvoering Organisatieontwikkeling Rechtmatigheid en privacy Personele sterkte 2025 Indicatoren

128 128 128 129 129

Verbonden partĳen Wat zĳn verbonden partĳen? Tweede bestuursrapportage 2024 Zienswĳzen Richtlĳnen kaders begroting 2026 van de gemeenschappelĳke regelingen Wie zĳn onze verbonden partĳen?

130 130 130 131 131 133

Grondbeleid Algemene ontwikkelingen Wonen Werken Kwaliteitsverbetering landschap Risico's

154 154 154 156 157 159

Investeringen Investeringen 2024 Tweede bestuursrapportage 2024 Investeringsplan 2025-2028 Toelichtingen Investeringsplan 2025-2028 (op website anders weergegeven)

161 161 161 162 163

Openbaarheid Openbaarheid

164 164

Subsidies

166

Begroting 2025-CONCEPT

Subsidies Financieel

166 167

Wat zĳn de kosten en opbrengsten per programma? Totaal overzicht per programma Lokale heffingen Uitkering gemeentefonds Dividenden Financieringsfunctie Overhead Vennootschapsbelasting Post onvoorzien Meerjarenraming 2025-2028

168 168 169 169 169 169 170 171 171 172

Hoe ziet de balans er in 2025 uit? Prognose balans Activa en passiva EMU-Saldo

173 173 173 174

Reserves en voorzieningen Reserves Reserves 2025 Toelichting mutatie reserves Meerjarenperspectief reserves Voorzieningen Voorzieningen 2025 Toelichting mutatie voorzieningen Meerjarenperspectief voorzieningen

175 175 176 176 177 179 179 179 180

Incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening 2. Sociaal Etten-Leur 3. Ruimte voor wonen en leven 4. Economie en werk 5. Duurzaam denken en doen Totaal Verwachte structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves

181 181 181 182 182 182 182 183 184

Taakvelden Totaal taakvelden Programma 1 Eigentĳds bestuur en dienstverlening Programma 2 Sociaal Programma 3 Ruimte voor wonen en leven Programma 4 Economie en werk

185 185 188 188 189 189

Begroting 2025-CONCEPT

Programma 5 Duurzaam denken en doen Uitgangspunten 2025-2028 Inwoner- en woningaantallen Kosten Opbrengsten Besluitvorming Besluitvorming Besluitvorming Toezeggingen Vragen gemeenteraad Beoordeling provincie

189 190 190 191 192 193 193 193 193 194 194

Contact en privacy

195

Contact Contact Privacybeleid

195 195 195

Begroting 2025-CONCEPT

Samenvatting Samenvatting Voorwoord Behoedzaam en ambitieus De boodschap in de kadernota was ‘ambitieus en behoedzaam’. Op de helft van deze bestuursperiode constateren we dat we veel hebben bereikt en veel op de rit hebben gezet. Het raadsprogramma is omgezet naar een college-uitvoeringsprogamma. Van alle actiepunten uit dit programma is veel gerealiseerd of in uitvoering en daarmee ligt het raadsprogramma op koers. Zie hiervoor ook de update van dit programma. Echter, de tekorten die we in de kadernota al zagen aankomen, zien we in deze begroting terug. Dat betekent dat we de komende jaren scherp aan de wind moeten varen om zowel onze ambities vast te houden als onze financiële positie gezond te houden. Nog steeds behoedzaam dus, maar we vinden het ook belangrĳk om onze ambities daarbĳ niet uit het oog te verliezen. Alle budgetten geanalyseerd en waar mogelĳk bĳgesteld Bĳ de kadernota spraken we af dat we voor alle bestaande budgetten zouden kĳken waar we nog kunnen korten. Een korte termĳn actie met een financieel positief resultaat. We hebben gekeken naar de uitgaven van de laatste drie jaar en waar dit mogelĳk was hebben we het budget naar beneden bĳgesteld. Dit deden we op alle domeinen: het sociaal en fysiek domein en in de bedrĳfsvoering. We hebben dit verwerkt in de begroting.

Kosten Wmo en Jeugdzorg pakken hoger uit Bĳ de tweede bestuursrapportage en doorkĳkend naar de komende jaren, zien we de kosten van met name Wmo en Jeugdzorg stĳgen. Dit is een dilemma voor alle gemeenten. Het aantal aanvragen is gestegen en omdat zowel Wmo als Jeugdzorg zogenaamde open-einde-regelingen zĳn, is het ontzettend ingewikkeld om op deze uitgaven te sturen. Voorop staat dat mensen die hulp nodig hebben, dit moeten kunnen krĳgen. Etten-Leur is een sociale gemeente die goed wil zorgen voor kwetsbare inwoners. Echter, het benodigde budget hiervoor is niet onuitputtelĳk. Daarom gaan we aan de slag met een analyse van de kosten en in beeld brengen hoe we hier wel op kunnen sturen. Het project ‘normalisering’ moet hier ook bĳ gaan helpen: doel is om met elkaar te bepalen wat noodzakelĳk is in de zorg en wat mensen zelf moeten doen dan wel bĳdragen. We willen bĳ de kadernota 2026 een voorstel hierover voorleggen aan de gemeenteraad. Budget bĳstandsuitkeringen hoger dan verwacht De zogenaamde BUIG-gelden – het geld dat we van het Rĳk achteraf krĳgen voor de bĳstandsuitkeringen – pakken positief uit voor 2024. We zien dat de beheersmaatregelen hun vruchten afwerpen en dat het aantal uitkeringen lager is dan voorheen. Voor het komende jaar blĳft dat budget op dit niveau, maar de ambitie blĳft ook om meer te doen zodat we binnen dat

Begroting 2025-CONCEPT

budget blĳven. Het blĳft van belang om actie te ondernemen op het verminderen van het aantal bĳstandsgerechtigden. Toezeggingen kadernota met financiële gevolgen zĳn verwerkt Het college deed bĳ de kadernota een aantal toezeggingen aan de gemeenteraad. We verlaagden het tarief van de hondenbelasting voor de eerste hond. We voerden de extra verhoging van de OZB met 5% vooralsnog alleen in 2025 door. We spraken af om bĳ de kadernota 2026 te kĳken of het nodig is om dit ook in andere jaren toe te passen. We beperkten de huurverhoging voor sportverenigingen in 2025 tot een verhoging met de ‘prĳs netto materiële overheidsconsumptie’ die door het Centraal Plan Bureau is bepaald. Daarnaast sluiten we niet uit dat het (gedeeltelĳk) schrappen van de verhoging in de jaren daarna tot de mogelĳkheden behoort. Bĳ de kadernota 2026 is hier meer duidelĳkheid over. Andere toezeggingen waren meer beleidsmatig van aard en worden uiteraard ook opgepakt. Het ravĳnjaar geldt ook voor Etten-Leur Het jaar 2024 sluiten we, zoals het er nu uitziet, met een overschot van € 3,2 miljoen. Het jaar 2025 sluiten we op nul. We verwerkten de septembercirculaire, de investering voor de maatschappelĳke accommodaties en het Groenplan. Om de begroting sluitend te maken, hebben we het geld ingezet dat we apart hielden voor tegenvallers en nieuw beleid.

Vanaf 2026, inmiddels bekend onder de naam ravĳnjaar, wordt het moeilĳker. Met name door een lagere uitkering uit het gemeentefonds, zien vele gemeenten een flink gat in de begroting. En het ziet er vooralsnog niet naar uit dat het kabinet de gemeenten hierin tegemoet gaat komen. We hebben door de diverse maatregelen het tekort in 2026 weten terug te brengen tot een tekort van ruim € 2,5 miljoen. Dat betekent dat we op zoek moeten naar maatregelen om dit tekort weg te werken. Gemeenschappelĳke regelingen moeten zich ook voorbereiden Negatieve begrotingen van gemeenten hebben natuurlĳk ook gevolgen voor gemeenschappelĳke regelingen. Zĳ worden dan ook door ons en de andere gemeenten opgeroepen om in te spelen op het naderende ravĳnjaar. Het is positief te melden dat de meeste gemeenschappelĳke regelingen bezig zĳn hun begroting voor 2026 stabiel te houden en waar mogelĳk kosten te terug te dringen. Ons voorbereiden op moeilĳke besluiten We moeten ons voorbereiden op moeilĳke besluiten bĳ de kadernota volgend jaar. Wĳ bereiden dat als college uiteraard voor.

Daarbĳ houden we de volgende uitgangspunten aan: • Vooralsnog houden we vast aan onze plannen en ambities voor Etten-Leur, indien nodig temporiseren en faseren we zaken; • Als het Rĳk besluit om gemeenten minder geld voor bepaalde taken te geven dan schalen we deze taken ook daadwerkelĳk af; • We kĳken naar de effectiviteit van ons werk en bepalen aan de hand van prĳs en kwaliteit welke taken niet of anders uitgevoerd kunnen worden. Als uit een businesscase blĳkt dat

Begroting 2025-CONCEPT

het goedkoper is om bepaalde taken in eigen beheer uit te voeren dan externe inkoop, of dat juist uitbesteden goedkoper blĳkt, dan zullen we hiertoe overgaan of voorstellen aan de gemeenteraad voorleggen; • De komende analyse van Wmo en Jeugdzorg moet kostenbeheersing mogelĳk maken, of liever nog kosten terugdringen. Normaliseren is een uitgangspunt voor de toekomst. Dat betekent dat bespreekbaar moet zĳn welke zorg we wel en niet leveren. De (kwetsbare) mensen die het echt hard nodig hebben, moeten onze hulp krĳgen; • Meer huizen bouwen, levert geld op. Met onze bouwplannen kĳken we naar mogelĳkheden om opbrengsten te verhogen; • We kĳken naar de grote budgetten en beleidsterreinen. Schaven aan alle budgetten is geen optie meer. We willen dit met de gehele raad oppakken. We hechten hierbĳ aan de gezamenlĳke aanpak vanuit het raadsprogramma. We horen bĳ de begrotingsbehandeling graag hoe de gemeenteraad denkt over deze uitgangspunten. Doordacht, gebalanceerd, realistisch Het gesprek voeren over wat we willen in de vorm van beleidsvoornemens, plannen en projecten is altĳd fĳn. Het gesprek voeren over wat we niet (meer) willen doen is een stuk ingewikkelder. Het college ziet de komende jaren dat het beschikken over voldoende budget, moeilĳker wordt. Maar het potentiële personeelstekort en de komende vergrĳzing is zeker zo’n groot probleem.

Het zal nog een uitdaging worden om voldoende kwaliteit en capaciteit in huis te hebben om onze ambities waar te kunnen maken. Etten-Leur kan creatief, ondernemend en innovatief zĳn. We hebben in de geschiedenis van Etten-Leur legio voorbeelden van hoe we ambitieus kunnen zĳn, maar toch een doordachte, gebalanceerde en realistische begroting kunnen opstellen. Plannen voor de toekomst niet loslaten We laten de ambities en plannen van deze gemeenteraad dan ook niet los. Dat doen we voor de toekomst van Etten-Leur. We zĳn een mooie, compacte, complete gemeente waar het goed wonen en werken is. Daar moeten we in blĳven investeren. Dat kunnen we als gemeente niet alleen. Daar hebben we inwoners, ondernemers en andere partners bĳ nodig. Partners zowel in Etten-Leur als daarbuiten in de regio en in onze provincie. Etten-Leur heeft veel te bieden en levert met haar ontwikkeling een bĳdrage aan onder andere woningbouw, werkgelegenheid, duurzaamheid en mobiliteit. En dat doen we in een gemoedelĳke sfeer van een betrokken samenleving waarin we goed voor elkaar willen en kunnen zorgen. Samen maken we Etten-Leur! Het college van burgemeester en wethouders

Begroting 2025-CONCEPT

Van kadernota naar begroting Op 1 juli 2024 stelde de gemeenteraad de kadernota 2025-2028 vast. De ontwikkelingen en voorstellen in de tweede bestuursrapportage 2024 en de begroting 2025 leiden tot het volgende meerjarenperspectief 2024-2028. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

Kadernota 2024-2028

642

-2.510

-4.973

-4.069

-3.571

Actualisatie begroting 2024-2028

2.601

2.510

2.440

2.308

1.384

Saldo 2e bestuursrapportage 2024 - begroting 2025

3.243

-2.533

-1.761

-2.187

De begroting 2025 is sluitend. Vanaf 2026 onstaan tekorten. Met name door een lagere uitkering uit het gemeentefonds. Bĳ de kadernota 2026-2029 informeren we u hoe we deze tekorten willen aanpakken. Een samenvatting van de mutaties bĳ het opstellen van de begroting 2025 leest u hier.

Begroting 2025-CONCEPT

Overzicht financiele mutaties In het overzicht leest u een samenvatting van de mutaties bĳ het opstellen van de begroting 2025. In de programma's nemen we financiële overzichten op met meer details en toelichtingen. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag.We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

1. Wmo

-1.367

-1.251

-1.354

2. Jeugdzorg

-918

-1.796

-1.700

3. Beschermd wonen

1.225

844

159

4. Rĳksbĳdrage BUIG

822

1.430

1.138

841

5. Participatie inburgering

-178

240

350

6. Energiecompensatie maatschappelĳke organisaties

500

7. Leerlingenvervoer

-130

-85

8. Uitkering Sport

200

9. Leges en vergoeding kabels en leidingen

364

324

10. OZB opbrengsten

144

11. Parkeren

-112

112

12. Groenplan

-418

-457

-696

13. Rentelasten

-200

-306

-565

-297

-713

14. Rendabele uren

-210

-248

-303

-340

-110

15. Investeringen

100

1.190

726

211

-37

16. Vrĳval implementatie software Burgerzaken

250

17. Post onvoorzien

100

18. Indexeringen en taakmutaties

1.593

1.258

997

1.113

781

19. Algemene uitkering (septembercirculaire 2024)

-350

-320

667

664

20. Algemene reserve 21. Overig

0 768

956 480

2.593 292

2.593 310

2.593 155

Totaal wĳzigingen

2.601

2.510

2.440

2.308

1.384

Begroting 2025-CONCEPT

Ontwikkeling algemene reserves We actualiseren de meerjarenbegroting 2024-2028 en brengen het verloop van de algemene reserve in de komende jaren in beeld. Het overzicht van alle reserves en voorzieningen staat hier. In de grafiek staat het verloop van de algemene reserve vanaf 2014 tot en met 2028. In 2021 voegden we € 5,9 miljoen aan de algemene reserve toe. In 2022 was dit € 8,2 miljoen en in 2023 € 3,8 miljoen. Dat waren de positieve resultaten in die jaren. Vanaf 2026 hebben we geen (structurele) toevoegingen meer. We houden nog geen rekening met het jaarlĳkse rekeningresultaat. Bĳ een positief resultaat stĳgt de reserve. Bĳ een negatief resultaat (of bĳ inzet van de reserve voor dekking van lasten) daalt de reserve. 25.000 20.000 15.000 10.000 Stand Algemene reserve

5.000

Rekeningresultaat

0 -5.000

8 20 2

27 20

26 20

20 25

20 24

20 23

20 22

21 20

20 20

20 19

20 18

20 17

20 1

20 15

-10.000

Begroting 2025-CONCEPT

Mutaties reserves 2024 Bĳ de programma’s geven we deze mutaties bruto weer: uitgaven die we betalen uit een reserve laten we apart zien. De gemeenteraad krĳgt hierdoor inzicht in deze mutaties. De totale reservemutaties in 2024 zĳn: (bedragen x € 1.000)

2024

Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves

-114

Saldo

-76

Toelichting: De belangrĳkste reservemutaties in de tweede bestuursrapportage 2024 zĳn: Stortingen: • reserve Kwaliteitsverbetering Landschap: toevoeging € 38.000

Onttrekkingen • Reserve automatisering: verlaging onttrekking € 114.000; Een toelichting op de mutaties met reserves staat bĳ de programma's.

Begroting 2025-CONCEPT

Structureel evenwicht begroting Voor een structureel evenwicht in de begroting is inzicht in de incidentele lasten en baten noodzakelĳk. In hoofdlĳn zĳn alle baten en lasten structureel. Of een bedrag incidenteel is, is afhankelĳk waarvoor dit bedrag bedoeld is. Ook moet er sprake zĳn van een duidelĳke einddatum. In de overzichten van de 'incidentele baten en lasten per programma’ leggen we uit welke incidentele lasten en baten we opnemen in de begroting. Het structureel resultaat ziet er als volgt uit: (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

-2.533

-1.761

-2.187

Saldo meerjarenbegroting Saldo incidentele baten en lasten (positieve bedragen betekent per saldo hogere incidentele lasten dan baten)

1.029

1.022

1.041

1.057

Resultaat structureel

1.029

-1.511

-720

-1.130

Uit deze tabel blĳkt dat er in de begroting 2025 meer incidentele lasten dan incidentele baten zĳn opgenomen. Het structurele resultaat is daarmee in 2025 positief. Voor de jaren daarna is dit niet het geval. De provincie geeft in de richtlĳnen aan dat de gemeente in aanmerking komt voor het normale toezicht wanneer de begroting 2025 reëel en structureel in evenwicht of positief is. Dit wordt repressief toezicht genoemd. We verwachten dat we met het aanbieden van deze begroting voldoen aan de eis van de provincie.

PDF Klik op deze link om het Pdf bestand van begroting 2025 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de begroting ziet er niet optimaal uit. De digitale presentatie staat voorop.

Begroting 2025-CONCEPT

Toelichting financiele mutaties (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Wmo

Door de vergrĳzing en omdat steeds meer ouderen thuis blĳven wonen is er een toename van Wmo maatwerkvoorzieningen, met name bĳ de huishoudelĳke ondersteuning, woonvoorzieningen en hulpmiddelen. De inzet van intensievere en duurdere jeugdzorg zorgt samen met een stĳging van het aantal aanmeldingen en een verhoging van de tarieven voor een kostenstĳging. Inwoners maken minder gebruik van het Wmo onderdeel Beschermd Wonen dan waarmee de gemeente Breda in de begroting van de Gemeenschappelĳke Regeling rekening hield. Rĳksbudget Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG). Het voorlopig budget 2025 is aanzienlĳk hoger dan het budget voor 2024. Dit komt door een verwachte landelĳke stĳging van de bĳstandsuitkeringen in 2024. De kosten voor inburgeringstrajecten vallen in 2024 hoger uit door een groter aantal inburgeraars dan waar we in de begroting rekening hielden. Voor 2025 en navolgende jaren verwerken we de begroting 2025 van het Werkplein.

2. Jeugdzorg 3. Beschermd wonen 4. Rĳksbĳdrage BUIG

5. Participatie inburgering

6. Energiecompensatie maatschappelĳke organisaties

Dit is het overschot van de subsidieregeling tĳdelĳke noodmaatregel energielasten maatschappelĳke instellingen Etten-Leur 2022 en 2023. Voor de tweede fase van de energiecompensatie voor maatschappelĳke instellingen is geen geld nodig omdat we kozen voor duurzaamheidsleningen.

7. Leerlingenvervoer

Ondanks een lager aantal leerlingen in het leerlingenvervoer stegen de kosten door een ongunstige aanbesteding in 2023. In 2024 betaalden we voor het eerst de individuele verstrekkingen uit aan het begin van het schooljaar. Hierdoor ontstaan in 2024 éénmalig hogere kosten voor het leerlingenvervoer (€ 45.000).

8. Uitkering Sport

We ontvangen een uitkering ter compensatie van de vervallen BTW vrĳstelling op sport.

9. Leges en vergoeding kabels en leidingen 10. OZB opbrengsten 11. Parkeren

12. Groenplan 13. Rentelasten

14. Rendabele uren 15. Investeringen

16. Vrĳval implementatie software Burgerzaken 17. Post onvoorzien 18. Indexeringen en taakmutaties 19. Algemene uitkering (septembercirculaire 2024) 20. Algemene reserve

21. Overig

Begroting 2025-CONCEPT

Er zĳn meer aanvragen voor het verleggen van kabels en leidingen. We ontvangen meer onroerendezaakbelasting omdat de waarde van woningen en overige panden harder steeg dan waar we in de begroting rekening mee hielden. Het bezoek aan de parkeergarage blĳft achter bĳ de begrote opbrengsten. Er wordt meer gebruik gemaakt van het betaald parkeren in de straten. Vanaf 1 januari 2025 verhogen we de parkeertarieven. We stelden het Groenplan op. In dit Groenplan kiezen we voor vergroening van Etten-Leur en houden we rekening met de ontwikkelingen rondom het klimaat. Voor de begroting 2025 brachten we onze financieringsbehoefte in beeld. Voor de toekomstige financiering vanaf 2025 gaan we nu uit van een rente van 3,0%. Leningen trekken we aan wanneer we die nodig hebben. Dat is afhankelĳk van de voortgang van investeringen en de aan- en verkoop van grond. Voor de toerekening aan investeringen en grondexploitaties hanteren we een percentage van 1,25%. Zie het renteschema in de paragraaf Financiering. Doordat we de rente van nieuwe leningen niet volledig kunnen doorberekenen ontstaat een nadeel. Bĳ het opstellen van de begroting schatten we in hoeveel uren we besteden aan rendabele producten (grondexploitaties, afval, riolering, investeringen en voorzieningen).

Voor we de begroting opstellen beoordeelden we al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? Uit de actualisatie blĳkt dat diverse projecten langzamer gerealiseerd worden dan verwacht. De kapitaallasten schuiven naar latere jaren door waardoor met name in 2025 en 2026 sprake is van een voordeel. Het budget voor aanbesteding en implementatie in 2024 voor iBurgerzaken blĳkt gedurende het traject vorig jaar te ruim geschat en begroot te zĳn. Omdat we er geen gebruik van maken verlagen we de post onvoorzien. In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2024. Belangrĳkste oorzaak van de stĳging is dat de besparing op jeugdzorg vervalt (€ 1,2 miljoen). Hiervoor namen we eerder een taakstelling op. Dit verloopt daarom neutraal (zie programma 2 nummer 25). Bĳ de begroting 2023 stortten we jaarlĳks € 3 miljoen in de algemene reserve voor financiële tegenvallers en de verdere uitwerking van het college uitvoeringsprogramma. Voor 2025 is er nog € 1,5 miljoen beschikbaar. We gebruiken het restant van dit bedrag om de tekorten vanaf 2026 te verkleinen. Van deze storting is vanaf 2026 niets meer beschikbaar. Meerdere afwĳkingen, uitgebreidere specificatie in de programma's.

Programma 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwĳs, ondernemers, andere overheden en maatschappelĳke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbĳ de menselĳke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtĳdig betrekken van inwoners en andere partĳen bĳ de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tĳdig met inwoners in gesprek over maatschappelĳke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelĳke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelĳk als bestuurlĳk als politiek.

Begroting 2025-CONCEPT

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cĳfers op hoofdlĳnen. Dat betekent dat we afwĳkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zĳn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwĳkingen die kleiner zĳn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zĳn lichten we wel toe. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2024)

-350

-320

1.210

1.867

1.864

2. Rente grondbedrĳf

-200

3. Rendabele uren

-210

-248

-303

-340

-110

Actualisatie begroting 2024-2028

4. Rentelasten

-306

-565

-297

-713

5. Investeringen

1.190

726

211

-37

-139

-52

-47

-42

135

111

8. OZB opbrengsten

144

9. Vrĳval implementatie software Burgerzaken

250

10. Post onvoorzien

100

11. Verkoop vergadercentrum

-95

12. Loonkosten College en Raad

-46

-35

-37

-68

-101

6. ICT West-Brabant West 7. Belastingsamenwerking West-Brabant

13. Hondenbelasting

-38

14. Inzet budget Indexering gemeenschappelĳke regelingen

216

121

343

577

927

15. Inzet budget Indexeringen

-429

645

946

1.049

16. Taakmutaties gemeentefonds

693

350

17. Ontvangen jeugdgelden

835

18. Kosten automatisering

113

-141

19. Reserve automatisering

-113

141

956

2.593

21. Overig

175

-25

Totaal wĳzigingen

951

2.474

5.085

5.707

5.605

20. Algemene reserve

Begroting 2025-CONCEPT

1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zĳ weten waar ze aan toe zĳn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn. Maatschappelĳk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners krĳgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur. • De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners meer en beter bĳ wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat zĳn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners weten altĳd wie hun contactpersoon is bĳ de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelĳke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelĳke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bĳ de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners die met de gemeente willen spreken. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Alle inspanningen van de gemeente waarderen inwoners tenminste met een 6,4. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,4 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,3). Het opkomstpercentage voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is hoger dan 46,3% (de opkomst in 2022 was 46,3%).

Begroting 2025-CONCEPT

Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Het raadscommunicatieplan is in concept gereed en besproken met de fractievoorzitters. In de tweede vergadercyclus na de zomervakantie behandelt de gemeenteraad het plan. Om beleidskeuzes voor te bereiden legt de gemeenteraad maandelĳks bezoeken af. Daarbĳ laten de raadsleden zich informeren over actuele ontwikkelingen. De vergaderingen van de raad luistert worden interactiever waarbĳ inwoners echt met de raad in gesprek gaan. De gemeenteraad voert tweemaal per jaar overleg met maatschappelĳke partners over onderwerpen uit het raadsprogramma. Onderwerpen die eerder besproken zĳn: armoedebeleid, duurzaamheid, mobiliteit en wonen. De bĳeenkomst met ondernemers om een antwoord te krĳgen op de vraag wat nodig is om Vosdonk toekomstbestendig te maken vond in augustus plaats. Project raadzaal en herinrichting begane grond. Verwachte gunning opdracht bouw en techniek en start werkzaamheden in november 2024.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Het raadscommunicatieplan voeren we de komende jaren gefaseerd uit. De raad stellen we voor de volgorde van de uitvoering vast te stellen. Nadat duidelĳk is wat nodig is om Vosdonk toekomstbestendig te maken, moeten we afspraken maken over wat de ondernemers zelf doen en wat we als gemeente moeten doen. De investeringsplanning van ondernemers en gemeente moet hiervoor op elkaar afgestemd worden.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen

Omschrĳving De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn.

planning: 2024

2025

Afstemming met maatschappelĳke partners

Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de begroting) een bĳeenkomst organiseren met maatschappelĳke partners om antwoord te krĳgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zĳn er eventueel bĳstellingen nodig gegeven maatschappelĳke ontwikkelingen?'

2024

2025

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelĳke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bĳ de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2024

2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Naam project Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen

Omschrĳving De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn.

planning:

Afstemming met maatschappelĳke partners

2025

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelĳke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bĳ de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2025

Begroting 2025-CONCEPT

2025

1.2 Communicatie en participatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners beter begrĳpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelĳke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bĳ de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners meer invloed op wat de gemeente doet. Inwoners moeten meer regie krĳgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelĳkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlĳk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners moet duidelĳk zĳn welke informatie zĳ waar kunnen vinden en met wie zĳ contact kunnen opnemen. Maatschappelĳk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners begrĳpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners weten, zowel persoonlĳk als digitaal, waar en waarvoor ze bĳ de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving.

Wat zĳn de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altĳd, maar in het bĳzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners communiceren). 2. We zĳn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrĳpelĳk. 3. We leggen altĳd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners actief bĳ (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5. De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Begroting 2025-CONCEPT

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Samenwerking met inwoners waarderen inwoners tenminste met een 6,0. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,0 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 5,7). Het gemiddelde cĳfer dat inwoners geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente is tenminste een 6,5. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,5 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,0).

Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid is afgerond en de raad is geïnformeerd. We troffen de eerste voorbereidingen voor de evaluatie van het wĳkgericht werken, inclusief het themagericht werken bĳ Surplus. De insteek is om de evaluatie dit jaar af te ronden.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid

planning: Omschrĳving Naar aanleiding van verzoek van de raad en met het 2024 budget dat is toegekend bĳ de kadernota, onderzoeken we wat nodig is voor het verbeteren van de communicatie en bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelĳke partners. Heeft verbinding met het onderzoek naar online dienstverlening en de visie op dienstverlening.

Evaluatie wĳkgericht werken

Wĳkgericht werken als methodiek en de positionering van de wĳkmanager evalueren.

2024

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Naam project Evaluatie wĳkgericht werken

Begroting 2025-CONCEPT

Omschrĳving Wĳkgericht werken als methodiek en de positionering van de wĳkmanager evalueren.

planning: 2025

2026

1.3 Dienstverlening en menselĳke maat Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelĳkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrĳf, de vereniging of de maatschappelĳke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelĳke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelĳk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelĳke dienstverlening, zowel persoonlĳk als digitaal, duidelĳk vindbaar, toegankelĳk, betrouwbaar en begrĳpelĳk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaalvaardig zĳn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelĳke dienstverlening als eerlĳk en begripvol. Wat zĳn de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlĳker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. 2. De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zĳn duidelĳk vormgegeven en goed toegankelĳk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zĳn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bĳ ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4.

Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tĳdsbelasting en vlotte afhandeling. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/klantbeleving Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Inwoners waarderen de directe dienstverlening tenminste met een 6,6. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,6 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,6).

Begroting 2025-CONCEPT

Tenminste 61,9% van de inwoners is (zeer) tevreden over hostmanship van de gemeente. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 52,3% (zeer) tevreden en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 61,9% (zeer) tevreden). Inwoners waarderen de digitale dienstverlening tenminste met een 6,7. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,7 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,5).

Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? Een gemeente waar iedereen mee kan doen en de menselĳke maat. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening: In 2024 worden diverse trainingen heldere taal uitgevoerd. Bereikbaarheid gemeente bevorderen. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening: Werkgroep gestart om de integrale vraagbenadering binnen toegangen van Wmo, Jeugd en Werkplein te verbeteren. Ontwikkelingen uit andere opgaves zoals sterke lokale teams volgens het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming nemen we hierin mee. Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat. We werken aan een uitvoeringsagenda dienstverlening: Op 18 oktober 2024 vindt een werksessie hostmanship MT en teamleiders plaats. Verbetering digitale dienstverlening. Dienstenwet: EU-burgers en bedrĳven toegang verlenen tot online procedures. Ook krĳgen burgers en bedrĳven het recht om overheden toestemming te geven om onderling digitaal bewĳsstukken uit te wisselen. Wet modernisering elektronisch bestuurlĳk verkeer: inventarisatie voor verder benodigde aanpassingen loopt. Verwachte ingangsdatum 1 januari 2025. Wet open overheid: De ontwikkelingen voor een (eigen) publicatieplatform pakken we samen met de De6 gemeenten op. In juni kwamen de resultaten van het klantervaringsonderzoek Wmo beschikbaar en gedeeld met de gemeenteraad.

De klanttevredenheid is goed als het gaat om de kwaliteit van dienstverlening en de kwaliteit van de ondersteuning. Er wordt gewerkt aan service- en kwaliteitsnormen dienstverlening.

Hieronder melden we de projecten die aandacht nodig hebben. Wat heeft aandacht nodig? Voortgang projecten en acties digitale overheid is sterk afhankelĳk van landelĳk te realiseren randvoorwaarden. Zoals wetgeving en digitale infrastructuur.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024:

Begroting 2025-CONCEPT

Naam project Inclusieve gemeente en de menselĳke maat

Omschrĳving We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelĳk is en dat iedereen kan meedoen. In de wĳze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlĳke mogelĳkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbĳ.

planning: 2024

2025

Bereikbaarheid gemeente bevorderen

We zetten in op moderne communicatiemiddelen om bereikbaarheid van de gemeente meetbaar en voor iedereen toegankelĳk te maken. Daarnaast investeren we in het gedrag van onze medewerkers. Afhankelĳk van het onderzoek rond communicatie (zie onderzoek behoefte communicatie en bereikbaarheid) nemen we concrete maatregelen.

2024

2025

Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat

We investeren in houding en gedrag van onze medewerkers. Hostmanship moet in alle geledingen van de organisatie voelbaar worden. We monitoren voortdurend wat landelĳk ontwikkeld en beschikbaar gesteld wordt en sluiten daarbĳ aan als het onze gemeente voordelen geeft in verbetering van onze dienstverlening.

2024

2025

Verbeteren digitale dienstverlening

Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelĳke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners.

2024

2025

Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen

Verkennen hoe we beter (integraal) inzicht kunnen krĳgen in de interactie tussen mensen, ondernemers, instellingen en gemeente. Zodat we op basis van dit inzicht de mens, ondernemer of instelling centraal kunnen stellen in onze dienstverlening en onze dienstverlening kunnen ontwikkelen.

2024

2025

Begroting 2025-CONCEPT

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Naam project Inclusieve gemeente en de menselĳke maat

planning:

Bereikbaarheid gemeente bevorderen

2025

We investeren in houding en gedrag van onze medewerkers.

2025

Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat

2025

Hostmanship moet in alle geledingen van de organisatie voelbaar worden. We monitoren voortdurend wat landelĳk ontwikkeld en beschikbaar gesteld wordt en sluiten daarbĳ aan als het onze gemeente voordelen geeft in verbetering van onze dienstverlening. Verbeteren digitale dienstverlening

2025

Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen

2025

Begroting 2025-CONCEPT

2026

1.4 Ondermĳnende criminaliteit Wat wil de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermĳnende criminaliteit zo effectief mogelĳk aanpakken. Er wordt blĳvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermĳnende criminaliteit en (woon-) fraude. Bĳ constateren van ondermĳnende criminaliteit wordt hierbĳ ook door de gezamenlĳke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelĳkheden liggen. Maatschappelĳk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat zĳn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bĳ een vermoeden van ondermĳnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: Dashboard - Openbare orde en veiligheid - Etten-Leur (waarstaatjegemeente.nl) Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken in 2024? Hieronder melden we wat goed gaat. Wat gaat goed? De raad stelde het veiligheidsprogramma in april 2024 vast.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2024: Naam project Ondermĳning

Omschrĳving Ondermĳning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelĳk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan. Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan.

planning: 2024

2025

2026

Begroting 2025-CONCEPT

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Naam project Ondermĳning

planning: 2025

2026

Toelichting afwĳkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2024)

We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2024. Belangrĳkste oorzaak van de stĳging is dat de besparing op jeugdzorg vervalt (€ 1,2 miljoen). Hiervoor namen we eerder een taakstelling op. Dit verloopt daarom neutraal (zie programma 2 nummer 25). Door lagere boekwaarde / rentepercentage berekenen we minder rente door aan het Grondbedrĳf dan begroot. Bĳ het opstellen van de begroting schatten we in hoeveel uren we besteden aan rendabele producten (grondexploitaties, afval, riolering, investeringen en voorzieningen). Voor de begroting 2025 brachten we onze financieringsbehoefte in beeld. Voor de toekomstige financiering vanaf 2025 gaan we nu uit van een rente van 3,0%. Leningen trekken we aan wanneer we die nodig hebben. Dat is afhankelĳk van de voortgang van investeringen en de aanen verkoop van grond. Voor de toerekening aan investeringen en grondexploitaties hanteren we een percentage van 1,25%. Zie het renteschema in de paragraaf Financiering. Doordat we de rente van nieuwe leningen niet volledig kunnen doorberekenen ontstaat een nadeel.

2. Rente grondbedrĳf 3. Rendabele uren 4. Rentelasten

5. Investeringen

6. ICT West-Brabant West

We verwerken de in juni 2024 vastgestelde begroting 2025 van ICT WBW. Met deze stĳging hielden we rekening bĳ de kadernota. We namen hiervoor een budget voor indexeringen gemeenschappelĳke regelingen op. Dit budget gebruiken we nu bĳ mutatie nummer 14. We verwerken de in juni 2024 vastgestelde begroting 2025 van de Belastingsamenwerking West-Brabant. In 2024 zĳn de kosten lager door minder bezwaren. We ontvangen meer onroerendezaakbelasting omdat de waarde van woningen en overige panden harder steeg dan waar we in de begroting rekening mee hielden. Het budget voor aanbesteding en implementatie in 2024 voor iBurgerzaken blĳkt gedurende het traject vorig jaar te ruim geschat en begroot te zĳn. Omdat we er geen gebruik van maken verlagen we de post onvoorzien.

7. Belastingsamenwerking West-Brabant 8. OZB opbrengsten 9. Vrĳval implementatie software Burgerzaken 10. Post onvoorzien 11. Verkoop vergadercentrum

18. Kosten automatisering

De verkoop van het vergadercentrum BVC vindt niet in 2024 en 2025 plaats. De overdracht van het pand is na 1 april 2026 gepland in verband met de verbouwing van de begane grond van het stadskantoor. Voor 2024 zĳn de bedragen van de (onkosten)vergoedingen voor burgemeesters, wethouders, raadsleden en commissieleden geïndexeerd. Deze indexering verwerken we nu. Bĳ het vaststellen van de kadernota deed de wethouder de toezegging om de opbrengst van de hondenbelasting te verlagen met € 38.000. Dit bedrag brengen we ten gunste van het tarief van de eerste hond. We verwerken de in juni 2024 vastgestelde begroting 2025 van de gemeenschappelĳke regelingen. Bĳ de kadernota namen we hiervoor een budget voor indexeringen op. We gebruiken deze nu om de gestegen kosten op te vangen. In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. We ontvingen via het gemeentefonds geld voor diverse taken. De taken voeren we uit binnen de beschikbare budgetten. De ontvangen bedragen zĳn voor deze taken niet meer nodig. De jeugdgelden die we ontvingen voor de periode 2023-2027 zetten we in voor de dekking van de hogere kosten voor Jeugdzorg Zorg in Natura (zie programma 2). We actualiseren de reserve automatisering.

19. Reserve automatisering

We actualiseren de reserve automatisering.

20. Algemene reserve

Bĳ de begroting 2023 stortten we jaarlĳks € 3 miljoen in de algemene reserve voor financiële tegenvallers en de verdere uitwerking van het college uitvoeringsprogramma. Voor 2025 is er nog € 1,5 miljoen beschikbaar. We gebruiken het restant van dit bedrag om de tekorten vanaf 2026 te verkleinen. Van deze storting is vanaf 2026 niets meer beschikbaar. Eén of meerdere afwĳkingen, kleiner dan € 50.000.

12. Loonkosten College en Raad 13. Hondenbelasting

14. Inzet budget Indexering gemeenschappelĳke regelingen 15. Inzet budget Indexeringen 16. Taakmutaties gemeentefonds 17. Ontvangen jeugdgelden

21. Overig

Begroting 2025-CONCEPT

Risico's De belangrĳkste risico's in dit programma zĳn: Raadzaal Voor het realiseren van een prettige en toegankelĳke vergaderlocatie is het risico dat de kosten voor het realiseren te hoog worden en de vergaderlocatie daarom niet gerealiseerd kan worden. In het investeringskrediet is hiermee rekening gehouden, maar de vraag is of dat voldoende is. Raadzaal Een ander risico voor het realiseren van een prettige en toegankelĳke vergaderlocatie is dat er geen partĳ(en) worden gevonden voor de uitvoering en dat het daarom niet gerealiseerd kan worden. Met de gekozen aanbestedingsstrategie (inclusief een voorschouw voor de daadwerkelĳke inschrĳving en het opknippen van aanbestedingen) proberen we dit risico te verkleinen. Communicatie en participatie Goede communicatie en participatie met onze inwoners en andere partners vinden we belangrĳk. Als we dit niet goed doen vergroot dat de kans op klachten, slechte publiciteit en een lagere waardering voor de gemeente. Dit kan leiden tot imagoschade voor de gemeente. Door intern onder andere aandacht te besteden aan communiceren in heldere taal en duidelĳk vindbare informatie en te werken met de routeplanner voor participatie verkleinen we dit risico. Dienstverlening We werken aan een goede dienstverlening met aandacht voor de menselĳke maat door onze informatie toegankelĳk te maken.

We doen dat voor iedereen zowel digitaal en door persoonlĳk contact. Als we dit niet goed doen vergroot dat de kans op klachten en slechte publiciteit wat kan leiden tot imagoschade voor onze gemeente. Daarnaast lopen we het risico op mogelĳke uitsluiting van bepaalde groepen. Ondermĳning Bĳ ondermĳning gaat het om vermenging van de onder- en bovenwereld. Ondermĳnende criminaliteit is vooral een politiek- en imago risico. Het risico is dat we signalen onvoldoende oppakken, hiermee ondermĳning van de samenleving onvoldoende aanpakken en de gemeente Etten-Leur imagoschade lĳdt. Inwoners voelen zich mogelĳk niet veilig, ondernemingen willen zich hier niet vestigen en het leefklimaat gaat achteruit.

Begroting 2025-CONCEPT

Wat kost het? We nemen voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening

Werkelĳk

Raming

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Lasten Baten

-24.000 102.781

-24.624 109.974

-24.549 112.495

-26.115 112.126

-28.348 116.386

-31.334 120.092

Totaal saldo van baten en lasten programma

78.780

85.350

87.946

86.011

88.038

88.759

Toevoeging reserves Onttrekking reserves

-177 2.613

-783 2.408

-1.537 167

Resultaat programma

81.216

86.975

86.576

86.011

88.038

88.759

(bedragen x € 1.000)

Meerjarenraming

Mutaties eigen vermogen:

Incidenteel Incidentele lasten Incidentele baten

-277

-382

-141

2.576

2.360

141

Resultaat structureel programma

78.917

84.998

86.576

86.011

88.038

88.759

Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen (taakvelden).

Verbonden partĳen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partĳen een bĳdrage: • Gemeenschappelĳke Regeling Regio West-Brabant (RWB); • Gemeenschappelĳke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB); • Gemeenschappelĳke Regeling ICT West-Brabant-West; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG); • Stichting Inkoopbureau West-Brabant; • Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg); • Gemeenschappelĳke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant.

Begroting 2025-CONCEPT

2. Sociaal Etten-Leur Etten-Leur is een inclusieve gemeente waar iedereen alle kansen krĳgt om mee te doen. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in zĳn eigen leefomgeving. Samen zĳn we verantwoordelĳk voor schone en leefbare straten, buurten en wĳken. Voor iedereen in EttenLeur die dat nodig heeft moeten (sport)voorzieningen, zorg en ondersteuning toegankelĳk en beschikbaar zĳn. We denken vanuit het perspectief van mensen. Daarom spannen we ons in om zoveel als mogelĳk problemen te voorkomen en de zorgvragers vroegtĳdig te signaleren en te ondersteunen. We werken samen aan een gemeente waarin iedereen zelf regie voert over zĳn/ haar leven en de mogelĳkheid krĳgt om talenten en kwaliteiten te ontwikkelen en te benutten. Het beleid van de gemeente richt zich op alle doelgroepen, zogenaamd inclusief beleid. De komende jaren is er vanuit dit beleid wel extra aandacht voor de doelgroepen jongeren en ouderen.

Ontwikkelingen Algemene ontwikkelingen Jeugdzorg en Wet maatschappelĳke ondersteuning De ontwikkelingen binnen Jeugdzorg en Wmo wĳzen in de komende jaren op een onhoudbare groei van zowel de zorgvragen als de kosten. Dit is een landelĳke ontwikkeling. We worden door het Rĳk niet gecompenseerd voor deze groei. Het is daarom noodzakelĳk om een plan op te stellen om de groei in kosten binnen het sociaal domein (Jeugdzorg, Wmo en Participatiewet) te stabiliseren dan wel om te buigen naar krimp. We richten ons in dit plan op kostenbeheersing, preventie en innovatie. De wachtlĳstproblematiek, het zogenaamde normaliseren van de Jeugdzorg, investeren in de sociale basis en samen- en zelfredzaamheid zĳn onderwerpen die we onderzoeken om de druk op het sociaal domein te verlagen. Met behoud van kwaliteit van zorg en ondersteuning, willen we het sociaal domein financieel beheersbaar en toekomstbestendig maken. We leggen dit plan in het eerste kwartaal 2025 aan de gemeenteraad voor. Jeugd Wachtlĳstproblematiek De wachtlĳst in onze toegang van de jeugdzorg (Centrum voor Jeugd en Gezin Etten-Leur en Zundert) is hardnekkig. Het aantal wachtenden overschrĳdt momenteel de 100. Daarom stellen we voor om de uitbreiding van de formatie van jeugdprofessionals, die we hebben ingezet voor 2023 en 2024, ook in 2025 voort te zetten.

Gezien de huidige wachtlĳst zĳn we nu genoodzaakt om een zogenaamde focusmaand te organiseren. In deze maand leggen de jeugdprofessionals de nadruk op een eerste gesprek, boven andere werkzaamheden. De hulpverlener kĳkt dan wat de cliënt nodig heeft aan zorg of ondersteuning. Hiermee proberen we de wachtlĳst aanzienlĳk terug te brengen.

Begroting 2025-CONCEPT

Normaliseren De vraag naar hulp in het kader van de jeugdzorg nam de afgelopen jaren aanzienlĳk toe. Het landelĳke, maar ook ons lokale beeld, is dat 1 op de 7 jongeren een beroep doet op de jeugdzorg. Om deze stĳging een halt toe te roepen, starten we in het najaar 2024 met het proces normaliseren. Samen met het onderwĳs, de kinderopvang, de huisartsen, de jeugdprofessionals en een vertegenwoordiging van ouders en jeugdigen gaan we het gesprek aan om het pad naar de normale ontwikkeling te verbreden en daarmee de instroom in de jeugdzorg te verminderen. Een dergelĳk proces is een proces van lange adem. We verwachten dat de eerste resultaten op zĳn vroegst in de loop van 2026 zichtbaar zĳn. Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo) Toename Wmo-voorzieningen We zien dat er nog steeds sprake is van een stĳging van het aantal aanvragen voor Wmo-voorzieningen. De stĳging van met name de Huishoudelĳke Ondersteuning, de woonvoorzieningen en hulpmiddelen wordt veroorzaakt door de vergrĳzing van de inwoners van Etten-Leur. Steeds meer ouderen blĳven langer thuis zelfstandig wonen. Daarnaast doen steeds meer ouderen een beroep op het zogenaamde Volledig Pakket Thuis (VPT = verpleeghuiszorg in de thuissituatie). In dit geval zĳn we als gemeente verantwoordelĳk voor de verstrekking van hulpmiddelen (zoals een scootmobiel, rolstoel) en woningaanpassingen.

Invoeren eigen bĳdrage Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, besloot het Rĳk om voor alle Wmovoorzieningen (met uitzondering van rolstoelen) een inkomensafhankelĳke eigen bĳdrage in te voeren. Op dit moment betaalt elke cliënt, ongeacht inkomen en aantal voorzieningen, een eigen bĳdrage van € 20,60 per maand. De bedoeling is om de inkomensafhankelĳke eigen bĳdrage in te voeren met ingang van 1 januari 2026. De invoering hiervan zal helpen om de druk op gemeenten op het gebruik van Wmo-voorzieningen te verlagen. We verwachten dat het Rĳk de gemeenten hierna kort op de algemene uitkering. Beschermd Wonen Met ingang van 2022 trad de Gemeenschappelĳke Regeling Beschermd Wonen in werking. Breda voert de taken uit namens alle gemeenten. Breda ontvangt van het Rĳk geld voor Beschermd Wonen. Vanaf 2022 is er een overschot op de begroting van Beschermd Wonen. Breda keert dit aan de gemeenten uit. Ook voor 2025 keert Breda het te verwachten positief resultaat uit aan gemeenten. Het Rĳk is van plan om het zogenaamde woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen in te voeren. Dat betekent ook de invoer van een nieuw objectief verdeelmodel van de middelen Beschermd Wonen. Dat betekent dat alle gemeenten zelf de middelen voor Beschermd Wonen gaan ontvangen. Niet bekend is wanneer het woonplaatsbeginsel wordt ingevoerd.

Daarom bestaat er vanaf 2026 onzekerheid over de financiën voor Beschermd Wonen.

Begroting 2025-CONCEPT

Financieringssystematiek Wmo Het voormalige kabinet sprak met de koepels van de medeoverheden af om in de toekomst een deel van de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds maar via een aparte financiering te regelen. Door de uitgaven voor (een deel van) de Wmo apart te zetten, kunnen gemeenten en Rĳk beter zien of de kosten aansluiten bĳ de uitgaven. Ook kan daardoor een passende indexering worden afgesproken. Om welk deel dat gaat, is niet bekend. Ook is niet concreet welke nieuwe financieringsvorm het wordt en per wanneer deze ingaat. Overig Asielzoekerscentrum Vanaf 2025 opent het asielzoekerscentrum haar deuren. We willen asielzoekers een warm welkom in Etten-Leur geven. We stellen hiervoor een pakket aan activiteiten samen met en door de inwoners van Etten-Leur. Daarnaast willen we op het gebied van taal, onderwĳs en werk dat asielzoekers zich zo snel mogelĳk thuis voelen in Etten-Leur en snel integreren. Daarom kan het zĳn dat we mogelĳk extra kosten maken, bovenop de kosten die we betalen uit de vergoeding die we van het Rĳk ontvangen voor het asielzoekerscentrum. Voorziening onderwĳs en opvang De nieuwe wĳk Haansberg heeft een Integraal Kindcentrum nodig. Dit centrum bestaat uit primair (openbaar) onderwĳs met voorzieningen voor bewegingsonderwĳs, kinderdagopvang en buitenschoolse opvang.

Tĳdens de opbouwfase van de wĳk realiseren we een tĳdelĳke onderwĳsvoorziening. Kinderen kunnen dan van begin af aan dichtbĳ in de wĳk naar school. Op dit moment onderzoeken we of we deze tĳdelĳke voorziening aankopen of huren. De realisering van deze tĳdelĳke voorziening stemmen we goed af met de bouw van de eerste woningen in Haansberg (Oost). Het Turfschip Net voor de zomervakantie 2024 ontvingen we via Alwel de mededeling dat de huidige exploitant H-int per 1 januari 2025 het beheer en exploitatie van het Turfschip beëindigt. Op dit moment overleggen we met Alwel (eigenaar van het gebouw) en de door hen ingeschakelde adviseurs om samen voor de korte en (middel)lange termĳn oplossingen te bedenken. Onze inzet is daarbĳ vooral gericht op het waarborgen van de bestaande sociaal maatschappelĳke functies in het pand. Het gaat daarbĳ met name om de huisvesting van diverse verenigingen, het faciliteren van bewegingsonderwĳs, overig sporthalgebruik en de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Zodra hierover meer duidelĳkheid is, informeren we de gemeenteraad over de wĳze van beheer en exploitatie vanaf 1 januari 2025.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EttenLeur&id=1498bb39-1ebd-4255-be5a-9677998f6e84