Document · PDF

Concept - begroting Etten-Leur 2024

Raad besluit 6 november 2023, gemeente Etten-LeurBij agendapunt: Begroting 202427.439 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

BEGROTING ETTEN-LEUR 2024 CONCEPT

Inhoudsopgave Samenvatting

Samenvatting Samen kansen pakken Van kadernota naar begroting Overzicht financiele mutaties Ontwikkeling algemene reserves Mutatie reserves Structureel evenwicht begroting PDF Toelichting financiele mutaties (op website anders weergegeven) Toelichting reserves (op website anders weergegeven) Programma

7 7 10 11 12 13 15 15 16 17 18

1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 1.1 Vertrouwen in de overheid 1.2 Communicatie en participatie 1.3 Dienstverlening en menselĳke maat 1.4 Ondermĳnende criminaliteit Wat kost het? Verbonden partĳen

18 18 20 21 23 26 30 33 33

2. Sociaal Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 2.1 Iedereen moet mee kunnen doen 2.2 Minima- en armoedebeleid 2.3 Wĳkvoorzieningen en -gebouwen/accommodaties 2.4 Jong zĳn in Etten-Leur 2.5 Gezond oud worden en zelf- en samenzorg Wat kost het? Verbonden partĳen

34 34 36 37 40 42 45 48 53 53

3. Ruimte voor wonen en leven in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 3.1 Woningbouw 3.2 Verkeersafwikkeling 3.3 Verkeersveiligheid 3.4 Beheer en onderhoud van het openbaar gebied

54 54 55 56 59 61 63 Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

3.5 Huisvesting bĳzondere doelgroepen

Wat kost het? Verbonden partĳen

68 68

4. Economie en werk in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 4.1 Zo veel mogelĳk mensen aan het werk 4.2 Het versterken van de economie 4.3 Toerisme en recreatie 4.4 Een levendig centrum 4.5 Agrarische sector Wat kost het? Verbonden partĳen

69 69 70 71 73 75 77 79 81 81

5. Duurzaam denken en doen in Etten-Leur Ontwikkelingen Financiële ontwikkelingen 5.1 Duurzaam wonen 5.2 Duurzame woon- en leefomgeving 5.3 Duurzaam produceren 5.4 Duurzame bedrĳven- en industrieterreinen Wat kost het? Verbonden partĳen

82 82 84 85 87 89 91 93 93

Paragrafen

Lokale heffingen Lokale heffingen Beleid en ontwikkelingen Overzicht hoofdlĳnen van de diverse belastingen en heffingen Tarieven 2024 Verwachte inkomsten Kwĳtscheldingsbeleid Kostendekkendheid tarieven

95 95 95 96 97 97 98 99

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Risico's Weerstandsvermogen Stille reserves Project Nobelaer Financiele kengetallen

102 102 102 103 106 106 107 109

Onderhoud kapitaalgoederen

116

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Onderhoud kapitaalgoederen

116

Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 1 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 2 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 3 Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied - 4 Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen openbaar gebied Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen gebouwen Beleid en ontwikkelingen onderhoud kapitaalgoederen sportaccommodaties Uitgaven voor onderhoud kapitaalgoederen sportvoorzieningen

117 118 119 121 123 124 124 126 128

Financiering Financieringsbehoefte 2024 Kasgeldlimiet Renterisiconorm Renteschema Opgenomen geldleningen

129 129 129 130 130 131

Bedrĳfsvoering Organisatieontwikkeling Rechtmatigheid en privacy Personele sterkte 2024 Indicatoren

132 132 132 133 133

Verbonden partĳen Verbonden partĳen Tweede bestuursrapportage 2023 Zienswĳzen Richtlĳnen kaders begroting 2025 van de gemeenschappelĳke regelingen Verbonden partĳen

134 134 134 134 135 137

Grondbeleid Algemene ontwikkelingen Wonen Werken Landelĳk gebied Risico's

164 164 164 166 167 168

Investeringen Investeringen 2023 Tweede bestuursrapportage 2023 Investeringsplan 2024-2027 Toelichtingen Investeringsplan 2024-2027 (op website anders weergegeven)

170 170 170 172 173

Subsidies Subsidies

175 175

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Financieel

176

Wat zĳn de kosten en opbrengsten per programma? Totaal overzicht per programma Lokale heffingen Uitkering gemeentefonds Dividenden Financieringsfunctie Overhead Vennootschapsbelasting Post onvoorzien Meerjarenraming 2024-2027

177 177 178 178 178 178 179 180 180 180

Hoe ziet de balans er in 2024 uit? Prognose balans Activa Passiva EMU-Saldo

181 181 181 183 183

Reserves en voorzieningen Reserves Reserves 2024 Toelichting mutatie reserves Meerjarenperspectief reserves Voorzieningen Voorzieningen 2024 Toelichting mutatie voorzieningen Meerjarenperspectief voorzieningen

184 184 185 185 186 187 188 188 189

Incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening 2. Sociaal Etten-Leur 3. Ruimte voor wonen en leven 4. Economie en werk 5. Duurzaam denken en doen Totaal Verwachte structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves

190 190 190 191 192 192 193 193 194

Taakvelden Totaal taakvelden Programma 1 Eigentĳds bestuur en dienstverlening Programma 2 Sociaal Programma 3 Ruimte voor wonen en leven Programma 4 Economie en werk Programma 5 Duurzaam denken en doen

195 195 198 198 199 199 199

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Uitgangspunten 2024-2027 Inwoner- en woningaantallen Kosten Opbrengsten Besluitvorming Besluitvorming Besluitvorming Toezeggingen Vragen gemeenteraad

200 200 201 202 203 203 203 204 204

Contact en privacy

205

Contact Contact Privacybeleid

205 205 205

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Samenvatting Samenvatting Samen kansen pakken Etten-Leur verwelkomde de 45.000ste inwoner, bouwde het 20.000ste huis, vierde een actieve en hartverwarmende burendag en ontving een nieuwe burgemeester. We begonnen aan de voorbereidingen van een nieuwe wĳk. De gemeenteraad sprak passievolle ondernemers over bruisend Etten-Leur. We helpen mee aan evenementen voor de jeugd. We betrekken inwoners, ondernemers en andere partners bĳ bĳvoorbeeld het groenplan, het mobiliteitsplan en de centrumvisie. We zetten stappen vooruit naar een duurzamere leefomgeving. Volop reden om voortvarend verder te gaan met de toekomst. In de bestuursrapportage 2023 en de begroting 2024 blikken we terug op wat we deden, hoe we ervoor staan, wat we nog willen en moeten doen, en wat dit financieel betekent. Financiële stand van zaken De afgelopen twee jaar had Etten-Leur een overschot op de begroting. Onder andere omdat door de coronacrisis een aantal projecten niet of pas later doorging. Ook gaf het Rĳk gemeenten geld om kwetsbare groepen in de samenleving extra te ondersteunen. En het Rĳk gaf eenmalig geld voor uitvoeringsprogramma’s rondom wonen, klimaat en jeugd. Sinds 2022 gingen de prĳzen en lonen flink omhoog. Dit zette de begroting van onze gemeente onder druk. Ook zien we een kentering in de economie. Zo nam het aantal uitkeringsgerechtigden in 2023 toe.

Dit in combinatie met hogere minimumlonen leidt tot een onvoorzien incidenteel tekort op de begroting van het Werkplein voor onze gemeente in 2023. In 2024 en later is het structurele tekort kleiner. In de septembercirculaire is er voor een deel rekening gehouden met de gestegen lonen en prĳzen. We verwachten dat we 2023 toch met een tekort afsluiten. De begroting in 2024 is sluitend. We gebruiken daarvoor een deel van de reeds in de meerjarenbegroting opgenomen reserve. Dit geld hadden we eerder al apart gezet voor onze ambities. In 2024 stĳgt de afvalstoffenheffing en de onroerendezaakbelasting. In combinatie met de daling van de rioolheffing is de stĳging van de woonlasten beperkt of kan er zelfs sprake zĳn van een verlaging. Samen kansen pakken is ook kiezen voor een realistisch tempo Onze ambities voor Etten-Leur zĳn groot en de basis daarvoor vinden we terug in het raadsprogramma 2022-2026. In 2022 stelden we ons raadsprogramma op, in 2023 zĳn de plannen in de steigers gezet, en nu richten we ons op het uitvoeren van deze plannen in 2024 en verder. We gaan voor een gemeente waarin iedereen zich thuis voelt, waar het goed wonen, werken en ontspannen is en waar de leefomgeving van hoge kwaliteit is. We zĳn aan de slag met het mobiliteitsplan, het groenplan, de nieuwe wĳk, de centrumvisie, de maatschappelĳke

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

accommodaties in Etten-Leur, om maar enkele plannen te benoemen. We zĳn begonnen aan het voorbereiden van een nieuwe wĳk Haansberg en daarvoor wensen we de nodige infrastructurele aanpassingen. Nog niet alle benodigde investeringen zĳn al helemaal in beeld. In een tĳd van krapte op de arbeidsmarkt, kunnen we niet sneller dan dat we als gemeente zelf aankunnen. De uitdaging om onze ambities te betalen wordt groter omdat de financiële mogelĳkheden krapper worden. Dat vraagt keuzes in tempo en prioritering. Het opstellen van een goed afgewogen investeringsplan is cruciaal om de beschikbare middelen efficiënt in te zetten en de gemeente verder te ontwikkelen. Onderhoudsplannen Wat betreft onze huidige infrastructuur en voorzieningen, kunnen we zeggen dat deze nog steeds van een goed niveau zĳn. Het werken met financiële voorzieningen voor toekomstige uitgaven geeft comfort. We zullen echter wel moeten blĳven opletten om dit zo te houden en blĳven investeren in onderhoud. De kwaliteit van onze buitenruimte vereist zorg en aandacht. En daarbĳ is verder investeren in onze infrastructuur en woonomgeving noodzakelĳk. Samenwerken in de regio en met de Provincie In toenemende mate zoeken we de samenwerking met gemeenten uit de regio, de provincie, waterschap en andere belanghebbenden (ProRail, Enexis, bedrĳven). In de Stedelĳke Regio Breda Tilburg is een woondeal gesloten.

Ook Etten-Leur tekende daar voor een forse uitbreiding van het aantal woningen. Ook is in het recent opgestelde collegeakkoord van Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord Brabant de mogelĳkheid geboden samen op te trekken in de voorgenomen ondertunneling (doorbreken barrière werking spoor) en is bevestigd dat er geïnvesteerd wordt in het cultureel erfgoed van Vincent Van Gogh in Etten-Leur. Peilingen onder onze inwoners Naast nieuwe ontwikkelingen, doen we natuurlĳk al heel veel. En veel gaat ook goed. Eens in de twee jaar houden we een Burgerpeiling, eens in vier jaar een Ondernemerspeiling en periodiek een Tevredenheidsmeting voor de uitvoering van de Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo). De waarderingen van de Burgerpeiling 2023 zĳn lager dan bĳ de voorgaande Burgerpeiling in 2021. Er is over meerdere jaren gezien sprake van een langzaam neergaande trend. Een uitgebreide rapportage is opgenomen in het rapport: ‘Burgerpeiling 2023 – gemeente Etten-Leur’. Bĳ de behandeling van de kadernota sprak de raad af om met elkaar het gesprek te voeren over ambitieniveaus en het sturen op indicatoren. Voor dit moment namen we in deze begroting als streefcĳfer de resultaten van 2021 op, en niet die van 2023. De ondernemerspeiling laat relatief stabiele tot positieve waarderingen zien ten opzichte van de laatste peiling.

Een uitgebreide rapportage is opgenomen in het rapport: ‘Rapportage ondernemerspeiling Etten-Leur’. Tot slot mogen we trots zĳn op de resultaten van de tevredenheidsmeting Wmo. Op alle onderdelen scoren we gemiddeld een 8. Dat is een compliment van de cliënten voor de organisatie maar ook voor de vele vrĳwilligers.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Impact val kabinet De val van het kabinet heeft onvermĳdelĳk invloed op onze plannen. Sommige zaken zĳn uitgesteld, sommige moeten worden heroverwogen. We weten nog niet hoe de hervorming van het jeugdzorgstelsel eruit komt te zien. We weten nog niet hoe het nieuwe kabinet met de financiering van de gemeenten om zal gaan. Zonder aanpassingen van beleid zal vanaf 2026 sprake zĳn van een forse korting op het gemeentefonds van € 3 miljard. Dat heeft forse impact op zowel het fysieke als het sociale domein van onze gemeente. Deze ingrepen vragen om flexibiliteit en aanpassingsvermogen van onze organisatie. Eigenschappen die we als gemeente hebben en zullen inzetten. Samen maken we Etten-Leur! In een tĳd van onzekerheden, staan wĳ als gemeente het dichtst bĳ mensen. We willen dat Etten-Leur een mooie, goede en veilige plek is om te wonen, werken en te ontspannen. Daar is het raadsprogramma ook op gericht. Dat is ons anker, onze richting, ons houvast. Onze ambitie is hoog en dat vraagt om keuzes. Dat is moeilĳk voor een gemeente. We willen het voor iedereen goed doen, op alle fronten ontwikkelen en beter worden. Onze slogan, "Samen maken we EttenLeur", blĳft de kern van onze gemeenschap weerspiegelen. Het benadrukt dat wĳ, als gemeente, onze inwoners en partners, gezamenlĳk verantwoordelĳk zĳn voor de toekomst van Etten-Leur.

Samen kunnen we obstakels overwinnen en dromen verwezenlĳken. We kĳken met vertrouwen en enthousiasme naar de toekomst en pakken samen kansen. Het college van burgemeester en wethouders

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Van kadernota naar begroting Op 10 juli 2023 stelde de gemeenteraad de kadernota 2024-2027 vast. De ontwikkelingen en voorstellen in de tweede bestuursrapportage 2023 en de begroting 2024 leiden tot het volgende meerjarenperspectief 2023-2027. (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Kadernota 2023-2027

-2.993

-1.750

-247

-5.319

-5.717

Actualisatie begroting 2023-2027

2.020

1.750

101

-1.094

-46

Saldo 2e bestuursrapportage 2023 - begroting 2024

-973

-146

-6.413

-5.763

De begroting 2024 is sluitend. In de toekomst ontstaan met name vanaf 2026 problemen. De uitkering uit het gemeentefonds neemt dan af (ravĳnjaar). Onze financiën komen dan, net als bĳ veel andere gemeenten, onder druk te staan. Een samenvatting van de mutaties bĳ het opstellen van de begroting 2024 leest u hier.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Overzicht financiele mutaties In het overzicht leest u een samenvatting van de mutaties bĳ het opstellen van de begroting 2024. In de programma's nemen we financiële overzichten op met meer details en toelichtingen. (bedragen x € 1.000) 1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2023) 2. Verlaging storting algemene reserve 3. Indexeringen

2023 2024 2025 2026 2027 857 2.076 2.928 2.241 3.571 1.440 1.738 245

583

616

619

623

4. Werkplein

-1.965 -2.260 -2.058 -2.059 -2.540

5. Jeugdzorg

-1.020 -1.185 -1.095

-812

6. Taakmutatie jeugd

739

7. Wmo

891 1.176

680

600

600 236

8. Rĳksbĳdrage BUIG

304

-62

9. Wet Inburgering

285

255

254

10. Energiekosten

-1.210

-606

11. Personeelskosten

900

12. Rendabele uren

-414

473

676

735

995

13. Rentelasten

500

333

213

-121

-208

14. Investeringen

741

119

-30

-187

15. Onroerendezaakbelasting

241

16. Veiligheidsregio

375

-66

17. WVS

188

-199

-143

-172

-167

18. GGD West-Brabant: begroting

-54

-184

19. Leges omgevingsvergunningen

-171

20. Omgevingswet

100

21. Budget duurzaamheid

200

22. Kabels en leidingen

121

-160

24. Voortgezet onderwĳs: huisvesting

-109

25. Overig

-308 -1.355 -1.126 -1.278 -1.314

Totaal wĳzigingen

2.020 1.750

23. Onderhoudsvoorziening sportaccommodaties

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

101 -1.094

-46

Ontwikkeling algemene reserves We actualiseren de meerjarenbegroting 2023-2027 en brengen het verloop van de algemene reserve in de komende jaren in beeld. Het overzicht van alle reserves en voorzieningen staat hier. In de grafiek staat het verloop van de algemene reserve vanaf 2014 tot en met 2027. In 2021 voegden we € 5,9 miljoen aan de algemene reserve toe en in 2022 € 8,2 miljoen. Dat waren de positieve resultaten in die jaren. In 2024 voegen we € 0,7 miljoen toe en vanaf 2025 voegen we € 2,5 miljoen toe. We houden nog geen rekening met het jaarlĳkse rekeningresultaat. Bĳ een positief resultaat stĳgt de reserve extra. Bĳ een negatief resultaat is de stĳging minder. 30.000

20.000

10.000

Stand Algemene reserve Rekeningresultaat

20 27

26 20

25 20

20 24

23 20

20 22

21 20

20 20

19 20

18 20

20 17

16 20

15 20

-10.000

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Mutatie reserves Reserve nog uit te voeren werkzaamheden Bĳ de tweede bestuursrapportage 2023 beoordelen we of we de geplande werkzaamheden daadwerkelĳk in 2023 uitvoeren. Het is mogelĳk dat we werkzaamheden moeten uitstellen naar 2024. Wanneer dat zo is, verlagen we de budgetten voor 2023 en reserveren we dit bedrag. Voor 2024 doen we juist het tegenovergestelde: we onttrekken aan de reserve en vergroten het budget. We gebruiken hiervoor de reserve: Nog uit te voeren werkzaamheden. In deze bestuursrapportage verlagen we de budgetten in 2023 met € 1.310.000. In de programma's lichten we deze posten ook toe. (bedragen x € 1.000) 1. Energiecompensatie maatschappelĳke organisaties

programma 2

2023

2024

2025

2026

500

-500

2. Bĳdrage Volkshuisvesting flexibele woningen

350

-350

3. Brug Halsche Vliet

-40

4. Centrumvisie

-70

5. Schone luchtakkoord

6. Subsidie energieadviezen

50 300

-50 -300

0 0

-1.310

1.310

7. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden

Mutaties reserves 2023 Bĳ de programma’s geven we deze mutaties bruto weer: uitgaven die we betalen uit een reserve laten we apart zien. De gemeenteraad krĳgt hierdoor inzicht in deze mutaties. De totale reservemutaties in 2023 zĳn: (bedragen x € 1.000)

2023

Stortingen in reserves

130

Onttrekkingen aan reserves

Saldo

153

Toelichting: De belangrĳkste reservemutaties in de tweede bestuursrapportage 2023 zĳn: Stortingen: • reserve Nog uit te voeren werkzaamheden: toevoeging € 1.310.000 door overheveling van budgetten naar 2024 (zie toelichting hierboven); • Verlaging storting Algemene reserve van € 1.440.000 voor opvangen tekort. Onttrekkingen • reserve Infrastructurele oplossingen: verlaging onttrekking € 350.000; • Reserve automatisering: verlaging onttrekking € 46.000; • reserves Grondbedrĳf: verhoging storting € 419.000 door bĳstellingen van de reservemutaties bĳ het actualiseren van de begroting van het Grondbedrĳf.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Een toelichting op de mutaties met reserves staat bĳ de programma's.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Structureel evenwicht begroting Voor een structureel evenwicht in de begroting is inzicht in de incidentele lasten en baten noodzakelĳk. In hoofdlĳn zĳn alle baten en lasten structureel. Of een bedrag incidenteel is, is afhankelĳk waarvoor dit bedrag bedoeld is. Ook moet er sprake zĳn van een duidelĳke einddatum. In de overzichten van de 'incidentele baten en lasten per programma’ leggen we uit welke incidentele lasten en baten we opnemen in de begroting. Het structureel resultaat ziet er als volgt uit: (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

-6.413

-5.763

Saldo meerjarenbegroting Saldo incidentele baten en lasten (positieve bedragen betekent per saldo hogere incidentele lasten dan baten)

-146

434

902

1.038

1.050

Resultaat structureel

434

756

-5.375

-4.713

Uit deze tabel blĳkt dat er in de begroting 2024 meer incidentele lasten dan incidentele baten zĳn opgenomen. Het structurele resultaat is daarmee in 2024 en 2025 positief. Voor de jaren daarna is dit niet het geval. De provincie geeft in de richtlĳnen aan dat de gemeente in aanmerking komt voor het normale toezicht wanneer de begroting 2024 reëel en structureel in evenwicht of positief is. Dit wordt repressief toezicht genoemd. We verwachten dat we met het aanbieden van deze begroting voldoen aan de eis van de provincie.

PDF Klik op deze link om het Pdf bestand van begroting 2024 te lezen. De ‘pdf-versie’ van de begroting ziet er niet optimaal uit. De digitale presentatie staat voorop.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Toelichting financiele mutaties (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Algemene uitkering (septembercirculaire 2023)

We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2023. De opbrengst stĳgt door het accres. We ontvangen een bĳdrage voor loon- en prĳsstĳgingen. Ook zĳn een aantal maatstaven waarop de uitkering is gebaseerd hoger vastgesteld. In de Hervormingsagenda Jeugd wordt vanaf 2025 landelĳk rekening gehouden met een bezuiniging van € 500 miljoen. Het Rĳk sprak af maatregelen te nemen waardoor de lasten van gemeenten dalen. Leveren die maatregelen niet genoeg op, dan compenseert het Rĳk de gemeenten daarvoor. Deze besparing nemen we nu op en is voor Etten-Leur € 1,2 miljoen. Bĳ de begroting 2023 stortten we jaarlĳks € 3 miljoen in de algemene reserve voor financiële tegenvallers en de verdere uitwerking van het college uitvoeringsprogramma. Bĳ de begroting 2023 en de kadernota 2024-2027 is een deel van dit bedrag al ingezet. We gebruiken de reserve om het tekort in 2023 en 2024 te verkleinen. Van deze storting is voor 2023 niets meer beschikbaar. Voor 2024 is nog € 735.000 beschikbaar. Voor de jaren daarna nog € 2,5 miljoen per jaar.

2. Verlaging storting algemene reserve

3. Indexeringen

In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen.

4. Werkplein

Hogere uitkeringslasten door een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden en stĳging van het wettelĳk minimum loon. Forse kostenstĳging als gevolg van intensievere en zwaardere (en daarmee duurdere) jeugdzorg. Daarnaast stĳging als gevolg voor het wegwerken van wachtlĳsten, stĳging van organisatiekosten en aangepaste financiering Jeugdbescherming Brabant. De Hervormingsagenda Jeugd is door de val van het kabinet nog niet uitgewerkt. Om die reden wordt besloten het overschot op de Jeugdgelden 2023 te laten vrĳvallen. Het overschot op de ontvangen Jeugdgelden 2024 tot en met 2027 wordt nog apart gereserveerd in afwachting van meer duidelĳkheid over de financiële gevolgen bĳ de uitwerking van de hervormingsagenda. Overschot op begroting van de Gemeenschappelĳke Regeling Beschermd Wonen en een daling van kosten voor de maatwerkvoorziening Begeleiding. De verwachte lasten voor de bĳstandsuitkeringen worden verhoogd in verband met de verhoging van het minimumloon (10,15% in 2023 en 2,1% in 2024). Daarnaast verwachten we een stĳging van het aantal bĳstandsuitkeringsgerechtigden in 2024 op basis van de prognoses van het Centraal Planbureau. We ontvangen van het Rĳk een specifieke uitkering voor de uitvoering van de inburgeringstaken. Het Werkplein voert deze taak voor ons uit. De kosten van de inburgeringstrajecten worden hierdoor volledig vergoed.

Door financiële problemen stopt de huidige energieleverancier DVEP vanaf 2024 met het leveren van energie. In 2023 verhoogde de leverancier de voorschotten waarvoor extra budget nodig is. Omdat nog onduidelĳk is welke prĳs de nieuwe leverancier gaat rekenen gaan we voor 2024 uit van 50% van de extra kosten die we in 2023 hebben. Door krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om vacatures in te vullen. Vacatures staan langer open. Hierdoor ontstaat er een incidenteel voordeel op de personeelskosten Bĳ het opstellen van de begroting schatten we in hoeveel uren we besteden aan rendabele producten (grondexploitaties, afval, riolering, investeringen en voorzieningen). In 2023 trokken we minder leningen aan dan verwacht. De rente op de kapitaalmarkt is het afgelopen jaar gestegen. Voor toekomstige financiering vanaf 2024 gaan we nu uit van 3,5% terwĳl we vorig jaar nog uitgingen van 2,0%. Een deel van deze hogere rentelast berekenen we door aan de grondexploitaties. De toerekening aan riolering en afval stĳgt door de aanpassing van de rekenrente van 0,5% naar 1,0%. Deze hogere toerekening leidt tot een voordeel voor de gemeentelĳke begroting.

5. Jeugdzorg

6. Taakmutatie jeugd

7. Wmo 8. Rĳksbĳdrage BUIG

9. Wet Inburgering

10. Energiekosten

11. Personeelskosten 12. Rendabele uren 13. Rentelasten

14. Investeringen

15. Onroerendezaakbelasting 16. Veiligheidsregio 17. WVS

18. GGD West-Brabant: begroting

Voor we de begroting opstellen beoordeelden we al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? Uit de actualisatie blĳkt dat diverse projecten langzamer gerealiseerd worden dan verwacht. De kapitaallasten schuiven naar latere jaren door waardoor met name in 2024 sprake is van een voordeel. We ontvangen meer onroerendezaakbelasting omdat de waarde van woningen en overige panden harder is gestegen dan waar we in de begroting rekening mee hebben gehouden. We verwerkten het positieve resultaat van de Veiligheidsregio over 2022 en de vastgestelde begroting 2024 van de Veiligheidsregio Midden en West-Brabant. Het Werkvoorzieningsschap West Noord-Brabant (WVS) keerde een deel van de gemaakte winst aan de gemeenten uit. Ook verwerken we de in juni 2023 vastgestelde begroting 2024 van Werkvoorzieningsschap West Noord-Brabant (WVS). We verwerken de in juni 2023 vastgestelde begroting 2024 van de GGD West-Brabant. Ook stĳgt de bĳdrage vanaf 2023 door hogere loonkosten kosten bĳ de GGD

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Onderwerp

Toelichting

19. Leges omgevingsvergunningen

Projecten lopen achterstand op door stagneren bouwmarkt, participatie. Hierdoor worden minder vergunningen afgegeven. Door het uitstel van de Omgevingswet naar 1 januari 2024 is het beschikbare budget voor 2023 niet nodig voor de implementatie. Door een nieuwe regeling van het Rĳk ontvangen we extra geld voor duurzaamheid. Hierdoor is het overgehevelde budget van 2022 niet meer nodig.

20. Omgevingswet 21. Budget duurzaamheid 22. Kabels en leidingen 23. Onderhoudsvoorziening sportaccommodaties

We ontvangen extra inkomsten door de aanleg van kabels van het glasvezelnetwerk. We verhogen de jaarlĳkse storting in de onderhoudsvoorziening sportaccommodaties vanaf 2024. Dit om te voorkomen dat deze voorziening vanaf 2031 negatief wordt. Dat komt omdat we vanaf 2031 diverse kostbare en gelĳktĳdige onttrekkingen voorzien. In een Europees besluit is opgenomen dat vanaf 2031 geen rubber korrels meer in kunstgras gebruikt mogen worden. De consequenties voor de onderhoudsvoorziening zĳn nog niet bekend.

24. Voortgezet onderwĳs: huisvesting

Door een verwachte stĳging van het aantal leerlingen en een indexering van de kosten stĳgen de kosten van de huisvesting van het voortgezet onderwĳs.

25. Overig

Meerdere afwĳkingen, uitgebreidere specificatie in de programma's.

Toelichting reserves (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Energiecompensatie maatschappelĳke organisaties

Minder maatschappelĳke organisaties en sportverenigingen deden een beroep op de regeling energiecompensatie dan waarmee we in de begroting rekening hielden. We gebruiken het vrĳvallende budget tot en met 2026 om de kosten van verdere verduurzaming voor onze sportaccommodaties, gebouwen van sportclubs en andere sociaal maatschappelĳke organisaties op te vangen. Versneld verduurzamen heeft enkele jaren geleden al zĳn effect bewezen en past prima binnen het toekomstig sport- en accommodatiebeleid. In oktober wordt een uniek sportplan afgerond waarin diverse acties en projecten zĳn opgenomen en waarin sportclubs nadrukkelĳk om extra ondersteuning vragen. We houden er rekening mee dat hieruit en uit de accommodatienota extra financiële gevolgen ontstaan. Het project flexibele woningen is gestart. We maakten nog geen kosten. De bĳdrage vanuit Volkshuisvesting gebruiken we in 2024.

2. Bĳdrage Volkshuisvesting flexibele woningen 3. Brug Halsche Vliet 4. Centrumvisie 5. Schone luchtakkoord 6. Subsidie energieadviezen

7. Reserve Nog uit te voeren werkzaamheden

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

De brug over de Halsche Vliet wordt niet in 2023 aangelegd maar (waarschĳnlĳk) in 2024. We formuleren een centrumvisie waarin we kĳken naar het winkelbestand, verblĳven in het winkelgebied en het verkeer. Dit project ronden we na 2023 af. Later dit jaar wordt duidelĳk hoe het schone luchtakkoord wordt uitgevoerd. We schuiven de werkzaamheden door naar 2024. De raad stelde budget beschikbaar voor het verstrekken van subsidie voor energieadviezen en oplossingen. Er zĳn energieadviezen aangevraagd die alleen in de winter kunnen worden uitgevoerd. We verwachten de kosten in 2024. Het geld dat in 2023 over was stortten we in de reserve nog uit te voeren werkzaamheden. We ronden de uitvoering in 2024 af. We halen daarvoor het geld nu weer uit de reserve.

Programma 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening op maat in Etten-Leur We werken aan een betrouwbare en servicegerichte organisatie voor onze inwoners en partners zoals het onderwĳs, ondernemers, andere overheden en maatschappelĳke organisaties, verenigingen en instellingen. Een organisatie zonder onnodige drempels en procedures waarbĳ de menselĳke maat het uitgangspunt is van onze dienstverlening. Dat vraagt om professionals die binnen de wetten en regelgeving ruimte voor maatwerk zien en benutten. De gemeente inspireert, stimuleert en faciliteert en zoekt actief de dialoog en samenwerking op. Veel aandacht gaat uit naar het vroegtĳdig betrekken van inwoners en andere partĳen bĳ de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Bestuurders en de organisatie gaan tĳdig met inwoners in gesprek over maatschappelĳke vraagstukken. Voor een goed functionerende gemeente is ook de relatie tussen de gemeenteraad, het college en de ambtelĳke organisatie van groot belang, evenals een goede samenwerking in de regio zowel ambtelĳk als bestuurlĳk als politiek.

Ontwikkelingen Brand Axell Logistics Op 10 april 2023 werd Etten-Leur opgeschrikt door een hevige brand bĳ Axell Logistics op het bedrĳventerrein. De gemeente maakte hier tot op heden € 80.000 aan kosten voor het opruimen van de openbare ruimte. We zĳn hierover in gesprek met de verzekering. Gedwongen overgang energieleverancier Recent gaf DVEP Energie, de energieleverancier van de gemeente Etten-Leur, aan door financiële problemen de levering vanaf 1 januari 2024 eenzĳdig te stoppen. Het bestaande contract dienen zĳ nog uit tot eind december 2023. DVEP is een van de grootste energieleveranciers van Nederland, waar ongeveer 100 gemeenten en 6.000 scholen in het primair- en voorgezet onderwĳs bĳ aangesloten zĳn. Het inkoopbureau is voor de gemeente Etten-Leur en 19 andere gemeenten in het collectieve energiecontract op zoek naar een nieuwe energieleverancier voor 2024 en verder. In 2023 verhoogde DVEP eenzĳdig de voorschotten waarvoor € 1,2 miljoen extra budget nodig is. In tegenstelling tot particulieren is het voor ons als gemeente niet mogelĳk om de voorschotten aan te passen. Dat kan alleen de leverancier. Door het dreigende faillissement van DVEP gaan we ervan uit dat er geen afrekening plaatsvindt op de voorschotten die we nu betalen. Het niet betalen van deze voorschotten kan tot gevolg hebben dat er geen energie geleverd wordt.

Omdat er veel gemeenten en scholen door het stoppen van DVEP op zoek zĳn naar een nieuwe energieleverancier is op dit moment onbekend wat de nieuwe tarieven voor 2024 worden. We verwachten dat de huidige marktwerking zal zorgen voor hogere kosten. Omdat nog onduidelĳk

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

is welke prĳs de nieuwe leverancier gaat rekenen gaan we voor 2024 uit van 50% van de extra kosten die we in 2023 hebben. Informatievoorziening We zĳn van plan om voor informatievoorziening voor verschillende onderdelen regionaal samen te werken. Het gaat dan onder andere over informatiebeveiliging, moderne werkplekken en telefonie. We werken dit plan uit en brengen de kosten in beeld. In de eerste bestuursrapportage 2024 volgt meer informatie.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Financiële ontwikkelingen We verantwoorden onze financiële cĳfers op hoofdlĳnen. Dat betekent dat we afwĳkingen alleen toelichten wanneer ze € 50.000 of hoger zĳn. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere afwĳkingen die kleiner zĳn dan € 50.000. Posten die politiek relevant zĳn lichten we wel toe. Bĳ de toelichting op het financiële resultaat nemen we voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

1.440

1.738

857

2.087

1.739

1.051

2.382

3. Personeelskosten

900

4. Rendabele uren 2023

-671

5. Correctie overhead

257

6. Taakmutatie jeugd

739

Actualisatie begroting 2023-2027 1. Verlaging storting algemene reserve 2. Algemene uitkering (septembercirculaire 2023)

7. Rendabele uren 8. Rentelasten 9. Investeringen

473

676

735

995

500

333

213

-121

-208

741

119

-30

-187

10. Onroerendezaakbelasting

241

11. Implementatie nieuw financieel pakket

-135

12. Belastingsamenwerking West-Brabant

-68

-156

13. Bĳdrage ICT WBW

-28

-91

-92

-91

-14

14. Wet open overheid

15. Verduurzamen scouting Tarcisius

16. Energiekosten

-166

-83

17. Verkiezingen

-130

-40

18. Verhoging huuropbrengsten

19. Verkoop vergadercentrum

-95

20. Kosten raadsvergaderingen

-50

21. Herinrichting begane grond

22. Kosten automatisering

-46

23. Reserve automatisering

-46

24. Indexering gemeenschappelĳke regelingen

320

25. Indexering

638

963

961

1.065

1.396

26. Overig

-494

-434

-327

-391

4.531

5.867

3.469

2.414

4.099

Totaal wĳzigingen

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

1.1 Vertrouwen in de overheid Wat wil de gemeenteraad bereiken? De gemeenteraad zet in op het vergroten van het vertrouwen van de inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners in het gemeentebestuur. Meer en beter contact vanuit de gemeente met hen zodat zĳ weten waar ze aan toe zĳn. De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn. Maatschappelĳk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners krĳgen meer vertrouwen in de gemeente/het gemeentebestuur. • De gemeente betrekt (we betrekken onze) inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners meer en beter bĳ wat de gemeente doet (we doen). • De gemeente(-raad) is zichtbaar en benaderbaar. Wat zĳn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners weten altĳd wie hun contactpersoon is bĳ de gemeente. 2. Raadsvergaderingen worden gehouden op een prettig toegankelĳke locatie. 3. Inwoners, ondernemers en andere maatschappelĳke partners worden verwelkomd wanneer ze ‘aankloppen’ bĳ de gemeente. 4. De gemeente treedt vaker naar buiten en spreekt met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners die met de gemeente willen spreken. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Alle inspanningen van de gemeente waarderen inwoners tenminste met een 6,4. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,4 en Waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,3). Het opkomstpercentage voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is hoger dan 46,3% (de opkomst in 2022 was 46,3%).

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Wat is de stand van zaken in 2023? Hieronder melden we wat goed gaat en wanneer nodig wat niet volgens planning verloopt. Wat gaat goed? De dialogen lopen volgens planning. In het voorjaar hielden we een dialoog over duurzaamheid en in september over bruisend Etten-Leur. De raad besloot op 18 september 2023 in te stemmen met het voorlopig ontwerp herinrichting begane grond Stadskantoor en voor de herinrichting een investeringskrediet van € 5.265.500 ter beschikking te stellen. Definitief ontwerp en start aanbesteding zĳn in het 4e kwartaal 2023 gepland. Wat heeft aandacht nodig? De terugkoppeling van de resultaten van de afstemming met maatschappelĳke partners in de P&C documenten vraagt aandacht. We hopen dat met de extra capaciteit van de griffie vanaf 2024 te verbeteren. Daarbĳ moeten we ook rekening houden met de prioriteiten die de gemeenteraad moet gaan stellen. We voeren daarover met de raad het gesprek. Besluitvorming gunning door college, start uitvoering, oplevering en verhuizing en ingebruikname vinden in 2024 plaats.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023: Naam project Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen

Omschrĳving De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn.

planning:

Afstemming met maatschappelĳke partners

Tweemaal per jaar (ruim voor de kadernota en ruim voor de begroting) een bĳeenkomst organiseren met maatschappelĳke partners om antwoord te krĳgen op de vraag: 'liggen we op koers met de uitvoering van het raadsprogramma en zĳn er eventueel bĳstellingen nodig gegeven maatschappelĳke ontwikkelingen?'

2023

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelĳke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bĳ de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2023

2023 2024

2025

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Naam project Toegankelĳkheid van raadsvergaderingen

Omschrĳving De gemeenteraad wil zichtbaar en benaderbaar zĳn.

Afstemming met maatschappelĳke partners

2024

Project Raadzaal en Herindeling Publiekshal

Toegankelĳke locatie voor raadsvergaderingen en een publiekshal die aansluit bĳ de opgave dienstverlening. (Met oog voor werkplekken van RWB/Werkplein).

2024

2024 2025

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

1.2 Communicatie en participatie Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel van de gemeenteraad is dat inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners beter begrĳpen wat de gemeente doet en waarom. Door duidelĳke communicatie in heldere taal weten mensen beter waar ze terecht kunnen bĳ de gemeente en worden ze dus beter geholpen. Met goede communicatie en participatie verlopen projecten beter en hebben inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners meer invloed op wat de gemeente doet. Inwoners moeten meer regie krĳgen over hun woon- en leefomgeving doordat de gemeente openstaat voor hun expertise en initiatieven en deze waar nodig ondersteunt. Dat geldt ook voor ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. De gemeenteraad zet in op een betere toegankelĳkheid van de gemeente, zowel digitaal als persoonlĳk. Voor inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners moet duidelĳk zĳn welke informatie zĳ waar kunnen vinden en met wie zĳ contact kunnen opnemen. Maatschappelĳk effect • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners begrĳpen wat de gemeente doet en waarom. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners weten, zowel persoonlĳk als digitaal, waar en waarvoor ze bĳ de gemeente terecht kunnen. • Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners hebben (meer) regie over hun woon- en leefomgeving.

Wat zĳn de doelen? 1. We gebruiken heldere taal (altĳd, maar in het bĳzonder wanneer we met onze inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners communiceren). 2. We zĳn bereikbaar en informatie is vindbaar en begrĳpelĳk. 3. We leggen altĳd uit wat we doen en waarom. 4. We betrekken inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners actief bĳ (communiceren actief over) plannen en activiteiten. 5. De gemeente biedt ruimte voor initiatieven van inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/burgerpeiling Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Samenwerking met inwoners waarderen inwoners tenminste met een 6,0. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,0 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 5,7). Het gemiddelde cĳfer dat inwoners geven voor de communicatie en voorlichting van de gemeente is tenminste een 6,5. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,5 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,0).

Wat is de stand van zaken in 2023? Hieronder melden we wat goed gaat en wanneer nodig wat niet volgens planning verloopt. Wat gaat goed? We formuleren uitgangspunten voor online participatie en communicatie en werken dit verder uit. Dit is 2023 gereed. Het onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid is in de zomer van 2023 gestart. De uitkomsten en het bĳbehorende advies worden in december 2023 met de burgemeester besproken. We passen bĳ projecten de routeplanner toe en verwerken de ervaringen in updates ervan. Het communicatieplan stelde het college in juli 2023 vast. We voeren het plan nu uit. De evaluatie wĳkgericht werken staat gepland in 2024.

Wat heeft aandacht nodig? Naar aanleiding van de uitkomsten en het advies volgt een raadsinformatiebrief met daarin de wĳze waarop de eventuele verbetervoorstellen opgepakt gaan worden.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023:

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Naam project Online participatie/ communicatiestrategie

Omschrĳving Het verbeteren van de online communicatie en participatie. Het gaat om het ontwikkelen van een strategie van online communicatie en participatie. Denk aan de inzet van het digitaal platform en de inzet van social media. Het gaat hier niet om de digitalisering dienstverlening, maar om het verspreiden van nieuws, het online benaderbaar zĳn van de gemeente en om digitale manieren van participatie.

planning:

Onderzoek naar behoefte communicatie en bereikbaarheid

Naar aanleiding van verzoek van de raad en met het budget dat is toegekend bĳ de kadernota, onderzoeken we wat nodig is voor het verbeteren van de communicatie en bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelĳke partners. Heeft verbinding met het onderzoek naar online dienstverlening en de visie op dienstverlening.

2023

Evaluatie Routeplanner communicatie en

Evaluatie, leren en verbeteren participatieprocessen.

2023

Communicatieplan wĳkmanagers

Er komt een communicatieplan om de wĳkmanagers als aanspreekpunt van de wĳken, zowel intern als extern, beter bekend te maken. Het effect daarvan wordt geëvalueerd in de evaluatie wĳkgericht werken.

2023

Evaluatie wĳkgericht werken

Wĳkgericht werken als methodiek en de positionering van de wĳkmanager evalueren.

2023

participatie

2024

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Naam project Omschrĳving Onderzoek naar behoefte communicatie en Naar aanleiding van verzoek van de raad en met het budget dat is bereikbaarheid toegekend bĳ de kadernota, onderzoeken we wat nodig is voor het verbeteren van de communicatie en bereikbaarheid van de gemeente voor inwoners, ondernemers en maatschappelĳke partners. Heeft verbinding met het onderzoek naar online dienstverlening en de visie op dienstverlening. Evaluatie wĳkgericht werken

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Wĳkgericht werken als methodiek en de positionering van de wĳkmanager evalueren.

2024

1.3 Dienstverlening en menselĳke maat Wat wil de gemeenteraad bereiken? Het doel is dat iedereen mee kan doen in Etten-Leur. Inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners mogen niet belemmerd worden door te complexe regels, door te weinig digitale vaardigheden of andere obstakels zoals een taalbarrière of fysieke ontoegankelĳkheid. In onze dienstverlening moet de mens, het bedrĳf, de vereniging of de maatschappelĳke organisatie meer centraal staan. We verplaatsen ons beter in de persoon, ondernemer of (maatschappelĳke) partner en helpen diegene door de complexe wereld van de overheid heen. Maatschappelĳk effect • Inwoners en andere partners vinden de gemeentelĳke dienstverlening, zowel persoonlĳk als digitaal, duidelĳk vindbaar, toegankelĳk, betrouwbaar en begrĳpelĳk. Dit geldt ook voor mensen die minder digitaalvaardig zĳn. • Inwoners en andere partners ervaren de gemeentelĳke dienstverlening als eerlĳk en begripvol. Wat zĳn de doelen? 1. We leggen zowel digitaal als fysiek beter en persoonlĳker contact met inwoners, ondernemers en andere (maatschappelĳke) partners. 2. De gemeentewebsite en andere dienstverleningskanalen zĳn duidelĳk vormgegeven en goed toegankelĳk, ook voor mensen die minder digitaalvaardig zĳn. 3. Goede dienstverlening is gebaat bĳ ‘regelruimte’: handelingsperspectief om te doen wat in een specifiek geval nodig is. 4.

Voor burgers die zelf goed aan de slag kunnen, richten we de werkprocessen zo in dat hun zelfwerkzaamheid beloond wordt met vloeiende dienstverleningsprocessen, korte tĳdsbelasting en vlotte afhandeling. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/klantbeleving Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'.

Wat is onze ambitie en wat hebben we gemeten? Inwoners waarderen de directe dienstverlening tenminste met een 6,6. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,6 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,6).

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Tenminste 61,9 % van de inwoners is (zeer) tevreden over hostmanship van de gemeente. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 52,3 % (zeer) tevreden en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 61,9 % (zeer) tevreden). Inwoners waarderen de digitale dienstverlening tenminste met een 6,7. (waarstaatjegemeente cĳfer 2021 is 6,7 en waarstaatjegemeente cĳfer 2023 is 6,5).

Wat is de stand van zaken in 2023? Hieronder melden we wat goed gaat en wanneer nodig wat niet volgens planning verloopt. Wat gaat goed? De raad besloot op 18 september 2023 in te stemmen met het voorlopig ontwerp herinrichting begane grond Stadskantoor en voor de herinrichting een investeringskrediet van € 5.265.500 ter beschikking te stellen. Definitief ontwerp en start aanbesteding zĳn in het 4e kwartaal 2023 gepland. Sinds april 2023 is het klantportaal OverMĳ voor de Wmo gerealiseerd. Hiermee kunnen Wmo klanten actief onderdeel zĳn van hun eigen traject. De mogelĳkheden worden gaandeweg verder uitgebreid. Websites etten-leur.nl en etten-leurmakenwesamen.nl zĳn vernieuwd. Online aanvragen reisdocument en digitaal aanvragen rĳbewĳs gerealiseerd. Rapportages Burgerpeiling en Ondernemerspeiling zĳn in juli 2023 opgeleverd.

Wat heeft aandacht nodig? Herinrichting begane grond Stadskantoor: besluitvorming gunning door college, start uitvoering, oplevering en verhuizing en ingebruikname vinden in 2024 plaats. Diverse projecten en actielĳnen uitvoeringsagenda dienstverlening lopen door in 2024 en 2025 of staan in 2024 en 2025 gepland. In het 4e kwartaal 2023 starten project en diverse activiteiten hostmanship en menselĳke maat. Voortgang projecten en acties digitale overheid is sterk afhankelĳk van landelĳk te realiseren randvoorwaarden. Zoals wetgeving en digitale infrastructuur. Zo is bĳvoorbeeld de Wet Electronisch Bestuursverkeer recent een jaar uitgesteld tot half 2024.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023:

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Naam project Inclusieve gemeente en de menselĳke maat

Omschrĳving We werken eraan dat onze dienstverlening voor iedereen, zowel fysiek als digitaal, toegankelĳk is en dat iedereen kan meedoen. In de wĳze waarop we onze dienstverlening uitvoeren houden we rekening met de persoonlĳke mogelĳkheden en behoeften van mensen. We betrekken onze inwoners hierbĳ.

planning: 2023

2024

Bereikbaarheid gemeente bevorderen

We zetten in op moderne communicatiemiddelen om bereikbaarheid van de gemeente meetbaar en voor iedereen toegankelĳk te maken. Daarnaast investeren we in het gedrag van onze medewerkers. Afhankelĳk van het onderzoek rond communicatie (zie onderzoek behoefte communicatie en bereikbaarheid) nemen we concrete maatregelen.

2023

2024

Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat

We investeren in houding en gedrag van onze medewerkers. Hostmanship moet in alle geledingen van de organisatie voelbaar worden. We monitoren voortdurend wat landelĳk ontwikkeld en beschikbaar gesteld wordt en sluiten daarbĳ aan als het onze gemeente voordelen geeft in verbetering van onze dienstverlening.

2023

2024

Verbeteren digitale dienstverlening

Met de rapportage van de onderzoeksopdracht digitale dienstverlening bepalen we de agenda van ontwikkelingen en verbeteracties voor de digitale dienstverlening in de komende vier jaren. We zetten in op het vernieuwen gemeentelĳke website www.etten-leur.nl en het verbeteren van de integrale sturing op de online dienstverlening. We doen dit samen met onze inwoners.

2023

Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen

Verkennen hoe we beter (integraal) inzicht kunnen krĳgen in de interactie tussen mensen, ondernemers, instellingen en gemeente. Zodat we op basis van dit inzicht de mens, ondernemer of instelling centraal kunnen stellen in onze dienstverlening en onze dienstverlening kunnen ontwikkelen.

2023

2024

2025

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Naam project Inclusieve gemeente en de menselĳke maat

Bereikbaarheid gemeente bevorderen

2024

2025

2024

2025

Werken aan uitvoering dienstverlening en menselĳke maat

2024

2025

Verbeteren digitale dienstverlening

2024

2025

Inzicht in de mensen, ondernemers en instellingen

2024

2025

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

1.4 Ondermĳnende criminaliteit Wat wil de gemeenteraad bereiken? We willen het fenomeen ondermĳnende criminaliteit zo effectief mogelĳk aanpakken. Er wordt blĳvend gewerkt aan de bewustwording voor bewoners, ondernemers, maar zeker ook ons eigen bestuur en organisatie. We zetten samen met partners zoals de Taskforce-RIEC, politie en andere partners in op het voorkomen van ondermĳnende criminaliteit en (woon-) fraude. Bĳ constateren van ondermĳnende criminaliteit wordt hierbĳ ook door de gezamenlĳke partners opgetreden, en worden door deze partners de boetes opgelegd die binnen hun mogelĳkheden liggen. Maatschappelĳk effect Inwoners en ondernemers voelen zich veilig in hun woon- en werkomgeving. Wat zĳn de doelen? 1. Inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie weten wat ze (ook anoniem) kunnen doen bĳ een vermoeden van ondermĳnende activiteiten in hun omgeving. 2. We onderzoeken en pakken ontvangen signalen op met de samenwerkingspartners. Ambitie en metingen De actuele cĳfers staan hier: www.waarstaatjegemeente.nl/openbare-orde-en-veiligheid Let op: wĳzig bovenaan de pagina de gemeentenaam 'Aa en Hunze' in 'Etten-Leur'. Wat is de stand van zaken in 2023? Hieronder melden we wat goed gaat en wanneer nodig wat niet volgens planning verloopt.

Wat gaat goed? We werken aan bewustzĳn bĳ inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie op thema's als radicalisering, mensenhandel, cybercriminaliteit door middel van bĳvoorbeeld voorlichting en het inrichten van platforms om intern signalen te delen enzovoort. In 2023 bieden we de raad een nieuw veiligheidsprogramma aan voor de komende jaren.

Dit zĳn de acties uit het college uitvoeringsprogramma voor 2023: Naam project Ondermĳning

Omschrĳving Ondermĳning op de agenda zetten (onder andere cybercrime en aanpak mensenhandel), werken aan bewustwording, zorgen voor een duidelĳk meldpunt voor signalen. Samen met partners pakken we deze signalen aan. Het veiligheidsprogramma passen we daarop aan.

planning: 2023

2024

2025

2026

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Wat gaan we daarvoor doen in 2024? Naam project Ondermĳning

2024

2025

2026

Toelichting afwĳkingen (op website anders weergegeven) Onderwerp

Toelichting

1. Verlaging storting algemene reserve

Bĳ de begroting 2023 stortten we jaarlĳks € 3 miljoen in de algemene reserve voor financiële tegenvallers en de verdere uitwerking van het college uitvoeringsprogramma. Bĳ de begroting 2023 en de kadernota 2024-2027 is een deel van dit bedrag al ingezet. We gebruiken de reserve om het tekort in 2023 en 2024 te verkleinen. Van deze storting is voor 2023 niets meer beschikbaar. Voor 2024 is nog € 735.000 beschikbaar. Voor de jaren daarna nog € 2,5 miljoen per jaar. We actualiseren de begroting op basis van de septembercirculaire 2023. De opbrengst stĳgt door het accres. We ontvangen een bĳdrage voor loon- en prĳsstĳgingen. Ook zĳn een aantal maatstaven waarop de uitkering is gebaseerd hoger vastgesteld. In de Hervormingsagenda Jeugd wordt vanaf 2025 landelĳk rekening gehouden met een bezuiniging van € 500 miljoen. Het Rĳk sprak af maatregelen te nemen waardoor de lasten van gemeenten dalen. Leveren die maatregelen niet genoeg op, dan compenseert het Rĳk de gemeenten daarvoor. Deze besparing nemen we nu op en is voor Etten-Leur € 1,2 miljoen.

2. Algemene uitkering (septembercirculaire 2023)

3. Personeelskosten 4. Rendabele uren 2023

5. Correctie overhead 6. Taakmutatie jeugd

7. Rendabele uren 8. Rentelasten

9. Investeringen

10. Onroerendezaakbelasting 11. Implementatie nieuw financieel pakket 12. Belastingsamenwerking West-Brabant 13. Bĳdrage ICT WBW 14. Wet open overheid

15. Verduurzamen scouting Tarcisius 16. Energiekosten

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Door krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om vacatures in te vullen. Vacatures staan langer open. Hierdoor ontstaat er een incidenteel voordeel op de personeelskosten We rekenden minder uren toe aan investeringen, Grondbedrĳf en voorzieningen (rendabele producten). In 2023 besteedden we veel uren aan de Flexwoningen. Dit is ten koste gegaan van de project Haansberg (Grondbedrĳf). Ook liep het project Vosdonk-Noord (Fri-Jado) vertraging op door juridische procedures over de bodemkwaliteit. Bĳ de begroting 2023 namen we € 321.000 als salariskosten op voor het Grondbedrĳf en voor investeringen . We hielden geen rekening met de overhead. Dat corrigeren we nu. De Hervormingsagenda Jeugd is door de val van het kabinet nog niet uitgewerkt. Om die reden wordt besloten het overschot op de Jeugdgelden 2023 te laten vrĳvallen. Het overschot op de ontvangen Jeugdgelden 2024 tot en met 2027 wordt nog apart gereserveerd in afwachting van meer duidelĳkheid over de financiële gevolgen bĳ de uitwerking van de hervormingsagenda. Bĳ het opstellen van de begroting schatten we in hoeveel uren we besteden aan rendabele producten (grondexploitaties, afval, riolering, investeringen en voorzieningen). In 2023 trokken we minder leningen aan dan verwacht. De rente op de kapitaalmarkt is het afgelopen jaar gestegen.

Voor toekomstige financiering vanaf 2024 gaan we nu uit van 3,5% terwĳl we vorig jaar nog uitgingen van 2,0%. Een deel van deze hogere rentelast berekenen we door aan de grondexploitaties. De toerekening aan riolering en afval stĳgt door de aanpassing van de rekenrente van 0,5% naar 1,0%. Deze hogere toerekening leidt tot een voordeel voor de gemeentelĳke begroting. Voor we de begroting opstellen beoordeelden we al onze investeringen: wanneer verwachten we de uitgaven en wanneer is de investering klaar? Uit de actualisatie blĳkt dat diverse projecten langzamer gerealiseerd worden dan verwacht. De kapitaallasten schuiven naar latere jaren door waardoor met name in 2024 sprake is van een voordeel. We ontvangen meer onroerendezaakbelasting omdat de waarde van woningen en overige panden harder is gestegen dan waar we in de begroting rekening mee hebben gehouden. Kosten voor de mogelĳkheid om het oude pakket te blĳven raadplegen (bewaarverplichting administratie). Extra ondersteuning bĳ implementatie door gefaseerde invoer nieuw pakket. We verwerken de in juni 2023 vastgestelde begroting 2024 van de Belastingsamenwerking West-Brabant We verwerken de in juni 2023 vastgestelde begroting 2024 van ICT WBW. De landelĳke ontwikkeling voor een centraal opslag- en publicatieplatform liep vertraging op. De kosten om daarop aan te sluiten maakten we daarom nog niet.

Door deze onzekerheid pasten we ook onze processen en applicaties daar nog niet op aan. De accommodatie aan de Vĳfhuizenweg dragen we over aan scouting Tarcisius. De eenmalige kosten voor verduurzaming van het pand brengen we ten laste van de post onvoorzien. Door financiële problemen stopt de huidige energieleverancier DVEP vanaf 2024 met het leveren van energie. In 2023 verhoogde de leverancier de voorschotten waarvoor extra budget

Onderwerp

17. Verkiezingen

18. Verhoging huuropbrengsten 19. Verkoop vergadercentrum

Toelichting nodig is. Omdat nog onduidelĳk is welke prĳs de nieuwe leverancier gaat rekenen gaan we voor 2024 uit van 50% van de extra kosten die we in 2023 hebben. Door een stĳging van de kosten van drukwerk en porto is het budget voor de verkiezingen niet toereikend. Voor de waterschapsverkiezingen en de verkiezingen voor de provinciale staten was dit tekort € 40.000. We verhogen het verkiezingsbudget hiermee structureel. Het budget voor 2023 verhogen we extra met € 90.000 voor de onverwachte verkiezingen. Door de indexatie van de huren ontvangen we meer huur.

22. Kosten automatisering

Het vergadercentrum BVC is nog niet verkocht. We verwachten de verkoop pas in 2025 na de verbouwing van de publiekshal te realiseren. Door het op- en afbouwen van de vergaderruimte vallen de kosten voor de vergaderingen van de raad in de publiekshal en hoger uit. De raad stemde op 18 september 2023 in met het beschikbaar stellen van het krediet voor de herinrichting van de begane grond. De gemeentelĳke dienstverlening gaat van 4 panden naar 1 stadskantoor. We realiseren hierdoor vanaf 2025 een besparing van 9% op de exploitatielasten (we komen uit op 91% ten opzichte van de huidige situatie). We actualiseerden de reserve automatisering.

23. Reserve automatisering

We actualiseerden de reserve automatisering.

24. Indexering gemeenschappelĳke regelingen 25. Indexering

We verwerkten de begrotingen van de gemeenschappelĳke regelingen. De stelpost die we daarvoor opnamen boeken we af. In de kadernota namen we budget op voor prĳsstĳgingen. Een deel van dit budget gebruiken we op de diverse programma's om de gestegen kosten op te vangen. Eén of meerdere afwĳkingen, kleiner dan € 50.000.

20. Kosten raadsvergaderingen 21. Herinrichting begane grond

26. Overig

Begroting Etten-Leur 2024 - CONCEPT

Wat kost het? We nemen voordelen op als een positief bedrag en nadelen als een negatief bedrag. We ronden de bedragen af op € 1.000. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan. 1. Eigentĳds bestuur en dienstverlening

Werkelĳk

Raming

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Lasten Baten

-21.341 99.081

-23.264 100.002

-25.856 107.609

-27.377 112.073

-29.191 108.050

-31.062 111.514

Totaal saldo van baten en lasten programma

77.740

76.738

81.753

84.697

78.859

80.451

Toevoeging reserves Onttrekking reserves

-1.871 2.526

2.709

-735 432

-2.493 26

-2.593 -

Resultaat programma

78.395

79.447

81.451

82.230

76.266

77.858

(bedragen x € 1.000)

Meerjarenraming

Mutaties eigen vermogen:

Incidenteel Incidentele lasten Incidentele baten

-1.650

-162

-319

2.340

2.709

433

121

Resultaat structureel programma

77.705

76.900

81.337

82.109

76.266

77.858

Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen (taakvelden).

Verbonden partĳen Aan de realisatie van de doelstellingen van dit programma leveren de volgende verbonden partĳen een bĳdrage: • Gemeenschappelĳke Regeling Regio West-Brabant (RWB); • Gemeenschappelĳke Regeling Belastingsamenwerking West-Brabant (BWB); • Gemeenschappelĳke Regeling ICT West-Brabant-West; • N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG); • Stichting Inkoopbureau West-Brabant; • Benego (Belgisch Nederlands Grens Overleg); • Gemeenschappelĳke Regeling Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EttenLeur&id=23a67808-5b0c-4179-bb1c-d71eb71aa585