bijlage 5 MER Omgevingsvisie Etten-Leur totaal incl samenvatting en bijlagen dd 1 nov 2021

Woningbouw op de locatie Lage Vaartkant leidt in de uitgebreide variant met ontsluiting door de Oostelijke randweg met name op de Bredaseweg tot een toename van verkeer, een weg die deze toename kan afwikkelen. Een Oostelijke randweg leidt ook tot veranderingen in verkeerstromen elders (zie kopje infrastructuur). Bij woningbouw op de twee locaties tegelijk treden nagenoeg dezelfde verkeerseffecten op als bij ontwikkeling van de locaties individueel: er is niet of nauwelijks sprake van een gezamenlijk effect. Vanuit hinderaspecten bezien ligt de locatie Lage Vaartkant in het invloedgebied van het spoor en de A58. De locatie Hoge Haansberg ligt verder van het spoor af en niet in de buurt van de A58. Hoge Haansberg ligt wel in het invloedsgebied van bedrijventerrein Vosdonk (en de mogelijke nieuwe werklocatie), lokale wegen als de Hoevenseweg en Haansberg en hinderbronnen in buitengebied (veehouderijen en glastuinbouw). De hinder hiervan is echter beperkter dan op de locatie Lage Vaartkant. Kijkend naar de effecten van de nieuwe woningbouw op de omgeving leidt woningbouw op de locatie Hoge Haansberg tot een toename van hinder op die wegen waar het verkeer toeneemt, met name de Hoevenseweg, Kattestraat en Rijsdijk. De hinder van woningbouw op locatie Lage Vaartkant langs omliggende wegen is beperkter.

Daar staat tegenover dat de locatie Lage Vaartkant, zeker in de uitgebreide variant, in het landschappelijk, ecologisch, en hydrologisch waardevolle beekdal van de Brandse Vaart ligt en hier negatieve effecten op heeft. Maar dit kan ook als kans gezien worden om bij ontwikkeling van Lage Vaartkant het beekdal duurzaam en toekomstvast in te passen. De locatie Hoge Haansberg ligt, ook uitgaande van de uitgebreide variant, in landschappelijk, ecologisch, hydrologisch minder waardevol gebied. Infrastructuur (doorkijk tot 2040) Onderstaande tabel 9.10 geeft een samenvattend overzicht van de beoordelingen van de varianten voor nieuwe infrastructuur zoals in hoofdstuk 8 beschreven: aan de noordzijde de Noordelijke randweg aan de oostzijde de Oostelijke randweg, oostelijker gelegen Oostelijke randweg en Parallelweg A58. Dit uitgaande van de realisatie van 1.300 op de locatie Hoge Haansberg en 1.000 woningen op de locatie Lage Vaartkant.

Blad 22

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Tabel 9.10 Samenvattende beoordeling effecten locatieverkenning infrastructuur Thema Natuur

Aspect NRW ORW o-ORW PW A58 Natura 2000 0 0 0 0 Natuurnetwerk Brabant 0/0/0/0 Soorten / biodiversiteit 0/0 Landschap Openheid 0/0/0 Overige waarden 0 Cultuurhistorie Beschermde waarden 0 0 0 0 Overige waarden 0 0 0 Archeologie Beschermde waarden 0 0 0 0 Verwachtingswaarde 0/0/0/0 Bodem Reliëf, noodzaak tot ophogen 0/0 Bodemkwaliteit/stortplaatsen 0 0 0 0 Water / Klimaat Oppervlaktewater 0/0 Grondwater 0/0 0 Waterkwaliteit 0/0/0/0 Beschermde gebieden 0 0 Kansen voor klimaattransitie 0/0/0/0 Mobiliteit Verkeersafwikkeling + + + -/0 0/+ Kansen duurzame mobiliteit 0/0/0/0/Geluid Hinder van geluidgevoelige 0/0/0/objecten in omgeving Nieuw geluideffect op + 0/++ 0/++ 0/+ omgeving Trillingen Hinder van trillingsgevoelige 0 0 0 0 objecten in omgeving Nieuw trillingeneffect op 0/+ 0/+ 0/+ 0/+ omgeving Luchtkwaliteit Hinder van luchtkwaliteit 0 0 0 0 gevoelige objecten in omgeving Nieuw luchteffect op omgeving 0/- 0/+ 0/+ 0/++ 0/+ Geur Hinder van geurgevoelige 0 0 0 0 objecten in omgeving Nieuw geureffect op omgeving 0 0 0 0 Licht Hinder van lichtgevoelige 0 0 0 0 objecten in omgeving Nieuw lichteffect op omgeving 0/0/0 Veiligheid Veiligheidsrisico’s vanuit 0 0 0 0 omgeving Nieuwe veiligheidsrisico’s op 0/0 0 0 omgeving Duurzaamheid Ruimte-/materialengebruik 0/energietransitie Gezondheid Gezondheid hinderaspecten + 0/+ + 0/+ Ligging nabij veehouderijen 0 0 0 0 Kansen voor gezond leven +

0/+ + 0/+ NRW=Noordelijke randweg, ORW = Oostelijke randweg, o-ORW = oostelijker gelegen Oostelijke randweg, PW A58=Parallelweg langs A58

Blad 23

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Beoordeling ++ + 0/+ 0 0/--

Beoordeling effect Sterk positief effect Positief effect Neutraal tot enigszins positief effect Neutraal: geen positief / geen negatief effect Neutraal tot enigszins negatief effect Negatief effect Zeer negatief effect

Algemeen en vooraf kan gesteld de varianten alle aan de rand van Etten-Leur liggen op de overgang van de kern/woongebieden naar het buitengebied. Ze doorsnijden alle het buitengebied, wel in sterk wisselende mate: de Parallelweg en Oostelijke randweg beperkt en het minst, de oostelijker gelegen Oostelijke randweg en de Noordelijke randweg over aanzienlijke lengte en het meest. De varianten leiden op een aantal milieuaspecten tot verschillende milieueffecten en verschillende aandachtspunten (zie hieronder). Vanuit duurzaamheidsoogpunt heeft het gebruik van bestaande wegenstructuur in combinatie met het terugdringen / ontmoedigen van autoverkeer de voorkeur. Een nieuwe weg heeft nut en meerwaarde als het: • Nodig is voor de ontsluiting van nieuwe ontwikkelingen en/of als het: • Nodig is voor het oplossen van bestaande verkeerskundige, milieutechnische en/of ruimtelijke knelpunten. Noordelijke randweg De Noordelijke randweg dient primair voor de ontsluiting van de voorziene woningbouwlocatie Hoge Haansberg. In kleine vorm zou het verkeer van de Hoge Haansberg verkeerskundig nog afgewikkeld kunnen worden op het bestaande wegennet, maar niet in de uitgebreide variant met 1.300 woningen.

De Noordelijke randweg leidt in combinatie met 1.300 woningen op de locatie Hoge Haansberg tot een toename van verkeer op de Hoevenseweg, Vossendaal/Vosdonk, Kattestraat en Rijsdijk, wegen die verkeerstechnisch deze toename aankunnen. Aandachtspunt is wel de afwikkeling op de kruispunten/rotondes in de spits. De toename van verkeer leidt ook tot een toename van wegverkeerslawaai langs deze wegen, met name langs de Hoevenseweg en Kattestraat een aandachtspunt voor verdere uitwerking als voor een Noordelijke randweg gekozen wordt. Een Noordelijke randweg leidt ook tot veranderingen in verkeerstromen elders. Het leidt tot een afname van verkeer en daarmee ook van wegverkeerslawaai op de bestaande drukke wegen Hoevenseweg richting centrum, Concordialaan/Statenlaan en Aletta Jacobsweg, een positief effect. Maar daar staat een wezenlijk bezwaar tegen een Noordelijke randweg tegenover: het is een lange en daarmee forse doorsnijding van het buitengebied met effecten op buitengebied aspecten als landschap, cultuurhistorie, natuur en water. Vraag is of een Noordelijke randweg functioneert zoals die moet functioneren en/of het de doorsnijding van het buitengebied waard is.

Oostelijke randweg of oostelijker gelegen Oostelijke randweg Een Oostelijke randweg is, zeker in de uitgebreide variant met 1.000 woningen, nodig voor de ontsluiting van de locatie Lage Vaartkant en voor een oplossing voor het verkeersknelpunt Lage Vaartkant (de weg) / spoorwegovergang Lichttorenhoofd. Een nieuwe weg in de vorm van een Oostelijke randweg “trekt” verkeer van de Lage Vaartkant (de weg) en verbetert hiermee de doorstroming en vermindert de hinder. Daar staat een toename van verkeer (en hinder) tegenover op de Bredaseweg (maar die heeft nog capaciteit) en op de Liesbosweg, Donkerstraat,

Blad 24

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Pottebakkersstraat en Lage Brugstraat. Voordeel van een Oostelijke randweg is dat het gecombineerd kan worden met een onderdoorgang van het spoor, waarmee het verkeersknelpunt van de gelijkvloerse kruising bij het Lichttorenhoofd opgelost wordt. Tevens neemt daarmee de hinder op de woningen langs het Lichttorenhoofd af. Belangrijk nadeel van een Oostelijke randweg is dat het door het beekdal van de Brandse Vaart loopt. Een Oostelijke randweg heeft hiermee een negatief effect op landschap, natuur, cultuurhistorie en water. Dat effect treedt overigens ook al op bij ontwikkeling van woningbouw op locatie Lage Vaartkant. Ontwikkeling van de woningbouw en de weg kunnen ook een kans bieden voor inpassing en daarmee toekomstbestendig behouden van het beekdal inclusief natuurontwikkeling (nu landbouw met alle daarbij horende negatieve milieueffecten zoals bemesting en bestrijdingsmiddelen). Een oostelijker gelegen Oostelijke randweg leidt net als de Oostelijke randweg tot een forse afname van verkeer op de Lage Vaartkant en spoorwegkruising bij de Lichttorenstraat.

De oostelijkere ligging voorkomt de toenames op de Liesbosweg, Lage Brugstraat, Donkerstraat en Pottebakkersstraat, maar leidt wel tot een toename op de Attelakenseweg, een verdere toename op de Bredaseweg, en een verdere toename op de nu al drukke Schoonhout/Plantijnlaanen die nu al druk zijn en waarvan kruisingen overbelast zijn. Daarbij vraagt een oostelijker gelegen Oostelijke randweg om meer ruimtebeslag en meer doorsnijding van buitengebied. Parallelweg Een Parallelweg langs de A58 tussen afrit 18 en de Rijsbergseweg ontlast bestaande wegen rondom afrit 18 en wegen van/naar het centrum: Bredaseweg, Oostpoort, Couperuslaan, maar op deze wegen is geen sprake van een op te lossen verkeersknelpunt. Op een bestaand knelpunt als de Rode Poort is het effect relatief gering. Een Parallelweg langs de A58 leidt ook tot toenames, bijvoorbeeld op de Liesbosweg. Het ruimtelijke/landschappelijke effect van een Parallelweg is relatief gering, zeker vergeleken met een Noordelijke of een Oostelijke randweg. Dit door de ligging direct langs de snelweg, de relatief geringe lengte en de ligging in gebied met relatief weinig bijzondere/beschermde waarden op het gebied van landschap, cultuurhistorie, archeologie, water en natuur.

Blad 25

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Aandachtspunten voor nadere uitwerking en onderzoek zijn 3: Woonlocaties Hoge Haansberg • Inpassing van de bestaande linten (Goorstraat, Haansberg) (bij de variant van 1.300 woningen); • Ontsluiting op de bestaande wegenstructuur (Hoevenseweg, Haansberg); • Ligging in 2 km cirkel geitenhouderij. Lage Vaartkant • Inpassing in beekdal Brandsevaart (landschap, waterberging, natuur); • Inpassing bestaand lint (Lage Bremberg) (bij de variant met 1.000 woningen; • Afscherming effecten A58 en spoor. Infrastructuur Bestaande wegenstructuur • Opwaarderen capaciteit kruisingen/rotondes, zoals Hoevenseweg-Vossendonk • Voorkomen/beperken toename van hinder langs wegen waar verkeer toeneemt (zoals Hoeveseweg, Kattestraat) Noordelijke randweg • Inpassing in landschap • Inpassing passage bestaande linten • Voorkomen/invulling restruimtes • Voldoende capaciteit en voorkomen/beperken toename van hinder langs wegen waar verkeer toeneemt (zoals Hoeveseweg, Kattestraat) Oostelijke randweg • Inpassing in beekdal • Inpassing passage bestaande linten • Voorkomen/invulling restruimtes • Voldoende capaciteit en voorkomen/beperken toename van hinder langs wegen waar verkeer toeneemt (zoals Liesbosweg, Lage Brugstraat) Parallelweg • Inpassing langs A58 • Wijze van aansluiting op bestaande wegenstructuur (bv Bollenstraat) • Inpassing van bestaande woningen/functies (bv langs Hilsestraat)

3

Hierin zijn woonlocatie Groene Wig, werklocaties en Doortrekking Aletta Jacobslaan niet (meer) in opgenomen, vanwege het besluit van de gemeenteraad 22 februari 2021 deze varianten niet verder te onderzoeken.

Blad 26

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al 70 jaar.

Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT

www.anteagroup.nl

Copyright © 2017 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 definitief 1 november 2021

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 definitief 1 november 2021

Auteurs Bastian van Dijck

Opdrachtgever Gemeente Etten-Leur

datum vrijgave 1-11-2021

beschrijving revisie definitief

gecontroleerd drs. B. van Dijck

vrijgave Ing. E. Boonman

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november definitief Gemeente Etten-Leur

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3

Aanleiding en context Dit milieueffectrapport (MER) Leeswijzer

1 1 2

2

M.e.r.-procedure Omgevingsvisie Etten-Leur

4

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Waarom een plan-m.e.r.? De Omgevingsvisie Etten-Leur en de m.e.r.-plicht Procedurele en inhoudelijke eisen aan m.e.r. De m.e.r.-procedure voor de omgevingsvisie Etten-Leur Wijzigingen in de uitgangspunten van dit MER ten opzichte van de NRD

4 4 5 6 9

3

De Omgevingsvisie Etten-Leur: Ambities, deelgebieden en locatieverkenningen 10

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Algemeen Algemene ambities Deelgebieden en strategische ontwikkellocaties Mobiliteit Milieudoelen

4

De referentiesituatie: de huidige en toekomstige staat van de leefomgeving 40

4.1 4.2

Definitie referentiesituatie Staat van leefomgeving

40 41

5

Beoordelingskader en onderzoeksmethodiek

73

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Welke activiteiten worden in het MER onderzocht? Welke alternatieven, varianten en scenario’s worden in het MER onderzocht? Maximale ontwikkelingen en cumulatie Welk beoordelingskader wordt in het MER gebruikt? Wat is het detailniveau van het MER en hoe worden effecten bepaald?

73 74 74 74 76

6

Beoordeling ambities Omgevingsvisie

79

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9

Landschap en groen Natuur Cultuurhistorie en archeologie Bodem Water en klimaat Verkeer en mobiliteit Geluid Luchtkwaliteit Trillingen

79 80 82 83 84 85 86 88 90

10 11 13 31 36

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 28 oktober 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

6.10 6.11 6.12 6.13 6.14

Geur Licht Veiligheid Energie Gezondheid

91 92 93 95 96

7

Locatieverkenningen wonen, werken en infrastructuur (tot 2030)

99

7.1 7.2 7.3

Locatieverkenning wonen Locatieverkenning werken Variantenverkenning infrastructuur

99 104 108

8

Locatieverkenningen wonen, werken en infrastructuur (doorkijk tot 2040) 114

8.1 8.2

Locatieverkenning wonen Variantenverkenning infrastructuur (doorkijk tot 2040)

115 121

9

Conclusies en aanbevelingen

127

9.1 9.2 9.3

Beoordeling ambities Omgevingsvisie Locatieverkenningen wonen, werken, infrastructuur (tot 2030) Locatieverkenningen wonen, werken, infrastructuur (doorkijk tot 2040)

127 133 141

10

Leemten in kennis en monitoringsprogramma

147

10.1 10.2

Leemten in kennis Monitoringsprogramma

147 147

Gebruikte bronnen Afkortingen en begrippen Bijlagen Bijlage 1 Beoordeling ambities Bijlage 2 Beoordeling locatieverkenning wonen, werken, infrastructuur tot 2030 Bijlage 3 Beoordeling aanvullende locatieverkenning wonen en infrastructuur tot 2040

Losse bijlagen Samenvatting (Antea Group, 2021) Staat van Leefomgeving (Antea Group, 2021) Rapportage verkeersonderzoek Etten-Leur (Goudappel, 2020). Rapportage verkeersonderzoek Etten-Leur (aanvullend onderzoek) (Goudappel, 2021). Passende beoordeling (Antea Group, 2021)

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 28 oktober 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

gemeente Moerdijk

Mark

gemeente Breda

rijksweg A16

gemeente Halderberge

spoorlijn

Etten-Leur

rijksweg A58

gemeente Rucphen gemeente Zundert

Figuur 1.1. Plangebied Omgevingsvisie Etten-Leur

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 4 januari 2021 , definitief Gemeente Etten-Leur

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en context Omgevingsvisie Etten-Leur De gemeente Etten-Leur stelt onder het motto “Etten-Leur doet het gewoon” een omgevingsvisie op. Dit voor het hele grondgebied van de gemeente en voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie stelt kaders voor de ruimtelijke en fysieke omgevingskeuzes die in de komende jaren worden gemaakt. De omgevingsvisie van de gemeente Etten-Leur legt daarnaast op hoofdlijnen een aantal concrete keuzes vast. Onder andere op het gebied van toekomstige extra woongebieden, werklocaties en mobiliteit. In de omgevingsvisie van Etten-Leur zijn het huidige beleid en reeds gemaakte keuzes verwerkt en waar nodig en wenselijk geactualiseerd. Niet alles wat in de omgevingsvisie wordt beschreven, is nieuw. Onder het motto ‘wat goed is willen we behouden’ is de koers in de komende jaren voor een belangrijk deel gericht op het behoud en de verdere versterking van de huidige kwaliteiten van de gemeente. Voor sommige onderwerpen worden in de omgevingsvisie echter ook nieuwe afwegingen gemaakt. De gemeente vindt het belangrijk dat aspecten als milieu, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid volwaardig worden meegewogen bij het maken van deze afwegingen. De omgevingsvisie krijgt daarom- meer dan een traditionele structuurvisie – een integraal karakter.

De omgevingsvisie richt zich primair op de periode tot 2030 met een doorkijk naar 2040 en is zelfbindend voor het handelen van de gemeente. Ook is de omgevingsvisie een inspiratiedocument en dient de visie als afwegingskader voor initiatieven vanuit de gemeente, burgers, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. De omgevingsvisie is een kaderstellend plan, dat in de jaren na de vaststelling periodiek wordt geactualiseerd en dat verder wordt uitgewerkt in onder meer het omgevingsplan, programma’s en te verlenen omgevingsvergunningen.

1.2

Dit milieueffectrapport (MER) In het kader van de omgevingsvisieprocedure wordt een m.e.r.-procedure doorlopen (waarbij m.e.r. staat voor milieueffectrapportage) en is dit milieueffectrapport (MER) opgesteld. Het doel van de m.e.r.-procedure is om de belangen vanuit (onder andere) milieu, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid vroegtijdig en volwaardig in te brengen in de plan- en besluitvorming. De m.e.r.procedure is bij uitstek geschikt om effecten van ambities en afwegingen in de omgevingsvisie in beeld te brengen en om van daaruit input te leveren voor de keuzes die in de omgevingsvisie worden gemaakt. Dit MER is daarom gelijktijdig met de omgevingsvisie opgesteld, zodat de aspecten die in het MER worden onderzocht, kunnen worden meegenomen bij het opstellen van de omgevingsvisie. De m.e.r.-procedure is gestart met publicatie op 13 juni 2019 van een startdocument, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In de NRD staat wat in dit milieueffectrapport (MER) wordt onderzocht en op welke manier.

Conform wet- en regelgeving, zijn betrokken bestuursorganen en adviseurs (de vooroverleg partners in het kader van de bestemmingsplanprocedure en enkele specifieke m.e.r.-adviseurs) geraadpleegd over de inhoud (reikwijdte en detailniveau) van het MER: wat moet in het MER worden onderzocht en op welke manier? De NRD heeft tevens van 13 juni tot 24 juli 2019 ter inzage gelegen zodat eenieder heeft kunnen reageren.

Blad 1 van 157

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Op basis van de NRD en de ontvangen reacties en adviezen is voorliggend MER opgesteld. Dit MER wordt samen met het ontwerp van de omgevingsvisie ter inzage gelegd. Eenieder kan zijn/haar reactie op dit MER geven. Ook wordt het MER in de tervisieleggingsperiode ter toetsing voorgelegd aan de Commissie m.e.r. Zij komt met een onafhankelijk advies over de compleetheid en kwaliteit van het MER en of in haar optiek het milieubelang voldoende in beeld is gebracht voor de besluitvorming in de omgevingsvisie. Besluit gemeenteraad 22 februari 2021: doorkijk tot 2040 en extra varianten wonen en verkeer Op 22 februari 2021 is een conceptversie van de omgevingsvisie (deelnotitie bouwlocaties en wegvarianten) en dit MER besproken in de gemeenteraad.

De gemeenteraad heeft daarin een aantal besluiten genomen, die hebben geleid tot aanpassing/aanvulling van dit MER: • Niet verder onderzoeken van de ontsluitingsvariant Doortrekking Aletta Jacobslaan, maar richten op ontsluiting op het bestaande wegennet aangevuld met randwegen; • Niet verder onderzoeken van de mogelijkheden voor en aandachtspunten van uitbreiding van bedrijventerrein; • Niet verder onderzoeken van de mogelijkheden voor en aandachtspunten voor woningbouw op de locatie Groene Wig; • Onderzoek naar een doorkijk naar 2040 met verdere uitbreiding van de beoogde woningbouwlocaties Hoge Haansberg (1.300 woningen) en Lage Vaartkant (1.000 woningen) niet alleen voor de lokale maar ook voor de regionale woningbouwbehoefte; • Dit gecombineerd met een stelsel van randwegen (noordelijke en oostelijke randweg) ter ontsluiting van de nieuwe woningbouwlocaties en ontlasting van het stedelijk wegennet. • Verkenning van de mogelijkheden voor en aandachtspunten van een parallelweg langs de A58 tussen afslag 18 en de Rijsbergseweg. Er is besloten het concept MER van januari 2021 niet geheel opnieuw te schrijven, maar aan te passen en aan te vullen aan de aanvullende vragen van de gemeenteraad. Dit omdat er al een compleet concept MER lag (januari 2021) en om de inhoudelijke informatie voor de keuzes van de gemeenteraad op 22 februari 2021 zichtbaar te laten blijven.

Er is een extra hoofdstuk toegevoegd met de doorkijk naar 2040 en de door de gemeenteraad gevraagde onderzoeksvarianten. Voor de volledigheid zijn de in februari door de gemeenteraad geschrapte onderzoeksvarianten (Doortrekking Aletta Jacobslaan, woningbouw Groene Wig, uitbreiding bedrijventerrein) nog wel opgenomen in dit (als onderdeel van hoofdstuk 3 en 7).

1.3

Leeswijzer Het MER is als volgt opgebouwd: • De m.e.r.-procedure is toegelicht in hoofdstuk 2. • Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving voor de voorgenomen ambities en locatieafwegingen ten aanzien van wonen, werken en mobiliteit. • In hoofdstuk 4 is (op hoofdlijnen) de huidige en toekomstige situatie van Etten-Leur beschreven: de huidige en toekomstige staat van de leefomgeving. Dit is de referentiesituatie (vergelijkingsbasis) voor de effectbeschrijvingen verder in het MER. Bij hoofdstuk 4 hoort de losse bijlage Staat van leefomgeving, waarin meer uitgebreid en met kaartmateriaal wordt ingegaan op de huidige waarden in Etten-Leur, de toekomstige ontwikkeling bij voortzetting van het huidige beleid en trends, en de knelpunten en kansen die dit met zich meebrengt. • Hoofdstuk 5 geeft een overzicht van de beoordelingsmethodiek: wat is in het MER onderzocht en op welke manier.

Blad 2

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

• • • • •

•

Hoofdstuk 6 geeft een analyse en beoordeling van de (algemene) ambities voor de omgevingsvisie zoals in hoofdstuk 3 beschreven. In hoofdstuk 7 volgen effectbeschrijvingen en –beoordelingen voor de concrete(re) locatieverkenningen op het gebied van wonen, werken en infrastructuur. In hoofdstuk 8 is de door de gemeenteraad gevraagde doorkijk naar 2040 gemaakt en zijn de gevraagde extra varianten voor (uitbreiding) woningbouw en infrastructuur onderzocht. In hoofdstuk 9 is een samenvattende conclusie gegeven en worden aanbevelingen gedaan voor vervolg plan- en besluitvorming. Hoofdstuk 10, tot slot, beschrijft of er leemten in kennis zijn en of deze relevant zijn voor de besluitvorming over de omgevingsvisie. Ook is in hoofdstuk 10 een voorstel gedaan voor een monitorings- en evaluatieprogramma om na het MER de voorspelde effecten te kunnen blijven volgen en als nodig aanvullende maatregelen dan wel bijstelling van keuzes mogelijk te kunnen maken. Achtergrondinformatie is in de vorm van bijlagen aan dit MER toegevoegd.

In dit MER zijn enkele woorden en afkortingen veelvuldig gebruikt. In het onderstaande overzicht zijn deze veelgebruikte woorden en afkortingen kort toegelicht. Voor de overige afkortingen en begrippen zie het overzicht aan het eind van dit MER. Afkortingen en begrippen MER

Het milieueffectrapport

Plan-MER

Het milieueffectrapport voor kaderstellende plannen

m.e.r.

De procedure waarbinnen het milieueffectrapport opgesteld wordt

Plan-m.e.r.

De procedure waarbinnen het milieueffectrapport voor plannen opgesteld wordt

Ambitie

Doelstelling van het bevoegde gezag, in dit geval de gemeente EttenLeur, voor de toekomstige ontwikkeling van Etten-Leur

Huidige situatie

De momentele situatie (zonder toekomstige ontwikkelingen en zonder voornemen) De huidige situatie aangevuld met autonome ontwikkelingen

Referentiesituatie

Autonome ontwikkeling Ontwikkeling die onafhankelijk van de uitvoering van de Omgevingsvisie plaats zal vinden en waarover een definitief besluit is genomen Plansituatie De toekomstige situatie met de voorgenomen activiteit, in dit geval de Omgevingsvisie Zoekgebied Het gebied waarbinnen gezocht wordt naar mogelijkheden voor het voornemen Plangebied Het uiteindelijke deel van het zoekgebied waar het voornemen gerealiseerd gaat worden en dat vastgelegd wordt in de Omgevingsvisie Studiegebied Het gebied waar als gevolg van het voornemen effecten kunnen optreden. Het studiegebied kan groter zijn dan het plangebied en het kan per aspect verschillen Alternatieven

De mogelijke ‘manieren’ waarop het voornemen kan worden gerealiseerd

Varianten

Kleine variaties binnen een alternatief

Blad 3

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

2

M.e.r.-procedure Omgevingsvisie Etten-Leur

2.1

Waarom een plan-m.e.r.? M.e.r. In Nederland is het verplicht om voor ontwikkelingen met mogelijke belangrijke nadelige milieugevolgen een m.e.r.-(milieueffectrapportage)procedure te doorlopen en een MER op te stellen. De m.e.r. - procedure is bedoeld om het milieubelang en de belangen vanuit onder meer gezondheid, duurzaamheid en veiligheid volwaardig en vroegtijdig in de plan- en besluitvorming in te brengen. Een m.e.r. is gekoppeld aan een plan of besluit, bijvoorbeeld een structuurvisie (omgevingsvisie), een bestemmingsplan (omgevingsplan) of een omgevingsvergunning. In de Wet milieubeheer en het Besluit milieueffectrapportage (het Besluit m.e.r.) is vastgelegd of, en zo ja, welke verplichtingen er gelden ten aanzien van een m.e.r. Er kan vanuit twee sporen sprake zijn van verplichtingen ten aanzien van een m.e.r.-verplichting: 1. De voorgenomen activiteit komt voor in het Besluit m.e.r.; 2. Voor de voorgenomen activiteit moet een passende beoordeling worden opgesteld, omdat niet op voorhand kan worden uitgesloten dat er significant negatieve effecten zijn op Natura 2000gebieden.

2.2

De Omgevingsvisie Etten-Leur en de m.e.r.-plicht Omgevingsvisie Etten-Leur en het Besluit m.e.r. Een omgevingsvisie is een kaderstellend plan waarin beleid wordt geformuleerd en keuzes worden gemaakt ten aanzien van verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie Etten-Leur geeft kaders aan voor (de toekomstige ontwikkeling van) de leefomgeving en doet onder meer uitspraken over duurzaamheid en innovatie, over de kwaliteit van de leefomgeving en over gezondheid en leefbaarheid. Nieuwe ontwikkelingen en heroverwegingen van bestaand beleid kunnen (nadelige) gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving. Afhankelijk van de aard en omvang van een activiteit moet te zijner tijd in het kader van het bestemmingsplan (omgevingsplan) of een concrete vergunningaanvraag mogelijk een m.e.r.-procedure of m.e.r.beoordelingsprocedure worden doorlopen. In die procedure worden de effecten van de individuele activiteit onderzocht en afgewogen. Als een omgevingsvisie kaderstellend is voor activiteiten die m.e.r.-plichtig of m.e.r.beoordelingsplichtig zijn, moet voor de omgevingsvisie een plan-m.e.r.-procedure worden doorlopen. In de plan-m.e.r.-procedure worden de effecten van de ontwikkelingsmogelijkheden die de omgevingsvisie biedt, op een hoger schaalniveau onderzocht en afgewogen.

De Omgevingsvisie Etten-Leur is kaderstellend voor een aantal categorieën van activiteiten die voorkomen op de C- en D-lijst van het Besluit m.e.r. (o.a. woningbouwlocaties). De ondergrenzen van deze categorieën worden naar verwachting niet overschreden. Er is vanuit het Besluit m.e.r. daarom geen verplichting om een plan-m.e.r.-procedure te doorlopen. Gelet op de meerwaarde die een m.e.r. kan hebben voor het maken van (integrale) keuzes op het niveau van de hele gemeente, is besloten om voor de omgevingsvisie toch een m.e.r.-procedure te doorlopen. Het doel daarvan is om aspecten als milieu, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid vroegtijdig in beeld te brengen en volwaardig mee te wegen in de omgevingsvisie.

Blad 4

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Omgevingsvisie Etten-Leur en Natura 2000 Er liggen geen Natura2000-gebieden in of in de directe nabijheid van de gemeente Etten-Leur. In de ruimere omgeving van de gemeente liggen wel Natura 2000-gebieden (Ulvenhoutse Bos, Hollands Diep en Biesbosch op 7 à 8 km, Krammer-Volkerak op circa 15,5 kilometer en Brabantse Wal op circa 17 km). Hoewel deze gebieden op ruime afstand van de gemeentegrens liggen, kunnen significant negatieve effecten op de Natura 2000-gebieden niet op voorhand worden uitgesloten. Veel effecten, zoals oppervlakteverlies, verontreiniging en verstoring door licht, geluid of betreding, zullen zich - gelet op de grote afstand tussen het plangebied en de Natura 2000gebieden - niet voordoen. Voor stikstof is dit echter niet het geval. De effecten van (een toename van) stikstofuitstoot kunnen namelijk zeer ver reiken. Omdat in de Natura 2000-gebieden stikstofgevoelige habitats aanwezig zijn en de ontwikkelingsmogelijkheden in de omgevingsvisie kunnen leiden tot een toename van stikstofuitstoot (direct door de activiteiten zelf en indirect door de toename van verkeer van en naar de activiteiten), kan sprake zijn van effecten. Er is daarom een passende beoordeling opgesteld. Vanwege de koppeling tussen de Wet natuurbescherming en de Wet milieubeheer is daarbij sprake van een verplichting om een plan-m.e.r.-procedure te doorlopen.

2.3

Procedurele en inhoudelijke eisen aan m.e.r. Een m.e.r.-procedure bestaat uit een aantal procedurele stappen en producten. Het startdocument van de procedure is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De eindproducten van de m.e.r.-procedure zijn dit milieueffectrapport (MER) en het toetsingsadvies van de Commissie m.e.r. De m.e.r.-procedure kent de volgende procedurele eisen: • Openbare kennisgeving van het voornemen; • Raadpleging van de betrokken bestuurlijke organen en adviseurs over de reikwijdte en het detailniveau van de m.e.r.; • Bieden van de mogelijkheid om zienswijze in te dienen; • Advies Commissie m.e.r. over reikwijdte en detailniveau (optioneel); • Opstellen milieueffectrapport; • Openbaar maken MER en opsturen aan de wettelijke adviseurs & commissie m.e.r.; • Bieden van de mogelijkheid om zienswijze op het MER in te dienen; • Toetsingsadvies Commissie m.e.r.; • Besluit nemen inclusief motivatie hoe de m.e.r. in de planvorming is betrokken en bekendmaking besluit; • Evaluatie van effecten tijdens en na de realisatie. Formeel is het bevoegd gezag voor het ruimtelijk plan, in dit geval de gemeente Etten-Leur verantwoordelijk voor de acties in het kader van de m.e.r. In de praktijk wordt voor het inhoudelijk vaak gebruik gemaakt van de diensten van een in m.e.r. gespecialiseerd adviesbureau.

Conform artikel 7.7 van de Wet milieubeheer bevat een plan- MER tenminste een beschrijving van: • hetgeen met de voorgenomen activiteit wordt beoogd (probleem en/of doelstelling); • de voorgenomen activiteit en redelijkerwijs te beschouwen alternatieven; • overzicht van eerder vastgestelde plannen (beleidskader); • de bestaande toestand van het milieu alsmede de te verwachten ontwikkeling (referentiesituatie ofwel huidige situatie en autonome ontwikkeling van het studiegebied);

Blad 5

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

• • • •

de gevolgen van de voorgenomen activiteit voor het milieu en een vergelijking van de gevolgen met de bestaande toestand (effecten); van maatregelen om belangrijke nadelige gevolgen op het milieu te voorkomen (mitigerende maatregelen), te beperken of zoveel mogelijk teniet te doen; een overzicht van leemten in kennis; Samenvatting.

Conform artikel 1.1, lid 2 lid onder a van de Wet milieubeheer worden onder gevolgen voor het milieu in ieder geval verstaan: “gevolgen voor het fysieke milieu, gezien vanuit het belang van de bescherming van mensen, dieren, planten en goederen, van water, bodem en lucht en van landschappelijke, natuurwetenschappelijke en cultuurhistorische waarden en van beheersing van het klimaat, alsmede de relaties ertussen”. Sinds een wijziging van de Wet milieubeheer (medio mei 2017) is hier in artikel 7.1 lid 6 aan toegevoegd: In afwijking van artikel 1.1, tweede lid, onder a, onder gevolgen voor het milieu verstaan gevolgen voor het fysieke milieu, waaronder de kwetsbaarheid voor risico’s op zware ongevallen of rampen, gezien vanuit het belang van de bescherming van: a. de bevolking en de menselijke gezondheid; b. de biodiversiteit, met bijzondere aandacht voor op grond van de Flora- en faunawet en de Natuurbeschermingswet 1998 beschermde habitats en soorten; c. land, bodem, water, lucht en klimaat; d. materiële goederen, het cultureel erfgoed en het landschap; e. de samenhang tussen de onder a tot en met d genoemde factoren. Het beoordelingskader met onderzoeksthema’s, zoals beschreven in hoofdstuk 6 van dit MER, geeft invulling aan bovenstaande wettelijke eisen uit de Wet milieubeheer.

De terminologie wijkt hier en daar enigszins af van de wettelijke, maar is conform hetgeen gangbaar is in milieueffectrapportage.

2.4

De m.e.r.-procedure voor de omgevingsvisie Etten-Leur Openbare kennisgeving De kennisgeving is het bekend maken van het voornemen voor het ruimtelijk plan met de daarbij horende m.e.r.-procedure aan eenieder die met de plannen te maken gaat krijgen of die hierin geïnteresseerd is. Voor de omgevingsvisie Etten-Leur is op 13 juni 2019 kennisgegeven van het project en de start van de m.e.r.-procedure. Conform de wettelijke eisen is in de kennisgeving aangegeven: • Aankondiging besluit en m.e.r.-procedure; • Welke stukken, waar en wanneer ter inzage; • Wie mag wanneer en op welke manier zienswijzen inbrengen; • Dat advies over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau van de commissie m.e.r. is gevraagd (zie verder).

Blad 6

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Raadpleging Na de kennisgeving heeft de raadpleging plaatsgevonden. Raadpleging is het inwinnen van advies over de effecten die moeten worden beschouwd in het plan-MER en op welke wijze het detailniveau moet worden beschreven. Hiervoor zijn de volgende bestuurlijke en maatschappelijke organisaties geraadpleegd: • Provincie Noord-Brabant; • Gemeenten Breda, Rucphen, Halderberge, Zundert, Moerdijk; • GGD; • Veiligheidsregio; • Waterschap Brabantse Delta; • Prorail / NS; • IKE, MKB, ZLTO; • Gasunie. Deze organisaties zijn geraadpleegd door middel van overleggen die met hen gevoerd zijn. Daarnaast konden de organisaties reageren op de Notitie Reikwijdte en Detailniveau. Terinzagelegging Notitie Reikwijdte en Detailniveau De NRD is vervolgens ter inzage gelegd. Eenieder heeft gedurende de periode van 13 juni t/m 24 juli 2019 kunnen reageren op de NRD: wat moet in het MER worden onderzocht en op welke manier. Reacties op de NRD Onderstaand is op hoofdlijnen ingegaan op de adviezen en reacties op de NRD en hoe hiermee omgegaan is in de MER. De Brandweer Midden- en West Brabant vraagt (in het algemeen) aandacht voor een veiligere leefomgeving, afstand tot risico’s, bereikbaarheid voor hulpdiensten e.d. Reactie: De gevraagde punten worden als uitgangs- en aandachtspunten meegenomen in de omgevingsvisie.

In het MER wordt daar waar relevant voor de besluitvorming ingegaan op veiligheidsaspecten (bij de locatieafwegingen wonen, werken en infrastructuurmobiliteit, hoofdstuk 7). Prorail vraagt om aandacht voor externe veiligheid en trillingen langs het spoor en om uit te gaan van recente gegevens van het Basisnet (Externe veiligheid) en Geluidproductieplafonds (Geluid) langs het spoor. Reactie: In het MER wordt daar waar relevant voor de besluitvorming ingegaan op externe veiligheidsaspecten en trillingen langs het spoor (bij de locatieafwegingen wonen, werken en infrastructuur, hoofdstuk 7). Hierbij wordt opgemerkt dat de veiligheidsopgaven een gezamenlijke opgave is van Prorail en de gemeente Etten-Leur. Het waterschap vraagt om niet alleen bij nieuwe ontwikkelingen aandacht te hebben voor water en groen, maar ook bij bestaande knelpunten (in het watersysteem, riolering, opvang extreme regenval, wateropgaven Lage Vaartkant, Middendonk, Bankenstraat / Hoge Haansberg, Noordrand Midden). Reactie: in de analyse van de staat van leefomgeving (hoofdstuk 4) is (of hoofdlijnen) een analyse geven van waarden en knelpunten (ook voor water en groen).

In het MER wordt daar waar relevant voor de besluitvorming ingegaan op water en groenaspecten (in het algemeen bij de toetsing van ambities in hoofdstuk 6, en specifiek(er) bij de locatieafwegingen wonen, werken en infrastructuur in hoofdstuk 7). Hierbij wordt opgemerkt dat de wateropgaven een gezamenlijke opgave is van het Waterschap en de gemeente Etten-Leur.

Blad 7

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

IVN vraagt om de indicatoren van de Monitor Brede Welvaart mee te nemen in het MER en vraagt aandacht voor de droogteproblemen, de balans tussen inbreiding, stedelijke uitleg en biodiversiteit, ruimte voor natuur en verbindingszones bij stedelijke uitleg, regulering van de landbouw, energietransitie, het versterken van het areaal bossen, natuur en oppervlaktewater. Reactie: Er is voor dit MER een op de omgevingsvisie toegespitst beoordelingskader gemaakt. Op hoofdlijnen komen de indicatoren uit de Monitor Brede Welvaart hierin terug, hoewel niet specifiek. De overige aandachtspunten zijn als input/aandachtspunt voor de omgevingsvisie meegenomen. In het MER wordt daar waar relevant voor de besluitvorming ingegaan op natuur en biodiversiteit (in het algemeen bij de toetsing van ambities in hoofdstuk 6, en specifiek(er) bij de locatieafwegingen wonen, werken en infrastructuur in hoofdstuk 7).

Omwonenden vragen (globaal samengevat) aandacht voor: • Verkeer: de wijze van en alternatieven voor (nieuwe) ontsluiting van (nieuwe) ontwikkelingen en de (hinder)effecten die dit heeft op bestaande woongebieden (zie hoofdstuk 3 en hoofdstuk 7 van dit MER); • Nut en noodzaak en (niet meenemen) alternatieve locatie voor uitbreiding bedrijventerrein (zie hoofdstuk 3 en de omgevingsvisie); • Nut en noodzaak uitbreiding woongebieden in landelijk gebied (zie hoofdstuk 3 en de omgevingsvisie); • De luchtkwaliteit (zie hoofdstuk 7 van dit MER); • Aantasting van landelijk gebied, dorpse karakter en natuurwaarden (zie hoofdstuk 7 van dit MER); • De wateropgave in relatie tot nieuwe ontwikkelingen (zie hoofdstuk 7 van dit MER); • Huisvesting arbeidsmigranten (zie omgevingsvisie). De Commissie m.e.r. De Commissie m.e.r. heeft in een uitgebreid advies d.d. 12 september 2019, advies gegeven over in haar optiek in het MER onderzocht moet worden ). In een (voortgangs)brief aan de gemeenteraad d.d. 27 november 2019 is aangegeven hoe met het advies in dit MER is omgegaan: Een groot deel van de adviezen van de Commissie sluit aan op de al gepresenteerde aanpak in de NRD en wordt overgenomen in het MER. Op een aantal aspecten geeft de Commissie waardevolle aanvullingen, die worden overgenomen.

De Commissie vraagt veel en op een detailniveau dat wellicht nog te gedetailleerd is voor een MER bij een Omgevingsvisie, maar eerder aansluit bij een plan- of besluitniveau (Omgevingsplan, projectbesluit, vergunning). Een aantal adviezen van de Commissie wordt dan ook overgenomen rekening houdend met het abstractieniveau van de afwegingen en te maken keuzes in de Omgevingsvisie. Uiteraard wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen een algemene, globalere toetsing van ambities en beleidslijnen voor de Omgevingsvisie in het algemeen en een meer specifieker effectenonderzoek naar de ontwikkelingen op het gebied van wonen, werken en verkeer. Het advies van de Commissie lijkt “knelpunt-gericht”: verkennen van oplossingen voor huidige of toekomstige knelpunten. Het MER toetst breder: niet alleen gericht op het oplossen van knelpunten, maar meer op bijdrage aan het halen van voor de toekomst gewenste doelstellingen en ontwikkelinrichtingen (ambities). Het advies van de Commissie m.e.r. om ook in het algemene visiedeel de effecten van alternatieven en scenario’s te onderzoeken wordt niet overgenomen: De ambities in de Omgevingsvisie wordt getoetst. Daar waar ambities niet gehaald worden en/ of knelpunten-risico’s optreden wordt dit vertaald in een monitoringsopgave en spelregels/randvoorwaarden voor het vervolg van de plan- en besluitvorming.

Blad 8

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

De Commissie m.e.r. geeft adviezen voor een aantal thema’s waar in de gemeente Etten-Leur en/of regio separate beleidssporen lopen (bijvoorbeeld RES, klimaatadaptatie). Deze worden anders dan de Commissie m.e.r. vraagt niet apart / zelfstandig in de Omgevingsvisie en MER opgenomen. Wel worden de ontwikkelingen in de andere beleidssporen gevolgd en gerelateerd aan de Omgevingsvisie en het MER . Tervisielegging plan-MER bij het ontwerp omgevingsvisie Dit MER wordt samen met de ontwerp omgevingsvisie ter visie gelegd. Gedurende de tervisielegging kan eenieder zijn of haar reactie/zienswijze op het MER en de ontwerp omgevingsvisie indienen. In deze periode worden het MER en de ontwerp omgevingsvisie aangeboden aan verschillende bestuursorganen. Overigens is ook al gedurende het proces op basis van concept resultaten overlegd met betrokken partijen. Toetsing door de Commissie m.e.r. Het MER wordt ter toetsing voorgelegd aan de Commissie m.e.r. De Commissie toetst het MER op juistheid en volledigheid en geeft een onafhankelijk toetsingsadvies af dat betrokken wordt bij de verdere besluitvorming. Vervolgprocedure Na afloop van de tervisielegging worden de ontvangen reacties/zienswijzen op het MER en de ontwerp omgevingsvisie van een inhoudelijke beantwoording voorzien. Indien nodig worden het MER en de omgevingsvisie op punten aangepast of aangevuld.

De omgevingsvisie (inclusief het MER en de reactie op zienswijzen) wordt aangeboden ter formele vaststelling aan de gemeenteraad van Etten-Leur.

2.5

Wijzigingen in de uitgangspunten van dit MER ten opzichte van de NRD Dit MER volgt grotendeels de onderzoekaanpak zoals gepresenteerd in de NRD. Op een aantal punten is sprake van aanscherping/aanpassing: • Bij de staat van leefomgeving is niet alleen gekeken naar de huidige situatie, maar ook naar de toekomstige ontwikkeling op basis van voortzetting van het huidige beleid en trends (zie hoofdstuk 4 Referentiesituatie). Hiermee is mede invulling gegeven aan een wens van de Commissie m.e.r. • De ambities zijn verder uitgewerkt per deelgebied en hoofdambities en vertaald in onderzoekscriteria voor dit MER (zie hoofdstuk 3 Ambities, hoofdstuk 5 Beoordelingsmethodiek en hoofdstuk 6 Beoordeling ambities). Hiermee is mede invulling gegeven aan een wens van de Commissie m.e.r. • Voor mobiliteit heeft een knelpuntanalyse plaatsgevonden (zie hoofdstuk 4 Referentiesituatie Verkeer). Op basis hiervan zijn alternatieven en varianten voor de ontsluiting van nieuwe ontwikkelingen en oplossing van bestaande knelpunten geformuleerd (zie hoofdstuk 3) en onderzocht of doelbereik en effecten (zie hoofdstuk 7. Hiermee is mede invulling gegeven aan inspraakreacties van omwonenden. • Naar aanleiding van het besluit van de gemeenteraad 22 februari 2021 is een doorkijk gemaakt naar 2040 en zijn extra varianten voor woningbouw en infrastructuur onderzocht (zie hoofdstuk 3 en 8).

Blad 9

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

3

De Omgevingsvisie Etten-Leur: Ambities, deelgebieden en locatieverkenningen

3.1

Algemeen De Omgevingsvisie Etten-Leur heeft betrekking op alle aspecten van de fysieke leefomgeving en stelt de kaders voor de keuzes die op de middellange (2030) en lange termijn (tot 2040) worden gemaakt. De scope van de omgevingsvisie is breed, omdat die gaat over de hele leefomgeving: van bodem en water tot gezondheid, ruimtelijke kwaliteit, energie en mobiliteit. Beleid dat voorheen was opgenomen in afzonderlijke plannen en visies wordt samengevoegd in één integrale visie, waarin – afhankelijk van het onderwerp - richtinggevende uitspraken worden gedaan, beleidskeuzes worden gemaakt of concrete omgevingswaarden worden vastgesteld. De omgevingsvisie bevat daarmee het actuele beleid voor de hele fysieke leefomgeving, en vormt een vertrekpunt van waaruit het omgevingsbeleid in de komende jaren verder kan worden aangevuld en aangescherpt. Dit betekent dat – hoewel de omgevingsvisie een integraal karakter heeft – niet alle keuzes met betrekking tot de leefomgeving nu al in de omgevingsvisie worden gemaakt. Voor sommige beleidsaspecten zal nadere uitwerking plaatsvinden in latere actualisaties van de omgevingsvisie, in programma’s of in het omgevingsplan. Dit hoofdstuk vat de ambities uit de Omgevingsvisie Etten-Leur samen. Belangrijk voor een prettige, veilige en gezonde leefomgeving van Etten-Leur is belangrijk dat minimaal aan (wettelijke) basiswaarden wordt voldaan.

De huidige leefomgeving is van meer dan voldoende kwaliteit. Dit wil de gemeente zeker behouden en het liefst nog versterken. De gemeente streeft dan ook naar een duurzaam raamwerk voor de leefomgeving. Etten-Leur wil zich duurzaam ontwikkelen. Zij streeft naar een balans tussen: • het lichamelijke en geestelijke welzijn van inwoners (de mensen); • de veerkracht en kwaliteit van de natuur en het landschap (leefomgeving); • een gezonde en vitale economische ontwikkeling (economie). Algemene ambities zijn: • Iedereen kan meedoen; • Duurzame economische ontwikkeling; • Behoud en versterking (basis)kwaliteit leefomgeving; • Zorg voor leefbaarheid en gezondheid; • Bevorderen van een goede bereikbaarheid; • Duurzame economische ontwikkeling met haalbare en betaalbare doelen en oog voor innovatie. Voor het overige hebben de ambities betrekking op de volgende deelgebieden in de gemeente: • Woongebieden, inclusief strategische ontwikkellocaties; • Centrumgebied; • Werklocaties, inclusief strategische ontwikkellocaties; • Buitengebied.

Blad 10

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

3.2

Algemene ambities Iedereen kan meedoen Etten-Leur is een sterke gemeente waar mensen elkaar kennen, ontmoeten en helpen. Ze voeren de regie over hun eigen leven. Eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en gelijkwaardigheid staan voorop. De gemeente geeft haar inwoners de maximale ruimte om zich te ontplooien. Waar nodig zorgt de gemeente voor ondersteuning. Alle inwoners van Etten-Leur moeten mee kunnen doen aan de samenleving, ongeacht leeftijd, levensstijl of eventuele beperking. Zij hebben een eigen huishouden, beschikken over een sociaal netwerk en nemen deel aan samenleving en arbeidsmarkt. Veel vrijwilligers en verenigingen zorgen voor grote sociale betrokkenheid en saamhorigheid. Dit stelt inwoners in staat om elkaar te ontmoeten en bevordert de sociale cohesie. Groen, veilige fiets- en wandelpaden, plekken voor sport en spel dragen bij tot meer bewegen. Een passend woningaanbod, voldoende werkgelegenheid en voorzieningen in nabijheid zijn voor iedereen belangrijk. Behoud en versterking basiskwaliteit leefomgeving Robuuste ecosystemen zijn een voorwaarde voor een leefbare aarde. Een rijke biodiversiteit zorgt ervoor dat deze systemen op niveau blijven. Natuurlijk kapitaal is noodzakelijk voor voedsel, schone lucht, water en bodem, voor een goede gezondheid en welzijn en opvang van de gevolgen van de klimaatverandering.

De gemeente moet een veilige en gezonde leefomgeving voor de huidige en toekomstige generaties in stand houden. Bij het ontplooien van activiteiten zorgen we voor goede balans gericht op beschermen en herstel van de natuurlijke ecosystemen. Bescherming van flora en fauna, hun leefgebieden (binnen en buiten de beschermde natuurgebieden) en de milieufactoren die bepalend zijn voor flora en fauna (bijvoorbeeld bodem, water, verstoring) zijn belangrijk. De gemeente moet daarvoor dieren en planten meer gaan zien als gelijkwaardige partners binnen het ecosysteem. Bij elk initiatief of elke activiteit moet in een vroegtijdig stadium naar de gevolgen voor flora en fauna gekeken worden. De specifieke water-, natuur-, landschappelijke, cultuurhistorische en aardkundige structuren en elementen in het buitengebied en stedelijk gebied vormen de basiskwaliteit. Etten-Leur gaat voor behoud en versterken van deze kwaliteit. Als voorbeelden noemen we in het buitengebied de typische structuren en elementen in het overgangsgebied zand-klei, het reliëf, de open beekdalen, lintbebouwing op hoger gelegen zandruggen met monumentale gebouwen en bomen. In het stedelijk gebied betreft het de historische kernen en het groen stedelijk karakter van woongebieden met de kenmerkende laanbeplanting langs hoofdwegen en in woonstraten.

Ontwikkelingen mogen geen afbreuk doen aan de basiskwaliteit en ze waar mogelijk zo veel mogelijk versterken. Zorg voor de leefbaarheid en gezondheid De zorg voor leefbaarheid en gezondheid krijgt steeds meer aandacht. Het betreft traditionele milieukwaliteiten voor geluid, lucht, bodem, externe veiligheid, geur en licht. Ook het voorkomen van zoönose van veehouderijen is een belangrijk aandachtspunt. De kwaliteit van de bodem, (grond)water en lucht moet dusdanig zijn dat er een geschikte basis is voor leefbaarheid en gezondheid, voor de fysieke leefomgeving. Ter bescherming van de fysieke leefomgeving tegen zogenaamde ‘onevenredig nadelige gevolgen van activiteiten’ zijn in de Omgevingswet vier milieubeginselen opgenomen die ook hier van toepassing zijn, namelijk: voorzorg, preventie, maatregelen aan de bron en de vervuiler betaalt. De druk op de kwaliteit van de leefomgeving door effecten van met name industrie, verkeer en landbouw blijft hoog. Het veranderend klimaat dwingt om na te denken over oplossingen voor de gevolgen van extreme regenval, langdurige droogte en hitte. Luchtverontreiniging leidt tot gezondheidsschade. Op dit gebied is nog winst te behalen. Hiervoor is nodig een vermindering

Blad 11

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

van de uitstoot van stikstofdioxide (NO2), ammoniak (NH3) en deeltjes fijnstof. Voor een goede leefbaarheid, veiligheid en gezonde leefomgeving is ook belangrijk het beperken van overlast door geluid, geur, licht, straling en trillingen en het beperken van afval en bestrijden van illegale dumping. Per gebiedstype (woongebieden, centrum, werkgebieden en buitengebied) kunnen straks in het Omgevingsplan omgevingswaarden worden geformuleerd. In de omgevingsvisie worden de vier milieubeginselen gebruikt om alvast beleidsmatige kaders voor deze regels op te stellen. De vertaling van omgevingsaspecten vindt plaats bij de uitwerking van het omgevingsplan. In nieuwe situaties zijn deze beginselen leidend. In bestaande situaties is toepassing niet altijd direct mogelijk in verband met bestaande belangen. In dat geval geldt het ‘stand-still’-beginsel: de huidige hinder is maatgevend. Aanpassing of verandering van activiteit biedt kansen om verbeteringen door te voeren. Etten-Leur wil inzetten op integrale oplossingen en het creëren van meerwaarde. Bevorderen van een goede bereikbaarheid Bereikbaarheid is een primaire voorwaarde voor een goede en veilige leefomgeving. Maar ook voor het vestigingsklimaat. Het gaat daarbij om een goed fiets- en wandelnetwerk en openbaar vervoer, de doorstroming van het autoverkeer en landbouwverkeer, maar ook om digitale infrastructuur.

Samen met inwoners en ondernemers willen we komen tot een slim en duurzaam mobiliteitssysteem. Veiligheid voor alle weggebruikers staat daarbij voorop. Een veilige, toegankelijke inrichting van de omgeving en toegankelijke voorzieningen helpen kwetsbare mensen om zelfstandig te blijven en volwaardig mee te doen. Meer voorrang aan fietsen en lopen en wat minder aan de auto. We moeten meer prioriteit toekennen aan duurzame mobiliteit en verder inzetten op verduurzaming van het gemotoriseerde verkeer. Ook digitale netwerken stellen ons in staat met elkaar in contact te komen of zaken te doen zonder verplaatsing. Digitale techniek stimuleert innovatie en is onontbeerlijk voor onder andere een betere en efficiëntere zorg, flexibel onderwijs en gerichte communicatie. De ontwikkelingen op dit gebied gaan snel. Daarvoor is een goede digitale infrastructuur nodig. Breda werkt samen de provincie en andere grote gemeenten aan de zogeheten Brabantring, een koppeling van glasvezelnetten. Uitbreiding van dit netwerk biedt voor Etten-Leur kansen. Duurzame economische ontwikkeling met haalbare en betaalbare doelen en oog voor innovatie De komende decennia staan in het teken van herstel van de balans met als belangrijkste opgaven: de energietransitie, het beperken van de nadelige gevolgen van de klimaatverandering en de omslag naar een circulaire economie.

Uitgangspunt bij deze opgaven zijn haalbare en voor iedereen betaalbare doelen. De innovatie in de techniek gaat snel. De gemeente stimuleert waar mogelijk initiatieven die leiden tot meerwaarde, bijdragen aan de duurzaamheidsopgave en verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving. Innovatie helpt ons om met slimme oplossingen complexe vraagstukken aan te pakken. Zo wordt de sterke economische positie van Etten-Leur versterkt en tegelijk de kwaliteit van leven, de zorg voor de directe leefomgeving verhoogd, het onderwijs verbeterd en de sociale samenhang versterkt.

Blad 12

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

3.3

Deelgebieden en strategische ontwikkellocaties

3.3.1

Algemeen De gemeente Etten-Leur heeft een heldere opbouw: één centrale kern met aan de zuidrand daarvan de A58, omringd door een afwisselend buitengebied. De gemeente wordt in oostwestrichting doorkruist door de spoorlijn Breda-Roosendaal. Op basis van de huidige opbouw van Etten-Leur wordt in de omgevingsvisie een indeling gemaakt in vier deelgebieden: De woongebieden dateren uit verschillende tijdsperiodes, hoofdzakelijk bebouwd met grondgebonden woningen in een groene woonomgeving.

Het centrumgebied rondom het dorpshart van het voormalige Etten. De werklocaties bestaan uit: o het westelijk van de woongebieden gelegen bedrijventerrein Vosdonk; o het aan de zuidoostzijde gelegen kantorenpark Trivium-Oostpoort; o de in het stedelijk gebied (noordoosten) gelegen woon-werklocatie Attelaken; o en in het noordelijk buitengebied, langs de Mark, bedrijventerrein Zwartenberg. Het buitengebied kent een verscheidenheid in landschapstypen: het noordelijk kleigebied, het overgangsgebied van zand naar klei en het centraal en zuidelijk gelegen zandgebied. Er is sprake van een verwevenheid aan functies als land- en tuinbouw, wonen, natuur, landschap, water en recreatie. Voor deze gebieden geldt gebiedspecifiek beleid waarmee wordt bedoeld dat de overkoepelende ambities in de omgevingsvisie voor ieder deelgebied een andere uitwerking hebben.

Blad 13

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Figuur 3.1 Gebiedsindeling Omgevingsvisie Etten-Leur

Blad 14

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

3.3.2

Woongebieden Etten-Leur wil voor haar inwoners een passende duurzame woning. In een buurt waar men zich thuis voelt en welkom is. Iedereen kan meedoen. En waar jong en oud, gevestigde bewoners en nieuwkomers elkaar kunnen ontmoeten. Etten-Leur streeft naar zorgvriendelijke wijken waar gezonde leefomstandigheden heersen. De wijk is schoon, toegankelijk, veilig met aantrekkelijke plekken voor ontmoeting, ontspanning en beweging. Groen en water zorgen voor een natuurlijke uitstraling en helpen bewegen te stimuleren. De basisvoorzieningen zijn op orde en goed bereikbaar. Zij vormen ontmoetingspunten in de wijk en zorgen voor levendigheid. Etten-Leur wil wijken leefbaar houden en klaar zijn voor de toekomst. Daarbij gaat het niet alleen om het energieneutraal maken van woningen of maatregelen om wateroverlast of hittestress te voorkomen. Het gaat om het totale pakket; wijken moeten voldoen aan de wensen van bewoners. Beschermen en behouden groen stedelijk karakter De historische linten in de kernen Etten en Leur blijven de basis vormen voor de stedelijke groei. De wijken in Etten-Leur blijven een groen stedelijk karakter houden, met een minimale hoeveelheid openbaar groen van 80 m2 per woning. Het groen bepaald niet alleen de identiteit van elke wijk maar is mede belangrijk voor de natuur, de gezondheid, een aangenaam verblijf en woonomgeving en verkeersveiligheid.

De instandhouding, uitbreiding en bevorderen van biodiversiteit staat daarbij voorop. Behoud, versterken en verduurzamen van de bestaande woningvoorraad Etten-Leur blijft een compleet en gedifferentieerd woningaanbod voor alle inwoners houden, met een menging van verschillende woonmilieus met een menging van leeftijden, leefstijlen en woningtypen: behoud van kwaliteiten en een goede mix tussen huur en koop en aanbod voor jong en oud. Een passende woningvoorraad voor Etten-Leur vraagt om: • het verbeteren van het aanbod aan de vraag door het aanpassen van de bestaande woningvoorraad alsmede nieuwbouw; • het verbreden van het aanbod door bestaande woningen geschikte te maken voor meerdere huishoudens of samenlevingsvormen; • de bouw van nieuwe woningen in bestaande woonwijken zowel in de sociale huur, middenhuur en dure huur als in de goedkope en dure koop ter versterking van de gewenste sociale samenstelling in de wijken. De nieuw te bouwen woningen zijn energieneutraal, levensloopbestendig, natuurvriendelijk, waterbesparend, flexibel en gebouwd met duurzame materialen. De hoogte van gestapelde bouw worden afgestemd op de omgeving. Dat geldt ook voor ondergrondse voorzieningen als parkeren. Wijk- en buurtwinkelcentra zijn plek voor ontmoeting Behoud van wijk- en buurtwinkelcentra als plekken van voorzieningen en ontmoeting blijft het uitgangspunt.

Belangrijk is om deze voorzieningen aan te passen aan de actuele wensen: De trend is inkrimping van het winkelaanbod en het onttrekken van panden aan de winkelbestemming. Passend bij de functie en de locatie wil Etten-Leur meewerken aan omzetting naar functies die de ontmoetingsfunctie versterken zoals bijvoorbeeld daghoreca of een zorgfunctie. De ontmoetingsfunctie van de centra beperkt zich niet alleen tot een bezoek aan winkels en andere voorzieningen. De inrichting van deze gebieden moet aanhaken op 'toegankelijke routes' waar ook artsen, apotheken, scholen, woonzorgcentra en buurthuizen op aangesloten zouden moeten worden. De inrichting van de openbare ruimte bepaalt namelijk mede de verblijfskwaliteit en de toegankelijkheid voor kinderen, ouderen en kwetsbare inwoners. De verkeersdrukte en het parkeren in en rondom de winkelgebieden vragen hiervoor om passende maatregelen.