bijlage 5 MER Omgevingsvisie Etten-Leur totaal incl samenvatting en bijlagen dd 1 nov 2021

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur Samenvatting

projectnummer 0254419.101 definitief 1 november 2021

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur Samenvatting projectnummer 0254419.101 definitief 1 november 2021

Auteurs Bastian van Dijck

Opdrachtgever Gemeente Etten-Leur

datum vrijgave 1-11-2021

beschrijving revisie definitief

gecontroleerd drs. B. van Dijck

vrijgave Ing. E. Boonman

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Inleiding Omgevingsvisie Etten-Leur De gemeente Etten-Leur stelt onder het motto “Etten-Leur doet het gewoon” een omgevingsvisie op. Dit voor het hele grondgebied van de gemeente en voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie stelt kaders voor de ruimtelijke en fysieke omgevingskeuzes die in de komende jaren worden gemaakt. De omgevingsvisie van de gemeente Etten-Leur legt daarnaast op hoofdlijnen een aantal concrete keuzes vast. Onder andere op het gebied van toekomstige extra woongebieden, werklocaties en mobiliteit. De omgevingsvisie richt zich primair op de periode tot 2030 met een doorkijk naar 2040 en is zelfbindend voor het handelen van de gemeente. Ook is de omgevingsvisie een inspiratiedocument en dient de visie als afwegingskader voor initiatieven vanuit de gemeente, burgers, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. De omgevingsvisie is een kaderstellend plan, dat in de jaren na de vaststelling periodiek wordt geactualiseerd en dat verder wordt uitgewerkt in onder meer het omgevingsplan, programma’s en te verlenen omgevingsvergunningen Omgevingsvisie en milieueffectrapport In het kader van de omgevingsvisieprocedure wordt een m.e.r.-procedure doorlopen (waarbij m.e.r. staat voor milieueffectrapportage) en is dit milieueffectrapport (MER) opgesteld.

Het doel van de m.e.r.-procedure is om de belangen vanuit (onder andere) milieu, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid vroegtijdig en volwaardig in te brengen in de plan- en besluitvorming. De m.e.r.procedure is bij uitstek geschikt om effecten van ambities en afwegingen in de omgevingsvisie in beeld te brengen en om van daaruit input te leveren voor de keuzes die in de omgevingsvisie worden gemaakt. Dit MER is daarom gelijktijdig met de omgevingsvisie opgesteld, zodat de aspecten die in het MER worden onderzocht, kunnen worden meegenomen bij het opstellen van de omgevingsvisie. De m.e.r.-procedure is gestart met publicatie op 13 juni 2019 van een startdocument, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In de NRD staat wat in dit milieueffectrapport (MER) wordt onderzocht en op welke manier. Op basis van de NRD en de ontvangen reacties en adviezen is voorliggend MER opgesteld. Dit MER wordt samen met het ontwerp van de omgevingsvisie ter inzage gelegd. Eenieder kan zijn/haar reactie op dit MER geven. Ook wordt het MER in de tervisieleggingsperiode ter toetsing voorgelegd aan de Commissie m.e.r. Zij komt met een onafhankelijk advies over de compleetheid en kwaliteit van het MER en of in haar optiek het milieubelang voldoende in beeld is gebracht voor de besluitvorming in de omgevingsvisie.

Besluit gemeenteraad 22 februari 2021: doorkijk tot 2040 en extra varianten wonen en verkeer Op 22 februari 2021 is een conceptversie van de omgevingsvisie (deelnotitie bouwlocaties en wegvarianten) en dit MER besproken in de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft daarin een aantal besluiten genomen, die hebben geleid tot aanpassing/aanvulling van het MER: • Niet verder onderzoeken van de ontsluitingsvariant Doortrekking Aletta Jacobslaan, maar richten op ontsluiting op het bestaande wegennet aangevuld met randwegen; • Niet verder onderzoeken van de mogelijkheden voor en aandachtspunten van uitbreiding van bedrijventerrein; • Niet verder onderzoeken van de mogelijkheden voor en aandachtspunten voor woningbouw op de locatie Groene Wig; • Onderzoek naar een doorkijk naar 2040 met verdere uitbreiding van de beoogde woningbouwlocaties Hoge Haansberg (1.300 woningen) en Lage Vaartkant (1.000 woningen) niet alleen voor de lokale maar ook voor de regionale woningbouwbehoefte; • Dit gecombineerd met een stelsel van randwegen (Noordelijke en Oostelijke randweg) ter ontsluiting van de nieuwe woningbouwlocaties en ontlasting van het stedelijk wegennet.

Blad 1 van 26

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

•

Verkenning van de mogelijkheden voor en aandachtspunten van een parallelweg langs de A58 tussen afslag 18 en de Rijsbergseweg.

Er is besloten het concept MER van januari 2021 niet geheel opnieuw te schrijven, maar aan te passen en aan te vullen aan de aanvullende vragen van de gemeenteraad. Dit omdat er al een compleet concept MER lag (januari 2021) en om de inhoudelijke informatie voor de keuzes van de gemeenteraad op 22 februari 2021 zichtbaar te laten blijven. Er is een extra hoofdstuk toegevoegd met de doorkijk naar 2040 en de door de gemeenteraad gevraagde onderzoeksvarianten. Voor de volledigheid zijn de in februari door de gemeenteraad geschrapte onderzoeksvarianten (Doortrekking Aletta Jacobslaan, woningbouw Groene Wig, uitbreiding bedrijventerrein) nog wel opgenomen in het MER en deze samenvatting.

Ambities, deelgebieden en locatieverkenningen Actueel en integraal beleid voor de fysieke leefomgeving De Omgevingsvisie Etten-Leur heeft betrekking op alle aspecten van de fysieke leefomgeving en stelt de kaders voor de keuzes die op de middellange (2030) en lange termijn (tot 2040) worden gemaakt. De scope van de omgevingsvisie is breed, omdat die gaat over de hele fysieke leefomgeving. Beleid dat voorheen was opgenomen in afzonderlijke plannen en visies wordt samengevoegd in één integrale visie, waarin – afhankelijk van het onderwerp - richtinggevende uitspraken worden gedaan, beleidskeuzes worden gemaakt of concrete omgevingswaarden worden vastgesteld. De omgevingsvisie bevat daarmee het actuele beleid voor de hele fysieke leefomgeving, en vormt een vertrekpunt van waaruit het omgevingsbeleid in de komende jaren verder kan worden aangevuld en aangescherpt. Voor sommige beleidsaspecten zal nadere uitwerking plaatsvinden in latere actualisaties van de omgevingsvisie, in programma’s of in het omgevingsplan. Behouden wat al goed is, aanvullen / actualiseren wat ontbreekt/verouderd is Niet alles wat in de omgevingsvisie wordt beschreven, is nieuw. Onder het motto ‘wat goed is willen we behouden’ is de koers in de komende jaren voor een belangrijk deel gericht op het behoud en de verdere versterking van de huidige kwaliteiten van de gemeente.

Voor sommige onderwerpen worden in de omgevingsvisie echter ook nieuwe afwegingen gemaakt. De gemeente vindt het belangrijk dat aspecten als milieu, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid volwaardig worden meegewogen bij het maken van deze afwegingen. De omgevingsvisie krijgt daarom- meer dan een traditionele structuurvisie – een integraal karakter. Ambities Iedereen kan meedoen Etten-Leur is een sterke gemeente waar mensen elkaar kennen, ontmoeten en helpen. Ze voeren de regie over hun eigen leven. Eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en gelijkwaardigheid staan voorop. De gemeente geeft haar inwoners de maximale ruimte om zich te ontplooien. Waar nodig zorgt de gemeente voor ondersteuning. Alle inwoners van Etten-Leur moeten mee kunnen doen aan de samenleving, ongeacht leeftijd, levensstijl of eventuele beperking. Zij hebben een eigen huishouden, beschikken over een sociaal netwerk en nemen deel aan samenleving en arbeidsmarkt. Veel vrijwilligers en verenigingen zorgen voor grote sociale betrokkenheid en saamhorigheid. Dit stelt inwoners in staat om elkaar te ontmoeten en bevordert de sociale cohesie. Groen, veilige fiets- en wandelpaden, plekken voor sport en spel dragen bij tot meer bewegen. Een passend woningaanbod, voldoende werkgelegenheid en voorzieningen in nabijheid zijn voor iedereen belangrijk.

Blad 2

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Behoud en versterking basiskwaliteit leefomgeving Robuuste ecosystemen zijn een voorwaarde voor een leefbare aarde. Een rijke biodiversiteit zorgt ervoor dat deze systemen op niveau blijven. Natuurlijk kapitaal is noodzakelijk voor voedsel, schone lucht, water en bodem, voor een goede gezondheid en welzijn en opvang van de gevolgen van de klimaatverandering. De gemeente moet een veilige en gezonde leefomgeving voor de huidige en toekomstige generaties in stand houden. Bij het ontplooien van activiteiten zorgen we voor goede balans gericht op beschermen en herstel van de natuurlijke ecosystemen. Bescherming van flora en fauna, hun leefgebieden (binnen en buiten de beschermde natuurgebieden) en de milieufactoren die bepalend zijn voor flora en fauna (bijvoorbeeld bodem, water, verstoring) zijn belangrijk. De gemeente moet daarvoor dieren en planten meer gaan zien als gelijkwaardige partners binnen het ecosysteem. Bij elk initiatief of elke activiteit moet in een vroegtijdig stadium naar de gevolgen voor flora en fauna gekeken worden. De specifieke water-, natuur-, landschappelijke, cultuurhistorische en aardkundige structuren en elementen in het buitengebied en stedelijk gebied vormen de basiskwaliteit. Etten-Leur gaat voor behoud en versterken van deze kwaliteit.

Als voorbeelden noemen we in het buitengebied de typische structuren en elementen in het overgangsgebied zand-klei, het reliëf, de open beekdalen, lintbebouwing op hoger gelegen zandruggen met monumentale gebouwen en bomen. In het stedelijk gebied betreft het de historische kernen en het groen stedelijk karakter van woongebieden met de kenmerkende laanbeplanting langs hoofdwegen en in woonstraten. Ontwikkelingen mogen geen afbreuk doen aan de basiskwaliteit en ze waar mogelijk zo veel mogelijk versterken. Zorg voor de leefbaarheid en gezondheid De zorg voor leefbaarheid en gezondheid krijgt steeds meer aandacht. Het betreft traditionele milieukwaliteiten voor geluid, lucht, bodem, externe veiligheid, geur en licht. Ook het voorkomen van zoönose van veehouderijen is een belangrijk aandachtspunt. De kwaliteit van de bodem, (grond)water en lucht moet dusdanig zijn dat er een geschikte basis is voor leefbaarheid en gezondheid, voor de fysieke leefomgeving. Ter bescherming van de fysieke leefomgeving tegen zogenaamde ‘onevenredig nadelige gevolgen van activiteiten’ zijn in de Omgevingswet vier milieubeginselen opgenomen die ook hier van toepassing zijn, namelijk: voorzorg, preventie, maatregelen aan de bron en de vervuiler betaalt. De druk op de kwaliteit van de leefomgeving door effecten van met name industrie, verkeer en landbouw blijft hoog.

Het veranderend klimaat dwingt om na te denken over oplossingen voor de gevolgen van extreme regenval, langdurige droogte en hitte. Luchtverontreiniging leidt tot gezondheidsschade. Op dit gebied is nog winst te behalen. Hiervoor is nodig een vermindering van de uitstoot van stikstofdioxide (NO2), ammoniak (NH3) en deeltjes fijnstof. Voor een goede leefbaarheid, veiligheid en gezonde leefomgeving is ook belangrijk het beperken van overlast door geluid, geur, licht, straling en trillingen en het beperken van afval en bestrijden van illegale dumping. Per gebiedstype (woongebieden, centrum, werkgebieden en buitengebied) kunnen straks in het Omgevingsplan omgevingswaarden worden geformuleerd. In de omgevingsvisie worden de vier milieubeginselen gebruikt om alvast beleidsmatige kaders voor deze regels op te stellen. De vertaling van omgevingsaspecten vindt plaats bij de uitwerking van het omgevingsplan. In nieuwe situaties zijn deze beginselen leidend. In bestaande situaties is toepassing niet altijd direct mogelijk in verband met bestaande belangen. In dat geval geldt het ‘stand-still’-beginsel: de huidige hinder is maatgevend. Aanpassing of verandering van activiteit biedt kansen om verbeteringen door te voeren. Etten-Leur wil inzetten op integrale oplossingen en het creëren van meerwaarde.

Bevorderen van een goede bereikbaarheid Bereikbaarheid is een primaire voorwaarde voor een goede en veilige leefomgeving. Maar ook voor het vestigingsklimaat. Het gaat daarbij om een goed fiets- en wandelnetwerk en openbaar

Blad 3

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

vervoer, de doorstroming van het autoverkeer en landbouwverkeer, maar ook om digitale infrastructuur. Samen met inwoners en ondernemers willen we komen tot een slim en duurzaam mobiliteitssysteem. Veiligheid voor alle weggebruikers staat daarbij voorop. Een veilige, toegankelijke inrichting van de omgeving en toegankelijke voorzieningen helpen kwetsbare mensen om zelfstandig te blijven en volwaardig mee te doen. Meer voorrang aan fietsen en lopen en wat minder aan de auto. We moeten meer prioriteit toekennen aan duurzame mobiliteit en verder inzetten op verduurzaming van het gemotoriseerde verkeer. Ook digitale netwerken stellen ons in staat met elkaar in contact te komen of zaken te doen zonder verplaatsing. Digitale techniek stimuleert innovatie en is onontbeerlijk voor onder andere een betere en efficiëntere zorg, flexibel onderwijs en gerichte communicatie. De ontwikkelingen op dit gebied gaan snel. Daarvoor is een goede digitale infrastructuur nodig. Breda werkt samen de provincie en andere grote gemeenten aan de zogeheten Brabantring, een koppeling van glasvezelnetten. Uitbreiding van dit netwerk biedt voor Etten-Leur kansen.

Duurzame economische ontwikkeling met haalbare en betaalbare doelen en oog voor innovatie De komende decennia staan in het teken van herstel van de balans met als belangrijkste opgaven: de energietransitie, het beperken van de nadelige gevolgen van de klimaatverandering en de omslag naar een circulaire economie. Uitgangspunt bij deze opgaven zijn haalbare en voor iedereen betaalbare doelen. De innovatie in de techniek gaat snel. De gemeente stimuleert waar mogelijk initiatieven die leiden tot meerwaarde, bijdragen aan de duurzaamheidsopgave en verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving. Innovatie helpt ons om met slimme oplossingen complexe vraagstukken aan te pakken. Zo wordt de sterke economische positie van Etten-Leur versterkt en tegelijk de kwaliteit van leven, de zorg voor de directe leefomgeving verhoogd, het onderwijs verbeterd en de sociale samenhang versterkt. Deelgebieden De gemeente Etten-Leur heeft een heldere opbouw: één centrale kern met aan de zuidrand daarvan de A58, omringd door een afwisselend buitengebied. De gemeente wordt in oostwestrichting doorkruist door de spoorlijn Breda-Roosendaal. Op basis van de huidige opbouw van Etten-Leur wordt in de omgevingsvisie een indeling gemaakt in vier deelgebieden: De woongebieden dateren uit verschillende tijdsperiodes, hoofdzakelijk bebouwd met grondgebonden woningen in een groene woonomgeving.

Het centrumgebied rondom het dorpshart van het voormalige Etten.

De werklocaties bestaan uit: o het westelijk van de woongebieden gelegen bedrijventerrein Vosdonk; o het aan de zuidoostzijde gelegen kantorenpark Trivium-Oostpoort; o de in het stedelijk gebied (noordoosten) gelegen woon-werklocatie Attelaken; o en in het noordelijk buitengebied, langs de Mark, bedrijventerrein Zwartenberg. Het buitengebied kent een verscheidenheid in landschapstypen: het noordelijk kleigebied, het overgangsgebied van zand naar klei en het centraal en zuidelijk gelegen zandgebied. Er is sprake van een verwevenheid aan functies als land- en tuinbouw, wonen, natuur, landschap, water en recreatie.

Blad 4

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Voor deze gebieden geldt gebiedspecifiek beleid waarmee wordt bedoeld dat de overkoepelende ambities in de omgevingsvisie voor ieder deelgebied een andere uitwerking hebben.

Etten-Leur Mark

rijksweg A16

spoorlijn

rijksweg A58

Figuur S1: Gebiedsindeling Omgevingsvisie Etten-Leur

Blad 5

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Tabel S1 Ambities en doelstellingen Omgevingsvisie per deelgebied Ambities/doelstellingen deelgebieden Woongebieden

Buitengebied

•

•

• • • • •

Beschermen en behouden groen stedelijk karakter` Behoud, versterken en verduurzamen van de bestaande woningvoorraad Wijk- en buurtwinkelcentra zijn plek voor ontmoeting Onderwijs, spel, sport en andere maatschappelijke voorzieningen Zorgvriendelijke wijken Gezonde wijken met een goede omgevingskwaliteit

• • • • • • • •

Een duurzaam buitengebied: goede balans tussen mens, leefomgeving en economie Behoud en versterken van de landschappelijke identiteit en verscheidenheid Behoud en versterken van ecologische structuur en biodiversiteit Duurzame (voedselproductie) op basis van een circulaire of natuurinclusieve bedrijfsvoering Tuinbouwsector: bestendigen omvang glastuinbouw, meer ruimte voor teeltondersteunende voorzieningen. Duurzaam toekomstperspectief op basis van een verbreding van activiteiten Wonen blijft een belangrijke functie in het buitengebied Behoud en versterken van extensieve recreatie en kleinschalige voorzieningen Schone energieopwekking en draagkracht van en inpasbaarheid in het landschap

Centrumgebied

Werkgebieden

• • • • •

• •

Centrumgebied: bundeling van voorzieningen Van winkelen naar beleving Herontwikkeling as station – centrum Een leefbaar centrum Een goed bereikbaar centrum

• • • •

Ruimte bieden voor vernieuwing Bestaande werklocaties toekomstbestendig maken Meer ruimte voor groen, natuur, water Transformatie naar energieneutraal Op weg naar circulaire economie 2050 Een goede omgevingskwaliteit

Milieudoelen Daarnaast zijn voor de diverse milieuthema’s doelstellingen benoemd. Locatieverkenningen In het MER zijn locaties verkend wonen, werken en nieuwe infrastructuur. In eerste instantie voor de periode tot 2030: 600 nieuwe woningen, 10 ha nieuw bedrijventerrein en nieuwe infrastructuur voor de ontsluiting van nieuwe woonlocaties en het aanpakken van bestaande knelpunten (figuur S2). Op basis van een conceptversie van de Omgevingsvisie en het MER heeft de gemeenteraad de onderzoeksvraag aangepast: doorkijk naar 2040 met meer woningen (tot maximaal 2.300), geen nieuw bedrijventerrein meer en aanpassing van de onderzoeksvarianten voor infrastructuur (figuur S3).

Blad 6

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Noordelijke randweg

Groen Wig

Hoge Haansberg

Hoge Haansberg ZuidWest

Oostelijke randweg +spoortunnel

Bankenstraat West Doortrekking Aletta Jacobslaan

Middendonk Oost Lage Vaartkant

Figuur S2 Indicatief overzicht van onderzochte nieuwe woonlocaties (geel), werklocaties (paars) en infrastructuur (rood indicatief gestippeld) tot 2030

Figuur S3 Indicatief overzicht van onderzochte nieuwe woonlocaties en infrastructuur tot 2040

Blad 7

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Beoordeling effecten Omgevingsvisie Referentiesituatie De effecten van de Omgevingsvisie zijn beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie: de toekomstige staat van leefomgeving zonder de uitvoering van de omgevingsvisie. Dit omdat de leefomgeving ook zonder de Omgevingsvisie op basis van al lopende trends en ontwikkelingen en op basis van het huidige beleid ook al verandert. In dit MER is een vergelijking gemaakt tussen de effecten van al lopende ontwikkelingen en de effecten van nieuw beleid en nieuwe ontwikkelingen zoals voorzien in de Omgevingsvisie. Als referentiejaar wordt uitgegaan van het jaar 2030. Dat is de (primaire) planperiode voor de omgevingsvisie en tevens een gebruikelijke periode om vooruit te kunnen kijken in onderzoeken, bijvoorbeeld bij een verkeersonderzoek. Geen alternatieven, varianten en scenario’s In het MER wordt onderzocht hoe de Omgevingsvisie bijdraagt aan het halen van gestelde ambities, wat de effecten zijn van de ambities. Dit ten opzichte van de referentiesituatie. Daarbij wordt ook gekeken naar aandachtspunten en eventuele risico’s. Er worden in het MER geen alternatieven/scenario’s onderzocht anders dan voor de concrete afwegingen over woonlocaties, werklocaties en infrastructuur.

Daar waar ambities niet gehaald worden en/ of knelpunten-risico’s optreden wordt dit vertaald in een monitoringsopgave en spelregels/randvoorwaarden voor het vervolg van de plan- en besluitvorming. Effectbeoordeling op hoofdlijnen Het detailniveau van het MER sluit aan bij het detailniveau van de omgevingsvisie. Omdat de omgevingsvisie een kader op hoofdlijnen is, zijn de milieueffecten in het MER ook op hoofdlijnen onderzocht. Waar de omgevingsvisie concreter wordt (met name waar het de woningbouwlocaties en de bedrijventerreinlocatie buiten bestaand stedelijk gebied betreft) wordt ook het MER concreter: het detailniveau van het onderzoek en van de beoordeling wordt hier afgestemd op het niveau van de ontwikkeling. Beoordeling ambities Omgevingsvisie Algemeen Met de Omgevingsvisie zet de gemeente Etten-Leur een eerste belangrijke stap naar een integraal strategisch beleid voor de fysieke leefomgeving. Dit voor de gehele gemeente en voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving. Dit betekent niet dat er een compleet nieuwe “wind gaat waaien” door de gemeente. Etten-Leur heeft met haar Structuurvisie Plus 2020 en een actueel bestemmingsplan buitengebied al een prima integrale basis voor haar omgevingsbeleid. Ook voor een groot aantal sectorale beleidsvelden is het bestaande beleidskader geschikt of grotendeels geschikt om 1 op 1 in de Omgevingsvisie overgenomen te worden.

Wat goed is blijft behouden, niet veranderen als dat niet hoeft. In de Omgevingsvisie krijgen “recente” actuele leefomgevingsthema’s als klimaatadaptatie, energietransitie, transitie van de landbouw en het buitengebied, gezondheid en duurzaamheid een plaats naast de “traditionele” ruimtelijke ordeningsthema’s als landschap, erfgoed, natuur, water, verkeer en hinder. Voor de meest nieuwe leefomgevingsthema’s is het rijks-, provinciaal en regionaal beleid nog in ontwikkeling. In de Omgevingsvisie wordt dan ook aangehaakt op al ingezette ontwikkelingen bovenlokaal en worden in afwachting van de bovenlokale keuzes en kaders nog geen definitieve lokale keuzes gemaakt. Dit komt later, op het moment dat de rijks-, provinciale en regionale kaders bepaald zijn.

Blad 8

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen per leefomgevingsaspect Een samenvattende beoordeling van de effecten van de Omgevingsvisie op de aspecten van de leefomgeving zijn in tabel S2 verwerkt. De beoordeling is kort toegelicht. Tabel S2 Samenvattende beoordeling effecten Omgevingsvisie. Thema Landschap en groen Natuur Cultuurhistorie en archeologie Bodem Water en klimaat Verkeer en mobiliteit Geluid Luchtkwaliteit Trillingen Geur Licht Veiligheid Duurzaamheid Gezondheid Beoordeling ++ + 0 --

Centrum + + +

Woongebieden + + +

Werkgebieden + + 0

Buitengebied + 0/+ 0/+

0 +

0 +

0 + + + + 0 0 0 0 + +

0/+ + 0/+ 0/+ 0/+ 0/+ 0 0 0/+ + +

0/+ +

0/-

+ +

0/+ 0/+ 0 0 + + +

+ 0/+ 0 0 + + +

Omgevingsvisie 2030 ten opzichte van de autonome ontwikkeling 2030 Sterk positieve bijdrage aan ontwikkeling en aan oplossen knelpunten Positieve bijdrage aan ontwikkeling en aan oplossen deel knelpunten Geen bijdrage aan ontwikkeling en aan oplossen deel knelpunten Negatieve bijdrage aan ontwikkeling, enkele nieuwe of verergering bestaande knelpunten Zeer negatieve bijdrage aan ontwikkeling, nieuwe of verergering bestaande knelpunten

Voor landschap en groen ligt er al een robuust beleid. Zeker voor het centrum, de woongebieden en het buitengebied. Dit wordt doorgezet en gekoppeld aan actuele thema’s als klimaatadaptatie, biodiversiteit e.d. Voor werkgebieden is inzetten op meer groen nog niet evident: de Omgevingsvisie zet hier meer op in. In het buitengebied is het samengaan van de diverse ontwikkelingen en transities (b.v. de energietransitie) in relatie tot landschap en groen een aandachtspunt en een kans. Voor natuur ligt er ook een robuust beleid. Toch is dit de afgelopen jaren niet voldoende gebleken om de teruggang in biodiversiteit te keren. Hiervan is overigens niet alleen sprake in Etten-Leur, maar in een groot deel van Nederland. De Omgevingsvisie zet dan ook terecht in op versterking van biodiversiteit als belangrijk aandachtspunt bij ontwikkelingen. Verduurzaming en energietransitie dragen bij aan het verlagen van de stikstofuitstoot en hebben daarmee een positief effect op omliggende Natura2000-gebieden. Erfgoedwaarden zijn al goed beschermd in Etten-Leur, maar zouden nog meer kunnen dienen als inspiratie en “ruggengraat” voor nieuwe ontwikkelingen. De Omgevingsvisie vraagt hier aandacht voor. Voor bodem wordt het bestaande beleid voortgezet. Er is geen noodzaak dit aan te passen. Klimaatadaptatie vraagt om meer ruimte voor water en bewuster omgaan met water.

Regionaal beleid van het waterschap is hierin leidend en wordt gevolgd. Lokaal vraagt de Omgevingsvisie bij nieuwe ontwikkelingen nadrukkelijker om aandacht voor waterafvoer en -berging, waterkwaliteit,

Blad 9

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

groen en schaduw tegen hittestress. Voor werkgebieden is inzetten op meer water en groen nog niet evident: de Omgevingsvisie zet hier meer op in. In het buitengebied is het samengaan van water en andere functies (landbouw) en ontwikkelingen en transities (b.v. de energietransitie) een aandachtspunt, maar ook een kans. Verkeer in Etten-Leur is geen wezenlijk knelpunt, maar vraagt toch om afwegingen in de Omgevingsvisie. Lokaal staat de doorstroming en bereikbaarheid op sommige hoofdwegen onder druk, de spoorlijn leidt tot stagnatie en vertraging van autoverkeer. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen leiden tot meer verkeer en daarmee vergroting van de aandachtspunten. En verkeer speelt een belangrijke rol in de klimaatverandering: er is een wezenlijk verandering in verkeer nodig om de CO2-uitstoot te kunnen beperken. Tegelijk is verkeer moeilijk te beïnvloeden: we zijn moeilijk uit onze auto te krijgen. Etten-Leur haakt in de Omgevingsvisie aan op landelijk ingezette programma’s om een gedragsverandering in het verkeer te bewerkstelligen. Voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt afgewogen of hiervoor nieuwe infrastructuur wordt aangelegd en zo ja op welke wijze. Naast bereikbaarheid zijn geluid, luchtkwaliteit en effecten op landschap, natuur e.d. hierbij belangrijke afwegingsaspecten.

De Omgevingsvisie zet in om op termijn de een nieuwe ondertunnelde spoorwegovergang bij de Ambachtlaan te realiseren ter vervanging van de bestaande gelijkvloerse spoorkruising bij het Lichttorenhoofd. Hiermee wordt de doorstroming op de noord-zuid route aanzienlijk verbeterd. Ondertunneling is echter niet alleen een afweging voor de gemeente, maar ook voor de spoorbeheerder, Prorail. Voor geluid wordt in de Omgevingsvisie ingezet op afronding van de bestaande saneringsopgave. Belangrijk aandachtspunt en punt van afweging hierbij is dat met verplaatsing van verkeersstromen er sprake van kan zijn dat het geluidprobleem gedeeltelijk naar elders wordt verplaatst. Voor wegverkeer is een afweging om aan te sluiten bij de WHO geluidnorm van 53 dB in plaats van de wettelijke geluidnorm zoals die nu geldt. Voor de werklocaties zou het inkrimpen van de geluidzone rondom Vosdonk en Zwartenberg naar de daadwerkelijke huidige geluidproductie borgen dat er in de toekomst geen wezenlijke toename van industrielawaai optreedt. Een aanbeveling is om de geluidkaarten van Etten-Leur te actualiseren om zo weer een actueel beeld van de geluidbelasting in Etten-Leur te hebben. Wat betreft luchtkwaliteit heeft Etten-Leur één concrete opgave: het maken van een programma luchtkwaliteit voor het aandachtsgebied op Vosdonk/langs de snelweg.

Daarnaast is een aanbeveling om aan te sluiten bij het Schone Lucht Akkoord. Trillingshinder is alleen langs het spoor een wezenlijk aandachtspunt. De invloed van de gemeente om hier iets aan te doen is beperkt, anders dan met de spoorbeheerder, Prorail, te bekijken hoe locaties met trillingshinder kunnen worden opgelost. Geur geeft geen wezenlijke knelpunten in Etten-Leur. Het vigerende beleid is voldoende om wezenlijke geurhinder te voorkomen. Het advies is om de advieswaarden van de GGD voor geur van intensieve veehouderijen in overweging te nemen Ook licht geeft geen wezenlijke knelpunten in Etten-Leur. Het vigerende beleid is voldoende om wezenlijke lichthinder te voorkomen. Het beleid voor externe veiligheid is voldoende en actueel en wordt overgenomen in de Omgevingsvisie. Voor verkeersveiligheid wordt in de Omgevingsvisie de provinciale ambitie 0 verkeersdoden overgenomen. Onveilige verkeerssituaties / oversteken krijgen aandacht.

Blad 10

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Voor waterveiligheid ligt het primaat bij het waterschap, dit beleid wordt gevolgd. In de Omgevingsvisie wordt ingezet op vergroting van de sociale veiligheid door hiervoor bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen aandacht te vragen. Voor energie volgt de Omgevingsvisie de regionale afspraken in de RES. De gemeente zet in op besparing en uitbreiding van de opwek van duurzame energie. Door hiervoor nadrukkelijk te kiezen voor zon op daken en bestaande specifieke functies en niet voor zonneparken op agrarische gronden in het buitengebied en/of meer windparken, is evenwicht gezocht met andere functies en waarden in het buitengebied. De Omgevingsvisie zet in op behoud en verbetering van de gezondheid in Etten-Leur. Dit enerzijds door terugdringen van en bewuste keuzes ten aanzien van hinder, anderzijds door in te zetten op meer ruimte en groen voor bewegen, spelen en ontmoeten en in te zetten op (gezondheids)voorzieningen op de juiste plaats. Conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen Centrumgebied De Omgevingsvisie heeft overwegend positieve effecten op het centrum. Voor de leefomgevingsaspecten is de huidige situatie en het vigerend beleid al een prima basis. De omgevingsvisie richt zich met name / vooral op het aantrekkelijk houden van het centrum door voldoende aanbod van woningen en voorzieningen.

Daarnaast zet de Omgevingsvisie in op klimaatadaptatie en gezondheid door meer ruimte voor groen en water. Groen is al in de basis aanwezig, voor klimaatadaptatie moet in het centrum nog een inhaalslag worden gemaakt. Belangrijkste aandachtspunt / opgave in het centrum, naast het op peil houden van het woningen voorzieningenaanbod is het borgen van de bereikbaarheid en het verbeteren van het leefklimaat, met name het geluidklimaat. Nieuwe ontwikkelingen in het centrum leiden, uitgaande van de traditionele keuze voor de auto, voor een toename van verkeer in en rond het centrum. Er zal maximaal ingezet moeten worden op andere vervoerswijzekeuze om de bereikbaarheid van het centrum op peil te houden. Daarnaast is oplossen van geluid(over)belasting en voorkomen van nieuwe geluidknelpunten in het centrum een aandachtspunt. Conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen Woongebieden Ook in de woongebieden heeft de Omgevingsvisie een overwegend positief effect. Voor de leefomgevingsaspecten is de huidige situatie en het vigerend beleid al een prima basis. Wel leiden autonome ruimtelijke ontwikkelingen tot extra verkeer en extra hinder in de bestaande woongebieden. Belangrijkste aandachtspunt / opgave in de woongebieden is dan ook het borgen van het leefklimaat, met name het geluidklimaat.

Nieuwe ontwikkelingen in en rond de woongebieden uitgaande van de traditionele keuze voor de auto, voor een toename van verkeer in en rond de woongebieden. Keuze voor nieuwe infrastructuur kan een oplossing geven voor overbelaste wegen en kruisingen/rotondes. Aandachtspunt hierbij is dat er niet elders een nieuw knelpunt ontstaat. Ook in de woongebieden zal maximaal ingezet moeten worden op andere vervoerswijzekeuze om de bereikbaarheid en het leefklimaat op peil te houden. Daarnaast is oplossen van geluid(over)belasting en voorkomen van nieuwe geluidknelpunten in de woongebieden een belangrijk aandachtspunt. In de woongebieden liggen kansen om ambities op het gebied van klimaatadaptatie, duurzaamheid en gezondheid te verwezenlijken. Dit door de aanleg van meer groen, meer ruimte voor water, stimuleren van zon op daken en voldoende ruimte en voorzieningen voor bewegen, sport en ontmoeten. Conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen Werkgebieden De Omgevingsvisie heeft op de leefomgevingsaspecten een neutraal tot positief effect. De Omgevingsvisie zet met name in op herstructurering en transformatie naar toekomstbestendige circulaire en duurzame werkgebieden met meer ruimte voor groen en water en een prettige(re)

Blad 11

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

werkomgeving. Herstructurering geeft kansen om ambities op het gebied van klimaatadaptatie en energie te verwezenlijken. Herstructurering heeft ook een positief effect op het leefklimaat (met name geluid). Aandachtspunt is de bereikbaarheid en de luchtkwaliteit. De bereikbaarheid is redelijk tot goed, maar staat wel onder druk. Voor het aandachtsgebied luchtkwaliteit moet middels een programma een oplossing geboden worden. Conclusies, aandachtspunten en aanbevelingen Buitengebied In het buitengebied liggen grote uitdagingen: transformatie van de landbouw en het zoeken naar een goede balans tussen de diverse functies en waarden in het buitengebied. De huidige staat is op zich goed, maar staat onder druk van ruimtevragen in het buitengebied (wonen, werken, water, energie). De Omgevingsvisie besteedt niet voor niets veel aandacht aan doelstellingen in het buitengebied. Als ambities ingevuld kunnen worden, heeft de Omgevingsvisie een positief effect op de leefomgevingsaspecten. Het is wel deels afhankelijk van landelijke, provinciale en regionale ontwikkelingen (b.v. in de landbouw en de RES). Aandachtspunten, naast het zoeken naar balans, zijn het verkleinen van de verkeersonveiligheid (door de menging van zwaar werkverkeer en langzaam fietsverkeer) en het voorkomen van toename van lichthinder in het buitengebied.

Locatieverkenningen wonen, werken, infrastructuur tot 2030 Noot vooraf: Op basis van een concept omgevingsvisie en MER heeft de gemeenteraad op 22 februari 2021 besloten vooralsnog geen nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor en de aandachtspunten van woningbouw op de locatie Groene Wig, uitbreiding van bedrijventerreinen en Doortrekking van de Aletta Jacobslaan. Voor de volledigheid en om de inhoudelijke informatie voor de keuze van de gemeenteraad zichtbaar te laten blijven is besloten het onderzoek hiernaar te laten staan in het MER en deze samenvatting. Wonen Onderstaande tabel geeft een samenvattend overzicht van de beoordelingen van de voorgestelde nieuwe woonlocaties tot 2030: 600 woningen op Hoge Haansberg, 600 woningen op Lage Vaartkant en 600 woningen op een combinatie van Hoge Haansberg, Lage Vaartkant en Groene Wig1, Tabel S3 Samenvattende beoordeling effecten locatieverkenning wonen Thema

Aspect

Natuur

Natura 2000 Natuurnetwerk Brabant Soorten / biodiversiteit Openheid Overige waarden Beschermde waarden Overige waarden Beschermde waarden Verwachtingswaarde Reliëf, noodzaak tot ophogen Bodemkwaliteit/stortplaatsen Oppervlaktewater

Landschap Cultuurhistorie Archeologie Bodem Water / Klimaat 1

Hoge Haansberg 0 0 0/0/0/0 0 0 0/0 0 0/-

Lage Vaartkant 0 0/0/0 0 0 0/0/0/-

3 locaties 0 0 0 0 0 0/0/0/-

Dit uitgaande van de noodzaak voor nieuw woonlocaties. Voor de motivatie hiervoor, de relatie tot de verdichting in de bestaande stedelijke omgeving en de motivatie voor de beoogde locaties zie de Omgevingsvisie

Blad 12

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Thema

Aspect

Mobiliteit

Grondwater Waterkwaliteit Beschermde gebieden Kansen voor klimaattransitie Verkeersafwikkeling

Geluid

Trillingen Luchtkwaliteit

Geur Licht Veiligheid Duurzaamheid Gezondheid

Kansen duurzame mobiliteit Hinder van geluid vanuit omgeving Nieuw geluideffect op omgeving

Hinder van trillingen vanuit omgeving Nieuw trillingeneffect op omgeving Hinder van huidige luchtkwaliteit Nieuw luchtkwaliteitseffect op omgeving

Hinder van geur vanuit omgeving Nieuw geureffect op omgeving Hinder van licht vanuit omgeving Nieuw lichteffect op omgeving Veiligheidsrisico’s vanuit omgeving Nieuwe veiligheidsrisico’s op omgeving Ruimte-/materialengebruik Energietransitie Gezondheid in nieuwe wijk Effect op gezondheid omgeving

Hoge Haansberg 0 + 0 Huidig wegennet: Doortrekking AJL: NRW: + 0/Huidig wegennet 0/Doortrekking AJL -++ NRW + 0 0 0/Huidig wegennet 0/Doortrekking AJL + NRW + 0/0/0/0/0/0/0/0/Huidig wegennet 0/Doortrekking AJL + NRW + +

Lage Vaartkant 0/+ Huidig wegennet: 0/ORW: +

0/+ Huidig wegennet 0ORW

0/-

+ 0 Huidig wegennet: -

0/+ 0/Huidig wegennet 0/--

++

0/0 0/Huidig wegennet 0/ORW

+ 0 0 0/0 0/0/0/0/Huidig wegennet 0/ORW

0/0 0/-

0/-

0/-

0/0/0/0/0/0/0/0/Huidig wegennet 0/-

+

Ligging nabij veehouderijen 0 Kansen voor gezond leven in nieuwe + wijk AJL = Doortrekking Aletta Jacobslaan, NRW = Noordelijke randweg, ORW=Oostelijke randweg

Blad 13

3 locaties

+

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Beoordeling ++ + 0/+ 0 0/--

Beoordeling effect Sterk positief effect Positief effect Neutraal tot enigszins positief effect Neutraal: geen positief / geen negatief effect Neutraal tot enigszins negatief effect Negatief effect Zeer negatief effect

Algemeen en vooraf kan gesteld worden dat de drie locaties bijdragen aan de realisatie van het woningbouwprogramma van Etten-Leur en daarmee bijdragen aan de ambitie om het woningaanbod te verbreden en voor inwoners een passende duurzame woning in een buurt waar men zich thuis voelt te bieden. Er is daarin geen onderscheid tussen de varianten/locaties. De drie locaties liggen alle drie aan de rand van Etten-Leur, op de overgang van de kern/woongebieden naar het buitengebied en in de invloedssfeer van de kern/woongebieden en hinderbronnen als A58, spoor en Vosdonk. Daarin verschillen de drie locaties en daarmee de drie varianten niet wezenlijk van elkaar. De locaties en daarmee de varianten leiden op een aantal milieuaspecten wel tot verschillende milieueffecten en verschillende aandachtspunten (zie hieronder). Elke toename van woningen leidt ot een toename van verkeer op het omliggende wegennet: Woningbouw op de locatie Hoge Haansberg met name op de Hoevenseweg, Concordialaan, Vossendaal, wegen die in de spits en op de kruispunten/rotondes nu al aandachtswegvakken zijn. Afwikkeling op het huidige wegennet vraagt daarmee om aanpassing van de knelpunten, met name verruiming van de kruispunten en rotondes.

Een nieuwe weg in de vorm van een doorgetrokken Aletta Jacobslaan of Noordelijke randweg lost het verkeersprobleem deels op, maar leidt ook tot nieuwe aandachtspunten (zie verder bij locatieverkenning infrastructuur). Woningbouw op de locatie Lage Vaartkant leidt met name op de Bredaseweg tot een toename van verkeer, een weg die deze toename nog kan afwikkelen. Een nieuwe weg in de vorm van een Oostelijke randweg trekt verkeer van de Lage Vaartkant (de weg) en verbetert de doorstroming en vermindert de hinder. Daar staat een toename van verkeer (en hinder) tegenover op de Bredaseweg (maar die heeft nog capaciteit) en, in geringere mate, op de Liesbosweg. Voordeel van een Oostelijke randweg is dat het gecombineerd kan worden met een onderdoorgang van het spoor, waarmee het verkeersknelpunt van de gelijkvloerse kruising bij het Lichttorenhoofd opgelost wordt. Tevens neemt daarmee de hinder op onder andere de woningen langs het Lichttorenhoofd af. Bij woningbouw op drie locaties wordt het verkeer gespreid, maar blijven toenames optreden op nu al overbelaste wegen. Vanuit hinderaspecten bezien ligt de locatie Lage Vaartkant in het invloedgebied van het spoor en de A58. De locatie Hoge Haansberg ligt verder van het spoor af en niet in de buurt van de A58.

Hoge Haansberg ligt wel in het invloedsgebied van bedrijventerrein Vosdonk (en de mogelijke nieuwe werklocatie), lokale wegen als de Hoevenseweg en Haansberg en hinderbronnen in buitengebied (veehouderijen en glastuinbouw). De hinder hiervan is echter beperkter dan op de locatie Lage Vaartkant.

Blad 14

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Kijkend naar de effecten van de nieuwe woningbouw op de omgeving leidt de locatie Hoge Haansberg tot een toename van hinder op die wegen waar het verkeer toeneemt, zij het gering. Nieuwe wegen als de doortrekking van de Aletta Jacobslaan of Noordelijke randweg lossen dit maar deels op en/of leiden tot andere negatieve effecten (bijvoorbeeld langs de Thorbeckelaan/Hooiweg/Senaat en langs de bestaande Aletta Jacobslaan). Daar staat een afname van hinder tegenover op wegen als de Hoevenseweg-oost/Concordialaan en Statenlaan. De hinder van woningbouw op locatie Lage Vaartkant langs omliggende wegen is beperkter. Een Oostelijke randweg leidt tot een afname van hinder op de Lage Vaartkant en het Lichttorenhoofd. Daar staat tegenover dat de locatie Lage Vaartkant in het landschappelijk, ecologisch, en hydrologisch waardevolle beekdal van de Brandse Vaart ligt en hier negatieve effecten op heeft. Maar dit kan ook als kans gezien worden om bij ontwikkeling van Lage Vaartkant het beekdal duurzaam en toekomstvast in te passen. De locatie Hoge Haansberg ligt in landschappelijk, ecologisch, hydrologisch minder waardevol gebied. Resumerend heeft vanuit groen/blauwe thema’s als landschap, natuur en water de locatie Hoge Haansberg de voorkeur.

Bij keuze voor de Lage Vaartkant is een goede landschappelijk, hydrologische en ecologische inpassing nodig om negatieve effecten te voorkomen dan wel te beperken. Vanuit verkeer en hinder heeft de locatie Lage Vaartkant de voorkeur, bij voorkeur met een ontsluiting via een Oostelijke randweg, waarmee ook de verkeersdruk op de Lage Vaartkant en de spoorkruising Lichttorenhoofd opgelost kan worden. Bij keuze voor de locatie Hoge Haansberg vraagt zowel de ontsluiting op het huidige wegennet als via een doorgetrokken Aletta Jacobslaan om aanvullende maatregelen om negatieve effecten te beperken. Ontsluiting over het bestaande wegennet vraagt om verruiming van kruispunten en rotondes en lost bestaande verkeersdruk en hoge geluidbelasting langs bepaalde weg niet op. Een doorgetrokken Aletta Jacobslaan geeft een goede nieuwe ontsluiting, waarmee tevens de verkeersdruk en geluidbelasting op een aantal bestaande wegen kan worden verminderd. Het vraagt echter wel om een goede ruimtelijke inpassing en aanvullende geluidmaatregelen om de hinder op de omliggende woningen te beperken Werken Tabel S4 geeft een samenvattend overzicht van de beoordelingen van de varianten voor nieuwe werklocaties2: Middendonk-Oost, Bankenstraat- West, Hoge Haansberg Zuidwest of een combinatie van Bankenstraat West en Hoge Haansberg Zuidwest.

Algemeen en vooraf kan gesteld worden dat de drie locaties bijdragen aan de realisatie van werklocaties en daarmee werkgelegenheid van Etten-Leur. Hierbij moet worden opgemerkt dat de locaties Bankenstraat- West en Hoge Haansberg Zuidwest individueel minder dan de beoogde 10 ha geven. Middendonk Oost of een combinatie van Bankenstraat West en Hoge Haansberg geven wel ca 10 ha. De drie locaties liggen alle drie aan de rand van Etten-Leur, op de overgang van de kern/woongebieden naar het buitengebied en in de invloedssfeer van de kern/woongebieden en hinderbronnen als A58, spoor en Vosdonk. De locatie Haansberg Zuidwest ligt het dichtst bij mogelijk hindergevoelige woningen, zeker in relatie met de mogelijke woningbouwlocatie Hoge Haansberg. De locaties leiden op een aantal milieuaspecten tot verschillende milieueffecten en verschillende aandachtspunten (zie hieronder). Tabel S4 Samenvattende beoordeling effecten locatieverkenning werken 2

Dit uitgaande van de noodzaak voor nieuw bedrijventerrein. Voor de motivatie hiervoor, de relatie tot herstructurering van bestaande bedrijventerreinen en de motivatie voor de beoogde locaties zie de Omgevingsvisie.

Blad 15

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Thema

Aspect

Natuur

Natura 2000 Natuurnetwerk Brabant Soorten / biodiversiteit Openheid Overige waarden Beschermde waarden Overige waarden Beschermde waarden Verwachtingswaarde Reliëf, noodzaak tot ophogen Bodemkwaliteit/stortplaatsen Oppervlaktewater Grondwater Waterkwaliteit Beschermde gebieden Kansen voor klimaattransitie Afwikkeling Kansen duurzame mobiliteit Hinder van geluid vanuit omgeving Nieuw geluideffect op omgeving Hinder van trillingen vanuit omgeving Nieuw trillingeneffect op omgeving Hinder van huidige luchtkwaliteit Nieuw luchtkwaliteitseffect op omgeving Hinder van geur vanuit omgeving Nieuw geureffect op omgeving Hinder van licht vanuit omgeving Nieuw licht effect op omgeving Veiligheidsrisico’s vanuit omgeving Veiligheidsrisico’s op omgeving Ruimte-/materialengebruik energietransitie Gezondheid op nieuwe werklocaties Effect op gezondheid omgeving Ligging nabij veehouderijen Kansen voor gezond leven op nieuwe werklocaties

Landschap Cultuurhistorie Archeologie Bodem Water / Klimaat

Mobiliteit Geluid Trillingen Luchtkwaliteit

Geur Licht Externe veiligheid Duurzaamheid Gezondheid

Beoordeling ++ + 0/+ 0 0/--

Beoordeling effect Sterk positief effect Positief effect Neutraal tot enigszins positief effect Neutraal: geen positief / geen negatief effect Neutraal tot enigszins negatief effect Negatief effect Zeer negatief effect

Blad 16

Midden Donk

Banken straat

0/+ 0 0/0/0/0/0/0/0/0 0/+ 0 0/0/0/0 0/0/0/-

0 0/0/0/0/0/0/0/0 0/0/+ 0 0 0/0/0/0 0/0/0/-

0 0/0 0/0/0/+ 0/0/0/+ 0/+

0 0/0 0/0/0/0/+ 0/0/0 0/+

Hoge Haans Berg 0 0 0/0/0/0 0 0 0/0 0 0/0 + 0 0 0/+

0 0/0/0/0 0/0 0/0/0/0/+ 0/0/0 0/+

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Uit milieu- en duurzaamheidsoogpunt heeft herontwikkeling/herstructurering van verouderden gedeelten van het bestaande bedrijventerrein de voorkeur (nulvariant). Middendonk Oost kan als enige op zichzelf voorzien in ca 10 ha bedrijventerrein, ligt naast bestaand bedrijventerrein, maar heeft negatieve effecten op water, cultuurhistorie en een gasleiding/hoogspanningsleiding. Bankenstraat West geeft op zichzelf maar voor een beperkt deel van de 10 ha ruimte en heeft effecten op natuur, cultuurhistorie en archeologie. Hoge Haansberg Zuidwest geeft op zichtzelf maar voor een beperkt deel van de 10 ha ruimte, heeft minder of geen effecten op water, natuur, cultuurhistorie en archeologie, maar ligt dichter bij woningen, zeker rekening houdend met de mogelijke woonlocatie Hoge Haansberg. Vanuit verkeersoptiek is er geen voorkeur: de drie locaties ontsluiten allen op de Hoevenseweg. Vanuit geluidoptiek is de locatie Hoge Haansberg Zuidwest minder gunstig, gezien de ligging bij al geluidbelaste woningen langs de Hoevenseweg en de mogelijke woonlocatie Hoge Haansberg. Infrastructuur Tabel S5 geeft een samenvattend overzicht van de beoordelingen van de varianten voor nieuwe infrastructuur: aan de noordzijde doortrekking van de Aletta Jacobslaan of Noordelijke randweg, aan de oostzijde de Oostelijke randweg.

Dit uitgaande van de realisatie van 600 woningen (op de locatie Hoge Haansberg of Lage Vaartkant) en de realisatie van 10 ha nieuw bedrijventerrein. Voor de vergelijking zijn de effecten van verkeersafwikkeling op het huidige wegennet ook weergegeven. Algemeen en vooraf kan gesteld worden dat de varianten alle drie aan de rand van Etten-Leur liggen op de overgang van de kern/woongebieden naar het buitengebied. Ze doorsnijden alle drie het buitengebied, wel in sterk wisselende mate: de doortrekking van de Aletta Jacobslaan beperkt en het minst, de Noordelijke randweg over aanzienlijke lengte en het meest. De varianten leiden op een aantal milieuaspecten tot verschillende milieueffecten en verschillende aandachtspunten (zie hieronder). Noordzijde: ontwikkeling over huidig wegennet, doortrekking Aletta Jacobslaan of Noordelijke randweg Vanuit duurzaamheidsoogpunt heeft het gebruik van bestaande wegenstructuur in combinatie met het terugdringen / ontmoedigen van autoverkeer de voorkeur.

Een nieuwe weg heeft nut en meerwaarde als het: • Nodig is voor de ontsluiting van nieuwe ontwikkelingen en/of als het: • Nodig is voor het oplossen van bestaande verkeerskundige, milieutechnische en/of ruimtelijke knelpunten Verkeerskundig zijn er in het noordelijk deel van Etten-Leur een aantal wegvakken die in de spits en op kruispunten en rotondes druk zijn, met name de routes Hoevenseweg/Concordialaan, Hoevenseweg/Vossendaal en de bijbehorende kruisingen, respectievelijk Hoevenseweg/ Concordialaan en N640-Hoevenseweg. Realisatie van woningbouw op de locatie Hoge Haansberg en/of de realisatie van 10 ha bedrijventerrein op Middendonk Oost, Bankenstraat-West of Hoge Haansberg Zuidwest voegt extra verkeer toe aan de bovengenoemde wegen en kruisingen en vergroot hier het aandachtspunt. Dit leidt tot meer kans op stagnatie en filevorming, (verdere) vermindering van de bereikbaarheid en doorstroming en toename van hinder op woningen langs deze wegen.

Blad 17

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Tabel S5 Samenvattende beoordeling effecten locatieverkenning infrastructuur Huidig wegennet

Thema

Aspect

Natuur

Natura 2000 Natuurnetwerk Brabant Soorten / biodiversiteit Openheid Overige waarden Beschermde waarden Overige waarden Beschermde waarden Verwachtingswaarde Reliëf, noodzaak tot ophogen Bodemkwaliteit/stortplaatsen Oppervlaktewater Grondwater Waterkwaliteit Beschermde gebieden Kansen voor klimaattransitie Afwikkeling Kansen duurzame mobiliteit Hinder van geluidgevoelige objecten in omgeving Nieuw geluideffect op omgeving Hinder van trillingsgevoelige objecten in omgeving Nieuw trillingeneffect op omgeving Hinder van luchtkwaliteit gevoelige objecten in omgeving Nieuw luchteffect op omgeving Hinder van geurgevoelige objecten in omgeving Nieuw geureffect op omgeving Hinder van lichtgevoelige objecten in omgeving Nieuw lichteffect op omgeving Veiligheidsrisico’s vanuit omgeving Nieuwe veiligheidsrisico’s op omgeving Ruimte-/materialengebruik energietransitie Gezondheid hinderaspecten Ligging nabij veehouderijen Kansen voor gezond leven

Landschap Cultuurhistorie Archeologie Bodem Water / Klimaat

Mobiliteit Geluid

Trillingen

Luchtkwaliteit

Geur

Licht

Veiligheid

Duurzaamheid Gezondheid

Blad 18

Noord. randweg

Oostel. randweg

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0/+ 0/-

Aletta Jacobs laan 0 0 0/0/0/0 0 0 0/0 0 0/0 0/0 0/0/-

0 0/0 0 0/0/0 0/0/0/0 0/0/0/-

0 0/0/0/0 0 0 0/0 0/0/0/+ 0/0/-

0/-

--

-

0/0/-

0/0/-

0/-

0/0

++

0/+ 0/-

0/-

0/+

+

0/-

++

0

0

0/+

0/+

0

0

0

0

0/+ 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0/0

0

0/0

0

0

0/-

0

+ 0 0/0 0/-

0/-

-

0/0/+ 0 0/+

-

+

0/-

-

0 -

0/+

+ 0

+

-

+

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Beoordeling ++ + 0/+ 0 0/--

Beoordeling effect Sterk positief effect Positief effect Neutraal tot enigszins positief effect Neutraal: geen positief / geen negatief effect Neutraal tot enigszins negatief effect Negatief effect Zeer negatief effect

Een nieuwe weg in de vorm van een doorgetrokken Aletta Jacobslaan of Noordelijke randweg lost dit probleem deels op. Het “trekt” verkeer van de route Hoevensewegoost/Concordialaan/Statenlaan af, verbetert hier de doorstroming en vermindert de hinder op omliggende wegen. Een doorgetrokken Aletta Jacobslaan doet dit “beter” dan een Noordelijke randweg, omdat het dichterbij ligt en een logische(re) alternatieve route is. Het leidt tot een grotere verkeersafname op wegen als de Hoevenseweg-oost/Concordialaan en Statenlaan en daarmee tot een grotere afname van hinder langs deze wegen dan een Noordelijke randweg. Daar staat tegenover dat de doortrekking van de Aletta Jacobslaan een wezenlijk negatief verkeers-, hinder- en ruimtelijk effect heeft op de wijk waar de doortrekking doorheen loopt en ook leidt tot en forse toename van verkeer en geluidhinder op de bestaande Aletta Jacobslaan. De Noordelijke randweg niet tot extra hinder in de woonwijk en leidt juist tot een afname van verkeer op de bestaande Aletta Jacobslaan. Maar daar staat een wezenlijk bezwaar tegen een Noordelijke randweg tegenover: het is een lange en daarmee forse doorsnijding van het buitengebied met effecten op buitengebied aspecten als landschap, cultuurhistorie, natuur en water en geeft een weg die relatief weinig verkeer trekt.

Vraag is of een noordelijke randweg functioneert zoals die moet functioneren en/of het de doorsnijding van het buitengebied waard is. Een doorgetrokken Aletta Jacobslaan is ruimtelijk gezien veel efficiënter en verkeerskundig gezien effectiever en robuuster. Wat beide (doortrekking Aletta Jacobslaan en Noordelijke randweg) niet doen is een oplossing geven voor de overbelaste wegvakken Hoevenseweg/Vossendaal en de kruising N640Hoevenseweg. De knelpunten op deze route blijven bestaan en worden groter bij realisatie van woningen op de locatie Hoge Haansberg en/of 10 ha bedrijventerrein op de locaties Middendonk Oost, Bankenstraat-West of Hoge Haansberg Zuidwest. Oostzijde: ontwikkeling over huidig wegennet of Oostelijke randweg Verkeerskundig is er in het oostelijk deel van Etten-Leur één knelpunt: de Lage Vaartkant/Lichttorenhoofd. Realisatie van woningbouw op de locatie Lage Vaartkant wordt echter ontsloten op de Bredaseweg en heeft daarmee geen negatief effect op de weg Lage Vaartkant (maar lost het knelpunt ook niet op). Een nieuwe weg in de vorm van een Oostelijke randweg “trekt” verkeer van de Lage Vaartkant (de weg) en verbetert hiermee de doorstroming en vermindert de hinder. Daar staat een toename van verkeer (en hinder) tegenover op de Bredaseweg (maar die heeft nog capaciteit) en, in geringere mate, op de Liesbosweg en Lange Brugstraat.

Voordeel van een Oostelijke randweg is dat het gecombineerd kan worden met een onderdoorgang van het spoor, waarmee het verkeersknelpunt van de gelijkvloerse kruising bij het Lichttorenhoofd opgelost wordt. Tevens neemt daarmee de hinder op de woningen langs het Lichttorenhoofd af.

Blad 19

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Belangrijk nadeel van een Oostelijke randweg is dat het door het beekdal van de Brandse Vaart loopt. Een Oostelijke randweg heeft hiermee een negatief effect op landschap, natuur, cultuurhistorie en water. Dat effect treedt overigens ook al op bij ontwikkeling van woningbouw op locatie Lage Vaartkant. Ontwikkeling van de woningbouw en de weg kunnen ook een kans bieden voor inpassing en daarmee toekomstbestendig behouden van het beekdal inclusief natuurontwikkeling (nu landbouw met alle daarbij horende negatieve milieueffecten zoals bemesting en bestrijdingsmiddelen). Resumerend heeft vanuit duurzaamheid en groen/blauwe thema’s als landschap, natuur en water de voorkeur om het bestaande wegennet te blijven gebruiken voor ontsluiting van ontwikkelingen. Dit geeft op en langs een aantal wegvakken wel de opgave om de capaciteit te vergroten (met name bij ontsluiting van de Hoge Haansberg op de Hoevenseweg) en aanvullende maatregelen te nemen om toename van hinder (met name geluid) te beperken. Bij keuze voor de locatie Hoge Haansberg geeft een doorgetrokken Aletta Jacobslaan een goede nieuwe ontsluiting, waarmee tevens de verkeersdruk en geluidbelasting op een aantal bestaande wegen kan worden verminderd. Het vraagt echter wel om een goede ruimtelijke inpassing en aanvullende geluidmaatregelen om de hinder op de omliggende woningen te beperken.

Een noordelijk randweg lijkt te weinig verkeer te trekken en is met andere woorden geen aantrekkelijke nieuwe ontsluiting, een nieuwe ontsluiting die bovendien een grote ruimtelijke impact heeft op het buitengebied. Bij keuze voor de Lage Vaartkant heeft een ontsluiting via een Oostelijke randweg de voorkeur. Hiermee kan ook de verkeersdruk op de Lage Vaartkant en de spoorkruising Lichttorenhoofd opgelost worden. Net als voor woningbouw op de Lage Vaartkant geldt ook voor een Oostelijke randweg dat een goede landschappelijk, hydrologische en ecologische inpassing nodig is om negatieve effecten te voorkomen dan wel te beperken Locatieverkenningen wonen, werken, infrastructuur: doorkijk tot 2040 Wonen (doorkijk tot 2040) Onderstaande tabel S6 geeft een samenvattend overzicht van de beoordelingen van de voorgestelde nieuwe woonlocaties: 1.300 woningen op Hoge Haansberg, 1.000 woningen op Lage Vaartkant en combinatie van beide locaties (2.300 woningen). Tabel S6 Samenvattende beoordeling effecten locatieverkenning wonen Thema

Aspect

Natuur

Natura 2000 Natuurnetwerk Brabant Soorten / biodiversiteit Openheid Overige waarden Beschermde waarden Overige waarden Beschermde waarden Verwachtingswaarde Reliëf, noodzaak tot ophogen Bodemkwaliteit/stortplaatsen Oppervlaktewater Grondwater Waterkwaliteit

Landschap Cultuurhistorie Archeologie Bodem Water / Klimaat

Blad 20

Hoge Haansberg 1.300 0 0 0/0/0 0 0 0/0 0 0/0 +

Lage Vaartkant 1.000 0 0/0/0 0 0 0/0/0/0/+

Combinatie van beide locaties 0 0/0 0 0 0/0/0/+

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Thema

Aspect

Mobiliteit

Beschermde gebieden Kansen voor klimaattransitie Verkeersafwikkeling

Geluid

Kansen duurzame mobiliteit Hinder van geluid vanuit omgeving Nieuw geluideffect op omgeving

Hoge Haansberg 1.300 0 NRW + + 0/-

Lage Vaartkant 1.000 ORW + + -

Combinatie van beide locaties

NRW

ORW 0/++

NRW+ORW

Trillingen

Luchtkwaliteit

Geur

Licht

Veiligheid

Duurzaamheid Gezondheid

Hinder van trillingen vanuit omgeving Nieuw trillingeneffect op omgeving Hinder van huidige luchtkwaliteit Nieuw luchtkwaliteitseffect op omgeving Hinder van geur vanuit omgeving Nieuw geureffect op omgeving Hinder van licht vanuit omgeving Nieuw lichteffect op omgeving Veiligheidsrisico’s vanuit omgeving Nieuwe veiligheidsrisico’s op omgeving Ruimte-/materialengebruik Energietransitie Gezondheid in nieuwe wijk Effect op gezondheid omgeving

+

Beoordeling ++ + 0/+ 0 0/--

++

0/-

0/-

0

0

0

0/-

0/-

0/-

0/-

ORW 0/+ 0

NRW+ORW + 0/-

0/0/-

0 0/-

0/0/-

0/0/-

0 0/-

0/0/-

0/-

0/-

0/-

0/0/NRW

0/0/ORW 0/+

0/0/NRW+ORW

NRW -

+

+ +

Beoordeling effect Sterk positief effect Positief effect Neutraal tot enigszins positief effect Neutraal: geen positief / geen negatief effect Neutraal tot enigszins negatief effect Negatief effect Zeer negatief effect

Blad 21

-

0

Ligging nabij veehouderijen Kansen voor gezond leven in nieuwe wijk NRW=Noordelijke randweg, ORW = Oostelijke randweg

0 NRW+ORW + + 0/-

0 +

+ +

Plan-MER Omgevingsvisie Etten-Leur, Samenvatting projectnummer 0254419.101 1 november 2021, definitief Gemeente Etten-Leur

Algemeen en vooraf kan gesteld worden dat beide locaties bijdragen aan de realisatie van het woningbouw-programma van Etten-Leur en daarmee bijdragen aan de ambitie om het woningaanbod te verbreden en voor inwoners een passende duurzame woning in een buurt waar men zich thuis voelt te bieden. Er is daarin geen onderscheid tussen de varianten/locaties. Beide locaties liggen aan de rand van Etten-Leur, op de overgang van de kern/woongebieden naar het buitengebied en in de invloedssfeer van de kern/woongebieden en hinderbronnen als A58, spoor en Vosdonk. Daarin verschillen de beide locaties niet wezenlijk van elkaar. De locaties en daarmee de varianten leiden op een aantal milieuaspecten wel tot verschillende milieueffecten en verschillende aandachtspunten (zie hieronder). Elke toename van woningen leidt tot een toename van verkeer op het omliggende wegennet: Hoe groter de woningbouwlocatie hoe groter de toename van verkeer. De locatie Hoge Haansberg wordt in de uitgebreide vorm primair ontsloten via de Noordelijke randweg. Dit leidt tot toename van verkeer op de Hoevenseweg, Vossendaal/Vosdonk, Kattestraat en Rijsdijk, wegen die verkeerstechnisch deze toename aankunnen. Aandachtspunt is wel de afwikkeling op de kruispunten/rotondes in de spits. Een Noordelijke randweg leidt ook tot veranderingen in verkeerstromen elders (zie kopje infrastructuur).