Wegenbeheerplan 2026-2030 e250064948

WEGENBEHEERPLAN 2026-2030

Gemeente Ermelo November 2025

1

Inhoudsopgave DEEL I ................................................................................................................................................ 4 1.

INTRODUCTIE ............................................................................................................................. 5 1.1 Aanleiding ................................................................................................................................ 5 1.2 Beleidskader............................................................................................................................. 5 1.3 Areaal & Kwaliteit ..................................................................................................................... 8 1.4 Integrale werkwijze ................................................................................................................ 22

DEEL II ............................................................................................................................................. 25 2.

AMBITIES .................................................................................................................................. 26 2.1 Ambitie wegenbeheerplan ...................................................................................................... 26 2.2 Gemeentelijke speerpunten .................................................................................................... 27

DEEL III ............................................................................................................................................ 29 3. AANPAK AMBITIES ........................................................................................................................ 30 3.1 Versterking van de positie van de fiets.................................................................................... 30 3.2 Herplantsoenering .................................................................................................................. 33 3.3 Meer gebruik van duurzame materialen .................................................................................. 34 3.4 Open staan voor innovaties .................................................................................................... 37 3.5 Aanpak verouderde woonwijken ............................................................................................. 39 4. FINANCIËN ................................................................................................................................... 41 4.1 Regulier onderhoud ................................................................................................................ 42 4.2 Groot onderhoud....................................................................................................................

44 4.3 Investeringen/ Aanpassen beheer aan de huidige tijd .............................................................. 45 BIJLAGEN .......................................................................................................................................... 47 I.

Omvang en kwaliteit verharding Ermelo ............................................................................... 48

II.

Kaart onderhoud gemeente Ermelo ...................................................................................... 49

III.

Inventarisatie verbetering fietspaden 2025-2030 .................................................................. 50

IV.

Inventarisatie verbetering bermen 2025-2030 ...................................................................... 51

V.

CROW systematiek ............................................................................................................... 52

VI.

Aansprakelijkheid ................................................................................................................ 56

VII.

Afbakeningen wegbeheer in Ermelo ..................................................................................... 59

VIII. Richtlijnen wegen ................................................................................................................ 63 Colofon ........................................................................................................................................ 69

2

LEESWIJZER Dit wegenbeheerplan bestaat uit drie centrale onderdelen. Deze leeswijzer is bedoelt u inzicht te geven in de indeling van dit document en daarmee te laten zien hoe er te werk is gegaan bij het opstellen van dit document.

Deel I In het eerste deel van dit document wordt ingegaan op de bestaande situatie van het wegbeheer in de gemeente Ermelo. De volgende drie onderdelen verzamelen en omvatten de belangrijkste vigerende beleidsdoelstellingen, ambities en randvoorwaarden voor wegenbeheer samen. Tevens geeft het inzicht in de huidige kwaliteit en onderhoudsbehoefte van het verhardingsareaal. 1.

Wettelijke kaders

2.

Huidige situatie - Areaal

3.

Integrale werkwijze

Aan de hand van deze drie onderdelen wordt uiteengezet waar de gemeente vandaan komt en waar de gemeente nu staat en langs welke kaders het wegbeheer (wettelijk) moet worden vormgegeven.

Deel II In het tweede deel wordt ingegaan op de ambities voor een toekomstbestendig wegbeheer. Hierbij worden de speerpunten toegelicht en uiteengezet waarom de gemeente Ermelo voor deze ambitie en speerpunten heeft gekozen. De speerpunten zijn: Duurzaamheid, Innovatie en Klimaatbestendigheid. Tevens wordt hiermee een plan geïntroduceerd dat een kader beschrijft, dat bij specifieke plannen verder wordt uitgewerkt in het Integraal Masterplan Openbare Ruimte (IMOR).

Deel III In het laatste deel worden de nieuwe speerpunten uitgewerkt en wordt getoond wat in de komende jaren concrete projecten en maatregelen zullen zijn om deze speerpunten te verwezenlijken. De volgende onderdelen worden daarin uitvoerig besproken: 1.

Versterken van de positie van de fiets

2.

Inzetten op ‘Herplantsoenering’’

3.

Gebruik van duurzame materialen

4.

Innovatie en het aanpakken van verouderde wegen/wijken

Dit laatste deel wordt afgesloten met een hoofdstuk waarin de financiering van het wegbeheer wordt toegelicht en aangegeven wordt wat de financiële risico’s zijn.

3

DEEL I

4

1. INTRODUCTIE De gemeente Ermelo heeft de ambitie om voorop te lopen op het gebied van duurzaamheid en innovatie. Dit wegenbeheerplan maakt stappen die bijdragen aan de realisatie van dit doel en beschrijft hoe de wegen in de periode van 2026 tot en met 2030 adequaat beheerd gaan worden. Een goede kwaliteit van wegen draagt bij aan de leefbaarheid voor bewoners en bezoekers van de gemeente Ermelo.

1.1 Aanleiding Het huidige wegenbeheerplan dateert uit de periode 2018-2022 en is daarom toe aan een actualisatie. Dit plan kijkt naar de periode 2026-2027 met een doorkijk naar 2030. In dit eerste deel van het wegenbeheerplan staan de bestaande beleidskaders waarlangs het wegbeheer in Ermelo wordt vormgegeven. Kort gezegd: hoe de afgelopen jaren gewerkt is en wat tevens de basis vormt voor de nieuwe speerpunten die in het tweede hoofdstuk worden toegelicht.

1.2 Beleidskader 1.2.1 Wettelijke verantwoording In de eerste plaats heeft de gemeente Ermelo te maken met de zorgplicht, zoals dit is omschreven in artikel 16 van de Wegenwet. De gemeente heeft de wettelijke taak om de wegen van de gemeente adequaat te beheren en te onderhouden. Deze taak omvat het waarborgen van een goede kwaliteit aan wegen, waarbij tijdig onderhoud wordt uitgevoerd om kwaliteitsverlies en kapitaalvernietiging te voorkomen.

1.2.2 Huidig beleid & speerpunten De gemeentelijke beleidskaders komen voort uit de Mobiliteitsvisie. In de Mobiliteitsvisie wordt onder andere de categorisering van wegen opgenomen. Dit plan vormt daarmee de basis voor het instellen van bijvoorbeeld de 30 km/uur zones en het instellen van 60 km/uur wegen binnen het grondgebied van de gemeente. In de mobiliteitsvisie van Ermelo is fietsbeleid en ook beleid ten aanzien van onverharde wegen door vertaald.

5

Vanuit de eerder genoemde zorgplicht heeft de gemeente in de afgelopen jaren vijf speerpunten gehanteerd die ook in de komende jaren het kader vormen in het wegbeheer. Deze speerpunten zijn hieronder schematisch weergegeven. Huidig beleid & speerpunten

Uitleg

VEILIGHEID

Het veiligheidsaspect binnen wegbeheer is essentieel. Ermelo dient veilig en bereikbaar te zijn. Er wordt gestreefd naar een veiliger openbare ruimte voor iedere weggebruiker. Er wordt gewerkt naar een uitbreiding van de ruimte voor de fietser. Waar mogelijk zullen fietsstroken en recreatieve fietspaden worden verbreed naar 2.00m.

BETAALBAARHEID

Naast het kijken naar de aanlegkosten van wegen moet er ook gekeken worden naar de onderhoudskosten van een weg. Het is van belang hierbij goed inzicht te verschaffen in de zogenaamde levenscycluskosten, omdat zodoende inzichtelijk wordt welke investeringen de betaalbaarheid van het wegbeheer ten goede komt. Er wordt gestreefd naar meer betaalbare asfaltmengsels met voldoende functionele eigenschappen.

TOEGANKELIJKHEID

Bij het beheren van de openbare ruimte is het uitgangspunt dat rekening wordt gehouden met iedereen. Belangrijke routes zijn zodanig aangelegd, dat ook mensen met een functiebeperking en ouderen zelfstandig van de routes gebruik kunnen maken. Hierbij wordt altijd gekeken of er extra veiligheidsmaatregelen moeten worden toegepast.

LEEFBAARHEID

De openbare ruimte dient aantrekkelijk en comfortabel te zijn. Denk hierbij aan het gebruiken van asfaltlagen die geluid reduceren en extra aandacht schenken aan de positie van de fiets als belangrijkste vervoersmiddel in Ermelo. Een bijzonder aandachtspunt is het deels verlagen van de snelheid binnen de bebouwde kom op geselecteerde trajecten. Deze worden veiliger en de effecten van geluidshinder zullen beperkter worden ervaren door de lagere snelheid. Dus is er ook minder budget nodig voor geluidreducerende maatregelen.

IDENTITEIT

De identiteit van Ermelo is samen te vatten met de kernwoorden: groen, zorgzaam en vitaal. Wegenbeheer kan de identiteit van een gebied versterken door

een

passende

uitstraling

aan

een

gebied

te

geven.

In

de

onderhoudsopgave wordt nadrukkelijker gekeken naar toepassen van meer groen als vervanging van hard materiaal.

6

1.2.3 Landelijk en provinciaal beleid Bovenstaand

beleid

en

speerpunten

vloeien

voort

uit

landelijk/provinciaal

beleid.

Via

het

Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) wordt ingezet op het verduurzamen van de infrastructuur waarbij het belang van de fietser en voetganger wordt onderstreept als essentieel onderdeel voor een duurzame samenleving. De integrale omgevingsvisie van de provincie onderschrijft tevens het streven naar een zo duurzaam mogelijke vorm van mobiliteit om de veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving te borgen. Om tot een zo goed en veilig mogelijk wegbeheer te komen en bovenstaande landelijke en gemeentelijke speerpunten te garanderen hanteert de gemeente de landelijke kaders van adequaat wegbeheer, de zogenaamde CROW-systematiek en de landelijke visie op wegbeheer: Duurzaam Veilig.

1.2.4 CROW-systematiek Het CROW hanteert vijf categorieën voor wegen, variërend van een zeer goede kwaliteit tot een slechte kwaliteit. In de volgende hoofdstukken zal vooral worden gewerkt met de letters van beeldkwaliteit, omdat dit de uitstraling van de openbare ruimte voor een groot deel bepaalt. (Een nadere toelichting op de CROW-systematiek kan gevonden worden in bijlage V). Tabel I: De CROW-systematiek uitgelegd Technische kwaliteit

Beeldkwaliteit

`Omschrijving

VOLDOENDE

A+ (zeer goed)

Er is geen schade

VOLDOENDE

A (goed)

Er is enige schade, maar de waarschuwingsgrens is nog niet overschreden

MATIG

B (voldoende)

De waarschuwingsgrens is overschreden: er is klein onderhoud nodig of binnen vijf jaar is groot onderhoud nodig

ONVOLDOENDE

C (matig)

De richtlijn is overschreden: er is binnen twee jaar groot onderhoud nodig.

ACHTERSTALLIG

D (te slecht)

De richtlijn is meer dan een klasse overschreden: er is direct groot onderhoud nodig. Ook sprake van kapitaalvernietiging.

1.2.5 Duurzaam Veilig Het programma Duurzaam Veilig kenmerkt zich in het kort door het voorkomen van ongevallen en letsel als gevolg van een passende vormgeving van de weginfrastructuur. In onderstaande tabel zijn vijf principes van Duurzaam Veilig te vinden.

7

Tabel II: Bewerking van de 5 Duurzaam-Veiligprincipes (SWOV, 2013). Duurzaam Veilig- principe

Beschrijving

FUNCTIONALITEIT

Wegen hebben een duidelijke functie en profiel Erftoegangsweg Gebiedsontsluitingsweg Stroomweg (beheer door Rijkswaterstaat)

HOMOGENITEIT

Op wegen met matige en hoge snelheden zijn verschil in snelheid, richting en massa tussen voertuigen klein.

HERKENBAARHEID& VOORSPELBAARHEID

Omgeving en gedrag van andere verkeersdeelnemers ondersteunen gedrag van verkeersdeelnemer. Consistentie en continuïteit in het wegontwerp.

VERGEVINGSGEZINDHEID

Wegen moeten zodanig ingericht worden dat fouten kunnen worden gemaakt door een verkeersdeelnemer, zonder letsel als gevolg. Bovendien moeten andere verkeersdeelnemers de mogelijkheid hebben te anticiperen op gedrag van anderen en daarmee eventuele fouten op te vangen zonder schade.

STATUSONDERKENNING

Verkeersdeelnemers dienen optimaal in staat te zijn om eigen bekwaamheid in te schatten

1.2.6 Typen onderhoud en taken binnen wegbeheer in de gemeente Ermelo In Ermelo onderscheiden we verschillende typen wegenonderhoud: ➢

Regulier onderhoud

➢

Groot onderhoud.

➢

Rehabilitatie

➢

Reconstructie

➢

Herstructurering

Een gedetailleerde beschrijving van de typen wegenonderhoud en in hoeverre deze typen als taak binnen wegbeheer vallen is te vinden in Bijlage VII.

1.3 Areaal & Kwaliteit Uitgaande van bovenstaande beleidskaders is het van belang inzichtelijk te maken hoe de gemeente Ermelo er (kijkend naar de CROW-systematiek en Duurzaam Veilig) voorstaat ten aanzien van de kwaliteit van het huidige areaal. Hierbij wordt gekeken naar welk type verharding in welke mate aanwezig is in Ermelo en wordt de kwaliteit van deze verharding beoordeeld: in het bijzonder de kwaliteit van fietsvoorzieningen, omdat Ermelo hier prioriteit aan geeft.

1.3.1 Inventarisatie verhardingsareaal Het verhardingsareaal van de gemeente Ermelo bedraagt begin 2024 ca. 1,9 miljoen vierkante meter. In onderstaand overzicht is te zien in welke mate welk type verharding aanwezig is. In bijlage I is te vinden in welke mate bepaalde verharding bij verschillende wegtypen aanwezig is. 8

Verhardingsareaal in Ermelo

1.3.2 Kwaliteit verhardingsareaal De kwaliteit van de wegen fluctueert. Door de jaren heen varieert de kwaliteit “onvoldoende” van het wegenareaal tussen een 8 a 11 procent. Deze fluctuatie heeft te maken met de leeftijd van het areaal en met de beschikbare financiële middelen voor onderhoud.

In 2015 werd duidelijk dat sinds 2009 de kwaliteit van het verhardingsareaal in Ermelo achteruit is gegaan. Het areaal verouderd met de jaren en een groot percentage van het verhardingsareaal is ouder dan 25 jaar.

9

Leeftijd verharde wegen 40 35

Percentage

30

25 20 15 10 5 0 0-12,5 jaar

➢

12,5-25 jaar

25-37,5 jaar

37,5-50 jaar

ouder dan 50 jaar

In de jaren 2018 – 2022 is getracht minimaal op gelijk niveau te blijven. Dit is echter door de sterk gestegen energie/branstofprijzen en bezuinigingen niet mogelijk gebleken, waardoor het niveau verder achteruit is gegaan. In grote lijn is de invloed van eerdere bezuinigingen terug te zien in de toename aan wegen met de kwaliteit matig en onvoldoende.

➢

In 2009 scoorde vijf procent van de wegen onvoldoende, in 2015: 11%, in 2017: 8% In 2023 scoort 11% procent onvoldoende en 9% matig en dat resultaat is teleurstellend. De algehele kwaliteit is significant achteruitgegaan. Per saldo betekent dat de kwaliteit nog maar 80% voldoende laat zien en dat is een achteruitgang van circa 10%. Opvallend is ook de toename van de wegen in de categorie matig. Dit percentage komt binnen een paar jaar in beeld bij de categorie onvoldoende.

De conclusie is dan ook dat de ambitie moet bestaan om deze trend weer om te buigen. Daarvoor zijn extra middelen noodzakelijk en creatieve levensduur verlengende onderhoudstechnieken die nu niet ingezet kunnen worden aangezien de middelen elders harder nodig zijn in kader van de wettelijke zorgplicht en de veiligheid op de weg.

1.3.3 Kwaliteit per verhardingstype Wanneer voor 2023 gekeken wordt naar de kwaliteit per verhardingstype, dan komt naar voren dat van het asfalt 9 procent van onvoldoende kwaliteit is. Bij elementenverharding gaat het om 15 procent, bij beton om 6 procent.

10

1.3.4 Kwaliteit naar wegtype In Ermelo is 15% van de wegen licht belast (wegen buitengebied), 42% is woongebied (voornamelijk de woonstraten in de bebouwde kom) en 18 % is gemiddeld belast (doorgaande/ontsluitingswegen). Slechts 1% is zwaar belast (Harderwijkerweg/Putterweg), 15% is verblijfsgebied (trottoirs en wandelgebieden voornamelijk in de bebouwde kom) en 9% is fietspad.

➢

Kijkend naar de kwaliteit per wegtype dan zien we dat de licht belaste wegen in het buitengebied en de woongebieden achteruit zijn gegaan. Ook is te zien dat de trottoirs blijvend aandacht nodig hebben aangezien het percentage onvoldoende hier nog steeds boven de 10% zit. Verder is zichtbaar dat in 2018 nog 44% van de fietspaden onvoldoende waren en dat dit nu minder is dan 12%. Dit is een mooi resultaat, gezien de gegeven prioriteit aan de fiets in Ermelo. Het neemt niet weg dat er nog een hoop te winnen valt. Om die reden wordt voorgesteld om nog enkele fietspaden te vernieuwen.

➢

Een vergroting van de tabel is te vinden in bijlage I.

Benodigd jaarlijks: Kwaliteitsniveau centrumgebied A en overige gebieden B Regulier onderhoud verharding: jaarlijks € 110.000,Groot onderhoud verharding: gemiddeld jaarlijks € 1.414.000,-11

1.3.5 Kwaliteit Onverharde wegen en paden Voor de onverharde wegen is in 2016 de Uitvoeringsnota Beheer Onverharde Wegen Ermelo opgesteld. Dit beleid is goed uitvoerbaar en de uitgangspunten in de uitvoeringsnota blijven overeind.

Kwaliteit onverharde wandelpaden Vanaf nu valt ook onderhoud aan halfverharde (recreatieve) wandelpaden en onverharde (informele wandelpaden) onder wegbeheer. Deze posten zijn opgenomen door de komst van alsmaar meer halfverharde wandelpaden door parken en groen, die zijn voorzien van een duurzame halfverharding (Durecomix), waarbij ook toegankelijkheid een belangrijke rol speelt. Deze paden waren voor beheer nog niet ergens ondergebracht en worden vanaf nu opgenomen in het wegenbeheerplan. Het gaat in totaal om 16.550 m2 aan voetpaden. Voorbeelden zijn de paden op het terrein van de Hooge Riet, door parken in wijk zuid en wandelpaden in het Trefpunt. Naast de halfverharde paden zijn er ook onverharde (informele wandel)paden: Ermelo heeft vele (wandel)paden in beheer variërend van paden met degelijke halfverhardingen en olifantenpaadjes, die gaandeweg zijn voorzien van een laag schelpen of granietgruis.. Deze paden dienen onderhouden te worden door de gemeente en met behulp van regulier onderhoud kunnen geconstateerde gebreken worden hersteld en her en der de paadjes voorzien worden van granietgruis. Ook deze paden waren voor beheer nog niet ergens onder gebracht en worden vanaf nu opgenomen in het wegenbeheerplan. Uitlaatroutes vallen niet onder wegbeheer. Voor de uitlaatroutes (deze vallen onder andere voorwaarden) is een apart budget beschikbaar vanuit groenbeheer.

Benodigd jaarlijks: Onverharde wegen: jaarlijks € 43.000,Onverharde halfverharde recreatieve paden: € 10.000,-Onverharde informele wandelpaden € 5.000,--

12

1.3.6 Areaal & kwaliteit fietsvoorzieningen In Ermelo ligt ongeveer 227.500 vierkante meter fietsvoorziening, ruim 10 procent van het totale verhardingsareaal in Ermelo. 55.500 vierkante meter bestaat uit fiets-(suggestie)stroken, 172.000 vierkante meter bestaat uit vrijliggende fietsvoorzieningen.

Van deze fietsvoorzieningen bestaat: ➢

45% van het fietsareaal uit asfalt,

➢

35% uit cementbeton

➢

16% uit halfverharding

➢

4% uit elementenverharding

Kwaliteit fietsvoorzieningen Tussen 2018 en 2024 zijn meerdere recreatieve fietspaden vernieuwd. Onderstaand een weergave.

13

Waar 44% van de fietsinfrastructuur in 2018 kwalitatief onvoldoende was is dit, door de vernieuwing van vele recreatieve fietspaden, teruggebracht naar 12%. ➢ De kwaliteit van fietsvoorzieningen behoudt prioriteit in het huidige beleid. ➢

Het gaat hier om primaire en recreatieve (knooppuntenroute) fietsvoorzieningen.

Kijkend naar de kwaliteit van de vrijliggende (verharde) fietsvoorzieningen, dan blijken nog een aantal Recreatieve paden in onvoldoende staat te verkeren en om verbreding te vragen. Het gaat in totaal om ca. 5 km. Voorgesteld wordt om de “Te vernieuwen fietspaden” en “Vernieuwen Halfverharding” in onderstaande afbeelding komende 5 jaar aan te pakken en de “In een later stadium te vervangen fietspaden” te monitoren en zonodig vernieuwing van deze paden te overwegen bij de volgende actualisatie van het wegenbeheerplan in 2030.

14

➢

Gestreefd wordt naar een minimale breedte van 2 meter.

➢

Naast de recreatieve fietspaden op het knooppuntennetwerk zijn er ook solitaire onverplichte fietspaden die een nieuwe halfverharding nodig hebben. In totaal gaat het om 1,5 km fietspad.

➢

Net zoals de recreatieve fietspaden worden ook de fiets(suggestie) stroken breder. In het nieuwe beleid (conform beleidsnotitie Kwaliteit fietsvoorzieningen Ermelo) wordt uitgegaan van het structureel verbreden van de fiets(suggestie)stroken naar 2 m. Het aantal vierkante meters rode deklaag zal daarom groeien en de zwarte rijlopers zullen krimpen. Er wordt meer ruimte gecreëerd voor de fietsers en dat heeft technisch consequenties voor de beheeropgave van gekleurd asfalt. Vanaf 2024 zullen de traditionele rode mengsels in asfalt niet meer worden uitgevoerd met kleurloze bindmiddelen (uitgefaseerd door de sector), maar door zwarte bitumen. Daarnaast worden nieuwe (innovatieve) mengsels toegepast, waarbij geen kleurstof meer wordt toegepast. De kleur wordt gerealiseerd door toepassing/ vervanging van conventioneel fijnere fractie (zand) door materiaal met een rode kleur. Voor een direct aanwezige onderscheidende kleurstelling, zullen/ kunnen de rode stroken machinaal worden geschuurd, waardoor de kleur beter oplicht. Verwacht wordt dat hierdoor de kosten voor het vergroten van het areaal rood asfalt beheersbaar blijven.

Benodigd: Jaarlijks: € 18.000,-- voor herstel halfverharding of oneffenheden, schoonvegen en veilige bermen. Incidenteel: € 500.000,-- benodigd voor de verbetering/vernieuwing van 6 fietspaden conform opgave in Bijlage III. Deze gelden zijn beschikbaar vanuit het voorgaande wegenbeheerplan. Alle fietspaden uit het voorgaande wegenbeheerplan zijn uitgevoerd. Door het verkrijgen van subsidies (welke van te voren niet in te schatten waren) blijft er een restant bedrag over van € 500.000,--. Deze gelden kunnen ingezet worden voor de fietspaden die nu aan vervanging toe zijn.

1.3.7 Kwaliteit wegbelijning Wegbelijning is een vast onderdeel van wegbeheer, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen wettelijk verplichte belijning en belijning ter bevordering van de verkeersveiligheid. Onder wettelijk verplichte wegmarkering valt o.a. (onderbroken) strepen, pijlen en haaientanden. Belijning ter bevordering van de verkeersveiligheid zijn attentiedriehoeken op gelijkwaardige kruispunten, Schoolzones en snelheidsaanduidingen op de weg. Ondanks dat deze belijning geen wettelijke status hebben zijn ze erg belangrijk. Het doel is het verkeer door middel van visuele informatie te geleiden. In Ermelo wordt de wegbelijning jaarlijks geïnspecteerd en onderhouden. In totaal ligt er In Ermelo ca. 3565 m2 aan markeringsvlakken en 165 km aan belijning. Benodigd: € 105.000,-- per jaar (expert Judgement B niveau)

15

1.3.8 Kwaliteit Groen/Bermen onderhoud In het wegenbeheerplan van 2018-2022 zijn een aantal wegen voorzien van bermbeton. Dit leidt tot meer veiligheid en maakt de wegen robuuster, waardoor dagelijks onderhoud afneemt. Na een rondgang is waargenomen dat er nog enkele wegen zijn, waar door de jaren heen meer verkeer op is gekomen en waar versterking van de constructie noodzakelijk is. Voor de meeste wegen zal de stabiliteit worden opgelost met puin of asfaltgranulaat, zodat de bermen stabiel blijven en voertuigen veilig uit kunnen wijken. Voor wegen in Natura 2000 is het niet toegestaan om de weg te voorzien van bermbeton. Dit wordt gezien als uitbreiding van verharding wat niet is toegestaan. Hierdoor is het voor sommige wegen onmogelijk om deze te versterken en veiliger te maken. Het enige wat we hier kunnen doen is passeerstroken maken met grasbetontegels. Voor de volgende wegen wordt voorgesteld om de wegkant te voorzien van bermbeton/grasbetontegel. De locaties die in beeld komen zijn Korpersteeg (gehele vervanging kapotte bermen met verzakte grasbetontegels door bermbeton) en de Buurtweg (grasbetontegels voor plaatselijke verbetering passage). Benodigd: Jaarlijks onderhoud aan bermen: € 45.000,-- per jaar. Dit is bestemd voor wegkantonier, schaven bermen, maaien, aanvullen halfverharding langs weg, wegnemen struiken.

Incidenteel: € 130.000,-- Benodigd voor bermbeton Korpersteeg en passages Buurtweg. Deze gelden zijn beschikbaar vanuit het voorgaande wegenbeheerplan. Op de Oude Zwolseweg konden enkel passages worden gemaakt vanwege natura 2000 en het feit dat omliggend gebied naast rijbaan in eigendom is van Natuurmonumenten. Voor de Riebroekersteeg was geen verbreding mogelijk naast de aanwezige bermbeton. Gezien de staat van deze weg is het beter dat de weg in de toekomst geheel wordt aangepakt en deze jaren stabiel wordt gehouden met halfvarherding in de berm.

1.3.9 Onkruid op verharding Sinds 31 maart 2016 is het gebruik van chemische middelen op verharding voor het beheer van onkruid, met het oog op duurzaamheid, wettelijk verboden. Het alternatief, onkruid bestrijden op een duurzame wijze kan op vier manieren gedaan worden. Door middel van; borstelen, branden, of het bestrijden van onkruid met heet water of hete lucht. In 2019 is besloten (zaaknummer 02330000013271) onkruid op een milieuvriendelijke manier te bestrijden met borstelen en een heetwatermachine Oeliatec HOUAT 1000. De kredieten zijn destijds hierop afgestemd. Aangezien onkruidbestrijding nog geen onderdeel uitmaakte van groen- of wegbeheer is besloten dat dit vanaf nu onderdeel uitmaakt van wegbeheer. Bij de actualisatie van dit wegenbeheerplan worden de budgetten enkel geïndexeerd. Benodigd: € 104.000,-- per jaar (expert Judgement B niveau)

1.3.10 Kwaliteit looproutes zorginstellingen Ermelo is een zorggemeente en heeft contact met de Plaatselijke werkgroep Toegankelijkheid en met Bartimeus over looproutes naar zorginstellingen. Door inbreidingen/bouwprojecten of wijzigingen in looproutes dienen jaarlijks aanpassingen gedaan

te worden aan de looproutes, zodat de

toegankelijkheid en geleidelijnen voor slechtzienden in orde blijven. Benodigd jaarlijks € 7000,-16

1.3.11 Kwaliteit Klompenpaden

Samen met het Landschapsbeheer Gelderland heeft Ermelo twee klompenpaden: het Pelserpad en het Speuldepad, die het mooie landschap beleefbaar maken. Het onderhoud verloopt via terreineigenaren, SLG en vrijwilligers. Terreineigenaren krijgen voor openstelling een vergoeding en de gemeente draagt SLG bij aan de beheerkosten. Wegens het vervallen van provinciale subsidie voor dit project stijgen de laste voor de gemeente met € 1.000 euro per pad. Er werd afgelopen jaren al steeds overschreden op het budget van € 6.000,-- vanaf 2024 is het nieuw benodigd budget € 9.000,-- en indexatie uit contract aangehouden voor volgende jaren. Benodigd jaarlijks € 9.000,--

17

1.3.12 Boomwortelopdruk Gemeente Ermelo is een prachtig groene gemeente met veel bomen. De uitstraling en voordelen die bomen bijdragen aan de leefbaarheid willen we graag behouden en zodra boomwortelopdruk problematisch wordt willen we de boom ruimte geven en inpassen in de verhardingen. Soms is er geen andere oplossing om de toegankelijkheid te waarborgen middels kap en nieuwe aanplant van bomen. In de meeste gevallen kan er in woonstraten ook gezocht worden naar maatregelen die passen in een verblijfsgebied met lagere snelheden. De gemeente wil waar mogelijk kiezen voor een maatregel, waarbij er meer ruimte komt voor de groei van een boom. Om tijdens Groot onderhoud aanpassingen te kunnen doen aan de verharding rondom een boom is het noodzakelijk om incidenteel een extra bijdrage hiervoor in te zetten, zodat het mogelijk wordt om bomen op een mooie wijze in te passen in de trottoirs. Benodigd: 30.000,-- per jaar

18

1.3.13 Vergroening parkeerplaatsen Vandaag de dag spelen vele thema’s in de openbare ruimte, te denken aan: burgerparticipatie, biodiversiteit, klimaatadaptatie, waterveiligheid, droogte en hitte, duurzaamheid,

circulariteit,

leefbaarheid, groen, mobiliteit, bereikbaarheid, social return, maatschappelijke kosten-baten en integraal klimaatbestendig ontwerp. Voor klimaatadaptatie, droogte en hitte worden parkeerplaatsen

bij

nieuwbouwplannen,

waar

mogelijk, voorzien van Grasbetontegels. Waar normaliter de bestrating wordt herstraat willen we ook tijdens uitvoering van groot

onderhoud

de

parkeerplaatsen vergroenen. Om dit te verwezenlijken is per vierkante meter ca. € 125,-- benodigd. De bekostiging wordt gefinancierd vanuit meerdere disciplines (afkoppelen en groen). De verwachting is dat per jaar ca. 300 m2 aan oppervlak vervangen kan worden.

Benodigd: € 17.000,- per jaar (€ 55,-/m2) € 50,-/m2 vanuit water en riolering /afkoppelen € 20,-/m2 Groen /vergroening oppervlak

1.3.14 Toegankelijkheid trottoirs In de mobiliteitsvisie is een paragraaf geweid aan de toegankelijkheid van trottoirs. Op veel locaties in Ermelo zijn de banden bij uitritten verlaagd, wat maakt dat wandelaars met een kinderwagen of rollator zeer ongemakkelijk over het trottoir wandelen en op deze locaties richting de rijbaan rollen. Dit is op te lossen met een aanpassing aan de uitrit. Dit kan zoals onderstaand voorbeeld, maar ook met uitritbanden. In het uitvoeringsprogramma van de mobiliteitsvisie staat voor 2028 meerdere wegen rondom het centrum gepland voor een aanpassing. Er blijven echter nog vele uitritten over die gaandeweg met groot onderhoud aangepakt

kunnen

worden.

Tijdens

het

herstraten van trottoirs kunnen deze uitritten vervangen worden. De verwachting is dat er ca. 15 a 20 uitritten per jaar vervangen kunnen worden.

Benodigd: 15.000,-- per jaar

19

1.3.14 Kwaliteit wegen/vervanging Vanuit de IMOR (Integraal Masterplan Openbare Ruimte) worden integrale voorstellen gedaan voor de aanpak van wegen/woonwijken (in hoofdstuk 3.5 wordt uitgebreider ingegaan op dit Masterplan). De benodigde kredieten die noodzakelijk zijn voor vervanging van de infrastructuur/verhardingen worden ondergebracht bij IMOR, zodat de projecten die voortvloeien uit de IMOR gerealiseerd kunnen worden en er keuzes gemaakt kunnen worden gemaakt welke onderdelen /thema’s meegenomen worden in de uitwerking en realisatie. De eerstvolgende projecten zijn: -Herinrichting Dokter Holtropstraat -Herinrichting Torenlaan Specifiek vanuit wegbeheer zijn er drie wegen/gebieden waar de slijtage hard toeslaat en de verharding naar aanleiding van verhardingsonderzoek op is en vervangen dient te worden. Onderhoud met bestaand materiaal is niet zinvol meer. Het gaat om de Weegakker/de Enk, Kanoweg (wegdeel tussen Vijverweg en Steynlaan), Badweg en de

Dennenlaan.

Vervanging

van

deze wegen wordt onder gebracht in het IMOR, waarbij omliggende wegen ook onder loep genomen kunnen worden.

1.3.16 Begraafplaats De begraafplaats maakte in voorgaande wegenbeheerplannen geen onderdeel uit van het wegbeheer van de openbare ruimte, maar is wel gemeentelijk eigendom en voorzien van de nodigde asfaltverharding. De kwaliteit van deze verhardingen is bij de weginspecties mede geïnspecteerd. Uit de inspecties blijkt dat de kwaliteit op meerdere paden onvoldoende is en er groot onderhoud moet worden uitgevoerd.

Om de paden weer op orde te brengen is er vanuit het voorgaande wegenbeheerplan

Incidenteel een budget van €176.000,-- begroot. In 2024 zijn de voorbereidingen gestart om de aanpassingen te doen. In overleg met de begraafplaatsmedewerkers en deskundigen is een locatiebezoek geweest bij een andere gemeente en is ervoor gekozen om een variant in ogenschouw te nemen waarbij een betonconstructie wordt toegepast i.p.v. asfalt. Daarmee wordt het toekomstig onderhoudsbudget minder aangesproken en kunnen de dagelijks werkzaamheden veiliger en comfortabeler worden uitgevoerd. Beoordeeld wordt of dit haalbaar is binnen het beschikbare budget. Om richting toekomst het beheer van de verharding te borgen wordt de verharding van de begraafplaats vast onderdeel van het wegenbeheerplan (regulier en groot onderhoud).

1.3.17 Vaststelling kwaliteitsambitie openbare ruimte Het kwaliteitsniveau dat voor komende jaren wordt nagestreefd in de openbare ruimte is in het centrum A-niveau en in de overige gebieden B-niveau. 20

In de periode van 2015 tot 2017 is het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte verbeterd voor het centrumgebied van B naar A en de overige gebieden zijn opgewaardeerd tot hoofdzakelijk een B-niveau. Deze verbeterimpuls is echter niet doorgezet in de periode 2017 tot 2025. De dalende trend in de afgelopen periode is deels veroorzaakt door de excessief stijgende materiaal- en verwerkingskosten van de onderhoudsplannen en de opgelegde taakstellingen waarbij onderhoudsbudgetten lijken te worden beperkt. De raad heeft in 2025 aangegeven dat de ambitie blijft om het centrum op niveau A en de overige gebieden op niveau B te houden. In hoofdstuk 4 zijn daarvoor de benodigde budgetten uiteengezet. De kaart met het gebied in Ermelo waar Akwaliteit wordt nagestreefd

21

1.4 Integrale werkwijze Het verbeteren van de kwaliteit van het huidige areaal, zoals in de vorige paragraaf is beschreven, vraagt om een integrale afstemming tussen de verschillende disciplines binnen de gemeente Ermelo. Het Wegenbeheerplan, maar ook het Groen en Lichtplan zijn belangrijke onderdelen binnen een groter thema, namelijk het creëren van een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving. Deze disciplines hebben tenslotte ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid ten aanzien van de leefomgeving van Ermelo. De eerder omschreven beleidskaders voor het Wegbeheer raken aan tal van andere onderwerpen binnen de gemeente Ermelo. Een integrale werkwijze is zodoende een natuurlijk gevolg van het zoeken van de verbinding tussen de disciplines. Een integrale aanpak vraagt dus om een gedegen afstemming. Onderstaande tabel laat zien welke disciplines raakvlak hebben met wegbeheer en toont dat het maken van een integrale afweging niet altijd gemakkelijk is, omdat de verschillende disciplines tegenstrijdige uitgangspunten kunnen hebben in het benaderen van de openbare ruimte. Vanuit wegbeheer wordt geprobeerd om telkens in samenwerking met de verschillende disciplines/onderdelen de afstemming te zoeken bij het aanpassen en beheren van het areaal van de gemeente Ermelo. Onderstaande tabel toont enkele voorbeelden van de afstemming binnen deze disciplines.

In de inrichting van de openbare ruimte zijn echter meerdere elementen waarmee wegbeheer rekening dient te houden, maar dit valt buiten het bereik van dit wegenbeheerplan.

GROEN

POSITIEF/NEGATIEF

1. Onkruidbestrijding heeft een positief effect op het wegbeheer 2. uitzicht op hoeken van wegen kunnen worden belemmerd door de aanwezigheid van groen/bomen. 3. Boomwortelgroei

RIOLERING & WATER

POSITIEF/NEGATIEF

1. Onderhoudswerkzaamheden kunnen gecombineerd worden met aanpassingen aan het riool. 2. Bij gladheidbestrijding kan sprake zijn van aantasting van wegdek en riolering. 3. Lekkage van het riool geeft schades aan verharding

REINIGING

POSITIEF/NEGATIEF

1. Reiniging kan gelijktijdig plaatsvinden met regulier onderhoud 2. Reiniging kan de levensduur van de wegen negatief beïnvloeden.

SPORT

POSITIEF/NEGATIEF

1. Toename en verbetering van het aantal fietspaden dient de (sportieve) fietser. 2. Beschikbaarheid van onverharde wegen ten behoeve van sport.

1.4.1 Wijkgericht werken Een belangrijk begrip binnen een integrale werkwijze is het wijkgericht werken. Bij het wegbeheer van de verschillende wijken in de gemeente Ermelo zijn tal van partijen betrokken. Een integrale werkwijze vraagt om een gebiedsgerichte aanpak waarin nauw samengewerkt wordt met de verschillende betrokken partijen. Zo moet een weg in het centrum van Ermelo aan hele andere eisen voldoen dan een weg in het buitengebied. De lokale situatie van een weg kan dus heel verschillend zijn. Binnen het kader van wegbeheer wordt samengewerkt met politie, woonstichting UWOON en maatschappelijke instanties om bewoners te betrekken bij hun leef-/ woonomgeving. 22

Vanuit deze gebiedsgerichte/wijkgerichte aanpak worden de belangrijkste actoren die belangen hebben ten aanzien van het gebied/wijk betrokken en zodoende maatwerk geboden voor de fysieke leefomgeving. Hierdoor wordt de leefbaarheid van de wijken op peil gehouden en waar mogelijk verbeterd. De wijkregisseur is hierbij het aanspreekpunt voor bewoners die zelf initiatieven kunnen aandragen ter verbetering van de leefomgeving. De zelfredzaamheid van de bewoners wordt hiermee versterkt.

1.4.2 Bewonersparticipatie Een wezenlijk belangrijk onderdeel bij deze gebiedsgerichte/wijkgerichte aanpak is de rol van bewoners. Dit kan gestalte krijgen bij het opnieuw inrichten van een woonwijk of bij het openbreken van een weg voor regulier of groot onderhoud. Hierbij is het van belang de bewoners te betrekken in het ontwikkelen beheerproces om zodoende tot een afgewogen en integraal maatwerk te komen in het wegbeheer. Tevens zijn bewoners doorgaans degenen die goed inzicht hebben in de ontwikkeling van de eigen wijk. Het raadplegen van de kennis en ervaring van bewoners moet dan ook een wezenlijk onderdeel vormen van het gemeentelijk wegbeheer.

1.4.3 Communicatie Wegbeheer vraagt dus om afstemming met diverse disciplines binnen de gemeente, maar ook met partijen buiten de gemeente. De impact op de leefomgeving en tijdens de uitvoering zijn groot. Partijen die in het kader van wegbeheer betrokken worden zijn onder anderen de inwoners, kabel- en leidingbedrijven, de Nederlandse Spoorwegen, Prorail, hulpdiensten, de provincie Gelderland, het waterschap en Staatsbosbeheer. Bij het opstellen van beleid en uitvoeringsprogramma’s worden deze partijen geïnformeerd waar nodig. Los van de directe afstemming met externe partijen worden ook andere communicatiemiddelen ingezet om partijen en bewoners te informeren via de (social) media. Bij groot onderhoud of nieuwe ontwikkelingen in de wijk worden de bewoners tijdig geïnformeerd over de komende veranderingen in de wijk en tevens uitgenodigd om kennis of ervaring te delen waar mogelijk.

1.4.4 Monitoring & Verantwoording Wanneer het proces van wegbeheer is gestart en bovengenoemde partijen tijdig betrokken en geïnformeerd zijn is het tevens van belang dat het proces goed gemonitord wordt. De gemeente Ermelo doet dit aan de hand van de zogenaamde: Deming Circle. Deze methode schrijft een continue evaluatie voor die beleid bij kan sturen.

23

PLAN: de huidige en toekomstige werkzaamheden worden in kaart gebracht en doelstellingen worden vastgelegd in het wegenbeheerplan DO: de geplande activiteiten worden gepland en uitgevoerd, inclusief pilots CHECK: de resultaten van de activiteiten worden gemeten en vergeleken met de oorspronkelijke situatie en getoetst aan de vastgestelde doelstellingen ACT: Programma’s worden bijgesteld aan de hand van de gevonden resultaten bij CHECK, indien nodig. Zo is er continu zicht op een optimaal proces. Belangrijk hierbij is om de volgende zaken te monitoren: ➢

Boomwortelopdruk

➢

Onkruidbestrijding

➢

Aantal meldingen stabiel of omlaag

➢

Areaaleis weginspectie

➢

Bewonerstevredenheidseis

De monitoring vindt continu plaats, maar gebeurt uitvoerig tijdens de weginspecties die om de 2 jaar worden uitgevoerd Jaarlijks kan bijstelling plaatsvinden via het IMOR of bij de actualisatie van het wegenbeheerplan. Hierbij worden oplossingsrichtingen aangedragen met eventueel de benodigde financiering .

1.4.5 Voorkomen gevaarlijke situaties Acuut kunnen zich zaken voordoen die niet gepland zijn. Schade aan wegen door bijvoorbeeld een storm dient meteen te worden aangepakt wanneer dit onveilige situaties oplevert. Ook kunnen reparaties plaatsvinden op basis van meldingen en eigen waarnemingen vanuit de gemeentelijke organisatie.

1.4.6 Regiegemeente In het kader van Ermelo als regiegemeente, worden onderhoudswerkzaamheden in de openbare ruimte in toenemende mate uitbesteed. Hiervoor zijn contracten en bestekken opgesteld. Er wordt ook beroep gedaan op lokale initiatieven van bewoners en bedrijven, waarbij de gemeente vooral een faciliterende en ondersteunende rol aanneemt. Voor de openbare ruimte houdt dit in dat in grotere mate een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van bewoners voor een schone en leefbare

omgeving.

Het

technische

beheer

van

wegen

(heel

en

veilig)

blijft

volledig

de

verantwoordelijkheid van de gemeente.

1.4.7 Aansprakelijkheid Bij achterstallig onderhoud kunnen extra kosten ontstaan door de wettelijke aansprakelijkheid van de beheerder als gevolg van weggebruikers die schade ondervinden door gebreken aan de verharding. De wegbeheerder dient aan te tonen dat de weg regelmatig is gecontroleerd. In Bijlage VI staat een uitgebreide omschrijving hoe Ermelo risico’s beheerst. 24

DEEL II

25

2. AMBITIES 2.1 Ambitie wegenbeheerplan De centrale ambitie in dit wegenbeheerplan is om het wegbeheer aan te passen aan de huidige tijd en voor te bereiden op de toekomst. De verwachting is dat in de komende jaren zich grote veranderingen zullen voordoen op het gebied van mobiliteit. Onder andere elektrische auto’s en elektrische fietsen zullen verder hun intrede doen. Gekeken naar dit wegenbeheerplan zijn deze innovaties relevant, omdat er bij onderhoud aan een weg kansen zijn om de elektrische auto en fiets een duurzame plaats op de weg te geven. Het gaat hier om het plaatsen van laadpalen en het verbreden van fietspaden als gevolg van grotere snelheidsverschillen. In de toekomst zullen Mobility as a Service, een abonnementsdienst op deelvervoer en verhoogde informatievoorziening vermoedelijk een grote invloed hebben op de manier van vervoeren. De gemeente Ermelo wil goed kunnen anticiperen op deze ontwikkelingen en zichzelf voorbereiden op de toekomst. De ambitie in dit hoofdstuk omvat daartoe drie speerpunten die direct aansluiten bij de ambitie om te werken aan een wegbeheer dat voorbereid is op de toekomst: duurzaamheid, klimaatbestendigheid en innovatie. (Deze speerpunten zijn in de tabel onder 2.2 schematisch uitgewerkt).

26

De speerpunten zijn in overeenstemming met het Programma Duurzaamheid. Er wordt gerekend met kosten over de gehele levenscyclus van een verharding. Als laatste zijn er richtlijnen opgesteld voor wegprofielen (HIOR en IMOR). Op deze wijze wordt efficiënter te werk gegaan. Bij de totstandkoming van de IMOR (meerjarig onderhoudsprogramma openbare ruimte) wordt een visie uitgewerkt om te werken met een gebiedsgerichte aanpak. Hierbij is belangrijk dat de eerder genoemde integrale werkwijze op de juiste wijze vorm krijgt en geëvalueerd wordt. Het duurzamer maken het wegenareaal in Ermelo wordt niet in het bestek van dit plan voltooid, omdat veel wegen nog in goede staat

zijn

en

daarmee

wegenbeheerplan

maakt

geen

onderhoud

een

eerste

nodig

stap

is.

Dit

richting

een

duurzamer verhardingsareaal, door een nieuwe duurzame aanpak van wegenonderhoud te introduceren. Deze kan wordt toegepast als een weg aan vervanging toe is. Daarbij wordt aangetekend

dat

in

het

kader

van

onderhoud

er

gekeken

wordt

naar

alternatieve

onderhoudsmaatregelen, die levensduurverlengend zijn (is duurzaam). Gedacht wordt aan het voorkomen van bakfrezen en het deels vervangen van deklagen en deze te vervangen door het aanbrengen van micro-asfalt (emulsieasfaltbeton-producten) en/of slijtlagen.

2.2 Gemeentelijke speerpunten Speerpunten

Hier wordt onder verstaan

DUURZAAMHEID

De gemeente geeft graag het goede voorbeeld aan burgers en heeft zichzelf in 2016 (herijking 2022) de taak gesteld om toe te werken naar een klimaatneutrale gemeente in 2035, om ook voor onze kinderen een prettige leefomgeving te waarborgen. In dit wegenbeheerplan worden stappen gezet in deze richting. Een groot deel van de wegen in Ermelo hebben een levensduur die verder reikt dan 2035. Het introduceren van een nieuwe duurzame aanpak is daarom nu al van belang. De duurzame aanpak kenmerkt zich onder andere door gebruik van materialen die beter zijn voor het milieu. Dit wordt in hoofdstuk 3 verder toegelicht.

INNOVATIE

Duurzaamheid en innovatie gaan goed samen, omdat door middel van innovaties kansen beter benut kunnen worden. Het kan lonen om bij de uitvoer van wegenbeheerprojecten te verkennen of Ermelo in aanmerking komt voor subsidie. Deze kan afkomstig zijn vanuit Europa, het rijk, de provincie en/of de regio. Subsidies kunnen mogelijk ontvangen worden in het kader van duurzaamheid, inclusieve economie, leefbaarheid en verkeer. Door te werken met pilots (projecten op kleine schaal) wordt innovatie aangemoedigd en ontstaat de ruimte om nieuwe instrumenten en middelen uit te proberen. Het gebruiken van pilots zal worden aangemoedigd. Kansrijke pilots zijn onder andere: 1.

het toepassen van meer recycling-materiaal in asfaltmengsels.

2.

Het toepassen van meer koude producten en asfalt geproduceerd op lagere temperaturen (heet asfalt is per 1 januari 2025 in elk geval niet meer verkrijgbaar door uitfasering door de asfaltbranche zelf). Voorbeelden hiervan zijn ook LEAB of gelijkwaardig. Deze kunnen gewoon in bestekken worden benoemd of voorgeschreven.

3.

Het toepassen van biobased asfaltmengsels (voorschrijven en/of aanreiken van proeflocaties). Kanrijke producten zijn Lynpave (lijnzaad), grasfalt (met

27

lignine) en harsfalt (met lignine en harsen). De laatste is een geheel vervangen van het traditioneel bitumen door biobased materiaal. 4.

Het verlagen van de toegestane snelheid van 50 km/h naar 30 km/h op de daarvoor geschikte locaties. Heeft invloed op de uitstoot (wordt lager). Verder

zijn

maatregelen

er minder locaties noodzakelijk om

geluidreducerende

te

vragen

nemen.

(snelheden

<

30

km/h

niet

om

geluidmaatregelen). Minder geluidreducerende maatregelen betekent ook minder onderhoudskosten.

In deze beheerperiode wordt duidelijk welke

wegvakken in aanmerking komen voor een omvorming naar 30 km/h. In principe gaat het om de ontsluitingswegen met fietsstroken, zoals de Horsterweg, Leuvenumseweg, Ericalaan en Hamburgerweg. Voor deze wegen wordt bij beheer rekening gehouden met omvorming en geen geluid reducerend asfalt toegepast. 5.

Het toepassen van rode fietsstroken, waarbij zwarte bitumen wordt gebruikt en geen kleurstof wordt gedoseerd. De kleur van de steen wordt naar boven gehaald door het schuren van het oppervlak door gespecialiseerde bedrijven.

6.

Het introduceren van een fietspad van beton met geo-polymeren. Het cement (CO2-belastend), wordt daarbij vervangen door een cementloze variant met een andere chemische reactor. Hiervoor wordt tenminste 1 pilot voor aangewezen in de komende beheerperiode.

7.

Het toepassen van duurzaam en cementloze beton voor bestratingsmateriaal en bermbetonblokken

KLIMAATBESTENDIGHEID

Duurzaamheid en Innovatie zijn ook nauw verbonden met klimaatbestendigheid. Een klimaatbestendige gemeente is een gemeente die is voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering. Het thema dat hierbij voor wegbeheer relevant is, is afwatering en hitte. Steeds vaker is er sprake van een onregelmatiger neerslagpatroon, dat zowel intense neerslag als langdurige droogte kent. Oplossingsrichtingen zijn: Wateropvang; Het aanbrengen van waterberging op locaties die gevoelig zijn voor wateroverlast. En het creëren van berging om water langdurig op te vangen om weer terug te kunnen brengen in drogere periodes. Op een aantal locaties zal geëxperimenteerd moeten worden met waterberging onder nieuwe verharding en het lokaal

gebruiken

van

waterpasserende

stenen

in

elementenverhardingen.

(waterdoorlatende stenen vergen naar verhouding meer beheerkosten (schoonmaken). Biodiversiteit; Niet alleen in landelijke cultuurlandschappen en bossen is een grote biodiversiteit van belang. Ook binnen de bebouwde omgeving vindt men een rijke verscheidenheid aan flora en fauna. Voor wegbeheer is belangrijk om de plaatselijke biodiversiteit te versterken in de bermen met kruidenmengsels. Een afweging hiervoor wordt gemaakt bij elk onderhoudsplan, waarbij de Groenvisie input zal geven. Hittestress; Daar waar veel steen aanwezig is en weinig kansen zijn voor aanplant van bomen kunnen i.v.m. beperken van hittestress locaties worden voorzien van lichtgekleurde asfaltmengsels en bestratingsmaterialen. Deze hebben ook gunstige invloed

op

de

benodigde

hoeveelheid

licht

(minder

energiekosten)/

betere

zichtbaarheid in het donker. De asfaltmengsels (of lichte elementen) zijn voorzien van luxovit of granusil (witte steenslag)

28

DEEL III

29

3. AANPAK AMBITIES In dit hoofdstuk worden de geschetste kaders, de nieuwe ambitie en de speerpunten uitgewerkt in voorbeelden van duurzaam wegbeheer in Ermelo. Richtlijnen en standaarden worden opgesteld, die in het Handboek inrichting openbare ruimte (HIOR )en Integraal Masterplan Openbare Ruimte (IMOR)) van de gemeente Ermelo worden overgenomen. Deze wordt jaarlijks geactualiseerd. Naast de voorgestelde uitwerking blijft het streven naar kwaliteitsniveau B hetzelfde.

Stimuleren fiets

Herplantsoeneren

Duurzame materialen

Innovatie

Verbeteren verharding fietsinfrastructuur Verbreden van smalle fietspaden Versterken van fietsnetwerk Veilige oversteekzones

3.1 Versterking van de positie van de fiets In de Mobiliteitsvisie is de ambitie opgesteld om het gebruik van de fiets in Ermelo sterk te stimuleren. Ook de nota Kwaliteit Fiets voorzieningen Ermelo schrijft een goede kwaliteit van de fietsvoorzieningen voor. Het wegbeheer kan een bijdrage leveren aan de realisatie van deze wens. Tevens wordt rekening gehouden met de ambitie van Ermelo om het fietsnetwerk te versterken voor zowel utilitaire als recreatieve

gebruikers,

waarbij

wordt

gestreefd

naar

het

combineren

van

dit

werk

met

onderhoudswerkzaamheden.

30

3.1.1 Verbeteren kwaliteit fietsverharding

➢

Opknappen fietspaden met onvoldoende kwaliteit

➢

Verbreden van te smalle fietspaden

In de vorige periode was de kwaliteit van 44 procent van de fietsvoorzieningen onvoldoende. Het gaat hier om technische kwaliteit en uitstraling. Dit is inmiddels conform planning grotendeels weggewerkt en teruggebracht naar 12 procent. Gezien de doelstellingen van de gemeente met betrekking tot de fiets, is het van groot belang om ook andere recreatieve fietspaden met onvoldoende kwaliteit in de komende vijf jaar te verbeteren. Er zijn in de vorige periode elf tracés met een totale lengte van 18,6 kilometer vernieuwd. Binnen dit wegenbeheerplan krijgt dit een vervolg en worden 7 fietspaden verbeterd met een totale lengte van 5,2 km. Een overzicht hiervan is te vinden in bijlage III.

3.1.2 Verbreden van fietsvoorzieningen bij onderhoud

➢

Vrij liggende fietspaden minstens 2 meter bij éénrichting verkeer, minimaal 3 meter bij twee richtingenverkeer

➢

Recreatieve fietspaden door de natuur 2 meter breed

➢

Solitaire fietspaden in principe minimaal 3 meter breed

➢

Fietsstroken op 2 meter breedte

Een deel van de vrij liggende fietspaden is momenteel te smal en heeft een berm die mogelijk gevaarlijke situaties kan veroorzaken. In de nota Kwaliteit Fietsvoorzieningen Ermelo zijn kwaliteitseisen opgesteld, waarbij een vrij liggend fietspad ten minste 2 meter breed is bij éénrichting verkeer en 3 meter bij twee richtingenverkeer. De berm werd tot nu toe uitgevoerd in halfverharding van asfaltgranulaat. Vanwege het feit dat asfaltgranulaat een hoogwaardig materiaal is dat in de keten goed kan worden hergebruikt, zullen we streven naar alternatieve toepassingen van bermaanvullingen. Fietspaden die worden onderhouden en nog niet voldoen aan deze kwaliteitseis, worden verbreed. De genoemde 18,6 kilometer recreatieve fietspaden is verbreed naar minstens twee meter. Het restant zal in de komende jaren worden uitgevoerd en afgerond in deze periode tot 2030. Ook op wegen is een deel van de fietsstroken te smal. Vanuit de Nota Kwaliteit Fietsvoorzieningen wordt bij aanwezigheid van een fietsstrook op een weg uitgegaan van een minimale breedte van 1,75 meter, met voorkeur voor 2 meter. Dit betekent vaak een versmalling van de rijloper. Hierbij geldt dat maatwerk het credo is en het hier vooral gaat om wegen die geen duidelijk profiel hebben conform Duurzaam Veilig. Daar waar mogelijk worden de stroken uitgevoerd in 2 meter, dat is het uitgangspunt.

3.1.3 Versterken fietsnetwerk door opheffing ontbrekende schakels ➢

Fietsroutes (naar het centrum) worden duidelijk zichtbaar

In Ermelo bestaat al enkele jaren de wens om het recreatieve en utilitaire fietsnetwerk sluitend te maken met duidelijk zichtbare fietspaden. Er worden nieuwe fietspaden gerealiseerd, maar het is ook wenselijk 31

dat fietsroutes (bijvoorbeeld naar het centrum) duidelijker worden. Waar mogelijk in de vorm van fietsstraten of fietssuggestiestroken met rood asfalt. Daarbij wordt aangetekend dat vanwege de duurzaamheid en uitfasering van rode asfaltmengsels een bewuste keuze moet gaan plaatsvinden voor het ofwel schuren van de rode stroken of het aanbrengen van een signaalrode coating of emulsieasfaltbeton. Voor de realisatie van deze wens wordt vanuit de Mobiliteitsvisie de ambitie voor de fietsroutes verder onderbouwd. Deze ambitie is ook voor wegbeheer van belang, omdat bij het onderhouden van bestaande wegdelen kan worden besloten om de fiets een duidelijker plaats op de weg te geven.

3.1.4 Verbeteren toegankelijkheid/oversteekzones voor fietsers en voetgangers bij onderhoud

➢

Wegen toegankelijk voor iedereen

Vanuit de mobiliteitsvisie komt de wens naar voren om de oversteekzones voor fietsers veiliger te maken. Bij de uitvoering van wegenonderhoud dient in het bijzonder aandacht te worden besteed aan de oversteekbaarheid van de weg, zowel voor fietsers als voetgangers. Hiermee wordt de veiligheid en de leefbaarheid voor de bewoners van Ermelo verbeterd en worden de wegen toegankelijker voor mindervaliden. Naast de oversteek wordt ook ingezet om trottoirs vlakker te maken. Hiervoor worden trottoirs bij inritten aangepast en opgehoogd. Als laatste wordt er extra aandacht besteed aan boomwortelopdruk. Op locaties waar dit speelt bij trottoirs wordt gezocht naar een passende oplossing, zodat voetgangers hun weg kunnen vervolgen.

32

3.2 Herplantsoenering Meer groen in woonerven Duurzaam Veilig Hogere bergingscapaciteit Verlagen beheeropgave

Zoals eerder genoemd bestaan er in Ermelo wegen waarvan het profiel niet overeenkomt met de huidige functie. De afgelopen decennia zijn veel voormalige 50kilometerwegen aangewezen als de 30-kilometerzone. Het gevolg hiervan is dat Ermelo op dit moment een aantal ‘grijze’ wegen kent. Grijze wegen zijn wegen waarbij de vorm niet overeenkomt met de huidige functie en die daarmee officieel niet voldoen aan de eisen van Duurzaam Veilig. Via het wegbeheer worden deze grijze wegen die vaak breder zijn dan nodig geherstructureerd in Duurzaam Veilige wegen. Versmallen wordt herplantsoeneren genoemd, omdat er meer bij komt kijken dan alleen een versmalling. Herplantsoeneren gaat ook goed samen met de aanpak van boomwortelopdruk en vergroening van parkeervakken met grasbetontegels. Door deze parkeervakken iets te verhogen krijgen bomen meer ruimte en ook meer hemelwater. Daarnaast draagt dit bij aan de opgave om meer water op te vangen/af te koppelen van het riool. De voordelen van herplantsoeneren:

➢

Asfalt wordt omgezet in groen hetgeen de afkoppelingscapaciteit van hemelwater in de straat vergroot

➢

Groen zorgt voor vermindering van hittestress in de bebouwde omgeving

➢

Het afkoppelen van hemelwater op het rioleringsstelsel verlaagt de druk op het riool

➢

Het verlagen van de beheeropgave vertaalt zich in een structurele daling van de onderhoudskosten van een bepaalde weg

➢

Groen creëert een prettiger sfeer in de openbare ruimte dan grijs. Herplantsoeneren geeft de openbare ruimte daarom een kwaliteitsimpuls

➢

Een grijze weg die volgens de principes van Duurzaam Veilig ingericht wordt, is een herkenbare en veiligere weg. Passend gedrag, zoals langzamer rijden, wordt gestimuleerd

➢

Een smallere weg is makkelijker over te steken dan een brede weg en komt de leefbaarheid ten goede.

33

3.3 Meer gebruik van duurzame materialen Bestrating heeft de voorkeur in woonerven en verblijfsgebieden Betonnen fietspaden buitengebied Bermen worden duurzamer Zandwegen blijven onverhard Rode asfaltmengsels zonder kleurloze bitumen (fietspaden/ -stroken). Op dit moment wordt in Ermelo gebruik gemaakt van verschillende soorten verharding omdat elke soort verharding bepaalde voor- en nadelen heeft. Meerdere wegen zijn soms meer dan 50 jaar geleden aangelegd, wat betekent dat de afweging in 2026 anders gemaakt kan worden dan bij de aanleg.

3.3.1 Keuze van materiaal voor verharding is situatieafhankelijk Naast een oververtegenwoordiging van wegen die breder zijn dan nodig, zijn veel wegen in Ermelose woonwijken uitgevoerd in asfalt. De laatste jaren wordt hier steeds meer op terug gekomen, omdat asfalt duur is in onderhoud, veel warmte vasthoudt en de belevingswaarde van een verblijfsgebied negatief beïnvloedt. In dit wegenbeheerplan is een richtlijn opgenomen voor de keuze van verharding: in woonwijken geniet klinkerverharding de voorkeur boven asfalt. Bij groot onderhoud kunnen we asfalt vervangen door bestrating. Dit heeft een aantal voordelen: De voordelen van bestrating ➢ ➢

➢ ➢ ➢ ➢ ➢

Klinkerverharding vergt minder onderhoud dan asfaltverharding. Meer klinkerverharding betekent daarmee een lagere beheeropgave in de toekomst, ook omdat het zich eenvoudiger plaatselijk laat repareren, bijvoorbeeld bij wortelopdruk van bomen. Klinkerverharding (waterpasserende) laat regenwater bovendien beter door en vergroot daarmee de infiltratie van regenwater in de grond in plaats van het riool. Klinkerverharding geeft een gebied een kwaliteitsimpuls. Het verblijfskarakter van een gebied wordt geaccentueerd, zoals te zien is in het nieuwe centrumgebied van Ermelo. In gebieden waar veel gewandeld en gefietst wordt, dragen klinkers ook bij aan de principes van Duurzaam Veilig, omdat de automobilist minder het gevoel heeft op een doorgaande weg te rijden. Gebakken klinkers zijn vele malen her te gebruiken zonder noemenswaardig kwaliteitsverlies. De financiële waarde van de klinkers blijft door de jaren heen vrij constant. Bestrating draagt bij aan afkoppeling van het riool, doordat het tien tot twintig procent van het regenwater doorlaat naar de ondergrond.

In totaal kan ca. 260.000 m2 asfalt worden vervangen door bestrating. Dat is 1/3 deel van het asfaltareaal. Ook hier geldt dat er veel kansen liggen bij de wijken met een verouderde inrichting en povere uitstraling. 34

3.3.2 Beton of halfverharding fietspaden in buitengebied Op de hei kan halfverharding volstaan, op andere plekken kan Ermelo kiezen voor een betere kwaliteit verharding. In het buitengebied van Ermelo moet per geval de afweging gemaakt worden of natuurlijke waarde of belevingswaarde plus comfort voor recreatie de voorkeur geniet. Zo zal beton voor een bosrijk gebied de voorkeur genieten, omdat beton beter bestand is tegen boomwortelopdruk en erosie. Op de hei speelt dit niet en ligt de keuze, omwille van de flora en fauna, bij Halfverharding meer voor de hand voor het verbeteren van fietspaden. In tabel III staat een overzicht wat de aanleg van een fietspad per m2 meter kost per verhardingssoort. Hierbij is ook in beeld gebracht wat de lifecyclekosten (na 50 jaar) zijn. Tabel III Fietsvoorzieningen, eenheidsprijs per variant (excl. VAT kosten, staartposten, algemene kosten, w&r) Aanleg prijs per vierkante meter

DO (gemiddeld dagelijks onderhoud- per jaar) per vierkante meter

Levensduur Vervanging

Beton

€58,-

€ 0,05

GO na 30 vervanging na 60 jaar

Asfalt

€52,-

€ 0,23

GO na 25 vervanging na 50 jaar

Betonstraatstenen

€ 43,-

Betontegels

Toepassen halfverharding

Variant

GO (groot onderhoud) per vierkante meter