Jaarverslag e250044976
Tekst van het document
Jaarverslag bezwaarschriftencommissie 2024
Voorwoord Vanaf 1 juli 2022 is de onafhankelijke externe bezwaarcommissie voor Meerinzicht actief voor de 3 gemeenten die deel uitmaken van Meerinzicht. Bij toerbeurt bezetten de leden van de commissie de 3 plekken tijdens een hoorzitting waar belanghebbenden en andere betrokkenen gezamenlijk gehoord worden over een bezwaar tegen een besluit van de gemeente. Bijgestaan door een secretaris van de commissie zetten wij ons in voor een goede behandeling van een individueel bezwaar en voor het advies dat we uiteindelijk geven aan de gemeente. De commissie tracht ook oog te houden op patronen en tendensen bij het behandelen door de gemeente van aanvragen en verzoeken van inwoners of het uitvoeren van bijvoorbeeld handhavingstaken. De commissieleden brengen hun kennis en ervaring mee en leveren daarmee ook een klankbord voor het reilen en zeilen van de verschillende gemeentes die deel uitmaken van Meerinzicht. Het jaar 2024 was voor de commissie het tweede volle jaar dat wij een bijdrage mochten leveren aan de behandeling van bezwaren. In ons eerste jaar (2022) was dat een half jaar. We hebben een keur aan zaken langs zien komen. Heel verschillende zaken. Maar ook vergelijkbare zaken. Voor al die zaken worden procesdossiers samengesteld. Er worden zittingen gehouden waarop de bezwaarde en de gemeente een toelichting geven op de zaak. Soms schuiven ook derde belanghebbenden aan.
De commissie stelt vragen aan alle betrokkenen en poogt de informatie te verzamelen die nodig is voor een goede beoordeling van het bezwaar. Ook kan het voorkomen dat de commissie breder onderzoekt en uitvraagt. De aanleiding daarvoor kan bijvoorbeeld vraagverheldering zijn (is er een vraag achter de vraag) of missen betrokkenen bepaalde informatie om de zaak, en soms ook elkaar beter te begrijpen. De informatieverzameling is primair bedoeld voor een diepgaand onderzoek naar de feiten; een heel belangrijk richtsnoer voor onze advisering. Daarnaast leveren al die zaken, procesdossiers en zittingen (meta)informatie op over de processen bij de gemeente en kunnen aanleiding zijn voor de commissie om aanbevelingen te geven. Menselijke maat Door o.a. de Toeslagenaffaire is er meer oog ontstaan voor de menselijke maat. Om dit te kunnen realiseren is een wetsvoorstel ‘versterking waarborgfunctie Algemene wet bestuursrecht’ in behandeling. Het voorstel bevat verschillende aanpassingen om de dienstverlening door de overheid te verbeteren, de menselijke maat hierbij te versterken en laagdrempelig contact te bevorderen. Het geeft de gemeente (en ook de rechter) meer ruimte om rekening te houden met de individuele situatie van mensen. De belangrijkste wijzigingen voor de gemeente zijn o.a. een verdere verruiming van het evenredigheidsbeginsel.
Concreet komt er meer ruimte om een wet of regel buiten toepassing te laten als mensen onevenredig hard getroffen worden door strikte toepassing van die regel. Het wordt ook eenvoudiger om fouten in een besluit die makkelijk zijn op te lossen te herstellen, bijvoorbeeld als het gaat om een administratieve of schrijffout. Bij geldschulden wordt meer rekening gehouden met wat mensen zelf wel of niet kunnen doen. De overheid kan coulanter zijn met termijnen of actiever een betalingsregeling aanbieden. Ook komt er meer ruimte om soepeler om te gaan met bezwaartermijnen bijvoorbeeld als er bijzondere of persoonlijke omstandigheden zijn. De gemeente moet dat ook actief nagaan en navragen bij burgers. De gemeente moet zich dienstbaar opstellen bij de uitoefening van haar taak en moet mensen hulp bieden als zij dat nodig hebben. Daarnaast is er in het wetsvoorstel aandacht voor het recht op processuele informatie. Dat past 1
binnen een bredere ontwikkeling binnen het bestuurs(proces)recht waar het perspectief steeds meer verschuift naar een informatierecht van de burger. Er komt meer nadruk op adequate informatievoorziening aan de burger, een en ander ook als gevolg van het responsiviteitsstreven binnen het Nederlandse bestuursrecht. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Deze wet bundelt tientallen wetten in het omgevingsrecht in één wet. De commissie kan nog niet aangeven wat de ervaringen zijn van de nieuwe wet. Door het overgangsrecht worden alle aanvragen voor een omgevingsvergunning die nog in 2023 zijn ingediend beoordeeld op basis van het ‘oude’ recht. De verwachting is dat we in 2025 meer zaken gaan beoordelen onder de nieuwe Omgevingswet. De commissie blijft ontwikkelingen volgen en waar nodig zal de commissie de gedachtenvorming hierover stimuleren bij de gemeente.
mr. P.C. de Goede voorzitter gezamenlijke commissie van advies voor de bezwaarschriften Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht
2
Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 4 Hoofdstuk 1
De commissie .................................................................................................................. 5
§ 1.1.
De samenstelling van de commissie.................................................................................... 5
§ 1.2.
De werkwijze van de commissie.......................................................................................... 5
Hoofdstuk 2
De gemeente Ermelo ....................................................................................................... 7
§ 2.1.
De hoorzittingen .................................................................................................................. 7
§ 2.2.
De beoordeling van de commissie ...................................................................................... 7
§ 2.3.
Ontvankelijkheid................................................................................................................ 10
§ 2.4.
Informeel overleg .............................................................................................................. 10
§ 2.5.
Contraire besluiten ............................................................................................................ 11
§ 2.6.
Verschillen ......................................................................................................................... 11
§ 2.7.
Doorlooptijden .................................................................................................................. 12
§ 2.8.
Beroepsprocedures ........................................................................................................... 14
§ 2.9. Conclusies en aanbevelingen................................................................................................. 16 Hoofdstuk 3
De gemeente Harderwijk............................................................................................... 17
§ 3.1.
Hoorzittingen ..................................................................................................................... 17
§ 3.2.
De beoordeling van de commissie .................................................................................... 17
§ 3.3.
Ontvankelijkheid................................................................................................................ 20
§ 3.4.
Informeel overleg .............................................................................................................. 21
§ 3.5.
Contraire besluiten ............................................................................................................ 21
§ 3.6.
Verschillen ......................................................................................................................... 22
§ 3.7.
Doorlooptijden .................................................................................................................. 23
§ 3.8.
Beroepsprocedures ........................................................................................................... 25
§ 3.9.
Conclusies en aanbevelingen ............................................................................................... 25
Hoofdstuk 4
De gemeente Zeewolde................................................................................................. 26
§ 4.1.
Hoorzittingen ..................................................................................................................... 26
§ 4.2.
De beoordeling van de commissie .................................................................................... 26
§ 4.3.
Ontvankelijkheid................................................................................................................ 29
§ 4.4.
Informeel overleg .............................................................................................................. 29
§ 4.5.
Contraire besluiten ............................................................................................................ 30
§ 4.6.
Verschillen ......................................................................................................................... 30
§ 4.7.
Doorlooptijden .................................................................................................................. 31
§ 4.8.
Beroepsprocedures ........................................................................................................... 33
§ 4.9. Conclusies en aanbevelingen ................................................................................................ 33 3
Inleiding In dit jaarverslag worden de bevindingen van de commissie van advies voor de bezwaarschriften (de commissie) over het jaar 2024 beschreven. Het verslag wordt zowel aan de bestuursorganen van de gemeenten als aan het bestuur van Meerinzicht aangeboden. Dit is bepaald in artikel 18 van de Verordening gezamenlijke commissie voor bezwaarschriften Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht 2022. De commissie heeft als taak de burgemeester, het college en de gemeenteraad te adviseren over de bij deze bestuursorganen binnengekomen bezwaarschriften bij de afzonderlijke gemeenten. Daarnaast adviseert de commissie het bestuur van Meerinzicht. Onafhankelijkheid van de commissie is hierbij een onmisbare voorwaarde voor de handelswijze van de commissie. Het vergroot het draagvlak bij bezwaarden. De commissie heeft een breed takenpakket, namelijk het algemeen, het ruimtelijk- en het sociaalbestuursrecht. Op grond van de Verordening gezamenlijke commissie voor bezwaarschiften Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht 2022 adviseert de commissie niet over bezwaarschriften die betrekking hebben op belastingzaken, WOZ- besluiten en wettelijke voorschriften in het kader waarvan een specifieke commissie in het leven is geroepen.
Een uitzondering hierop vormt het administratief beroep, gericht tegen een besluit van de invorderingsambtenaar inzake kwijtschelding in de gemeente Zeewolde. Met het uitbrengen van dit jaarverslag legt de commissie verantwoording af over de door haar uitgevoerde werkzaamheden in het jaar 2024. In hoofdstuk 1 wordt de samenstelling van de commissie, alsmede de werkwijze van de commissie besproken. In de hoofdstukken 2 tot en met 4 worden per gemeente, aan de hand van de cijfers over het jaar 2024, de bevindingen van de commissie gedeeld en zal de commissie ook aanbevelingen doen. Tegen besluiten van het bestuur van Meerinzicht zijn in 2024 geen bezwaarschriften binnengekomen.
4
Hoofdstuk 1
De commissie
§ 1.1. De samenstelling van de commissie Per 1 juli 2022 is er één gezamenlijk bezwaarschriftencommissie ingesteld voor de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde en voor Meerinzicht. Het functioneren van de commissie is gebaseerd op wat is bepaald in de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb) en de Verordening gezamenlijke commissie voor bezwaarschriften Ermelo, Harderwijk, Zeewolde en Meerinzicht 2022. De commissie bestaat uit de volgende 12 personen: -
De heer mr. P.C. de Goede - voorzitter van de commissie; De heer mr. drs. H. Maaijen - plaatsvervangend voorzitter en lid van de commissie; De heer mr. V.L.S. van Cruijningen - plaatsvervangend voorzitter en lid van de commissie; De heer mr. J. Buurman - lid van de commissie; De heer A.M. Dekker - lid van de commissie; Mevrouw mr. P.M. den Hartogh - lid van de commissie; De heer mr. G. Cornelisse - lid van de commissie; Mevrouw mr. M. Arens-Gommer - lid van de commissie; Mevrouw mr. drs. E. van der Zweep - lid van de commissie; De heer mr. J.F. Penning de Vries - lid van de commissie; De heer mr. J.M.N. Packbier - lid van de commissie; Mevrouw B. Nota - lid van de commissie.
De commissie wordt ondersteund door het ambtelijk secretariaat. Het secretariaat van de commissie werd in 2024 uitgevoerd door: -
Mevrouw J.M.M. Driesse; Mevrouw I.M. de Boer; Mevrouw K.I. Bijlsma; Mevrouw A.J. Pessink; Mevrouw A.J.C. Geling; Mevrouw mr. A.F. Walstra; De heer J.A. Zandvoort; Mevrouw mr. F.T.J. van Veluw; Mevrouw mr. I.E. van Duuren; Mevrouw mr. H. Sahlieh; Mevrouw S.N. Velker; Mevrouw Y. Adam; Mevrouw mr. P.V. de Lijster.
§ 1.2. De werkwijze van de commissie Als door de gemeente een bezwaarschrift wordt ontvangen, wordt deze ter behandeling aan de commissie overgedragen. Het secretariaat van de commissie informeert de vakafdeling van de betrokken gemeente over het ontvangen bewaarschrift en toetst de ontvankelijkheid van het bezwaarschrift. Kleven er op het eerste gezicht geen formele gebreken aan het bezwaarschrift, dan wordt dit bezwaarschrift in behandeling genomen. Als er wel sprake is van gebreken, wordt bezwaarde in de gelegenheid gesteld deze gebreken te herstellen. Als de gebreken niet worden hersteld, dan kan de commissie adviseren het bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren. In de hoofdstukken 2 t/m 4 wordt geïllustreerd hoe vaak en in welke gevallen de commissie een dergelijk advies heeft uitgebracht. 5
Worden de gebreken tijdig hersteld, dan vangt de inhoudelijke behandeling van het bezwaarschrift aan. Voordat een bezwaarschrift formeel in behandeling wordt genomen, wordt onderzocht of in een voorkomend geval het bezwaarschrift kan worden behandeld middels een informele aanpak. Te denken valt aan situaties waarin een nadere toelichting al voldoende duidelijkheid aan een inwoner biedt, of dat (gedeeltelijk) aan het bezwaar tegemoet kan worden gekomen. Uiteraard kan het ook zijn dat er een simpel te herstellen fout in het bestreden besluit zit (bijvoorbeeld een rekenfout). Deze informele aanpak heeft tal van voordelen ten opzichte van het voeren van de formele bezwaarschriftenprocedure. De belangrijkste hiervan is dat het informeel overleg een positieve invloed heeft op de relatie tussen de gemeente en de inwoner(s), ongeacht het resultaat van de informele aanpak. In veel gevallen is gebleken dat wanneer een bezwaarschrift is ingediend en informeel overleg de zaak niet heeft opgelost voor bezwaarde, betrokkene het vervolgen van de behandeling van het bezwaar wel op prijs stelt. In dat geval zal het bezwaarschrift ingepland worden op een hoorzitting van de commissie. In de navolgende hoofdstukken wordt aan de hand van cijfers de effectiviteit van het informeel overleg per gemeente weergegeven.
De vakafdeling van de betrokken gemeente krijgt van het secretariaat het verzoek om een procesdossier aan te leveren. Naar aanleiding hiervan verzamelt de betrokken vakafdeling alle benodigde documenten die tezamen het dossier vormen. Dit dossier wordt vervolgens aan het secretariaat gezonden. Het secretariaat bereidt de behandeling van de hoorzitting voor. Het secretariaat zorgt ervoor dat de commissieleden digitaal over het complete dossier beschikken. Bezwaarden en, indien van toepassing, overige belanghebbenden krijgen een uitnodiging voor de hoorzitting. Ook wordt het bestuursorgaan uitgenodigd. Bij de uitnodiging zit een toelichting van het bestuursorgaan op het primaire besluit waartegen bezwaar is ingediend. Het opstellen van deze toelichting is in de gemeente Ermelo niet verplicht. De commissie merkt op dat desondanks in het overgrote deel van de zaken een toelichting gemaakt wordt door de vakafdeling. Tijdens de hoorzitting is een medewerker van de gemeente aanwezig om namens het bestuursorgaan (voor zover nog nodig) een toelichting te geven op het bestreden besluit en om vragen te beantwoorden. De commissie wordt in beginsel vertegenwoordigd door een (plaatsvervangend) voorzitter en twee leden. De commissie wordt ondersteund door een secretaris. Na de hoorzitting beraadslaagt de commissie.
Tijdens dit zogenaamde “raadkameren” wordt het standpunt van de commissie bepaald. De secretaris werkt het advies van de commissie vervolgens uit en stemt dit af met de betreffende commissieleden. Nadat de commissie haar advies heeft uitgebracht, neemt uiteindelijk het bevoegde bestuursorgaan de beslissing op het bezwaarschrift.
6
Hoofdstuk 2
De gemeente Ermelo
§ 2.1. De hoorzittingen De commissie heeft in 2024 22 hoorzittingen gehouden. De voorzitter heeft de bevoegdheid om een bezwaarschrift niet op een hoorzitting te behandelen. Om zo efficiënt mogelijk te werken en inwoners niet onnodig uit te nodigen voor een hoorzitting, kan in sommige gevallen horen achterwege blijven. Te denken valt aan situaties die zo duidelijk zijn dat er geen twijfel mogelijk is wat de uitkomst zal worden van het advies van de commissie. Een hoorzitting heeft in dat geval geen toegevoegde waarde meer. Zo zal een bezwaarschrift waar een formeel gebrek aan kleeft, bijvoorbeeld doordat het bezwaarschrift te laat is ingediend, niet op een hoorzitting worden behandeld. De bezwaarde wordt uiteraard wel nog in de gelegenheid gesteld om aan te geven waarom bezwaarde het bezwaarschrift te laat heeft ingediend. Blijft een (geldige) reden achterwege, dan kan de voorzitter besluiten om van horen af te zien en wordt er geadviseerd om het bezwaarschrift nietontvankelijk te verklaren. Bezwaarden en andere belanghebbenden krijgen een brief waarin wordt aangekondigd wanneer de commissie voornemens is het bezwaarschrift te behandelen. Hierop kunnen partijen aangeven dat ze geen gebruik willen maken van de mogelijkheid te worden gehoord. De commissie zal hier in de meeste gevallen gehoor aan geven.
Pas als de commissie geen gedegen advies kan uitbrengen wegens een gebrek aan informatie, zal zij in dat geval toch besluiten alle partijen uit te nodigen voor een hoorzitting. In een enkele situatie blijkt dat een bezwaarschrift toch niet-ontvankelijk wordt verklaard nadat er een hoorzitting heeft plaatsgevonden. In dat geval was er twijfel over de ontvankelijkheid van het bezwaarschrift of is tijdens de hoorzitting gebleken dat het bezwaarschrift niet-ontvankelijk is. De Awb geeft aan dat wanneer er sprake is van een kennelijk niet-ontvankelijk bezwaarschrift, het horen achterwege mag blijven. In dat geval mag er geen enkele twijfel over de ontvankelijkheid bestaan. Is er twijfel, dan dient bezwaarde te worden gehoord.
§ 2.2. De beoordeling van de commissie De commissie heeft bij haar advisering de mogelijkheid om tot vier eindbeoordelingen te komen, namelijk niet-ontvankelijk, herroepen, in stand laten en in stand laten onder aanvulling van de motivering. Tot een niet-ontvankelijkheid komt de commissie indien er aan het bezwaarschrift formele gebreken kleven. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer er geen gronden van bezwaar zijn ingediend. Het kan ook zijn dat iemand niet als belanghebbende bij het bestreden besluit kan worden aangemerkt, of bezwaar maakt tegen een privaatrechtelijke dan wel feitelijke handeling of dat het bezwaarschrift te laat is ingediend. De commissie adviseert om het bestreden besluit in stand te laten indien het besluit op goede wijze tot stand is gekomen. Kleine motiveringsgebreken kunnen in bezwaar worden hersteld en leiden dus niet per se tot het herroepen van het bestreden besluit. Als een besluit niet voldoende is gemotiveerd, maar deze motivering wel hersteld kan worden, kan de commissie adviseren om het besluit in stand te laten onder aanvulling van de motivering. Indien het besluit op een (zeer) ondeugdelijke wijze tot stand is gekomen, of de motiveringsgebreken groot zijn, kan de commissie adviseren om het bestreden besluit te herroepen. Dat kan bijvoorbeeld 7
het geval zijn wanneer er bij de voorbereiding van het besluit een onjuiste wettelijke grondslag is gebruikt, dan wel dat het besluit in strijd is met de wettelijke bepalingen of het beleid. In 2024 zijn bij de commissie 168 bezwaarschriften binnengekomen. Drie zaken zijn voor behandeling naar de rechtbank doorgestuurd. Eén zaak is voor behandeling naar de Raad van State doorgestuurd. Dertien zaken zijn aangemerkt als een zienswijze en zijn aan het bestuursorgaan overgedragen. De commissie heeft 151 zaken behandeld. In twaalf zaken heeft de commissie geadviseerd het besluit te herroepen. In 44 zaken was het advies om het besluit in stand te laten en in dertien zaken was het advies om het bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren. De commissie heeft in vijftien zaken geadviseerd om het besluit in stand te laten onder aanvulling van de motivering. In 57 gevallen is het bezwaarschrift ingetrokken. In tien zaken heeft de commissie nog geen advies uitgebracht. In het diagram hieronder is het bovenstaande weergegeven.
In de tabel hieronder is een overzicht opgenomen van alle bezwaarschriften, verdeeld naar onderwerp en de wijze van afhandeling c.q. het advies van de commissie: 8
Onderwerp Apv
Advies besluit herroepen
Advies besluit in Aanpassen/ stand aanvullen laten motivering
1
GPK
Nietontvankelijk verklaren
Bezwaar ingetrokken
1
1
3
2
3
1
Handhaving / invordering
2
15
2
Omgevingsvergunning
9
14
3
Aantal
19 9
10
45
3
5
Subsidie
2
Wmo
2
1
1
5
9
Participatiewet
10
3
1
28
42
1
1
1
3
4
1
5
1
6
7
13
57
141
Jeugdwet Verkeersbesluit Woo Drank- en horecawet BRP GPP Overig
Totalen
12
44
15
Doorgestuurd
17
Openstaand
10
Totaal Ermelo
168
Overige De groep “overige”, zoals weergegeven in het bovenstaande schema, bevat dit jaar zeven bezwaarschriften. Deze bezwaarschriften hadden betrekking op de volgende onderwerpen: -
de voorlopige aanwijzing van percelen ten behoeve van het Bedrijventerrein Uddel ingevolge artikel 6 van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg); ingetrokken huisnummers; de weigering van een evenementenvergunning voor een spooktocht; twee bezwaren tegen het plaatsen van een elektriciteitshuisje; twee bezwaren tegen de weigering van een akoestisch onderzoek voor gevelisolatie.
9
Openstaande zaken Onder openstaande bezwaarschriften worden de zaken verstaan die nog in behandeling zijn bij de commissie. De bezwaarschriften waar al door de commissie advies is uitgebracht, worden hier niet meegeteld. Deze bezwaarschriften zijn immers al overgedragen aan het bestuursorgaan voor het nemen van de beslissing op bezwaar. Ten tijde van het opstellen van dit jaarverslag (op 17 maart 2025) staat de behandeling van tien bezwaarschriften nog open. Eén zaak is aangehouden omdat er een nieuw besluit genomen gaat worden. Eén zaak is ingepland op een hoorzitting begin april in verband met verblijf van bezwaarde in het buitenland en acht zaken zijn op een hoorzitting behandeld en daarvan is het advies in de maak.
§ 2.3. Ontvankelijkheid De commissie heeft dertien keer geadviseerd om een bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren. Te laat Eén bezwaarschrift is te laat (buiten de termijn van zes weken na bekendmaking van het besluit) ingediend. Aan bezwaarde is gevraagd naar de reden van het te laat indienen van het bezwaarschrift. Vervolgens is beoordeeld of het te laat indienen van het bezwaarschrift bezwaarde kan worden aangerekend. In juridische termen is er beoordeeld of er sprake is van een verschoonbare termijnoverschrijding. In deze gevallen bestond er, naar de huidige stand van de jurisprudentie, geen twijfel over dat er geen sprake was van een verschoonbare termijnoverschrijding. Geen belanghebbende Alleen een belanghebbende in de zin van de Awb kan bezwaar maken. Bij zeven bezwaarschriften kon de indiener van het bezwaarschrift niet als belanghebbende worden aangemerkt. Geen procesbelang In twee zaken was er sprake van het ontbreken van het procesbelang. Deze bezwaarschriften zijn daarom ook niet-ontvankelijk verklaard. Procesbelang is het belang dat bezwaarde heeft bij de uitkomst van een procedure. Bezwaarde moet met de procedure kunnen bereiken wat hij ermee beoogt. Het procesbelang ontbreekt bijvoorbeeld als het besluit waartegen bezwaar is ingediend, inmiddels is ingetrokken of ten gunste van bezwaarde is gewijzigd.
Geen besluit Een bezwaarschrift kan slechts tegen een besluit in de zin van de Awb worden ingediend. Bij twee bezwaarschriften die zijn ingediend, was er geen sprake van een besluit. Bezwaarden konden dan ook niet worden ontvangen in hun bezwaar. Niet voldaan aan indieningsvereisten Bij één bezwaarschrift is niet voldaan aan de indieningsvereisten. Een bezwaarschrift dient gronden te bevatten en het bezwaarschrift dient te zijn ondertekend. Aan bezwaarde is een termijn geboden om dit te herstellen, maar hier heeft bezwaarde geen gebruik van gemaakt.
§ 2.4. Informeel overleg Op het moment dat er een bezwaarschrift is ingediend, en dit door het secretariaat van de commissie niet als kennelijk niet-ontvankelijk is aangemerkt, wordt in de ontvangstbevestiging de mogelijkheid geboden tot een informeel overleg met de betreffende vakambtenaar, behoudens de bezwaren op het gebied van handhaving. Bij bezwaren tegen handhavingsbesluiten heeft in het primaire proces al contact plaatsgevonden met belanghebbenden, al dan niet door het indienen van een zienswijze. De commissie heeft geen bemoeienis met de toepassing van dit informele overleg (ook wel “methode 10
Overijssel” genoemd). De toepassing ervan is echter wel van invloed op de procedure en de wijze van afhandeling van de bezwaarschriften. Er zijn 92 bezwaarden benaderd voor een informeel overleg. Dit heeft ertoe geleid dat er 57 bezwaarschriften zijn ingetrokken. Van de 57 bezwaarschriften die zijn ingetrokken, was bij 32 gevallen sprake van een herzien besluit. Vermoedelijk is in deze gevallen tijdens de fase van het informeel overleg door het bestuursorgaan geconstateerd dat het besluit niet helemaal juist was en is dit besluit hersteld. Het percentage van het aantal bezwaarschriften dat door middel van het informeel overleg is afgedaan bedraagt 62%. Vorig jaar was dat 70,6%.
§ 2.5. Contraire besluiten Nu de commissie enkel adviseert aan het bestuursorgaan, heeft het bestuursorgaan de mogelijkheid om af te wijken van het advies van de commissie. Gelet op de Awb geldt voor een contrair besluit wel een verzwaarde motiveringsplicht. In het besluit moet worden aangegeven wat de reden is voor het afwijken van het advies van de commissie. Wanneer tegen een dergelijk besluit beroep wordt ingesteld, zal de rechter het advies van de commissie zwaar laten wegen. Bij het nemen van de beslissingen op bezwaar is in drie zaken door het bestuursorgaan van het door de commissie uitgebrachte advies afgeweken. In één zaak betrof dit een bezwaarschrift tegen het afwijzen van een vervoersvoorziening. De commissie heeft geadviseerd het besluit in stand te laten. Het college is afgeweken van het advies door bij de beslissing op bezwaar de vervoersvoorziening alsnog toe te kennen. In een andere zaak is er bezwaar gemaakt tegen de opgelegde boete voor het schenden van de inlichtingenplicht van de Participatiewet. De commissie heeft geadviseerd om het bestreden besluit in stand te laten. Het college is afgeweken van het advies door bij de beslissing op bezwaar te besluiten dat de boete niet wordt opgelegd. In de derde zaak betrof het een bezwaarschrift tegen het afwijzen van een verzoek om opheffing van geheimhouding.
De commissie heeft geadviseerd dat het bestreden besluit in stand kan blijven, mits nader gemotiveerd wordt dat deze specifieke situatie opheffing van geheimhouding in de weg staat. Voor zover een aanvulling van de motivering daartoe aanleiding geeft, adviseerde de commissie het bestreden besluit gedeeltelijk te herroepen. De raad is afgeweken van het advies door bij de beslissing op bezwaar de geheimhouding alsnog op te heffen, omdat de geheimhouding niet langer noodzakelijk was. In zes zaken heeft de commissie advies uitgebracht, maar is de beslissing op bezwaar nog niet genomen. In alle overige gevallen zijn de adviezen van de commissie bij het nemen van de beslissing op bezwaar gevolgd.
§ 2.6. Verschillen Zoals al is aangegeven zijn er in 2024 168 bezwaarschriften bij de commissie ingediend. In 2023 waren dit 127 bezwaarschriften. Dit geeft een verschil van 41 bezwaarschriften. Het aantal bezwaarschriften fluctueert. Dit valt ook af te leiden uit het totaal aantal bezwaarschriften in de afgelopen jaren.
11
Uit onderstaande grafiek blijkt dat op diverse gebieden het aantal bezwaarschriften is toegenomen dan wel is afgenomen. In 2023 zijn er minder bezwaarschriften binnengekomen tegen besluiten op het gebied van handhaving. In 2024 zijn de binnengekomen bezwaren qua aantal weer ongeveer gelijk aan 2022. Bij de bezwaren tegen omgevingsvergunningen zien we een behoorlijke stijging ten opzichte van de vorige jaren, terwijl op het gebied van Wmo juist een daling is te zien.
§ 2.7. Doorlooptijden Op grond van artikel 7:10 Awb dient een bestuursorgaan binnen twaalf weken, gerekend vanaf de dag na die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken, een beslissing te nemen. Op grond van het derde lid kan een beslissing met zes weken worden verdaagd. In de praktijk 12
betekent dit dat binnen vierentwintig weken na datum besluitvorming een beslissing op het bezwaarschrift genomen moet zijn, zonder dat er sprake is van overschrijding van de beslistermijn. Naast het verdagen van de beslissing zijn er twee andere wettelijke mogelijkheden om de afhandelingstermijn te “verlengen”: opschorting en verdere uitstel. Opschorten Hiervan is sprake bij het herstellen van verzuim (waaronder het ontbreken van naam, adres, dagtekening, omschrijving besluit, grond van bezwaar). De termijn wordt dan opgeschort vanaf de dag dat de brief wordt verzonden om het verzuim te herstellen tot de dag waarop het verzuim is hersteld of de daarvoor gegeven termijn voorbij is. Verder uitstellen Op grond van artikel 7:10, vierde lid, Awb is het verder uitstellen van de beslistermijn mogelijk als: a. alle belanghebbenden daarmee instemmen; b. de indiener van het bezwaarschrift daarmee instemt en andere belanghebbenden daardoor niet in hun belangen kunnen worden geschaad, of; c. dit nodig is in verband met de naleving van wettelijke procedurevoorschriften. Het verder uitstellen van de termijn doet zich met name voor als dit met bezwaarde tijdens een informeel overleg is afgesproken. Zo kan tijdens het informeel overleg zijn afgesproken dat er nog zaken uitgezocht moeten worden of dat bezwaarde nog wil nadenken over het wel of niet voortzetten van zijn bezwaarschrift.
Het uitgangspunt hierbij is dan altijd dat bezwaarde hier zelf instemt met een uitstel van de termijn en dat dit ook schriftelijk aan bezwaarde wordt bevestigd. Redelijke termijn Zelfs wanneer gebruik gemaakt wordt van de wettelijke mogelijkheden om een bezwaartermijn te verlengen, geldt er een redelijke termijn als uitgangspunt voor de afdoening van bestuursrechtelijke geschillen. Om bezwaarden niet te lang in onzekerheid te laten zitten, is het goed om de termijnen zo kort mogelijk te houden en zelfs bij wederzijds goedvinden de termijnen niet maandenlang uit te stellen. Doorlooptijden De gemiddelde afdoeningstermijn bedroeg per bezwaarschrift afgerond naar boven 14 weken. Dit betreft een gemiddelde looptijd vanaf binnenkomst van het bezwaarschrift tot het afronden van de zaak, zowel door intrekking als door een beslissing op bezwaar. Omgerekend naar de wettelijke behandeltermijn (12 weken, gerekend vanaf de dag na afloop van de bezwaartermijn + 6 weken verdaging) is de gemiddelde behandeltijd van alle bezwaarschriften afgerond naar boven 10 weken. Van 66 bezwaarschriften is de afhandeltermijn met zes weken verdaagd. Vorig jaar was dat bij 47 bezwaarschriften het geval.
13
In bovenstaande tabel is de gemiddelde doorlooptijd per afgehandelde zaak schematisch weergegeven. Dit betreft alleen de zaken waarin advies is uitgebracht door de commissie. De blauwe lijn is de termijn die de commissie nodig had om advies uit te brengen. De rode lijn (bob = beslissing op bezwaar) is de termijn die het bestuursorgaan nodig had om tot zijn beslissing te komen nadat de commissie advies heeft uitgebracht. Van alle ingediende bezwaarschriften is 93,33% binnen de termijn afgehandeld. Vorig jaar was dit nog 91,22 %. Negen bezwaarschriften zijn buiten de termijn afgehandeld. Dit betrof de volgende zaken: 1. een bezwaarschrift tegen een geweigerde omgevingsvergunning voor parkeerplaatsen; 2. een bezwaarschrift tegen een besluit van de raad tot afwijzing van een verzoek om opheffing van geheimhouding; 3. een bezwaarschrift tegen het afwijzen van een Woo-verzoek; 4. een bezwaarschrift tegen het gedeeltelijk toekennen van een Woo-verzoek; 5. een bezwaarschrift tegen het afwijzen van een vervoersvoorziening; 6. een bezwaarschrift tegen het opleggen van een boete in verband met schending van de inlichtingenplicht Participatiewet; 7. een bezwaarschrift tegen het afbouwen van de indicatie voor hulp bij het huishouden; 8. een bezwaarschrift tegen een omgevingsvergunning voor het legaliseren van een berging; 9. een bezwaarschrift tegen het toepassen van inkomensvrijlating.
In zaak 1, 5, 6 en 9 heeft het lang geduurd voordat er een beslissing op bezwaar is genomen. In twee van deze zaken is het college contrair gegaan, hetgeen vaak meer tijd kost in verband met een zorgvuldige motivering. In zaak 2 en 4 heeft het advies van de commissie wat langer op zich laten wachten en in zaak 3 en 7 heeft het langer geduurd voordat er een hoorzitting gepland kon worden. In zaak 8 betrof het een lastig onderwerp, waar zowel door de commissie als door het college de tijd is genomen om dit zorgvuldig te behandelen.
§ 2.8. Beroepsprocedures Van de bezwaarschriften die in 2024 binnengekomen zijn, is op het moment van opstellen van het jaarverslag in elf gevallen een voorlopige voorziening aangevraagd en in tien gevallen beroep ingesteld. Het betrof de volgende zaken: 14
Voorlopige voorzieningen: 1. Een voorlopige voorziening tijdens beroep tegen het afwijzen van de energietoeslag. 2. Een voorlopige voorziening tijdens beroep tegen het verlenen van een omgevingsvergunning voor het plaatsen van een woonwagen. 3. Een voorlopige voorziening tijdens bezwaar tegen een last onder dwangsom voor het hebben van onvoldoende parkeerplaatsen. 4. Een voorlopige voorziening tijdens hoger beroep tegen een last onder dwangsom voor het hebben en gebruiken van 4 bouwwerken in strijd met de bestemming. 5. Een voorlopige voorziening tijdens beroep tegen een last onder dwangsom voor het hebben van onvoldoende parkeerplaatsen en een geweigerde omgevingsvergunning. 6. Een voorlopige voorziening tijdens beroep tegen een geweigerde omgevingsvergunning voor de aanleg van parkeerplaatsen. 7. Een voorlopige voorziening tijdens bezwaar tegen het afwijzen van een handhavingsverzoek in verband met overlast van een kachel. 8. Een voorlopige voorziening tijdens bezwaar tegen het opschorten van de bijstandsuitkering. 9. Een voorlopige voorziening tijdens bezwaar tegen het opschorten van de bijstandsuitkering. 10. Een voorlopige voorziening tijdens bezwaar tegen de verleende omgevingsvergunning voor het kappen van 2 bomen. 11. Een voorlopige voorziening tijdens hoger beroep tegen het afwijzen van een verzoek om verlenging van de begunstigingstermijn.
In de zaken 1, 2, 3, 5, 6, 7 en 10 is het verzoek afgewezen. In zaak 4 is het verzoek gedeeltelijk toegewezen. In de zaken 8 en 9 is het verzoek ingetrokken en in zaak 11 is het verzoek toegewezen. Beroep: 1. Een beroep tegen de verleende omgevingsvergunning voor het plaatsen van een woonwagen. 2. Een beroep tegen de geweigerde omgevingsvergunning voor het realiseren van parkeerplaatsen. 3. Een beroep tegen een nieuwe last onder dwangsom voor het hebben van onvoldoende parkeerplaatsen. 4. Een hoger beroep tegen een last onder dwangsom voor het hebben en gebruiken van 4 bouwwerken in strijd met de bestemming. 5. Een beroep tegen het intrekken van een huisnummer. 6. Een beroep tegen de invordering van verbeurde dwangsommen. 7. Een beroep tegen het afwijzen van een handhavingsverzoek in verband met overlast van een kachel. 8. Een beroep tegen de verleende omgevingsvergunning voor het plaatsen van damwanden. 9. Een beroep tegen het niet tijdig beslissen op een Woo-verzoek. 10. Een beroep tegen een verleende omgevingsvergunning voor het verbouwen van een woning. In zaak 1 heeft de rechtbank uitspraak gedaan en is het beroep ongegrond verklaard. In de overige zaken loopt de beroepsprocedure nog.
15
§ 2.9. Conclusies en aanbevelingen In het vorige jaarverslag heeft de commissie een aantal aanbevelingen gedaan. Zo heeft de commissie geadviseerd meer aandacht te geven aan de motivering van de besluiten. In het jaarverslag over 2023 heeft de commissie aangegeven dat in 17% van alle behandelde zaken geadviseerd was het besluit in stand te laten onder aanvulling van de motivering. In 2024 ligt dit percentage op 11%. De commissie ziet hierin een mooie verbetering. In de vorige verslagen heeft de commissie het punt van het voorbereiden van hoorzitting door middel van een standpuntbepaling, besproken. Hoewel het niet de verplichte werkwijze is, merkt de commissie op dat veel van de vertegenwoordigers van de bestuursorganen zich op de hoorzitting voorbereiden door middel van een schriftelijke standpuntbepaling. Deze wordt dan nog vóór de hoorzitting met bezwaarde en eventueel belanghebbende(n) gedeeld, waardoor de behandeling van het bezwaarschrift op de hoorzitting efficiënter verloopt. De commissie ziet een stijgende lijn in het aantal zaken die op deze wijze worden voorbereid, maar benadrukt bij deze de wens om deze werkwijze te bestendigen. Het valt de commissie op dat in de besluiten regelmatig enkel het belang van de aanvrager wordt meegenomen. Hierdoor mist de afweging van andere belangen in het besluit in primo.
Graag doet de commissie op dit punt een aanbeveling en adviseert om in de besluiten meer aandacht te besteden aan het afwegen van alle betrokken belangen. Daarnaast heeft de commissie gemerkt dat het doorpakken bij verbeurde dwangsommen niet consistent lijkt te gebeuren. De commissie adviseert bij de uitvoering hier alert op te zijn. Tenslotte kijkt de commissie positief terug op het afgelopen jaar en de samenwerking tussen de commissie en het secretariaat. Ook waardeert de commissie de inzet van de vertegenwoordigers van de bestuursorganen die bijdraagt aan de goede behandelingen van de bezwaarschriften.
16
Hoofdstuk 3
De gemeente Harderwijk
§ 3.1. Hoorzittingen De commissie heeft in 2024 elf hoorzittingen gehouden. De voorzitter heeft de bevoegdheid om een bezwaarschrift niet op een hoorzitting te behandelen. Om zo efficiënt mogelijk te werken en inwoners niet onnodig uit te nodigen voor een hoorzitting, kan in sommige gevallen horen achterwege blijven. Te denken valt aan situaties die zo duidelijk zijn dat er geen twijfel mogelijk is wat de uitkomst zal worden van het advies van de commissie. Een hoorzitting heeft in dat geval geen toegevoegde waarde meer. Zo zal een bezwaarschrift waar een formeel gebrek aan kleeft, bijvoorbeeld doordat het bezwaarschrift te laat is ingediend, niet op een hoorzitting worden behandeld. De bezwaarde wordt uiteraard wel nog in de gelegenheid gesteld om aan te geven waarom hij het bezwaarschrift te laat heeft ingediend. Blijft een (geldige) reden achterwege, dan kan de voorzitter besluiten om van horen af te zien en wordt er geadviseerd om het bezwaarschrift nietontvankelijk te verklaren. Bezwaarden en andere belanghebbenden krijgen een brief waarin wordt aangekondigd wanneer de commissie voornemens is het bezwaarschrift te behandelen. Hierop kunnen partijen aangeven dat ze geen gebruik willen maken van de mogelijkheid te worden gehoord. De commissie zal hier in de meeste gevallen gehoor aan geven.
Pas als de commissie geen gedegen advies kan uitbrengen wegens een gebrek aan informatie, zal zij in dat geval toch besluiten alle partijen uit te nodigen voor een hoorzitting. In een enkele situatie blijkt dat een bezwaarschrift toch niet-ontvankelijk wordt verklaard nadat er een hoorzitting heeft plaatsgevonden. In dat geval was er twijfel over de ontvankelijkheid van het bezwaarschrift of is tijdens de hoorzitting gebleken dat het bezwaarschrift niet-ontvankelijk is. De Awb geeft aan dat wanneer er sprake is van een kennelijk niet-ontvankelijk bezwaarschrift, het horen achterwege mag blijven. In dat geval mag er geen enkele twijfel over de ontvankelijkheid bestaan. Is er twijfel, dan dient bezwaarde te worden gehoord.
§ 3.2. De beoordeling van de commissie De commissie heeft bij haar advisering de mogelijkheid om tot vier eindbeoordelingen te komen, namelijk niet-ontvankelijk, herroepen, in stand laten en in stand laten onder aanvulling van de motivering. Tot een niet-ontvankelijkheid komt de commissie indien er aan het bezwaarschrift formele gebreken kleven. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer er geen gronden van bezwaar zijn ingediend. Het kan ook zijn dat iemand niet als belanghebbende bij het bestreden besluit kan worden aangemerkt, of bezwaar maakt tegen een privaatrechtelijke dan wel feitelijke handeling of dat het bezwaarschrift te laat is ingediend. De commissie adviseert om het bestreden besluit in stand te laten indien het besluit op goede wijze tot stand is gekomen. Kleine motiveringsgebreken kunnen in bezwaar worden hersteld en leiden dus niet per se tot het herroepen van het bestreden besluit. Als een besluit niet voldoende is gemotiveerd, maar deze motivering wel hersteld kan worden, kan de commissie adviseren om het besluit in stand te laten onder aanvulling van de motivering. Indien het besluit op een (zeer) ondeugdelijke wijze tot stand is gekomen, of de motiveringsgebreken groot zijn, kan de commissie adviseren om het bestreden besluit te herroepen. Dat kan bijvoorbeeld 17
het geval zijn wanneer er een onjuiste wettelijke grondslag is gebruikt, dan wel dat het besluit in strijd is met de wettelijke bepalingen of het beleid. In 2024 zijn bij de commissie 142 bezwaarschriften binnengekomen. Eén zaak is voor behandeling naar de rechtbank doorgestuurd. Twee zaken zijn aangemerkt als een zienswijze en zijn naar het bestuursorgaan overgedragen. In vier zaken heeft de commissie geadviseerd het besluit te herroepen. In 30 zaken was geadviseerd om het besluit in stand te laten en in dertien zaken was het advies om het bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren. De commissie had in zeventien zaken geadviseerd om het besluit in stand te laten onder aanvulling van de motivering. In totaal zijn 65 bezwaarschriften ingetrokken. In 10 zaken is nog geen advies uitgebracht. Op deze zaken wordt hieronder meer toelichting gegeven. In het diagram hieronder is het bovenstaande weergegeven.
10%
3% niet-ontvankelijk
51%
23%
herroepen in stand laten
13%
aanvullen motivering ingetrokken
18
In de tabel hieronder is een overzicht opgenomen van alle bezwaarschriften, verdeeld naar onderwerp en de wijze van afhandeling c.q. het advies van de commissie.
Onderwerp
Advies Advies besluit in besluit stand Aanpassen/aanvullen herroepen laten motivering
Nietontvankelijk verklaren
Bezwaar ingetrokken Aantal
Apv GPK Handhaving / invordering
1
Omgevingsvergunning
1
1
2
5
4
4
14
6
6
2
8
22
1
2
3
10
14
5
21
42
3
13
22
3
3
2
3
7
13
65
129
Subsidie Wmo Participatiewet
2
3
1
9
5
Jeugdwet Verkeersbesluit
6
Woo Alcoholwet BRP
Overig
1
1
Totalen
4
30
17
Openstaand
10
Doorgestuurd
3
Totaal Harderwijk
142
Overige De groep “overige”, zoals weergegeven in het bovenstaande schema, bevat dit jaar zeven bezwaarschriften. Deze bezwaarschriften hadden betrekking op de volgende onderwerpen: -
Brief met onderwerp “schademelding”; Brief met mededeling dat een brief is doorgestuurd naar een ander bestuursorgaan; Afwijzing aanvraag tegemoetkoming planschade; Besluit verantwoording doorcentralisatie onderwijshuisvestingsmiddelen 2022; Besluit afwijzing aanvraag leerlingenvervoer; Huurverhoging buurthuis “de Tweeling”; Uiting van ongenoegen over het uitblijven van een brief over de witgoedactie. 19
Openstaande zaken Onder openstaande zaken worden de zaken verstaan die nog in behandeling zijn bij de commissie. De zaken waar al door de commissie advies is uitgebracht, maar nog geen beslissing op bezwaar is genomen, worden hier niet meegeteld. Deze zaken zijn immers al overgedragen aan het bestuursorgaan voor het nemen van de beslissing op bezwaar. Ten tijde van het opstellen van dit jaarverslag (op 17 maart 2025) staat de behandeling van 10 bezwaarschriften nog open. De behandeling van drie bezwaarschriften is aangehouden. In drie zaken wordt op het moment van het maken van dit verslag nog gewacht op het advies van de commissie. Vier zaken staan nog ingepland op een hoorzitting van de commissie. Bijzonderheden Er hebben zich twee afzonderlijke situaties voorgedaan. In één kwestie is een beslissing op bezwaar genomen zonder dat de commissie het advies heeft uitgebracht. In deze kwestie is door het college de bezwaarprocedure niet juist doorlopen. In een andere kwestie heeft de commissie geadviseerd het bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren waarna door de vakambtenaar is besloten toch geen beslissing op een bezwaarschrift voor te bereiden. Dit betrof een afwijzing van de aanvraag voor een parkeervergunning. De reden hiervoor was dat de partner van de betreffende persoon al een besluit had ontvangen en deze bezwaarde niet als belanghebbende kon worden aangemerkt.
§ 3.3. Ontvankelijkheid De commissie heeft dertien keer geadviseerd om een bezwaarschrift niet-ontvankelijk te verklaren. Te laat Drie bezwaarschriften zijn te laat (buiten de termijn van zes weken na bekendmaking van het besluit) ingediend. Aan bezwaarden is gevraagd naar de reden van het te laat indienen van het bezwaarschrift. Vervolgens is beoordeeld of het te laat indienen van het bezwaarschrift bezwaarde kan worden aangerekend. In juridische termen is er beoordeeld of er sprake is van een verschoonbare termijnoverschrijding. In deze gevallen bestond er geen twijfel over dat er geen sprake was van een verschoonbare termijnoverschrijding. Geen belanghebbende Alleen een belanghebbende in de zin van de Awb kan bezwaar maken. Bij twee bezwaarschriften kon de indiener van het bezwaarschrift niet als belanghebbende worden aangemerkt. Geen procesbelang In één zaak was er sprake van het ontbreken van het procesbelang. Dit bezwaarschrift is daarom ook niet-ontvankelijk verklaard. Procesbelang is het belang dat bezwaarde heeft bij de uitkomst van een procedure. Bezwaarde moet met de procedure kunnen bereiken wat hij ermee beoogt. Het procesbelang ontbreekt bijvoorbeeld als het besluit waartegen bezwaar is ingediend, inmiddels is ingetrokken of ten gunste van bezwaarde is gewijzigd. Geen besluit Een bezwaarschrift kan slechts tegen een besluit in de zin van de Awb worden ingediend.
Bij zes bezwaarschriften die zijn ingediend, was er geen sprake van een besluit waardoor de bezwaarschriften niet-ontvankelijk zijn verklaard.
20
Niet voldaan aan indieningsvereisten Bij één bezwaarschrift was niet voldaan aan de indieningsvereisten. Een bezwaarschrift dient gronden te bevatten en het bezwaarschrift dient te zijn ondertekend. Aan bezwaarden is een termijn geboden om dit te herstellen, maar hier hebben bezwaarden geen gebruik van gemaakt.
§ 3.4. Informeel overleg Op het moment dat er een bezwaarschrift is ingediend, en dit door het secretariaat van de commissie niet als kennelijk niet-ontvankelijk is aangemerkt, wordt in de ontvangstbevestiging de mogelijkheid geboden tot een informeel overleg met de betreffende vakambtenaar. De commissie heeft geen bemoeienis met de toepassing van dit informele overleg (ook wel “methode Overijssel” genoemd). De toepassing ervan is echter wel van invloed op de procedure en de wijze van afhandeling van de bezwaarschriften. Er zijn 87 bezwaarden benaderd voor een informeel overleg. Dit heeft ertoe geleid dat er 65 bezwaarschriften zijn ingetrokken. Van de 65 bezwaarschriften die zijn ingetrokken, was bij 31 gevallen sprake van een herzien besluit. Vermoedelijk is in deze gevallen tijdens de fase van het informeel overleg door het bestuursorgaan geconstateerd dat het besluit niet helemaal juist was en is dit besluit hersteld. Het percentage van het aantal bezwaarschriften dat door middel van het informeel overleg is afgedaan bedraagt 75%. Vorig jaar was dat 56%. Dit betreft het totaal aantal ingetrokken bezwaarschriften ten opzichte van het aantal zaken waarbij informeel overleg is aangeboden.
§ 3.5. Contraire besluiten Nu de commissie enkel adviseert aan het bestuursorgaan, heeft het bestuursorgaan de mogelijkheid om af te wijken van het advies van de commissie. Gelet op de Awb geldt voor een contrair besluit wel een verzwaarde motiveringsplicht. In het besluit moet worden aangegeven wat de reden is voor het afwijken van het advies van de commissie. Wanneer tegen een dergelijk besluit beroep wordt ingesteld, zal de rechter het advies van de commissie zwaar laten wegen. Bij het nemen van de beslissingen op bezwaar is dit jaar één keer door het bestuursorgaan van de door de commissie uitgebrachte advies afgeweken. Dit betrof een bezwaarschrift tegen het besluit tot het opleggen van een last onder dwangsom. Het college had besloten aan bezwaarde een last onder dwangsom op te leggen voor het in strijd met de omgevingsvergunning gebruiken van een perceel. De commissie had geconcludeerd dat het college op onjuiste gronden heeft geconcludeerd dat er sprake is van een overtreding omdat er geen sprake is van handelen in strijd met de verleende omgevingsvergunning. De commissie had derhalve geadviseerd om het besluit te herroepen. Het college heeft het advies van de commissie niet gevolgd en besloten het besluit niet herroepen, maar slechts de wettelijke grondslag van de overtreding te wijzigen.
In alle overige gevallen zijn de adviezen van de commissie bij het nemen van de beslissing op bezwaar gevolgd, behoudens de zaken waarin er nog geen beslissing op bezwaar is genomen. Dit betreft tien zaken.
21
§ 3.6. Verschillen Zoals al is aangegeven zijn er in 2024 142 bezwaarschriften ingediend. In 2023 waren dat er 173. In 2022 waren dat er 223. In 2022 hadden we te maken met een piek in het aantal bezwaarschriften. Het aantal is in 2023 weer genormaliseerd. Ten opzichte van de voorgaande jaren hebben we nu te maken met een lichte daling in het aantal bezwaarschriften.
totaal aantal bezwaarschriften per jaar 250 200 150 100 50
0 2021
2022
2023
2024
Uit onderstaande grafiek blijkt dat op diverse gebieden het aantal bezwaarschriften is toegenomen dan wel is afgenomen. Zo valt op dat er een lichte stijging is in het aantal bezwaarschriften op het gebied van handhaving en Wmo. Daarnaast is een behoorlijke stijging in het aantal bezwaarschriften over de verkeersbesluiten. Het aantal bezwaarschriften in de categorie “omgevingsvergunningen” en “Participatiewet” is wel gedaald. Vermoedelijk hebben deze ontwikkelingen te maken met de algemene daling van het aantal bezwaarschriften ten opzichte van het vorige jaar.
Grafiektitel 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0
2022
2023
2024
22
§ 3.7. Doorlooptijden Op grond van artikel 7:10 Awb dient een bestuursorgaan binnen twaalf weken, gerekend vanaf de dag na die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken, een beslissing te nemen. Op grond van het derde lid kan een beslissing met zes weken worden verdaagd. In de praktijk betekent dit dat binnen vierentwintig weken na datum besluitvorming een beslissing op het bezwaarschrift genomen moet zijn, zonder dat er sprake is van overschrijding van de beslistermijn. Naast het verdagen van de beslissing zijn er twee andere wettelijke mogelijkheden om de afhandelingstermijn te “verlengen”: opschorting en verdere uitstel. Opschorten Hiervan is sprake bij het herstellen van verzuim (waaronder geldt het ontbreken van naam, adres, dagtekening, omschrijving besluit, grond van bezwaar). De termijn wordt dan opgeschort vanaf de dag dat de brief wordt verzonden om het verzuim te herstellen tot de dag waarop het verzuim is hersteld of de daarvoor gegeven termijn voorbij is. Verder uitstellen Op grond van artikel 7:10, vierde lid, Awb is het verder uitstellen van de beslistermijn mogelijk als: a. alle belanghebbenden daarmee instemmen; b. de indiener van het bezwaarschrift daarmee instemt en andere belanghebbenden daardoor niet in hun belangen kunnen worden geschaad, of; c. dit nodig is in verband met de naleving van wettelijke procedurevoorschriften.
Het verder uitstellen van de termijn doet zich met name voor als dit met bezwaarde tijdens een informeel overleg is afgesproken. Zo kan tijdens het informeel overleg zijn afgesproken dat er nog zaken uitgezocht moeten worden of dat bezwaarde nog wil nadenken over het wel of niet voortzetten van zijn bezwaarschrift. Het uitgangspunt hierbij is dan altijd dat bezwaarde hier zelf instemt met een uitstel van de termijn en dat dit ook schriftelijk aan bezwaarde wordt bevestigd. Redelijke termijn Zelfs wanneer gebruik gemaakt wordt van de wettelijke mogelijkheden om een bezwaartermijn te verlengen, geldt er een redelijke termijn als uitgangspunt voor de afdoening van bestuursrechtelijke geschillen. Om bezwaarden niet te lang in onzekerheid te laten zitten, is het goed om de termijnen zo kort mogelijk te houden en zelfs bij wederzijds goedvinden de termijnen niet maandenlang uit te stellen. Doorlooptijden De gemiddelde afdoeningstermijn bedroeg per bezwaarschrift naar boven afgerond 13 weken. Dit betreft een gemiddelde looptijd vanaf binnenkomst van het bezwaarschrift tot het afronden van de zaak, zowel door intrekking als door een beslissing op bezwaar. Omgerekend naar de wettelijke behandeltermijn (12 weken, gerekend vanaf de dag na afloop van de bezwaartermijn + 6 weken verdaging) is de gemiddelde behandeltijd van alle bezwaarschriften 8 weken.
Van 43 bezwaarschriften is de afhandeltermijn met zes weken verdaagd. Het jaar hiervoor waren dit 73 bezwaarschriften. Dit aantal is dus flink gedaald.
23
gemiddelde doorlooptijden in weken
2024
9,4
2023
4,1
8,6
0
2
4
4,3
6
8 advies
10
12
14
16
bob
In bovenstaande tabel is de gemiddelde doorlooptijd per afgehandelde zaak schematisch weergegeven. Dit betreft alleen de zaken waarin advies is uitgebracht door de commissie. De blauwe lijn is de termijn die de commissie nodig had om advies uit te brengen. De oranje lijn (bob = beslissing op bezwaar) is de termijn die het bestuursorgaan nodig had om tot zijn beslissing te komen nadat de commissie advies heeft uitgebracht. Van alle afgehandelde bezwaarschriften is 93% binnen de termijn afgehandeld. Tien bezwaarschriften zijn buiten de termijn afgehandeld. Dit betrof de volgende zaken: 1. een bezwaarschrift tegen het besluit tot het afwijzen aanvraag uitkering voor levensonderhoud op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen; 2. een bezwaarschrift tegen het besluit tot het opleggen van een last onder dwangsom voor het overschrijven van geluidsnormen; 3. twee bezwaarschriften tegen het besluit op grond van de Participatiewet (vaststellen van het resterend vrij te laten vermogen); 4. een bezwaarschrift tegen het besluit tot het weigeren van de omgevingsvergunning voor het vernieuwen en uitbreiden van een woning; 5. een bezwaarschrift tegen het besluit tot het weigeren van de omgevingsvergunning voor het transformeren van een gebouw; 6. een bezwaarschrift tegen het besluit tot het opleggen van een last onder dwangsom; 7.
een bezwaarschrift tegen het besluit tot het afwijzen van de aanvraag woonkostenvergoeding; 8. een bezwaarschrift tegen de brief waarin is medegedeeld dat de zaak is doorgestuurd naar een ander bestuursorgaan; 9. een bezwaarschrift tegen het besluit tot het afwijzen van het handhavingsverzoek. In de zaken genoemd onder 2, 6, 7 en 9 is door de commissie tijdig geadviseerd, maar heeft het langer geduurd voordat de beslissing op bezwaar werd genomen. In de onder 1, 3, 4, 5, en 8 genoemde zaken heeft de commissie het advies vrij laat in de procedure uitgebracht, waardoor het voor het college wellicht lastig was om de beslissing op bezwaar tijdig te nemen.
24
§ 3.8. Beroepsprocedures Van de bezwaarschriften die in 2024 zijn binnengekomen, is op het moment van opstellen van het jaarverslag in zes gevallen beroep ingesteld tegen de beslissing op bezwaar. Het betrof de volgende zaken: -
-
een beroep tegen de afwijzing van een handhavingsverzoek inzake geparkeerde voertuigen; een beroep tegen het besluit om een prijs als vermogensbestanddeel aan te merken; een beroep tegen een opgelegde last onder dwangsom inzake het zonder omgevingsvergunning verrichten van bouwactiviteiten en het gebruik van gronden in strijd met de bestemming; een beroep tegen het afwijzen van bijzondere bijstand; een beroep tegen een opgelegde last onder dwangsom inzake de brandveiligheid en het plaatsen van zonnepanelen en buitenunits zonder de benodigde omgevingsvergunning; een beroep tegen geweigerde omgevingsvergunning voor het vernieuwen en uitbreiden van een bestaande uitbouw.
In de derde genoemde zaak is het college contrair gegaan aan het advies van de commissie. In alle overige gevallen heeft het bestuursorgaan het advies van de commissie gevolgd. Verder moet nog worden vermeld dat alle bovengenoemde procedures nog lopen en er door de rechtbank nog geen uitspraken zijn gedaan. Er is één keer een voorlopige voorziening aangevraagd tegen een opgelegde last onder dwangsom om een kapschuur te verwijderen. Het verzoek om de voorlopige voorziening is afgewezen.
§ 3.9.
Conclusies en aanbevelingen
In het vorige jaarverslag heeft de commissie een aantal aanbevelingen gedaan. Zo heeft de commissie geadviseerd meer aandacht te geven aan de motivering van de besluiten. In het jaarverslag over 2023 heeft de commissie aangegeven dat in 15% van alle behandelde zaken geadviseerd was het besluit in stand te laten onder aanvulling van de motivering. In 2024 ligt dit percentage op 13%. De commissie ziet hierin een bemoedigende ontwikkeling. Daarnaast heeft de commissie in het vorig jaarverslag het belang van het evenredigheidsbeginsel aangestipt. De commissie merkt dat door de bestuursorganen hier wel aandacht aan wordt besteed, maar vaak in de reactie op het bezwaarschrift. De commissie blijft bij de aanbeveling om in het primaire besluit al aandacht te besteden aan dit beginsel. Het valt de commissie op dat in de besluiten regelmatig enkel het belang van de aanvrager wordt meegenomen. Hierdoor mist de afweging van andere belangen in het besluit in primo. De commissie adviseert om in de besluiten meer aandacht te besteden aan het afwegen van alle betrokken belangen. Tenslotte kijkt de commissie positief terug op het afgelopen jaar en de samenwerking tussen de commissie en het secretariaat. Ook waardeert de commissie de inzet van de vertegenwoordigers van de bestuursorganen die bijdraagt aan de goede behandelingen van de bezwaarschriften.
25
Hoofdstuk 4
De gemeente Zeewolde
§ 4.1. Hoorzittingen De commissie heeft in 2024 tien hoorzittingen gehouden. De voorzitter heeft de bevoegdheid om een bezwaarschrift niet op een hoorzitting te behandelen. Om zo efficiënt mogelijk te werken en inwoners niet onnodig uit te nodigen voor een hoorzitting, kan in sommige gevallen horen achterwege blijven. Te denken valt aan situaties die zo duidelijk zijn dat er geen twijfel mogelijk is wat de uitkomst zal worden van het advies van de commissie. Een hoorzitting heeft in dat geval geen toegevoegde waarde meer. Zo zal een bezwaarschrift waar een formeel gebrek aan kleeft, bijvoorbeeld doordat het bezwaarschrift te laat is ingediend, niet op een hoorzitting worden behandeld. De bezwaarde wordt uiteraard wel nog in de gelegenheid gesteld om aan te geven waarom hij het bezwaarschrift te laat heeft ingediend. Blijft een (geldige) reden achterwege, dan kan de voorzitter besluiten om van horen af te zien en wordt er geadviseerd om het bezwaarschrift nietontvankelijk te verklaren. Bezwaarden en andere belanghebbenden krijgen een brief waarin wordt aangekondigd wanneer de commissie voornemens is het bezwaarschrift te behandelen. Hierop kunnen partijen aangeven dat ze geen gebruik willen maken van de mogelijkheid te worden gehoord. De commissie zal hier in de meeste gevallen gehoor aan geven.