Jaarrekening 2025 inclusief controleverklaring accountant
Tekst van het document
Wat zouden we doen in 2025? We actualiseren ons beleid op het gebied van water Het beleid op het gebied van riolering en waterzuivering wordt geactualiseerd, waarbij wordt ingezet op risicogestuurd rioolbeheer. Te denken valt aan het programma water en riolering, het uitvoeringsprogramma wateroverlast, het kostendekkingsplan en het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW). Stand van zaken (indicator)
54
Stand van zaken (toelichting) We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde programma Water en Riolering 2025 - 2029. Hiervoor is in deze planperiode een investeringsbudget beschikbaar van 14,7 miljoen en een jaarlijks exploitatiebudget van ongeveer 1,5 miljoen. Denk hierbij aan het in stand houden, verbeteren en klimaatbestendig maken van ons bestaande stedelijk watersysteem, door middel van reparatie, renovatie en vervanging , het uitvoeren van diverse onderzoeken en het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte.
We zetten pilots voor een integrale aanpak van riool en wegen op Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) In 2025 is de voorbereiding gestart voor de herinrichting van de Torenlaan, met veel aandacht voor een water-robuuste en klimaatbestendige inrichting. Ook is de daadwerkelijke voorbereiding van de Markt 2.0 in 2025 van start gegaan. De Markt is een erg gevoelige locatie voor wateroverlast. In de uitwerking van de Markt worden hiervoor maatregelen genomen, waardoor de kans op (extreme) wateroverlast als gevolg van klimaatverandering in de toekomst substantieel zal verminderen.
Wat wilden we bereiken? Leningen Toekomstbestendig wonen We continueren de beschikbaarheid van leningen voor Ermelose bewoners om hun woning te verduurzamen en toekomstbestendig te maken. Sinds enkele jaren is dit mogelijk via de Stichting Volkshuisvesting Nederland (SVn). Het gaat om een revolverend fonds met een laag rentepercentage.
Wat zouden we doen in 2025? We zetten de leningen voor Toekomstbestendig Wonen voort In 2025 en verder wordt het verstrekken van leningen aan bewoners voor het verduurzamen en toekomstbestendig maken van de particuliere woningvoorraad gecontinueerd. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Provinciale Staten heeft een nieuwe verordening voor de toekomst bestendig wonen lening vastgesteld. Hiermee is er weer co-financiering beschikbaar. De vernieuwde lokale verordening is door de raad vastgesteld in het vierde kwartaal van 2025. Vanaf februari 2026 is het weer mogelijk om aanvragen in te dienen.
Wat wilden we bereiken? Lokaal Hitteplan We zorgen dat we een lokaal hitteplan beschikbaar hebben. Dit communicatieplan zorgt ervoor dat bij afkondiging van het Nationaal Hitteplan kwetsbare groepen ook via de gemeente het signaal krijgen om maatregelen te nemen, zodat gezondheidsproblemen zo veel als mogelijk worden voorkomen en beperkt.
Wat zouden we doen in 2025? We stellen het lokaal hitteplan vast en implementeren dit Stand van zaken (indicator)
55
Stand van zaken (toelichting) Het lokaal hitteplan is in mei 2025 door het college vastgesteld. In het traject van het Masterplan Openbare Ruimte is hitte als thema opgenomen voor het uitwerken van maatregelen op het niveau van gebied, gebouw en gezondheid.
Wat wilden we bereiken? Minder CO2 uitstoot We streven naar minder uitstoot van CO2. De CO2-prestatieladder is een softwaretool die daarbij kan ondersteunen.
Wat zouden we doen in 2025? We vervangen de CO2-prestatieladder In 2024 is de CO2-prestatieladder geëvalueerd en is er besloten ter vervanging van de CO2-prestatieladder een intern CO2-reductiebeleid te laten onderzoeken en ontwikkelen. Dit zal na vaststelling van de visie en het uitvoeringsprogramma Duurzaamheid 2025-2028 verder opgepakt worden. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) In de visie en uitvoeringsprogramma duurzaamheid is opgenomen dat Ermelo het goede voorbeeld geeft als regisseur van de transitie naar een duurzame samenleving. Hiermee worden naast CO2 ook andere aspecten van duurzaamheid betrokken. De monitoring hiervan wordt gedaan met het Dashboard duurzaamheid die wordt gebouwd in 2025-2026.
Wat wilden we bereiken? Regionale energiestrategie (RES) In regionaal verband (RES) werken we verder aan onze energiestrategie. Elke regio moet een RES maken waar staat hoe de regio en daarmee ook gemeente Ermelo een bijdrage wil leveren aan het Klimaatakkoord. We werken regionaal verder aan de actualisatie en implementatie van de RES.
Wat zouden we doen in 2025? We besteden aandacht aan netcongestie Daarnaast krijgt de energie infrastructuur onder druk van de netcongestie steeds meer aandacht. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Er wordt gewerkt aan de uitbreiding en het verzwaren van het elektriciteitsnet op twee niveaus. Voor het middenspanningnet wordt er toegewerkt naar een definitief ontwerp voor het kabeltracé rondom de bebouwde kom van Ermelo. De start van de uitvoering hangt samen met het realiseren van de benodigde stikstofruimte door Liander. Voor verzwaring van het laagspanningsnet wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van een buurtrealisatieplan voor wijk Oost in Ermelo. Daarnaast wordt verder gewerkt aan het uitvoeren van buurtrealisatieplan West. Tenslotte vindt op ambtelijk en bestuurlijk niveau overleg plaats met de Provincie en Liander over de beschikbare ruimte op onderstation Harderwijk en op welke wijze op het verdelen van schaarse energie gestuurd kan worden.
We herijken de RES naar een 2.0 versie Er wordt toegewerkt naar de RES herijking 2.0.
56
Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) De RES voortgangsrapportage is vastgesteld en ingediend. De splitsing van de RES Noord-Veluwe in EHPZ en Kop van de Veluwe is afgerond.
We werken de plannen uit de RES 1.0 uit De plannen uit de RES 1.0 worden verder uitgewerkt naar concrete lokale energieprojecten, zoals bijvoorbeeld het windpark Horst en Telgt. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) De ruimtelijke procedures voor grootschalige opweklocaties (zon- en wind) zijn afgerond behoudens uitspraak Raad van State voor het windpark.
Wat wilden we bereiken? Stimuleringsregeling verduurzaming We continueren de beschikbaarheid van leningen voor Ermelose verenigingen en stichtingen zonder winstoogmerk om hun pand te verduurzamen. Ook dit verloopt via de SVn. Het gaat om een revolverend fonds met een laag rentepercentage.
Wat zouden we doen in 2025? We zetten leningen voor verduurzaming voort en evalueren deze regeling In 2025 en verder wordt het verstrekken van leningen aan verenigingen en stichtingen zonder winstoogmerk ten behoeve van het verduurzamen van hun onroerend goed gecontinueerd. In 2025 wordt bekeken of aanpassing van de verordening noodzakelijk is. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) De verordening voor de stimuleringslening is door Provinciale Staten aangepast. De raad heeft de vernieuwde verordening vastgesteld.
Wat wilden we bereiken? Stortplaats Zanderij weer toegankelijk De voormalige stortplaats aan de Zanderij richten we opnieuw in. Daarbij worden de gezondheidsrisico's weggenomen en het gebied mogelijk weer (deels) toegankelijk gemaakt voor publiek.
Wat zouden we doen in 2025? We realiseren inrichtingsvariant 3 voor de voormalige stortplaats Het advies- en ingenieursbureau TAUW heeft een variantenstudie ten behoeve van de herinrichting van de voormalige stortplaats Zanderij uitgevoerd. De raad heeft besloten om inrichtingsvariant 3 te realiseren. Dit betreft het plaatsen van een nieuw stevig hekwerk in combinatie met het deels openstellen van het gebied. De planning is om inrichtingsvariant 3 uiterlijk in 2025 te realiseren. Stand van zaken (indicator)
57
Stand van zaken (toelichting) Inrichtingsvariant 3 is conform planning en binnen het gestelde budget gerealiseerd. De werkzaamheden omvatten de plaatsing van een nieuw hekwerk en de aanleg van een bospad. Begin april 2025 is het gebied officieel opengesteld door de wethouder. In het vierde kwartaal van 2025 zijn extra mogelijkheden in het gebied voor biodiversiteit gecreëerd door de plaatsing van vogelnestkastjes en insectenhotels. In december 2025 is het project definitief afgerond waarbij de wethouder in samenwerking met Scouting Alexandergroep de laatste hand aan de inrichting heeft gelegd.
Wat wilden we bereiken? Toekomstbestendig Veldzicht Met Toekomstbestendig Veldzicht werken we in samenwerking met ondernemers, Rabobank en Liander aan een toekomstbestendig bedrijventerrein. Hierbij wordt ingezet op de energietransitie, tenderend naar elektriciteit neutraliteit in 2030 en circulariteit en klimaatbestendigheid in 2040.
Wat zouden we doen in 2025? We geven uitvoering aan de pilot Smart Energy Hub Vanaf 2021 wordt er toegewerkt naar een slim energiesysteem (Smart Energy Hub) op Veldzicht. Hiervoor zijn de benodigde technische, organisatorische en juridische onderzoeken uitgevoerd. In 2024 is de Velzichtse Energiecoöperatie opgericht en wordt bepaald of Veldzicht door kan als pilot voor provincie Gelderland om stroom onderling tussen bedrijven te mogen uitwisselen. Afhankelijk van de uitkomst krijgt dit in 2025 een vervolg. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) De ondertekening van de groepstransportaansluiting door Liander en de Veldzichtse Energie Coöperatie heeft in november 2025 plaatsgevonden.
Wat wilden we bereiken? Transitievisie Warmte In de transitievisie warmte staat aangegeven in welke wijken voor 2030 een start wordt gemaakt met het zetten van stappen richting aardgasvrij. Op basis van deze visie zetten we in op het isoleren van woningen, zodat er met name de woningen met slechte energielabels worden aangepakt.
Wat zouden we doen in 2025? We zetten het lokaal isolatieprogramma voort In 2024 is gestart met het lokale isolatieprogramma. Hierin worden woningen met energielabels D- en lager aangepakt. Woningeigenaren kunnen middels hiervoor beschikbare Rijksmiddelen extra subsidie en ondersteuning krijgen om de energievraag van de woning te verlagen. Dit loopt ook door in 2025. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het lokale isolatieprogramma is in uitvoering conform planning. Bewoners zijn via verschillende kanalen gewezen op de mogelijkheid om te isoleren met subsidie en het bijbehorende ondersteuningsaanbod. Voor de volgende fase is een Europese aanbesteding in gang gezet. De uitvoering van het isolatieprogramma kan hiermee in 2026 verder worden voortgezet.
Wat wilden we bereiken? Wijk van de Toekomst
58
De wijk van de toekomst is de eerste Ermelose wijk waar sinds enkele jaren op wijkniveau gewerkt wordt aan een aardgasvrije toekomst. Deze transitie zetten we voort. Doel is om uiterlijk in 2027 alle huurwoningen te hebben voorzien van een hybride warmtepomp en particuliere eigenaren gedurende de looptijd zo veel als mogelijk stappen te laten zetten richting een aardgasvrije woning.
Wat zouden we doen in 2025? We activeren bewoners Er worden diverse activerende bijeenkomsten in de wijk georganiseerd over isoleren, warmtepompen en ventilatie. Daarnaast worden bewoners met elkaar in contact gebracht om bij elkaar te kijken en successen te delen. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Er zijn diverse activiteiten voor bewoners van de Wijk van de Toekomst georganiseerd. Dit zijn onder andere energiemarktplaatsen waarin vraag en aanbod van bewoners aan elkaar gekoppeld worden en een (mini)cursussen 'Hoe koop ik de juiste warmtepomp?'.
We werken samen met de woningcorporatie De woningcorporatie is een kennispartner en deelt met particulieren en huurders hun plan van aanpak voor het energiezuinig maken van woningen en de installatie van een hybride warmtepomp. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) De woningcorporatie heeft in 2024 een aanbesteding voor de installatie van hybride warmtepompen afgerond. Vanaf 2025 vindt de uitvoering hiervan plaats. Onderdeel hiervan is het inrichten van een voorbeeldwoning en de inzet van diverse communicatiemiddelen naar zowel huurders als omwonende woningbezitters.
Indicatoren programma Samen Wonen in Ermelo Onderstaande indicatoren zijn verplicht volgens de BBV en komen (tenzij anders vermeld) uit de landelijke database Waarstaatjegemeente.nl (WSJG). Wij zijn voor de actualiteit van de cijfers dus afhankelijk van WSJG.
Aantal inwoners Bron: CBS - bevolkingsstatistiek Organisatie
2022
2023
2024
2025
Ermelo
27.258
27.496
27.856
28.131
Nederland
17.811.291
17.942.942
18.054.532
18.131.238
Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
8,90
7,90
14,60
9,10
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
8,10
8,30
8,40
7,20
Nederland
8,90
9,30
9,10
8,40
59
Omvang huishoudelijk restafval in kg per inwoner Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
160,00
149,00
147,00
125,00
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
133,00
120,00
190,00
116,00
Nederland
164,00
152,00
150,00
148,00
Hernieuwbare elektriciteit Organisatie
2021
2022
2023
Ermelo
14,50%
22,00%
25,30%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
0,00%
49,30%
61,50%
Nederland
33,30%
32,50%
40,00%
Demografische druk Organisatie
2022
2023
2024
2025
Ermelo
83,50%
82,80%
82,90%
83,70%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
79,00%
79,10%
79,50%
80,20%
Nederland
70,30%
70,30%
70,40%
70,70%
Verbonden partijen programma Samen Wonen in Ermelo Verbonden partijen Bij de uitvoering van het programma Samen Wonen in Ermelo zijn de volgende verbonden partijen betrokken: •
Afvalsturing Friesland N.V.
Het overzicht van alle verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen.
60
Wat heeft programma Samen Wonen in Ermelo gekost? Wat heeft het gekost
Bedragen x €1.000 Samen Wonen Primitieve begroting Begrotingswijzigingen in Ermelo
2025
Begroting 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
2025
Baten Duurzaamheid
7.866
-114
7.752
7.708
-44
1.036
169
1.205
1.340
135
615
2.135
2.750
1.659
-1.091
202
0
202
325
123
Wonen
1.098
511
1.609
3.011
1.402
Totaal Baten
10.817
2.701
13.518
14.043
525
-9.819
-372
-10.191
-9.551
640
-3.691
-815
-4.506
-4.261
245
-3.409
-996
-4.405
-3.289
1.116
-3.984
-945
-4.929
-4.601
328
Wonen
-2.077
-191
-2.268
-2.089
179
Totaal Lasten
-22.980
-3.319
-26.299
-23.791
2.508
Gerealiseerd
-12.163
-618
-12.781
-9.748
3.033
-12.163
-618
-12.781
-9.748
3.033
en Milieu Kwaliteit Openbare Ruimte Ruimtelijke Ontwikkeling Verkeer en Vervoer
Lasten Duurzaamheid en Milieu Kwaliteit Openbare Ruimte Ruimtelijke Ontwikkeling Verkeer en Vervoer
saldo van baten en lasten Saldo programma Samen Wonen in Ermelo
61
Samen Ondernemen in Ermelo Toelichting kleur indicator Groen: het verloopt conform planning Oranje: het verloopt niet conform planning, maar we kunnen nog bijsturen Rood: we hebben de planning niet gehaald Hierbij wordt planning ‘breed’ geïnterpreteerd. Het heeft betrekking op zowel tijd, geld als eventuele risico’s.
Economie Wat wilden we bereiken? Nieuw bedrijventerrein We werken aan de economische ambitie om een bedrijventerrein langs de A28 te ontwikkelen. Voorwaarde hiervoor is dat een nieuw Ermeloos bedrijven terrein wordt opgenomen in het Regionaal Programma Werklocaties (RPW).
Wat zouden we doen in 2025? We verkennen het bedrijventerrein langs de A28 In 2024 is een verkennende rapportage over het bedrijventerrein A28, inclusief routekaart door de raad vastgesteld en het budget voor de initiatieffase is vrijgegeven. Begin 2025 wordt een besluit van Gedeputeerde Staten verwacht over het nieuwe RPW. Deze initiatieffase wordt eind 2024 opgestart en krijgt in 2025 een vervolg. Dan worden de kwantitatieve en kwalitatieve kaders voor het bedrijventerrein bepaald en wordt er een eerste ruimtelijke en financiële verkenning uitgevoerd. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het RPW is op 25 september en 16 december 2025 vastgesteld in respectievelijk de Ermelose gemeenteraad en Gedeputeerde Staten van Gelderland. Daarmee is de A28-ambitie vastgelegd als (vooralsnog) zachte plancapaciteit. Inmiddels wordt er een vervolg gegeven aan de initiatieffase, als start van een proces dat uiteindelijke van zachte- harde plancapaciteit maakt. De allereerste stappen in de initiatieffase worden gezet met het uitvoeren van een ruimtebehoefte-inventarisatie onder ondernemers die naar het beoogde A28bedrijventerrein moeten of mogelijk willen/kunnen (vanuit Kerkdennen of Veldzicht). Het eerste resultaat daarvan wordt verwacht in april 2026.
Bedrijvigheid Wat wilden we bereiken? Regionaal programma werken Het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) is gaandeweg 2023 en 2024 ontwikkeld i.s.m. de provincie en de gemeenten Harderwijk en Putten. De A28-ambitie, de ruimtelijke vervangingsvraag gegeven de transformatie van bedrijventerrein Kerkdennen naar wonen en de opname van Tonselse Veld in dat RPW vormen de kern van de Ermelose insteek in dat ontwikkelproces. De Ermelose ruimtelijk-economische ambitie zal ook een vertaalslag vinden in de uitwerking van de economische paragraaf van de EHZ Gebiedsagenda en te ontwikkelen lokaal economisch beleid.
Wat zouden we doen in 2025? We agenderen eigen ambities en ontwikkelingen in het RPW
62
Ermelo zal in dat ontwikkelproces de eigen ambities en ontwikkelingen nadrukkelijk agenderen. Voor de realisatie van de Ermelose ruimtelijk-economische ambitie is opname van die ambitie in het komende RPW vereist. Normaliter zal de Ermelose ambitie dus een eigen ontwikkeltraject kennen, noodzakelijkerwijs in het RPW worden opgenomen, en ook op enigerlei wijze een plaats krijgen in het regio-arrangement en nog te ontwikkelen lokaal economisch beleid. Die laatste trajecten zullen resp. op regionaal- en lokaal worden opgepakt. Het RPW zelf zal focussen op regionale programmeerafspraken en daarmee voornamelijk een strategische en inhoudelijke oriëntatie kennen, die vertaald wordt in ruimtebeslag (in een regio waarin de druk op de ruimte enorm is). Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Een 'PID Economische Visie 2040' is september jl. in het college vastgesteld. Het RPW vergt opname en vertaling in lokaal beleid van enkele van haar beleidsuitgangspunten; deze zullen in de te ontwikkelen EV 2040 worden ondergebracht. Diverse RPW-onderdelen zullen in hun lokale opvatting ook onderwerp van uitwerking en uiteindelijk besluitvorming worden. Als eerste wordt - zowel onder de vlag van de RPW-uitvoering als in het kader van de ontwikkeling van de EV2040 - de ontwikkeling van een zogenoemd Lokaal Programma Werklocaties opgepakt.
Dit is inmiddels, ook in regionaal verband, opgepakt: er worden met externe ondersteuning economische profielen voor de bedrijventerreinen opgesteld die aansluitend worden vertaald in een LPW en een Afwegingskader Regionale Meerwaarde. Uiteraard worden lokale karakteristieken, perspectieven en ambities daarin meegenomen.
We ontwikkelen het Regionaal Programma Werklocaties Parallel aan dat ontwikkeltraject loopt, conform de huidige planning, de ontwikkeling van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) in samenwerking met Harderwijk, Putten, en nu ook Zeewolde: voor het RPW kunnen we nu dus spreken van een EHPZ-regio. Ermelo heeft de trekkersrol in de ontwikkeling van het komende RPW. Dit RPW komt tot stand in opdracht van de provincie, met vaststelling in Gedeputeerde Staten (2024). Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het RPW 2025-2028 is op 25 september 2025 in de Ermelose gemeenteraad vastgesteld. Op 16 december 2025 is het in Gedeputeerde Staten van Gelderland vastgesteld. De eerste (in bestuurlijk overleg op basis van het RPW geduide) uitvoerende prioriteiten zijn inmiddels ambtelijk opgepakt.
Toerisme en Recreatie Wat wilden we bereiken? Een gastvrij Ermelo Op basis van de visie toerisme en recreatie 2025-2030: 'Trots op vrije tijd: wonen, ontspannen, verblijven, recreëren, ondernemen en beleven in een gastvrij Ermelo' willen we we de economische en maatschappelijke waarde van toerisme en recreatie behouden en versterken. Onze ambitie is gericht op het bevorderen van ontspannen, verblijven en recreëren in de veelzijdige en gastvrije gemeente Ermelo. We werken daarvoor aan aan de vijf speerpunten:
63
1. Groen-blauwe recreatieve verbindingen versterken en positioneren; 2. Aantrekkelijke recreatieve routestructuren; 3. Een sterke vrijetijdssector; 4. Heldere profilering en excellente gastvrijheid; 5. Stevige samenwerking in de regio.
Wat zouden we doen in 2025? We geven uitvoering aan de Visie Toerisme en Recreatie In 2024 zijn de visie toerisme en recreatie 2025-2030 en bijbehorend uitvoeringsprogramma vastgesteld. Ze vormen de verdere de basis voor werkzaamheden op het gebied van toerisme en recreatie in 2025 en verder. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het uitvoeringsprogramma is in januari 2025 ingegaan. De projecten Veluwe aan Zee, GEUS, Promotiefilm jaarrond toerisme en de herziening van het fietsnetwerk zijn in de steigers gezet en zitten daarmee in de opstartfase.
We maken afspraken met ErmeloBuitenleven Actualiseren meerjarenafspraken ErmeloBuitenleven. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Er is in oktober met Ermelo Buitenleven zowel inhoudelijk als financieel overeenstemming bereikt over de meer-jaren subsidie afspraken. Een en ander is ook formeel in route gezet.
We ronden het regioproject Joodse Geschiedenis af Afronden regioproject Joodse Geschiedenis op de Noordelijke Veluwe in het kader van 80 jaar vrijheid. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het regioproject is in juni volledig afgerond. Daarmee is het resultaat behaald waarbij herdenkingsobjecten in de openbare ruimte zijn geplaatst in het kader van 80 jaar vrijheid.
We verbeteren recreatieroutes - Upgraden van het recreatieve fietsnetwerk. - Optimaliseren van de MTB-route Ermelo-Harderwijk vanuit natuur- en recreatief oogpunt - Verkennen ontwikkeling themaroutes en andere productontwikkeling passend bij de belevingsgebieden Veluws Verleden en Veluwse Kust Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) •
Herziening fietsnetwerk: We hebben verkennende gesprekken gevoerd met stakeholders over de herziening van het fietsnetwerk gevoerd. De gesprekken verliepen constructief en derhalve hebben we inmiddels de opdracht aan het Routebureau Veluwe verstrekt. We verkennen de mogelijkheid om de herziening van het fietsnetwerk gedeeltelijk te subsidiëren onder de Regio Deal Veluwe in Balans.
64
•
De aanpassing van de MTB-route op het grondgebied van gemeente Ermelo is besproken met lokale wielerverenigingen, en het ontwerp is gereed. Voor de uitvoering vragen we natuurvergunningen aan. Naar verwachting vindt uitvoering plaats in het najaar. Ook is er al een nieuwe beheer- en onderhoudsovereenkomst gesloten tussen de terreinbeheerders en de wielerverenigingen.
•
Verkenning themaroutes: Museum het Pakhuis en Routebureau Veluwe werken samen aan een fietsroute over het Veluwse Verleden in GEUS. We denken actief mee in de ontwikkeling en invulling van de route. De wens voor een themaroute rondom Veluwe aan Zee is meegenomen in een subsidieaanvraag die we samen met Leisurelands en gemeente Putten voorbereiden om aanspraak te maken op gelden uit de Regiodeal Veluwe in Balans. Een concreet plan volgt na subsidiebesluit.
We werken het project bestemmingsmanagement Veluwe aan Zee uit Uitwerken projectvoorstel bestemmingsmanagement Veluwe aan Zee in het kader van de Regiodeal Veluwe in Balans. We zetten in op het ontwikkelen van een ontvangstlocatie bij Veluwe aan Zee, het creëren en verbeteren van recreatieve verbindingen tussen Veluwe Aan Zee, Ermelo centrum & de Veluwe, het verbeteren van natuur en landschap langs de routes en het aantrekkelijker maken van de ontvangst. Dit doen we samen met Leisurelands en gemeente Putten. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Leisurelands en gemeenten Putten en Ermelo hebben gezamenlijk een programmavoorstel opgesteld voor 'Ontvangstlocaties en groen-blauwe recreatieve verbindingen bij Veluwe aan Zee'. Leisurelands is penvoerder. Het college van B&W heeft besloten een subsidieaanvraag in te dienen bij de Regiodeal Veluwe in Balans. De subsidieaanvraag is juli ingediend bij Provincie Gelderland. De samenwerkingsovereenkomst is getekend en de Regiodeal aanvraag is gehonoreerd door de provincie.
We zetten het Gastvrij Café op Opzetten Gastvrij Café om kennisdeling, samenwerking en ontmoeting tussen verschillende partijen te bevorderen. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het Gastvrij Café is succesvol opgezet en wordt goed bezocht en gewaardeerd. Met wisselende thema’s en focus op kennisdeling en samenwerking, krijgt het positieve reacties; na evaluatie werken we nu aan enkele verbeterpunten. We trekken hierin samen op met de VVV, het centrummanagement en VERON. Er zijn in 2025 twee Gastvrij Cafes georganiseerd met de thema's AI en Duurzaamheid.
Wat wilden we bereiken? Gastheergemeente Ermelo is gastheergemeente voor de regionale beleidstaak op het gebied van toerisme en recreatie. Deelnemende gemeenten zijn Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten. Door onderlinge afstemming willen we dat het toeristisch product in de verschillende gemeenten op elkaar aansluit, elkaar aanvult en elkaar versterkt. Toeristen en recreanten ondernemen immers activiteiten in de hele regio, en blijven niet binnen de grenzen van één gemeente. Zo wordt er gewerkt aan het verder versterken van de regio en het bieden van een optimale beleving aan toeristen en recreanten. Dit gebeurt specifiek op de thema’s van bezoekersmanagement, kwalitatief en hoogwaardig aanbod (versterken i.p.v. vergroten) en samen de krachten bundelen (lokaal/ regionaal).
Wat zouden we doen in 2025?
65
We ronden het regioproject Joodse Geschiedenis af Afronden regioproject Joodse Geschiedenis op de Noordelijke Veluwe in het kader van 80 jaar vrijheid. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Het regioproject Joodse geschiedenis op de Veluwe is volgens planning in mei 2025 afgerond met de plaatsing van herinneringsobjecten in de zeven gemeenten; Ermelo, Apeldoorn, Elburg, Harderwijk, Nunspeet, Nijkerk en Putten.
We stellen een nieuwe bestuursovereenkomst recreatie en toerisme op Het opstellen van een nieuwe bestuursovereenkomst voor de Noord-Veluwe voor na 2025. Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) De nieuwe bestuursovereenkomst voor Toerisme en Recreatie in de regio Noord-Veluwe is in december 2025 ondertekend door de portefeuillehouders van de zeven gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten.
We vertegenwoordigen Noord-Veluwe in 'VeluweAlliantie' Stand van zaken (indicator) Stand van zaken (toelichting) Gemeente Ermelo is als gastheergemeente de vertegenwoordiger en belangenbehartiger in de VeluweAlliantie namens de zeven Noord-Veluwe gemeenten. Gemeente Ermelo organiseert het bestuurlijk en ambtelijk overleg met de 7 Noord-Veluwe gemeenten voorafgaand aan de VeluweAlliantie vergaderingen en verzamelt hier input voor Veluwebrede ontwikkelingen. Samen met de Veluwepartners werken we aan de VeluweAgenda 2030, deze agenda richt zich op de volgende pijlers; 1.
In stand houden en versterken van natuur, landschap en erfgoed op de Veluwe;
2.
Streven naar excellente gastvrijheid en een gezonde vrijetijdseconomie;
3.
Versterken van de betrokkenheid van bewoners.
Belangrijkste opgaven waar we in 2025 aan hebben gewerkt zijn: het verder ontwikkelen van routes met het Routebureau, bestemmingsmanagement om het Veluwemassief te ontlasten, de ontwikkeling van meer jaarrond toerisme en het verder ontwikkelen van thema’s en belevingsgebieden voor toerisme en recreatie op de Veluwe.
We werken met een jaarplan toerisme en recreatie We werken regionaal elk jaar met een jaarplan, waarin de doelen, ambities, concrete projecten en activiteiten voor dat jaar staan beschreven. Stand van zaken (indicator)
66
Stand van zaken (toelichting) Het jaarplan en jaarverslag zijn opgesteld en vastgesteld in samenwerking met de zeven Noord-Veluwe gemeenten. Hierin staan alle activiteiten beschreven die het afgelopen jaar hebben plaatsgevonden. Jaarlijks worden beide geactualiseerd. In 2025 is het project Joodse geschiedenis op de Veluwe afgerond met de plaatsing van de herinneringsobjecten in de deelnemende gemeenten. Ook werd er in 2025, in samenwerking met de andere Veluwegemeenten, een vervolg gegeven aan het onderzoek 'Ruimte voor recreatie' door middel van een uitvoeringsplan hoe om te gaan met de toenemende druk op recreatieruimte.
Indicatoren programma Samen Ondernemen in Ermelo Onderstaande indicatoren zijn verplicht volgens de BBV en komen (tenzij anders vermeld) uit de landelijke database Waarstaatjegemeente.nl (WSJG). Wij zijn voor de actualiteit van de cijfers dus afhankelijk van WSJG.
Banen per 1.000 inwoners van 15 - 64 jaar Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
854,70
872,90
899,70
927,00
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
706,90
725,90
738,40
744,80
Nederland
805,10
824,70
836,60
850,20
Organisatie
2022
2023
2024
2025
Ermelo
73,60%
73,70%
73,20%
74,40%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
72,50%
73,40%
73,50%
73,60%
Nederland
72,20%
73,10%
73,20%
73,20%
Netto arbeidsparticipatie
Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t.m. 64 jaar Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
155,50
161,90
168,10
178,30
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
158,50
166,80
174,20
182,60
Nederland
164,50
173,30
181,80
191,40
Functiemenging (de verhouding tussen banen en woningen, varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken)) Organisatie
2021
2022
2023
2024
Ermelo
55,40%
55,90%
56,40%
56,70%
Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners
49,70%
50,20%
50,60%
50,70%
Nederland
53,30%
53,80%
54,20%
54,50%
Verbonden partijen programma Samen Ondernemen in Ermelo Verbonden partijen Bij de uitvoering van het programma Samen Ondernemen in Ermelo zijn de volgende verbonden partijen betrokken: •
Coöperatie Gastvrije Randmeren
•
Leisurelands
67
•
Ontwikkelmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.
Het overzicht van alle verbonden partijen is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen.
Wat heeft programma Samen Ondernemen in Ermelo gekost? Wat heeft het gekost
Bedragen x €1.000 Samen Ondernemen
Primitieve begroting Begrotingswijzigingen 2025
Begroting 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
2025
in Ermelo Baten Economie
25
0
25
43
18
Toerisme en
111
341
452
446
-6
136
341
477
489
12
Bedrijvigheid
-152
0
-152
-149
3
Economie
-348
99
-249
-267
-18
Toerisme en
-763
-284
-1.047
-902
145
-1.263
-185
-1.448
-1.318
130
-1.127
156
-971
-830
141
-1.127
156
-971
-830
141
Recreatie Totaal Baten Lasten
Recreatie Totaal Lasten Gerealiseerd saldo van baten en lasten Saldo programma Samen Ondernemen in Ermelo
68
Paragrafenverantwoording Paragraaf Lokale heffingen Algemeen In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de belastingtarieven en rechten 2025. De gemeentelijke belastingen en rechten zijn een belangrijke inkomstenbron voor onze gemeente. De Onroerende Zaak Belasting (OZB), Toeristenbelasting, Forensenbelasting en Reclamebelasting worden als algemene belastingen gezien. De afvalstoffenheffing, rioolheffing zijn zogenaamde bestemmingsheffingen. Er is een doel en de kosten die de gemeente daarvoor maakt mogen worden verhaald op de inwoners. Daarnaast zijn er de rechten, leges of retributies. Hiervoor mag de gemeente gelden innen voor de diensten aan inwoners of het genot dat inwoners hebben van het gebruik van faciliteiten van de gemeente. Korte beschrijving Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel. Door de landelijke overheid wordt bepaald welke belastingen de gemeenten mogen heffen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen belastingen die onderdeel uitmaken van de algemene dekkingsmiddelen en heffingen waarbij een vergoeding wordt betaald voor een door de gemeente uitgevoerde taak of verleende dienst. Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken.
De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen dient door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening te geschieden. De definitieve vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad vindt plaats in december. Tot de uitgevoerde taken worden gerekend; de Onroerende Zaak Belasting, Forensenbelasting en Toeristenbelasting. Tot de door de gemeente verleende diensten behoren de Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing. Daarnaast zijn er nog de leges als vergoeding voor diverse diensten en taken (burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, omgevingsvergunning, etc.). De betreffende tarieven moeten in beginsel de gemaakte kosten dekken. Hier geldt het principe: de gebruiker betaalt. Benchmark woonlasten (COELO) Overleg tussen het Rijk en de VNG heeft geleid tot de publicatie van de benchmarkwoonlasten in de Atlas van de lokale lasten 2025 van het COELO. De benchmark is ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Hiermee is afgestapt van de afspraak dat de ontwikkeling van de lokale lasten jaarlijks wordt gemonitord met de macronorm OnroerendeZaakBelasting. De benchmark betreft een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten (OZB, Riool- en Afvalstoffenheffing) en de gemeentelijke tariefontwikkeling binnen een provincie. Ook de landelijke en provinciale gemiddelden worden vergeleken.
Het overzicht vergelijkt binnen de provincie de tariefswijzigingen per gemeente en het cumulatief bedrag van de drie heffingen per gemeente. De benchmark geeft gemeenten meer inzicht in het eigen beleid ten opzichte van het beleid van andere gemeenten. Deze informatie kan benut worden om het eigen beleid verder vorm te geven. Hieronder vindt u de grafische weergave van de benchmark voor de provincie Gelderland. In het bovenste deel van de figuur is de mutatie van de woonlasten van 2024 op 2025 weergegeven. In de onderste figuur de hoogte van de woonlasten. Hierbij is ieder balkje opgesplitst in het bedrag dat gemiddeld wordt betaald voor Onroerende Zaak Belasting, Rioolheffing en Afvalstoffenheffing. De doorgetrokken rode lijn geeft in beide onderdelen het landelijke gemiddelde weer, de gestippelde rode lijn het provinciale gemiddelde.
69
Conclusie: De conclusie is dat gemeente Ermelo in 2025 in de hoogste regionen van woonlasten van de provincie Gelderland zat. Jaarlijks wordt de COELO Atlas van de lokale lasten opgesteld. Dit betreft een jaarlijkse monitor van de ontwikkeling van de lokale lasten op macro- en microniveau. Voor onderstaande gegevens is gebruik gemaakt van de COELO Atlas van de lokale lasten 2025. De gegevens hebben betrekking op 2025. Landelijk beeld: In 2025 is voor de Onroerende Zaak Belastingen (OZB) de WOZ-waarde in peiljaar 2024 als grondslag gebruikt. De waarde van een gemiddelde woning steeg in deze periode 5,3%. Dit betekent echter niet per se dat huishoudens ook 5,3% meer kwijt zijn aan de OZB. Normaliter wordt dit gecorrigeerd in het tarief voor de OZB. Echter in het jaar 2025 werd landelijk bezien het tarief gemiddeld 1,2% hoger vastgesteld. Gecorrigeerd voor de waardeontwikkeling ligt het gemiddelde OZB-tarief voor woningen 6,9% hoger dan vorig jaar. De gemiddelde Afvalstoffenheffing voor huishoudens stijgt dit jaar met 5,0%. De gemiddelde Rioolheffing voor huishoudens met een eigen woning stijgt dit jaar met 4,5%. Voor huurders stijgt de Rioolheffing gemiddeld 3,4%. Van alle gemeenten heft 93% Toeristenbelasting. Gemiddeld kost een hotelovernachting € 4,20 en een overnachting op een camping € 2,12. Woonlasten per gemeente
70
Woonlasten zijn betalingen die huishoudens doen in verband met wonen. De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de Onroerende Zaak Belasting (OZB), de Rioolheffing en de Afvalstoffenheffing. Een eventuele heffingskorting wordt hiervan afgetrokken. De gemeentelijke woonlasten bestaan voor huishoudens met een huurwoning uit de Afvalstoffenheffing en soms Rioolheffing. Eigenaar-bewoners betalen daarnaast ook OZB. In enkele gemeenten wordt van deze bedragen een heffingskorting afgehaald. In Ermelo bedroegen voor 2025 de woonlasten voor een éénpersoonshuishouden (eigenaar-bewoner) € 1.092 en voor meerpersoonshuishouden (eigenaar-bewoner) € 1.175. Ter vergelijking in Gelderland bedraagt dit gemiddeld € 996 resp. € 1.055. Landelijk bedragen voor 2025 de woonlasten gemiddeld € 1053 voor een meerpersoonshuishouden, waarbij het de hoogste lasten € 2.117 (Bloemendaal) bedragen en de laagste € 680 (Ameland).
Bijlage Woonlasten per gemeente (OZB, Rioolheffing en Afvalstoffenheffing; woning met gemiddelde waarde; na aftrek heffingskorting; euro per jaar per huishouden) Eigenaar-bewoner Woonlasten Bruto woonlasten 2025
Woonlasten
Huurder Rangnummer
Woonlasten
Woonlasten
Rangnummer
eenpersoons- meerpersoons- meerpersoons- eenpersoons- meerpersoons- meerpersoonshuishouden
huishouden
Landelijk gemiddeld
€ 964
Gelderland gemiddeld
huishouden
huishouden
€ 1.053
€ 376
€ 964
€ 996
€ 1.055
€ 330
€ 431
€ 1.092
€ 1.175
279
€ 352
€ 435
132
Harderwijk
€ 911
€ 962
88
€ 423
€ 474
164
Zeewolde
€ 1.114
€ 1.206
296
€ 456
€ 548
230
Hoogste tarief
€ 1.860
€ 2.117
346
€ 861
€ 880
346
Laagste tarief
€ 596
€ 680
1
€ 17
€ 34
1
Ermelo
huishoudens
huishoudens
Bron: Coelo atlas lokale lasten 2025 Het is niet altijd zo dat gemeenten met hoge woonlasten ook veel geld overhouden aan de belastingen die zij van huishoudens innen. Dat komt doordat gemeenten met relatief waardevol onroerend goed binnen hun grenzen een lagere algemene uitkering van het Rijk ontvangen dan andere gemeenten. Gemeenten die binnen hun grenzen veel hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een relatief lage uitkering. Zij hebben dus hogere woonlasten, of minder bestedingsruimte. Onroerende Zaak Belasting
71
Landelijk Beleid Maatstaf OZB: WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven In de Meicirculaire 2024 is de jaarlijkse aanpassing van de gewichten van de verdeelmaatstaf OZB voor het jaar 2025 doorgevoerd. De uitkomst van de verdeelmaatstaf OZB wordt bepaald door de omvang van de WOZ-waarde en een daaraan gekoppeld gewicht, het zogenaamde rekentarief. Er worden drie WOZ-waarden onderscheiden: voor eigenaren woningen, eigenaren niet-woningen en gebruikers niet-woningen. Er zijn daarom ook drie rekentarieven. Door marktontwikkelingen kan de WOZ-waarde sterk fluctueren. Het is staand beleid van het Rijk om voor dat effect te corrigeren, door middel van een aanpassing van de rekentarieven. De correctie is dus op nationaal niveau. Regionale en lokale marktontwikkelingen die afwijken van de landelijke ontwikkelingen werken wel door in de uitkomst van de maatstaf. Op 1 januari 2025 is een nieuw WOZ-tijdvak begonnen met waardepeildatum 1 januari 2024. Bij de aanpassing van de rekentarieven is door het Rijk de vaste werkwijze toegepast. Het rekentarief wordt naar beneden (of naar boven) bijgesteld om de stijging (of daling) van de OZB-maatstaf als gevolg van de stijging (of daling) van de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen ongedaan te maken. De maatstaf groeit wel met de inflatie mee (prijs Nationale Bestedingen, pNB).
Onroerende Zaak Belasting niet-woningen (eigenaar en gebruiker) Het bij de begroting genomen besluit om de belastingstijging niet-woningen conform de categorie woningen toe te passen is geëffectueerd. Dit betekent een stijging van 2,3%. Afvalstoffenheffing De kosten van afvalinzameling zijn in 2025 volledig kostendekkend, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de btw en met de stand van de voorziening Afvalstoffenheffing. Op het tarief van 2025 is een korting van € 40 toegepast als invulling van de motie om de woonlasten met € 40 te verlagen. Dit heeft ertoe geleid dat de inkomsten op de Afvalstoffenheffing lager zijn ten opzichte van het jaar 2024. Rioolheffing De Rioolheffing is gebaseerd op het in 2024 geactualiseerde Zuiveringskring Afvalwaterketen Plan. De riolering is 100% kostendekkend. Voor- en nadelen verlopen budgettair neutraal door middel van de voorziening Egalisatie riolering. Klasse-indeling
tarief 2025 in €
0 - 100 m3
201
100 - 250 m3
227
250 - 500 m3
253
500 - 1.000 m3
511
1.000 - 2.000 m3
769
2.000 - 5.000 m3
1.542
5.000 - 10.000 m3
2.316
10.000 - 25.000 m3
4.637
25.000 - 50.000 m3
9.280
50.000 m3 en meer
18.565
Toeristenbelasting
72
In 2025 is in het kader van de taakstelling bij zowel de Forensenbelasting als de Toeristenbelasting rekening gehouden om aanvullend € 800.000 meer opbrengsten te budgetteren. Dit is in de begrotingsraad van 13 november 2024 verminderd (incidenteel) tot € 400.000 in 2025. Deze taakstelling heeft eveneens geleid tot een andere opzet van de verordening. Zo is in 2025 het tarief € 3,25 per onderkomen (hotels, woningen via platform, B&B), € 2,25 voor een object op kampeerterrein waar een bed wordt aangeboden en € 2,00 voor een verblijf op een kampeerterrein waarbij de slaapvoorziening mee wordt genomen (b.v. caravan of tent). Forensenbelasting In 2025 is bij de vaststelling van de tarieven voor de Forensenbelasting rekening gehouden met de taakstelling bij zowel de Forensenbelasting als bij de Toeristenbelasting om aanvullend € 800.00 meer opbrengst te budgetteren. Dit is in de begrotingsraad van 13 november 2024 verminderd (incidenteel) tot € 400.000 in 2025. Met ingang van 2019 is de heffing van de Forensenbelasting gewijzigd van een vast bedrag per object naar een heffing op basis van de WOZ-waarde van het recreatieobject. In 2025 is er een extra waardeklasse bijgevoegd (boven € 300.000). De aanpassing in de verordening en de tarieven heeft ertoe geleid dat in totaal aanvullende aanslagen zijn opgelegd (buiten de trendmatige verhoging) van € 145.000. Klasse-indeling
tarief 2025 in €
€ 0 - € 50.000
400
€ 50.000 - € 100.000
650
€ 100.000 - € 200.000
850
€ 200.000 - € 300.000
1.450
meer dan € 300.000
1.900
Begraafrechten De tarieven begraafplaats 2025 zijn verhoogd met een inflatiecorrectie van 2,3%. Overige legestarieven De algemene lijn is volledige kostendekkend, tenzij nadrukkelijk anders is besloten. Zo zijn de marktgelden voor het jaar 2025 niet kostendekkend en zijn de tarieven met 2,3% verhoogd. In 2025 is vervolgens een nader onderzoek uitgevoerd naar de mate van de kostendekkendheid van de marktgelden. Inkomsten lokale heffingen Een vergelijking tussen de Jaarstukken 2025 en de Jaarstukken 2024 geeft het navolgende beeld van de opbrengsten uit belastingen en heffingen: Jaarstukken
Naam of leges (bedragen x € 1.000)
2025
in%
Jaarstukken 2024
in %
Belastingsoort: Algemene belasting OZB eigenaar (woning)
7.471
33%
7.163
34%
OZB eigenaar (niet woning)
2.674
12%
2.569
12%
73
OZB gebruiker (niet woning)
1.757
8%
1.716
8%
Toeristenbelasting
849
4%
610
3%
Forensenbelasting
1.590
7%
1.401
7%
50
0%
50
0%
14.391
63%
13.509
64%
Verbrede rioolheffing
3.071
14%
2.972
14%
Afvalstoffenheffing
2.111
9%
2.492
12%
Begraafrechten
678
3%
553
3%
Leges vergunningen en kabels
141
1%
132
1%
1.688
7%
762
4%
Leges burgerzaken
631
3%
593
2%
Marktgelden
18
0%
10
0%
Leges openbare orde en veiligheid
19
0%
29
0%
subtotaal
8.357
37%
7.543
36%
Totaal
22.748
100%
21.052
100%
Baten Reclamebelasting
subtotaal
Belastingsoort: Doelbelasting
Leges omgevingsvergunningen/welstand
Naam heffing of leges
Realisatie
Begroting incl.
Realisatie
(bedragen x € 1.000)
2024
wijzigingen 2025
2025
OZB eigenaar (woning)
7.163
7.462
7.471
9
OZB eigenaar (niet woning)
2.569
2.668
2.674
6
OZB gebruiker (niet woning)
1.716
1.761
1.757
-4
Saldo 2025
Belastingsoort: Algemene belasting
74
Toeristenbelasting
610
801
849
48
Forensenbelasting
1.401
1.655
1.590
-65
50
51
50
-1
13.509
14.398
14.391
-7
2.9
2.9
3.0
13
72
34
71
7
2.4
2.0
2.5
52
92
39
61
2
5
4
6
24
53
33
78
5
1
1
1
1
32
31
41
0
762
898
1.833
935
5
6
6
93
36
31
-5
10
10
18
8
veiligheid
29
35
19
16
subtotaal
7.543
7.116
8.952
1.836
Totaal
21.052
21.514
23.343
1.829
Baten reclamebelasting
subtotaal
Belastingsoort: Doelbelasting
Verbrede rioolheffing
Afvalstoffenheffing
Begraafrechten
Leges vergunningen en kabels
Leges omgevingsvergunningen/wels tand
Leges burgerzaken
Marktgelden
Leges openbare orde en
-
75
Kostendekkendheid Tarieven Naast belastingen, heft de gemeente bestemmingsheffingen, rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter bestrijding van de kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt. Als onderdeel van de BBV 2017 is het voor de paragraaf Lokale heffingen verplicht een overzicht op hoofdlijnen op te nemen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk gemaakt wordt: •
Hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden.
•
Wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen.
•
Hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd.
Voor de cijfermatige berekening van de kostendekkendheid van de heffingen wordt aangesloten bij de in de "notitie overhead" van de commissie BBV opgenomen tabel. Deze berekening moet vervolgens worden aangevuld met een inhoudelijke toelichting over de totstandkoming van de tarieven en de beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Een beleidskeuze die ten grondslag ligt aan de tarieven is dat in principe een kostendekkendheid van 100% wordt nagestreefd. Voor de leges burgerzaken zijn de diverse tarieven gemaximeerd vanuit het Rijk, wat impact heeft op de kostendekkendheid. De kostendekkendheid van de marktgelden wordt nog nader onderzocht. Tegelijkertijd wordt de marktverordening herzien. Door wijzigingen in de BBV heeft gemeente Ermelo de notitie rentebeleid kostendekkende tarieven opgesteld en vastgesteld bij de Kadernota 2018. Aanleiding hiervoor is de gewijzigde verslagtechnische toerekening van rente aan taakvelden en producten. De notitie rentebeleid kostendekkende tarieven wordt betrokken bij de berekening van de tarieven met ingang van 2018. In 2023 is de notitie Rentebeleid ingetrokken. Dit is gedaan omdat het BBV aanvullende regels heeft gesteld en andere punten uit het rentebeleid in andere beleidsstukken zijn geregeld. Derhalve was de notitie Rentebeleid overbodig geworden.
De kostendekkendheid van de tarieven wordt berekend door het totaal van de netto-kosten per taakveld (exclusief omslagrente) en de toegerekende overhead, inclusief omslagrente en de toegerekende rente op basis van de visie rentetoerekening af te zetten tegen de opbrengst van de heffingen per taakveld. In onderstaande tabel is de kostendekkendheid in beeld gebracht voor afvalstoffen, riolering, begraafplaats, bouwen, marktgelden, burgeraangelegenheden alsmede openbare orde en veiligheid: Berekening van kostendekkendheid van een heffing:
Afvalstoffen* Riolering*
Begraven
Omgevingsvergunningen***
Openbare Marktgelden Burgerzaken
(bedragen x € 1.000) Kosten Inkomsten niet zijnde heffingen Netto kosten
2.316
1.828
518
820
204
orde en veiligheid
47
774
72
774
72
2
2.112
1.828
BTW
397
587
Totaal toe te rekenen kosten
397
587
518
76
820
45
Totale kosten (te dekken uit tarieven) Totale opbrengst (uit tarieven) Motie verlaging heffing inwoners 2025-2026** Dekkingspercentage (afgerond)
*
2.509
2.415
518
820
45
774
72
2.111
3.071
678
1.688
18
631
19
127%
131%
206%
40%
82%
26%
450
84%
Bij de afvalstoffen- en rioolheffing wordt een over- of onderschrijding van een 100%
dekkingspercentage verrekend met de desbetreffende egalisatievoorziening **
De motie verlaging heffing inwoners is bij de berekening van het dekkingspercentage buiten
beschouwing gelaten gezien de heffingskorting gedekt wordt uit de reserve. *** In de laatste 2 maanden is er voor circa € 950.000 extra bouwleges gerealiseerd. Deze ontvangsten zijn incidenteel. Kwijtschelding Particulieren die aan bepaalde voorwaarden voldoen kunnen, afhankelijk van de persoonlijke financiële omstandigheden, in aanmerking komen voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Geen kwijtschelding wordt echter verleend voor de leges. Bij de invoering van Diftar is besloten om personen, die medisch afval hebben (bijvoorbeeld: incontinentie-, stoma of dialysemateriaal), tegemoet te komen in de Afvalstoffenheffing. Hiervoor dient een schriftelijk verzoek te worden ingediend, voorzien van een medische verklaring van bijvoorbeeld de huisarts, of een rekening waaruit blijkt dat medisch materiaal gebruikt wordt. In de jaarrekening wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over het aantal verleende kwijtscheldingen. Om de armoedeval voor alleenstaande ouders met een relatief laag inkomen te verminderen, is per 1 januari 2012 voor gemeenten en waterschappen de mogelijkheid gecreëerd om bij de kwijtschelding van lokale belastingen rekening te houden met de kosten van formele kinderopvang. Dit vermindert de armoedeval en maakt werken lonender.
Om gemeenten en waterschappen te ondersteunen bij het uitvoeren van deze maatregel is per 2013 structureel € 8 miljoen binnen het gemeentefonds beschikbaar gesteld. De raad heeft hiervoor besloten, raadsbesluit corsa nr. 12080968, om met ingang van 1 januari 2013 over te gaan tot het toepassen van de mogelijkheid om de noodzakelijke kosten voor kinderopvang in aansluiting op de Wet kinderopvang aan te merken als uitgave bij de beoordeling van verzoeken om kwijtschelding. In de jaarstukken wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over het aantal verleende kwijtscheldingen. De kwijtschelding wordt verleend op Afvalstoffen- en Rioolheffing. Kwijtschelding
2020
2021
2022
2023
2024
2025
389
382
368
371
349
379
Overige verzoeken
124
123
195
203
86
268
Totaal
513
505
563
574
435
647
Geautomatiseerde kwijtschelding
77
In deze tabel zit ook de tegemoetkoming medisch afval verwerkt. Onderstaand staan de verleende bedragen aan kwijtschelding, onderverdeeld naar soort. Kwijtschelding (uitgaven x € 1) Rioolheffing
2020
2021
2022
2023
2024
2025
107.771
95.948
103.905
89.675
82.011
71.446
53.541
55.252
63.596
53.826
51.119
29.972
32.387
18.341
21.100
34.154
33.529
36.280
193.699
169.541
188.601
177.655
166.659
137.698
Afvalstoffenheffing vastrecht + verzamelcontainer Afvalstoffenheffing variabel Diftar Totaal
Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemene informatie Risicobeleid De gemeente Ermelo wil voorkomen dat elke niet begrote, financiële tegenvaller direct dwingt tot bezuinigingen, zonder dat hiertoe een onnodig hoge, financiële buffer wordt aangehouden. Daarom wordt bij de meerjarenbegroting en jaarrekening geïnventariseerd welke grote financiële risico's de gemeente loopt, waarvoor geen beheersmaatregelen of voorzieningen zijn getroffen en geen verzekering is afgesloten. Het beleid is erop gericht om de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit tenminste 1,0 te laten zijn zoals ook vastgesteld in de Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 2023. Indien een risico daadwerkelijk leidt tot budgettaire gevolgen, dan zijn daarvoor in de huidige begroting in beginsel geen directe dekkingsmiddelen beschikbaar. Dit betekent dat in eerste instantie dekking gevonden moet worden binnen andere posten van de lopende begroting. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan vormt de Algemene risicoreserve de eerste buffer om de financiële gevolgen op te vangen. Het optreden van een risico kan ook structurele financiële gevolgen met zich meebrengen. Als maximaal risico bij structurele kosten hanteren we de som van twee jaar. De aanname is dat er binnen twee jaar maatregelen worden getroffen, waarmee het risico wordt opgeheven.
We nemen alleen risico's op die binnen de begrotingsperiode vallen (dus in de komende vier jaar). Vastgesteld beleid inzake Weerstandsvermogen •
Notitie Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2023)
•
Nota reserves en voorzieningen gemeente Ermelo (2023)
•
Financiële Verordening (2023)
Risicoprofiel en benodigde weerstandscapaciteit In onderstaande tabel worden de voornaamste financiële risico's weergegeven en toegelicht. Per risico is een inschatting gemaakt van de kans dat het risico optreedt en de inschatting van de financiële gevolgen.
78
Tabel: De financiële risico's Risico nummer
Risico
Gevolgen
Financieel
Kans x
gevolg
gevolg
20%
€ 4.500.000
€ 900.000
50%
€ 850.000
€ 425.000
€ 500.000
€ 250.000
€ 500.000
€ 250.000
30%
€ 750.000
€ 225.000
30%
€ 500.000
€ 150.000
30%
€ 500.000
€ 150.000
30%
€ 500.000
€ 150.000
Kans
Geld - Ermelo kent al vele jaren ombuigingen en ook via de Kadernota 2026 was het voor een sluitende begroting
R238
Niet alle in de begroting
noodzakelijk om aanvullende
opgenomen ombuigingen
bezuinigingen op te nemen. De realisatie
worden (volledig) gerealiseerd.
daarvan vraagt veel capaciteit en
Voor 2026 en 2027 staan in
doorzettingsvermogen van zowel de
totaal voor € 4,5 miljoen aan
organisatie als de politiek. Gezien zowel
ombuigingen begroot.
het grote aantal als de omvang van de ombuigingen, dienen we rekening te houden met het feit dat deze wellicht niet allemaal (volledig) worden gerealiseerd.
De ingroeikorting op het R235
gemeentefonds blijft in stand, ook na de evaluatie in 2026-2028.
Geld - De gemeente wordt ook na de evaluatie in 2026-2028 geconfronteerd met een korting van circa € 425.000 per jaar op de algemene uitkering (conform de herverdeling gemeentefonds per 2023).
Netcongestie (overbelasting van het stroomnet) vormt een aanzienlijk financieel en R241
maatschappelijk risico voor onze Geld - Er treedt een nadeel op in de
50%
gemeente, met name doordat het begroting. de energietransitie en ruimtelijke ontwikkeling vertraagt of blokkeert. De onduidelijke en onzekere regelgeving rondom stikstofdepositie zorgt voor juridische en feitelijke stagnatie van ruimtelijke ontwikkelingen.
R242
Dit betekent dat bouwprojecten,
Geld - Er treedt een nadeel op in de
infrastructurele werken en
begroting.
50%
economische activiteiten mogelijk vertragen of stilvallen, wat kan leiden tot economische schade en een tekort aan woningen. Niet alle vacatures kunnen R236
worden vervuld waardoor meer ingehuurd moet worden.
R237
Geld - Als aandeelhouder moet de
partijen (deels) in eigendom.
gemeente het tekort aanvullen.
een risico op welke niet door de verbonden partij zelf kan worden afgedekt.
R240
vacaturemiddelen.
Er is sprake van tekorten bij
Bij een verbonden partij treedt R191
Geld - De inhuurkosten overschrijden de
Partijen afhankelijk van gemeentelijke subsidie kunnen
Geld - De verbonden partij is genoodzaakt een beroep te doen op de gemeente voor aanvullende middelen. Geld - Er treedt een nadeel op in de begroting.
79
niet uit met de jaarlijkse indexatie (die gebaseerd is op de prijsindex uit de Meicirculaire). Zij doen een extra beroep op de gemeente. Voortijdige functiebeëindiging R19
van een wethouder (of wachtgelder).
Een instelling kan niet voldoen R139
aan haar betalingsverplichting op een door de gemeente Ermelo gewaarborgde geldlening.
Geld - Het uitbetalen van wachtgeld, een arbeidsongeschiktheidsuitkering of een levenslang nabestaanden pensioen aan de
30%
€ 480.000
€ 144.000
10%
€ 580.000
€ 58.000
20%
€ 250.000
€ 50.000
10%
€ 500.000
€ 50.000
20%
€ 250.000
€ 50.000
achterblijvende partner. Geld - Een beroep van geldverstrekkers op de gemeente Ermelo om de betalingsverplichting van een instelling over te nemen ter grootte van het bedrag waar de gemeente garant voor staat.
Als gevolg van een mogelijke wijziging in de btw wetgeving R230
wordt voor sport vanaf 2027 onvoldoende compensatie
Geld - Er ontstaat een nadeel in de begroting.
ontvangen. Als gevolg van een cyberaanval kan de beschikbaarheid, betrouwbaarheid en/of R239
vertrouwelijkheid van cruciale
Geld - Er treedt een nadeel op in de
informatie worden aangetast. Dit begroting. vraagt herstelkosten en aanvullende beveiligingsmaatregelen. Bij een door de gemeente gesubsidieerde partij treedt een
R231
calamiteit op welke niet door haar binnen de eigen begroting kan worden opgevangen.
Geld - met als gevolg dat de gemeente een aanvullende subsidie moet verstrekken wat leidt tot een nadeel in de gemeentebegroting.
Totaal
€ 10.660.000 € 2.852.000
Deze tabel is als volgt te lezen: het totaal van de risico's bedraagt € 10.660.000. Daarnaast is een inschatting gemaakt van de kans dat een risico zich voordoet. Door de kans te vermenigvuldigen met het risico ontstaat een totaal gewogen risico inschatting. Deze bedraagt € 2.852.000. Dit is de benodigde weerstandscapaciteit. Risico's versus weerstandsvermogen Beschikbare Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de gemeente Ermelo beschikbaar heeft om de risico’s in financiële zin af te dekken. Tabel: Beschikbare weerstandscapaciteit Onderverdeling weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000)
Ultimo 2025
Algemene risicoreserve
2.852
Algemene reserve vrij besteedbaar
11.848
80
Vrij aanwendbare deel bestemmingsreserves*
9.651
Reserve grondexploitatie vrij besteedbaar
6.409
Totaal Weerstandscapaciteit
30.760
Benodigde weerstandscapaciteit
2.852
Ratio weerstandsvermogen
10,8
•
Dit betreft de bestemmingsreserves Transitie Sociaal Domein en Huisvesting. Deze kennen weliswaar een doel, maar er hangen geen concrete verplichtingen aan. Indien nodig beschouwen we deze reserves als vrij aanwendbaar.
Ratio weerstandsvermogen De wetgever heeft voor het weerstandsvermogen geen absolute norm gesteld. Het weerstandsvermogen is een belangrijk onderdeel van het provinciale toezicht. De provincie Gelderland hanteert in haar rol als toezichthouder bij de duiding van het weerstandsvermogen de categorieën A t/m F. Daarbij valt de ratio van de gemeente Ermelo (10,8) ruimschoots in de minst risicovolle categorie A (> 2,0). Algemene financiële kengetallen Algemene informatie Met de financiële kengetallen wordt beoogd gemakkelijker inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een provincie of gemeente. De kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële)ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of op te kunnen vangen. Zij geven inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. Financiële kengetallen De algemene financiële kengetallen voor Ermelo zien er als volgt uit: Jaarstukken Jaarstukken
Kengetallen
Begroting Jaarstukken
2023
2024
2025
2025
Netto schuldquote
23,6%
25%
60%
27% A
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
23,6%
19%
51%
20% A
Solvabiliteitsratio
40,9%
44%
38%
47% B
Grondexploitatie
1,30%
0%
0%
0% A
Structurele exploitatieruimte
2,77%
1%
0,92%
7,79% A
Belastingcapaciteit
121,3%
116%
116%
112% C
De provincie Gelderland hanteert categorieën voor de waarde van de kengetallen, conform onderstaande tabel. Categorie A is daarbij het minst risicovol en categorie C het meest. Kengetallen
Categorie A
81
Categorie B
Categorie C
Netto schuldquote
< 90%
90% - 130%
> 130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
< 90%
90% - 130%
> 130%
Solvabiliteitsratio
> 50%
20% - 50%
< 20%
Grondexploitatie
< 20%
20% - 35%
> 35%
Structurele exploitatieruimte
> 0%
0%
< 0%
Belastingcapaciteit
< 95%
95% - 105%
> 105%
Uitkomsten Per einde 2025 scoren we relatief goed als gemeente (zoals te zien aan de letters achter de waarde in de bovenste tabel). Vier keer een 'A', één 'B' en één 'C'. De laatste is als gevolg van de relatief hoge belastingdruk in Ermelo, waardoor er geen tot weinig ruimte is om de belasting te verhogen.
Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen Algemene informatie
82
Wegen, openbare verlichting, riolering, groen, speelvoorzieningen, water, sportvoorzieningen, gemeentegebouwen en onderwijsgebouwen worden tezamen als kapitaalgoederen aangeduid. Zij vormen het gezicht van de gemeente. Het onderhouden van kapitaalgoederen is van belang voor het zo goed mogelijk functioneren van de gemeente op het terrein van veiligheid, vervoer, recreatie, onderwijs en overige gemeentelijke diensten. Ook de gemeente Ermelo heeft veel in kapitaalgoederen geïnvesteerd. Kapitaalgoederen dienen zo lang mogelijk een bijdrage te leveren aan het doel waarvoor zij zijn aangeschaft of vervaardigd. Om het kapitaalgoed te kunnen blijven gebruiken waarvoor het bedoeld is, dient het derhalve te worden onderhouden. Met het onderhoud van de kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goede beoordeling van de financiële positie op de korte en de langere termijn. Teneinde de raad van voldoende inzicht te voorzien, wordt het onderhoud van kapitaalgoederen – een onderwerp dat versnipperd in de begroting staat – in deze paragraaf gebundeld in een kort overzicht. Deze paragraaf geeft daarmee een dwarsdoorsnede van de begroting voor het onderdeel onderhoud kapitaalgoederen.
Beleidsmatige uitgangspunten, voorgenomen acties voor beheer en onderhoud en de daarmee samenhangende uitgaven komen immers in diverse programma's voor. Nadere definitie van het begrip "onderhoud" Voor een juist begrip van onder meer de financiële gegevens in deze paragraaf is het van belang te weten wat in deze paragraaf onder het begrip "onderhoud" wordt verstaan. Overeenkomstig de toelichting op het BBV wordt uitgegaan van regulier onderhoud (normaal en zogenaamd groot onderhoud). Dat is het plegen van preventieve dan wel correctieve maatregelen. Vervangingsinvesteringen en de uit investeringen voortvloeiende kapitaallasten worden daar uitdrukkelijk niet toe gerekend. Overige zaken voor het gebruik, niet zijnde onderhoud van een kapitaalgoed (zoals bijvoorbeeld het betrekken van energie) vallen daarmee ook buiten het aandachtsgebied van deze paragraaf. Aandachtsgebieden Het onderhoud van kapitaalgoederen wordt onderscheiden naar de aandachtsgebieden wegen, riolering en waterhuishouding, groen en gebouwen kort samengevat. Per aandachtsgebied wordt aangegeven wat het beleidskader is, hoe het beheer wordt uitgevoerd en hoeveel financiële middelen daarmee zijn gemoeid. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten.