191211 Masterplan Veldwijk GGzCentraal
Tekst van het document
PARTNERS stedebouw en landschap
Masterplan Veldwijk
GGz Centraal 11 december 2019
Inhoudsopgave 1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7
Inleiding en opgave Veldwijk in ontwikkeling Visie GGz Centraal op zorg Visie GGz Centraal op vastgoed De opgave Naar een gedragen herontwikkeling Doel van het Masterplan Leeswijzer
3 5 6 6 7 8 9 9
2. 2.1 2.2 2.3
Analyse Historie Ruimtelijke samenhang Huidige situatie 2.3.1 Monumentenomschrijvingen 2.3.2 Recente nieuwbouw 2.3.3 Vrije ruimte en te slopen panden Onderzoeken 2.4.1 Groen, bos en bomen 2.4.2 Natuurwaarde soorten 2.4.3 Natuurwaarde gebieden 2.4.4 Geluid 2.4.5 Externe veiligheid
11 13 14 16 16 19 21 23 23 25 29 30 31
3. 3.1 3.2
Uitwerking van de structuurvisie Structuurvisie Veldwijk Uitwerking tot Masterplan
33 34 35
4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11
Ruimtelijk kader Interne samenhang Ruimtelijk kader Recht doen aan de rijke cultuurhistorie Met respect voor bos en bomen Met respect voor natuur Een solide groenstructuur Herbegrenzing GNN Verbeteren ontsluiting Verbeteren verbindingen langzaamverkeer Maatschappelijke voorzieningen Wonen 4.11.1 Inleiding 4.11.2 Ontwikkeling in ontwikkelgebieden 4.11.3 Woningbouwprogrammering 4.11.4 Fasering woningbouw Duurzaamheid 4.12.1 Duurzaam landschap 4.12.2 Bevorderen biodiverstiteit 4.12.3 Groen- en natuurinclusief bouwen 4.12.4 Duurzaam bouwen
39 40 43 45 47 49 51 53 55 57 59 61 61 61 62 63 65 65 65 66 67
2.4
4.12
5. Ontwikkelstrategie 5.1 Inleiding 5.2 Ontwikkelgebieden en fasering 5.3 Anterieure overeenkomst en selectie marktpartijen 5.4 Planologische procedure 5.5 Grondrouting en openbare ruimte 5.6 Planning
2
69 71 71 72 72 73 73
1. Inleiding en opgave
Masterplan Veldwijk Vastgesteld door de gemeenteraad van Ermelo op 11 december 2019 in opdracht van: GGz Centraal 11 december 2019 2360-510
3
Luchtfoto 2018 (bron: google earth)
■o1 [
- Jm Üffliůīntiortl Ū' -i:.! j'i n il [*
Ÿŗldw \\\i
' .i...
^
-
Historische foto Woudeinde (bron: Museum-Documentatiecentrum Parkzicht, via mijngelderland.nl)
'TliHSil.
UW " mu
î| Jjľ r í “'■O*.*
Historische foto’s Hoofdgebouw en museum Parkzicht
1.1 Veldwijk in ontwikkeling
wel in vierkante meters aan gebouw en verhar dingen. Het zorgterrein vormde haast een dorp op zich, met een breed spectrum aan eigen voorzieningen van gaarkeuken tot wasserij en van sportveld tot begraafplaats.
Veldwijk is een groot en divers zorglandgoed. Menigeen is gehecht aan de mooie plekken, bijzondere gebouwen en prachtige bomen die het landgoed rijk is. Bij de oprichting eind 19e eeuw is de basis gelegd voor een waardevolle omgeving waar zorg en samenleving, natuur en bebouwing op een harmonische manier samengaan.
Door de actuele ontwikkelingen in de samenle ving en in de zorg is echter een einde gekomen aan de groei en is er geen behoefte meer aan een zorgterrein van dergelijke omvang. De eigenaar GGz Centraal wil de zorg concentreren in enkele recente zorgpanden en daarbij nieuw bouw realiseren in de direct nabijheid ervan. Er komen daardoor terreindelen vrij waar andere functies een plek kunnen krijgen, zoals wonen. Gemeente Ermelo heeft aan deze ontwikkeling vertaling gegeven in de Structuurvisie Veldwijk en De Hooge Riet (vastgesteld op 1 februari 2018).
Sindsdien heeft het terrein veel ontwikkelingen doorgemaakt. Elk tijdvak heeft zijn eigen bijdrage nagelaten, naar de actuele inzichten in zorg, architectuur en stedenbouw van die tijd. De bijzondere opzet uit de beginperiode is daardoor in sommige delen verloren gegaan, maar in andere delen juist gekoesterd en uitgebouwd. De 20e eeuw liet een stapsgewijze toename van het zorgvastgoed zien. Er vond een gestage groei plaats, niet zozeer in aantal cliënten, maar
5
1.2 Visie GGz Centraal op zorg
1.3 Visie GGz Centraal op vastgoed
Er is recentelijk veel veranderd in het Nederlandse zorgstelsel. Het Rijk heeft sinds 1 januari 2015 belangrijke taken overgeheveld naar gemeenten. Dit worden de drie ‘decentralisaties’ of ‘transities’ genoemd. Denk hierbij aan de nieuwe Wmo, de veranderingen van de jeugdhulp én de invoering van de Participatiewet. Al deze veranderingen en hervormingen hebben gevolgen voor gemeenten, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en voor de mensen zelf.
GGz Centraal bezit op locaties zoals landgoed Veldwijk veel meer gebouwen en grond dan zij strikt genomen nodig heeft voor de zorg. Vastgoed is uiteraard belangrijk voor GGz Centraal, maar dan vooral als bedrijfsmiddel en niet als doel op zich. De gebouwen moeten zo goed mogelijk bijdragen aan de primaire doelstelling van de organisatie, namelijk het verlenen van psychiatrische zorg. Het bezitten, ontwikkelen of verhandelen van vastgoed is voor GGz Centraal geen kernactiviteit. De zorgfincanciering is daar ook niet op ingericht.
Ook de geestelijke gezondheidszorg verandert in hoog tempo, door stelselwijzigingen en maatschappelijke ontwikkelingen. GGz Centraal heeft continu te maken met nieuwe wet- en regelgeving en andere eisen van financiers. Deze ontwikkelingen hebben een grote impact op de patiëntenstromen, het primaire proces en de bedrijfsvoering. Er vinden verschuivingen plaats van gespecialiseerde naar generalistische zorg en van klinische naar intensieve ambulante zorgvormen. De zorgvraag wordt complexer en intensiever. De totale klinische ggz-capaciteit daalt, maar de klinische capaciteit neemt toe van de cliënten aan wie zorg is opgelegd door de rechtbank.
De nieuwe vastgoedstrategie van GGz Centraal volgens haar Meerjarenbeleidsplan 2015-2018 verruilt de op behoud gerichte benadering van het verleden voor een meer pragmatische en adaptieve benadering. Het streven is een afgeslankte vastgoedportefeuille op basis van de volgende doelstellingen: 1. Het spreiden van ambulante voorzieningen en wonen (‘dichtbij’) en het concentreren van klinische en bovenregionale voorzieningen (‘deskundig’); 2. Vastgoedinvesteringen concentreren zich op het zogenaamde ‘kernvastgoed’: gebouwen en locaties met een laag risicoprofiel en een hoge bijdrage aan de zorgdoelstelling. GGz Centraal wil een strategische (eigendoms) positie behouden voor haar zogenaamde ‘ijzeren voorraad’, aangevuld met een ‘strategische reserve’; 3. De risico’s in de vastgoedportefeuille (zoals leegstand, hoge exploitatielasten en slechte kwaliteit) zullen worden teruggebracht; 4. Vastgoed draagt bij aan de verbetering van de financiële ratio’s (solvabiliteit, liquiditeit en rentabiliteit).
GGz Centraal kiest voor de specialistische geestelijke gezondheidszorg en geeft haar zorgaanbod zo mogelijk gestalte in samenwerking met ketenpartners.
GGz Centraal wil van haar twee grote instellingsterreinen de specifieke krachten benutten om ze zo beter te profileren: Veldwijk als geïntegreerde wijk van Ermelo en Zon à Schild in Amersfoort als beschutte wijkplaats in het bos. Daarnaast wil GGz Centraal nieuwe functies aantrekken die de leefbaarheid van beide locaties versterken. Concreet betekent dit dat de zorg zal worden geconcentreerd in een beperkt deel van het terrein en dat andere delen vervreemd zullen worden. De urgentie om hiervoor gedragen herontwikkelingsplannen te maken, is groot. Het is van belang dat het terrein een nieuwe, vitale toekomst krijgt met kansen voor haar cliënten in de samenleving. De verkoop dient tegen een marktconforme opbrengst plaats te vinden, ten bate van de vitaliteit van de zorginstelling.
6
1.4 De opgave
Opgave 3: koester het landschap, de bomen en de natuur
De beoogde herontwikkeling betreft een integrale opgave. Het is geen nieuwbouwontwikkeling ergens op een open veld, maar een zorgvuldige en afgewogen samensmelting van oud en nieuw. Het is een transformatie van een verouderd zorglandgoed naar een samenhangend parklandschap met nieuwe functies. De mooie en waardevolle plekken en panden worden gekoesterd en vormen als het ware de contramal van de ontwikkeling. De mindere plekken krijgen een nieuwe invulling. De uitdaging is om dit op een zodanige manier te doen dat er een heldere, toekomstbestendige ruimtelijke hoofdstructuur ontstaat, die recht doet aan de natuurlijke en cultuurhistorische waarden, maar die robuust genoeg is om toekomstige ontwikkelingen te kunnen opnemen. Dit Masterplan legt daarvoor de basis.
^
Opgave 4: realiseer een onderscheidend, natuurinclusief woonmilieu ^
Op hoofdlijnen zijn vijf deelopgaven te onderscheiden. Deze dienen in onderlinge samenhang bekeken te worden en worden gerealiseerd binnen het integrale plan voor Veldwijk.
Opgave 1: maak een optimale zorgomgeving ^
Realiseer nieuwe zorggebouwen die passen bij de eisen van de tijd. Hergroepeer de zorg die nu teveel is verdeeld over het terrein naar een nieuw kerngebied. Gebruik de bos- en parkomgeving als een optimale “healing environment”. Overzichtelijkheid, synergie van zorgfuncties, rust, herkenbaarheid en bereikbaarheid zijn thema’s die van belang zijn.
Pas de woningen in op de open plekken in het bos, daar waar gebouwen en zorgfuncties hebben gestaan. Zorg dat er woonclusters ontstaan die zich mooi inpassen tussen de bomen en zorg voor groen- en natuurinclusief bouwen. Maak een groene buitenruimte met zo min mogelijk verhardingen en schuttingen. Er zijn inmiddels veel beproefde middelen om in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan nestkastjes, hemelwaterinfiltratie, zonnepanelen, ledverlichting, duurzame materiaalkeuzes, etc.
Opgave 5: maak de zorg en het woongebied goed bereikbaar en verbeter de toegankelijkheid van het groen
Opgave 2: biedt een goede bestemming voor de monumentale panden ^
Behoud de waardevolle bossen, bomen, lanen en parkbomen. Ga zorgvuldig om met de plekken waar beschermde soorten zitten en zorg dat de samenhang in de natuurgebieden (GNN) behouden blijft. Hef doorsnijdende wegen en paden waar mogelijk op. Respecteer de waardevolle bomen en plant nieuwe bij voor de toekomst.
Geef een nieuwe toekomst aan boerderij De Heuvel en De Wissel. Zorg voor een passende invulling en renovatie van de oude panden. Bestendig de toekomst van Heuveloord en Paviljoen Parkzicht en integreer de waardevolle panden zodanig in het plan dat ze goed uit de verf komen.
7
^
Zorg dat er een heldere ontsluitingsstructuur ontstaat, niet alleen voor de eerste nieuwbouwfases, maar juist ook voor de verdere woningbouwontwikkeling aan de zuidzijde van Veldwijk. Het westflanktracé biedt de mogelijkheid om aan de westzijde een goede nieuwe aansluiting voor autoverkeer te maken die een betere ontsluiting biedt dan de huidige spoorovergang.
^
Naast de toegankelijkheid voor gemotoriseerd verkeer is ook een goede routing voor voetgangers en fietsers noodzakelijk. Een duurzame ontwikkeling vraagt om goede verbindingen naar het dorp en het station. Tevens is de recreatieve ontsluiting van de bosomgeving van belang en kunnen er betere paden komen die het mooie bos- en parkgebied voor ieder toegankelijk maken.
1.5 Naar een gedragen herontwikkeling
1.6 Doelstellingen
Bij een dergelijk omvangrijke transformatie komen veel aspecten samen, er is veel uit te zoeken en veel te communiceren. GGz Centraal heeft de planvorming gedegen voorbereid en zich gestoeld op een brede inventarisatie van het bestaande (zorg)vastgoed en een analyse van het huidige zorgaanbod in relatie tot de zorgbehoefte. Ook heeft er veel afstemming plaatsgevonden. In eigen kring met zorgverleners, cliëntenraden en personeel en tevens met andere zorgverleners. Er heeft een uitgebreide marktconsultatie plaatsgevonden en er is een marktonderzoek uitgevoerd. De plannen zijn intensief besproken met gemeente en provincie en waar nodig bijgesteld en verfijnd naar aanleiding van het gevoerde overleg.
Status van het Masterplan Het Masterplan vormt de uitwerking van de structuurvisie. Het geeft de toekomstplannen weer van GGz Centraal. Het Masterplan is kaderstellend voor de beoogde herontwikkeling van Veldwijk. Voor de gemeente biedt het daarmee zekerheid over de kwaliteit die daarbij gerealiseerd gaat worden. Het Masterplan brengt de beoogde ruimtelijke transformatie van Landgoed Veldwijk in beeld. Het laat zien wat de vaste waarden zijn en wat gekoesterd en behouden moet blijven. Denk aan de waardevolle bomen en bossen, monumentale gebouwen en mooie doorzichten. Het Masterplan laat daarnaast zien waar behoefte is aan verbetering en waar ruimte is voor vernieuwing. Oude patronen kunnen duidelijker worden gemaakt, de ontsluiting verbeterd en er is plek voor nieuwbouw. Hoe die nieuwe invullingen eruit komen te zien en welke kwaliteit daarbij wordt beoogd, komt eveneens in het Masterplan naar voren.
De eerste ideeën voor het terrein zijn in 2015 gepresenteerd aan bewoners en omwonenden van het terrein en er zijn interactieve sessies gehouden. Op de inloopavonden werd constructief gereageerd. In juli 2019 is een inloopavond over het concept Masterplan georganiseerd. De resultaten daarvan zijn verwerkt in het einddocument.
Grondtransactie GGz Centraal wil komen tot een stapsgewijze herontwikkeling waarbij delen van het terrein in eigendom blijven en andere delen worden verkocht. Daar kan dan woningbouw ontwikkeld worden, eventueel in combinatie met zorg of andere functies. Het Masterplan vormt het toetsingskader voor de nieuwe ontwikkelingen en de concrete uitwerking van de deelprojecten. Het bewaakt de integrale samenhang van de gehele locatie.
Het Masterplan is gebaseerd op een zorgvuldige studie van de bestaande kwaliteiten van het terrein, de specifieke kansen en belemmeringen. Daartoe zijn de stedenbouwkundige en landschappelijke kenmerken in kaart gebracht en is de complexe ontstaansgeschiedenis ontrafeld die het terrein tot het gelaagde geheel hebben gemaakt dat het nu is. Tevens is het terrein onderzocht op zijn programmatische opnamecapaciteit en zijn oude monumentale panden onderzocht op de mogelijkheden tot herbestemming.
Bij het vervreemden van de terreindelen zal het Masterplan als kader fungeren. Het Masterplan is daarbij het leidend toetsingskader waarbinnen de koper nieuwe ontwikkelingen mag realiseren. De partij die uit de selectieprocedure als winnaar naar voren komt, zal in overleg met GGz Centraal en de gemeente verder invulling geven aan de planologische procedure. Met de gemeente zijn in de anterieure overeenkomst afspraken gemaakt over het in eigendom en beheer krijgen van het openbaar gebied.
Het Masterplan wil niet alleen een aantrekkelijk perspectief bieden, maar ook realistisch en haalbaar zijn. Er is getekend en gerekend en er is onderzoek gedaan naar diverse beperkende factoren. Er is een akoestisch onderzoek verricht en een bodemonderzoek. Tevens is de natuurwaarde onderzocht, zowel de soortenbescherming als de omgevingsbescherming. Over de GNN heeft ook overleg plaatsgevonden met de Provincie Gelderland. De bevindingen van deze studies zijn verwerkt in dit Masterplan.
Het Masterplan voorziet in voldoende ruimte voor zorgnieuwbouw in de nabije toekomst en voor de langere termijn. Het biedt bovendien voldoende strategische reserve voor de GGZ.
Geconcludeerd wordt dat het Masterplan breed is afgestemd en breed wordt gedragen. Het is geboren uit participatie en een goede dialoog.
8
1.7 Leeswijzer Bestemmingsplan De beoogde transformatie kan op basis van het vigerende bestemmingsplan niet worden gerealiseerd; daar is een wijziging van het bestemmingsplan voor nodig. Het overgrote deel van het terrein is bestemd als Maatschappelijk. Het Masterplan is het ruimtelijk kader dat de basis biedt voor de op te stellen bestemmingsplannen en daarmee de planologische verankering van de transformatie.
In hoofdstuk 2 wordt het vertrekpunt geschetst: de historie van het terrein, de huidige situatie en de ligging te midden van waardevolle natuurgebieden. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de Structuurvisie Veldwijk en de uitwerking naar het Masterplan. In hoofdstuk 4 wordt het Masterplan toegelicht, aan de hand van een breed spectrum aan deelthema’s.
Beeldregieplan (BRP Veldwijk) Parallel aan het Masterplan is een Beeldregieplan (BRP) voor Veldwijk opgesteld. Dit document gaat in op de beoogde kwaliteit van zowel het landschap als van de bebouwing en vormt net als het Masterplan een verdere uitwerking van de structuurvisie. Het BRP Veldwijk is een bijlage van het Masterplan. Het zal als toetssteen dienen voor de stedenbouwkundige uitwerking van de deelplannen. Tevens zal het als basis dienen voor het beeldkwaliteitsplan of de beeldkwaliteitsplannen van de deeluitwerkingen.
In hoofdstuk 5 komt tot slot de ontwikkelstrategie aan de orde.
éts**
Fotos inloopavond en resultaat van een workshop
9
V ī*S
'»
h/v
+.S. ft 4.\'
0
2. Analyse
11
r/eiioon
[•'If •iltţ'5 fpf
mm
U j?U*
t
íli 'Fmm HÖŝii
Wmįm
Veldwijk'
Pjagg; ifiïL, Kaart Veldwijk 1880
Kaart Veldwijk 1930
SgjjÿERdUř
ŵv ŕįĵBu n ga I o w parken
;.B u"n g a lo w park è n\Įf o.
rG root'Em au s (Rtmads
\
wpor ļjeestes-
fep-wakken)
Bungalowpark
/Äm'
ïŞts.n-'.iī..;/.
iKlińīek ^Veldwijk
.Psychĵ Zįeķerļh
1 \|
i IŴ* ;;į^rr
Kŵ-ĩVťšSĮali ~ ţŵ ťt ĮipSįļ
ĪM.ttઠKaart Veldwijk 1990
12
it. 5ô.vť» '6
J.
ų. ieJķM*,
tO.
■’ľikrijiim*í‘.
bi *ĩ
«wu?
u W-
zí w ‘-ìir^j.Jj. bZ, CV^İÌ i.x..V^-òr ,vļ . ig PK Ŝ*I^-..„Ĺ..*J,
« c^-ga-.
Veldwijk omstreeks 1900
2.1 Historie Veldwijk is begonnen als boerenhuis. In de tweede helft van de negentiende eeuw is dit vervangen door een landhuis. Rondom Veldwijk strekten enkele lange, rechte lanen zich uit in noordelijke en westelijke richting waaronder de Veldweg (tegenwoordig de Horsterweg). Tegen het einde van de negentiende eeuw onderging het landschap rondom Veldwijk grote verande ringen. Het ‘assenkruis’ van lange rechte lanen rondom het landgoed bleef bestaan, maar in plaats van over heidevelden voerden deze nu door bossen en weides.
bestaande landhuis werd bestemd als woning voor de geneesheer-directeur. Veldwijk bereikte haar hoogtepunt als gesticht in de eerste helft van de twintigste eeuw. Samen met andere instellingen in de omgeving zorgde dit voor een groei van Ermelo. Zo kwam Veldwijk geleide lijk steeds dichter bij het hart van Ermelo te liggen. In de periode na de Tweede Wereldoorlog groeide het gesticht uit tot het ‘Psychiatrisch Ziekenhuis Veldwijk’. Ten noorden en zuiden van het centrale deel met haar historische gebouwen werden diverse nieuwe paviljoens gerealiseerd, soms op nieuwe locaties en soms na sloop van oudere bebouwing. Deze paviljoens bestonden doorgaans uit geschakelde eenheden van één tot twee bouwlagen en onderscheidden zich hierdoor duidelijk van de compacte en hoge vooroorlogse paviljoens. Vanaf het begin van de eenentwin tigste eeuw kwamen er ook woningen voor ‘gewone burgers’ op het terrein.
Veldwijk is sinds 1886 in gebruik als instellingsterrein voor de geestelijke gezondheidszorg. Zoals bij zoveel inrichtingen werd een plek gekozen in een bosachtige omgeving, op enige afstand van de bebouwde kern. Het gesticht kende een opzet die nieuw was voor Nederland. In plaats van één groot gebouw met lange gangen koos men voor losse paviljoens, verspreid in het groen. Het
13
Kalkoertweg
ìär Jíř
ĶVŠ
-Ĥendfiklaai rPrmsHe
uī-ŷ * «tv*
mm F \ KofitngiņneV3a’
•w.. WH
i C"'
í?
fi''{}ĚQ r- .i/
*
if«; ŗ/ü 5'
^uasļléAwjjuţţr
so
V
i»sā’. ľ-GBIS^^
lėąjļssueêļefįj
-
7*^ ĵļ~ r ■āį; sr Sf ^ ï ŵ^ļn
ár
SU M rņ ţ ^ įñ rrC Q
řŕ.Jf įj
-Ŵ
'BİĮPURZh ■íeejĮsjsi 3-V -
rţ-VI
SS®
lįýiēüeļÿį
?®'0o -spofV.33’
PM
Luchtfoto met omgeving plangebied (bron: Google Earth)
2.2 Ruimtelijke samenhang Veldwijk ligt aan de westzijde van Ermelo, op de rand van de Veluwe. De afwisseling van bos en open bouwland is kenmerkend voor dit overgangsgebied. Een wezenlijk deel van dit landschappelijk overgangsgebied valt in feite binnen de contour van Veldwijk.
het hart van Veldwijk. De noordwestzijde van Ermelo kent veel groene woongebieden. Een deel daarvan is aangelegd als villawijk, met name ten noorden van de kern. Daarnaast zijn er groene woongebieden die eerder spontaan gegroeid zijn, zoals rond de oude routes ten westen van de kern en bij Horst. Delen van Veldwijk passen in dit verband, omdat ze een vergelijkbare combinatie in zich hebben van bebouwing en groen, waarbij bos en bomen voor samenhang zorgen in een verder vrij losse opzet. Op Veldwijk bevinden zich in de regel wel wat grotere gebouwen dan bij een kleine kern als Horst, maar de structuur is verder wel vergelijkbaar.
De structuur van het dorp Ermelo is bepaald door het patroon van concentrisch lopende en licht meanderende routes en lanen, die de weerslag vormen van oude zandpaden. Langs deze routes deed zich lintvorming voor. Vooral in de loop van de 20e eeuw zijn de tussengelegen percelen bebouwd geraakt, waardoor het dorp gestalte heeft gekregen. De Horsterweg doorsnijdt Veldwijk en is één van de oorspronkelijke routes. Een andere route is de Stationsstraat die het hart van het dorp verbindt met station Ermelo en doorloopt naar
De woonwijken ten zuiden van Veldwijk zijn kenmerkend voor de compacte verstedelijking die eind 20e eeuw werd gerealiseerd. De
14
t »
»
»
t
I 1 1 t
Legenda Veldwijk in bredere context I
I Kern
— — Lint
I
I Groen woongebied
™ ™ Spoorlijn
I
I Campus
I Bos Landbouw
Weg
- Veldwijk
woongebieden zoals de Maat zijn opvallend genoeg sterk naar binnen gekeerd en kennen weinig groenstructuren. Een dergelijke stedelijke omgeving is op Veldwijk niet terug te vinden. Het contrasteert juist door de ruime aanwezigheid van groen op het woon- en zorgterrein. De afwisselende parkomgeving met zorgvilla’s en monumentale panden als het Hoofdgebouw, de Lukaskerk en De Hooge Riet is kenmerkend voor het Hart van Veldwijk. In de Structuurvisie Veldwijk is dit wel aangeduid als de Campussfeer. Deze sfeer is kenmerkend voor oude zorgterreinen en ook in andere delen van Ermelo terug te vinden, zoals bij ‘s Heeren Loo. De specifieke structuur en uitstraling van het hart van Veldwijk is toch echter vrij uniek te noemen.
15
- -4į. I
ŕ. v- , ;:-
'-rťs? mm
y-tŗj
:'4* įSS
l__ _ Luchtfoto met monumentenaanduiding
Ä
*'L.fïÙ
V ; VJŽK^ tfáfrdR '«te»'vfy tTjLJ
áífažr-
1. Boerderij De Heuvel (1867, gemeentelijk monument)
2. Paviljoen De Wissel (1900)
2.3 Huidige situatie 2.3.1 Monumenten Talrijk zijn de gebouwen met een monumentale status op Landgoed Veldwijk. Naast het Rijks monument (Lukaskerk) bevinden zich veertien gemeentelijk monumenten op het zorgterrein en twee oude begraafplaatsen die ook op de gemeentelijke monumentlijst zijn geplaatst. Van de monumenten die liggen in het gebied dat relevant is voor dit Masterplan, wordt hier een uitgebreidere omschrijving gegeven.
Landgoed Veldwijk werd in 1884 door M.J. Chevallier verkocht aan de 'Vereeniging tot Christelijke Verzorging van Krankzinnigen en Zenuwlijders in Nederland.' Het Administratiegebouw (7) werd als eerste gerealiseerd. Het ontwerp (architect E.G. Wentinck) was opgezet volgens het voor Neder land nieuwe paviljoenstelsel. Hierbij werden niet langer alle functies in één gebouw onderge bracht, maar in losse paviljoens. Zo werd gelei delijke uitbreiding mogelijk en konden verschil lende groepen patiënten makkelijker van elkaar gescheiden worden.
Het oudste gebouw op Veldwijk is De Heuvel: een hallehuisboerderij (1). De bouwdatum is onzeker. In de gevel zijn bakstenen moppen gebruikt daterend uit de 15e eeuw. Het voorhuis stamt uit 1867. De voor- en linkerzijgevel zijn gepleisterd, de overige gevels zijn uitgevoerd in baksteen. Een groot rietgedekt dak bekroont de eenlaagse boerderij. Met de aangrenzende schuren, de erfaanleg en het originele interieur is De Heuvel een waardevol onderdeel van Veldwijk.
De neorenaissance is een 19e-eeuwse bouwstijl waarin werd teruggegrepen op motieven uit de renaissancebouwkunst. Trapgevels, horizontale witte lijnen (speklagen) in bakstenen gevels en kruiskozijnen zijn karakteristieke elementen uit deze stijlperiode. De neo-renaissancestijl werd
16
mt
ŕfS WfoM P...'
z'-
'
ir- -
T ^
CIUM '___
3. Heuveloord (ca. 1900)
•■;'''
L
4. Paviljoen Parkzicht (1888)
5. Lagerhout (ca. 1900)
m Ml —JU
7. Administratiegebouw (1885)
i f i
_________s
HHHUHŬBal 8. Woonhuis De Schouw (1920)
6. De Lukaskerk (1889, Rijksmonument)
Het Administratiegebouw is in eclectische stijl (een combinatie van bouwstijlen) uitgevoerd. Vooral invloeden van de neorenaissance en chaletstijl zijn in de architectuur te vinden, al is een deel van het sierhoutwerk verdwenen.
veel toegepast bij protestantse kerken als reactie op de katholieke neogothiek. De verzuiling die de Nederlandse samenleving verdeelde is hierin afleesbaar. Veldwijk heeft een protestantse levens beschouwelijke oorsprong. De Lukaskerk (6) en meerdere in bouwstijl hieraan verwante pavil joens (2, 3, 4, 5) zijn tussen 1885 en 1900 dan ook in neo-renaissancestijl gebouwd.
Ook het paviljoen De Klinkert (vroeger Woudeinde) wordt door deze stijl gekenmerkt. Hoewel dit gebouw niet op de gemeentelijke monumentenlijst staat is het een fraai pand, dat nu een kinderdagverblijf huisvest (niet op foto).
De Chaletstijl weerspiegelt de romantische gevoelens die rond 1900 leefden voor het chalet. Rijkere mensen brachten in de 19e eeuw vakan ties door in Zwitserland. Zij lieten woonhuizen (en andere gebouwen) bouwen die geïnspireerd waren op de chalets. De interpretatie van de bouwkundige kenmerken was vrij, maar bepaalde stijlelementen zijn typisch te noemen: overste kende daken en uitbundig met snijwerk versierde windveren, sierspanten en sierlijsten (ajourwerk).
In de jaren '20 zijn op Veldwijk drie woonhuizen (8, 9 en 10) gerealiseerd in 'overgangsarchitectuur'. Deze architectuur is geïnspireerd op Engelse landhuizen en heeft zowel neo-classicistische invloeden als gaaf bewaarde details uit de ‘Jugendstil’ (ook wel ‘Art Nouveau’) die in de twintiger jaren in zwang was. Zwierige lijnen, geïnspireerd op plantmotieven zijn typische kenmerken uit deze stijlperiode.
17
ĨWîTīTĩ
--S
w
"n w' 9. Woonhuis De Bijvank (1920)
10. Woonhuis De Bunt (1900)
"'-:ì
S fee
’“v f.
jŽgÜMBŴ
5*3*5333 įiŸ-iőWr Iglg
ïìfľíV lS*Si
' r
,-s. —-
-
,
11. Oude begraafplaats (1886-1920)
': 'ÿWŴ
i ’- î ) V-T
sSS-ka
- ~
12. Nieuwe begraafplaats (1906-1965)
Op Veldwijk liggen twee begraafplaatsen. De oudste (11) is in 1886 in gebruik genomen, de tweede (12) in 1906. De grote hoeveelheid grafmonumenten illustreert het cultuurhistorisch rijke verleden van Veldwijk. Niet alleen patiënten, maar ook medewerkers en een enkele geneesheer-directeur liggen hier begraven. Het graf van de opmerkelijkste persoon is van het zusje van Vincent en Theo van Gogh. Zij heette Wilhelmina en is in de inrichting opgenomen in het jaar 1902.
18
í.
-
.
'
'
mm
Nieuwbouw RCG Kind Å Jeugd
Kinderdagverblijf in ‘De Klinkert’
2.3.2 Recente nieuwbouw Verschillende zorgvoorzieningen hebben de afge lopen jaren een nieuw onderkomen gekregen op Veldwijk. In uitstraling en landschappelijke inpas sing zijn ze duidelijk verwant aan elkaar en aan de bestaande monumentale panden op Veldwijk. Aan de rotonde bij de Horsterweg zijn twee appartemen tengebouwen gerealiseerd (2005) en het nieuwe onderkomen van RCG Kind & Jeugd (2010). Zij hebben de entree van Veldwijk een ander aanzien gegeven. Verderop langs de Horsterweg zijn veertien twee-onder-een-kapwoningen en tien rijwoningen gebouwd (2005). In de zuidwesthoek vormt het Individueel Verblijf Ouderen (2011) een nieuw accent, dat vanzelfsprekend opgaat in de landschappelijke omgeving. Midden op het landgoed is een kinderdagverblijf (2011) gekomen, in het markante bestaande gebouw ‘De Klinkert’. Tenslotte is aan de oostzijde RCG Ouderenpsychiatrie-complex (2011) gebouwd.
De sfeer van de architectuur van de nieuwe gebouwen en de buitenruimte draagt de landgoedsfeer uit. De nieuwbouw is in stijl verwant aan de monumentale bebouwing op landgoed Veldwijk. De inrichting van de terreinen rond de nieuwbouw sluit aan bij de uitstraling van het landgoed: een sierlijk park in de kenmerkende landschapsstijl. Met iedere nieuwe ontwikkeling wordt de ruimtelijke samenhang van het landgoed als geheel verder bekrachtigd en versterkt. Veel bestaande, monumentale gebouwen zullen de komende jaren een andere functie krijgen, met behoud van de monumentale status. Naast het behoud van de zorgfunctie wordt ook ruimte geboden aan andere hoogwaardige functies, die passen bij de kernwaarden van het gebied en de behoefte van de Ermelose bevolking.
19
.2» o į? O J? e(P Ç& ppnot
z. . ^ * De Wissi
ie Heuvel
ÉBt.řjí o/ rjpv •* *,ìįD. f* X' Jí- '1 i » .rtíRfîm î
Pi ^ * ŵ È Parkzictíť Pļļ\* «ai—^
1
-
—1 |ť - --J * f
"br; M « 1 JLįį^rj
tra 00//Ũ ļi
Legenda Vrije ruimte
i——
Vrije ruimte
— — — Potentiële ruimte uit Structuurvisie Landgoed Veldwijk Monumenten
20
»z-
ŭ "įč ‘7
Voormalig zorggebouw, gesloopt in 2007 (1)
De Wasserij (2)
' ŵ'vif
K.' ř:
SweP
r' *îì
.1 —
-'9 Open plek waar de Feithenberg heeft gestaan (7)
Veldje tegenover Hofplein en Hofstede (6)
2.3.3 Vrije ruimte en te slopen panden Aan de westzijde komt in ruimtelijk opzicht veel ruimte beschikbaar. In 2007 is reeds een groot zorgpand gesloopt, dicht tegen de Horsterweg (1, zie kaart en afbeelding). De toenmalige nieuwbouwplannen zijn niet gerealiseerd. Direct in de omgeving bevinden zicht ook de Wasserij (2) en de kwekerij (3). Deze locaties samen lenen zich goed voor de ontwikkeling van een nieuw woongebied. In 2007 is eveneens een zorgvilla gesloopt tegen over De Klinkert (4). Hier stond oorspronkelijk een voor Veldwijk zo kenmerkende parkvilla. De plek die vrijgekomen is, leent zich goed voor de nieuwbouw van een parkvilla die het oude ensemble herstelt. Rond boerderij De Heuvel bevindt zich een open gebied dat een nog wat onbenutte indruk maakt (5 en 6). Dit deel van het terrein kan beter benut worden, voor de realisatie van het zorgpark en een goede ontsluiting. Dit kan op een zodanige manier gebeuren dat de groene setting van de boerderij recht wordt gedaan en dat in combinatie met de restauratie de boerderij aan uitstraling en betekenis wint.
Het grote zorgcomplex Feithenberg is in 2015 gesloopt en sindsdien ligt daar een grote bouwlo catie te wachten (7). Binnen enkele jaren zal ook de Oosterhoorn (8) plaats maken voor nieuwbouw. Ook dat complex is sterk verouderd en sluit niet meer aan op de vereisten van de zorg. Aan de zuidzijde zullen de zorggebouwen Johannesbos (9), Zonneweide (10) en De Maat (11) plaats maken voor nieuwbouw. Deze gebouwen zijn niet in de formele assenstructuur geplaatst en hebben ook geen bijzondere architectonische of stedenbouwkun dige waarde. Voor de open plekken aan deze kant van het terrein (de dierenweide, paardenweide en moes tuinen) kan een andere invulling worden gezocht. Aan de noordkant kunnen de open gebieden (12 en 13) ingezet worden voor de boscompensatie van de ontwikkelingen elders op het terrein. Daarnaast zijn er nog de gebieden die in de Structuurvisie Landgoed Veldwijk als ontwikkellocatie of zoeklocatie zijn aangeduid. Deze zullen pas op de langere termijn worden beschouwd, waarbij er een passende invulling wordt gezocht.
21
Legenda Groeninventarisatiekaart Zeer waardevol bos Waardevol bos Bos met enige waarde Bos met weinig waarde
Ũũ O O «O O
Jonge aanplant Sierheesters
Moestuin! Volkstuin l Kwekerij
•fr “ŵ Sr oC3 C& C&
O O" Q„ Oū n.
Binnentuin (93) Water Greppel (43 46) Landgoed Monumentale bomen (conform bestemmingsplan)
Fŭ O
Ovenge bomen
Verharding Asfalt (51) Verharding Bijzonder (5fi) Verharding Elementen (52) Verharding Half- Onverhard (56 57) Verharding Hout
f®
1-lįg-
CTO]
7// TlRraFiŕ
22
«O Q GGz Centraal
f ï ,'W&
ŝ'ĘĒĒĩå ff AËM
áWSåïá
v y.m:
mm GEEN INGANG MEERKANTEN
.-Ç'M ŠWffåŞ&Ęst
Oude bomenrij (beuken), verborgen in het bos (2)
mm
Eikenlaan naar De Heuvel (4)
'•"Äįíţiíí*;
Solitairen in het parkgedeelte
Bebost stuwwalrudiment (3)
2.4 Onderzoeken 2.4.1 Groen. bos en bomen Nevenstaande kaart geeft de huidige situatie van de groenvoorzieningen op Veldwijk weer, waarbij opvalt hoe divers het gebied is en hoezeer de bosvakken onderling verschillen. Sinds de oprich ting heeft de GGZ en de zorginstelling zelf veel ontwikkelingen doorgemaakt. Dat vertaalt zich niet alleen in het brede spectrum aan zorggebouwen, maar ook in de staat van het groen.
Ten oosten daarvan bevindt zich een vrij steil oplopend en met een dicht bos begroeid stuwwalrudiment (3). Dit bos maakt eveneens onderdeel uit van de GNN. Het erf van de boerderij bevindt zich tegen de bosrand en heeft een mooie bomenlaan langs de oude toegangsweg (4). Aan de rand van het erf bevinden zich eveneens enkele mooi volgroeide bomen.
Het bos binnen de oksel van de HorsterwegOude Nijkerkerweg heeft relatief weinig waarde. Het is stakig en bevat voornamelijk minder waardevolle soorten, zoals esdoorn en den (1).
In het park en rond de oude parkvilla’s staan waardevolle solitaire bomen, waarvan verschil lende zijn aangemerkt als monumentaal.
Het bos ten zuiden van de kwekerij en ten noorden van de boerderij De Heuvel is daaren tegen een waardevol oud boscomplex dat ook onderdeel is van de GNN. Besloten in het bos bevindt zich een mooie beukenlaan (2).
Aan de oostkant ligt een bosrand die sterk gevarieerd van samenstelling is (5). In sommige delen staan waardevolle volwassen bomen als beuken en eiken. In andere delen bestaat de begroeiing uit stakige dennen.
23
'ĩ&t*
*»s.-
-«—*
-
I
*
-
rJrZ~' '
- ..- .
S’V ÍK'
áŹpŠ J?ļ ~
v‘'
.^v
Bos aan de noordzijde van de Horsterweg
Het gedeelte van deze bosstrook dat ten oosten van het pad ligt, maakt onderdeel uit van de GNN.
middendeel (9). Dit gebied is geen onderdeel van de GNN.
Aan de noordzijde, over de Horsterweg, bevindt zich een bosvak met onder andere eiken en beuken (6). De randen van het bosvak zijn goed ontwikkeld. Het hart is echter meer open en kent geen waardevolle soorten. Het bosvak is onder deel van de GNN, evenals een smalle bosstrook ten zuiden van de Horsterweg. Verderop hebben langs de Horsterweg enkele gebouwen gestaan, waarvan ook het badhuis van Veldwijk. De plekken zijn nog goed terug te vinden als open plekken in het bos (7). Op het veld daarachter (8) bevonden zich voetbalvelden. Momenteel is dit ingericht voor begrazing.
Aan de zuidkant van het terrein is een jong stakig bos ontwikkeld dat bestaat uit spontane opslag (10). Deze wordt door een rijke en gevarieerde groengordel gescheiden van het zorgdeel (11). Het overige groen op de zorglocatie heeft een vrij diffuus karakter en bestaat overwegend uit bosjes, plantvakken en solitaire bomen die rond (voormalige) zorggebouwen staan. De bosvakken tussen de verschillende nieuwbouwlocaties bestaan vooral uit spontane opslag of verwilderde sierbeplanting. Er staan waardevolle beuken en eiken tussen, maar ook veel jonge esdoorns, berken, sparren en dennen.
Ten westen van de Oude Nijkerkerweg bevindt zich een boscomplex met mooi volgroeide bosranden, maar een wat minder ontwikkeld
24
Gehakkelde aurel Rozenkev Krabspin (Xysticus) onbekerí^0*3
Laatvlieger R*
Zangl Waterroofkever onbeke
. Vaalblauwe kaaszwam it judasoor
^aai
Bruinrode heidelib^ Blauwe ReigeP Zomerk Gewone Ŵer
■l,yu Ä JÉuifmees Roodborsr
jGaai
Bolle haarbraam Buizerd Kleverig koraalzwammetje Das ® Boskruisķrÿd ÇK ^Rood borst rcenzwam CO^ C •Miriqq^pnner lemycenaj Zwątay ,^5rove den
řsŴįįsaánaojet
DennenvoetzwanM Laatvlieger Franjekelk Boswil Buizer^Hengel zilverschoon:;' ' Ēwormkruidy|a9riĴze vezelkop i? F^hoott Grote keizerlib Bladhumusbraarn ® © , L, ___ ,^,JT :ak’Ätalanta - 0 lA/ilHo icfor Kîâverbîîaadjë! Wilde llni liguster 'fĵį* G,ad waļSro ete haarbraam „ Geel wâlstro Moederkruid tQġfboofthalsbandwants - Amethistz^vanì) Rankende helmbloera ^Vertakte leeuwentand Witte kluifzwam Meŗ^ ^'ev( WffgenroGsjėj/jŞh Knieviltbraarťť Valse hanenkam MuürsláRo* Berk Į^andhoornbloeflf: Emmer Boswilgblaas'blřd swilgblaasblSawesp*Tj’Welga nzenvöel S* Regeling ^lei^loemi Gewone krulzoom ì Herfstspanne#'3 CD wilde Eeniŕ ^trontvli# .'o juŵwon i bovist ^ * ^osuil Meręį , n o Papilmyce/ä ŷ Parelamaniet (3rote krulzoorŵGoudhoed Ştranvaesia davidiana 0C
Gele aardappelbovişt Winterkoning Grote muiAö Tjiftjar
'ink
, ,
nkere ooievaarsbek,
Boomklęver . ţ ze schorsmycena Blauwgrijze
0
.
Ke^' ©
Hulşt ^Zanglijster #
Gaaį, * Klein hoefblad Fiti^Vinterkoning Koolmes «preeuw
^ink
Ek:
*
Grote krulzoon k^Muir Wieltje «Jţinkparasolzwaï Landkaartje Goudhoāf «Merąķ Wolenduif
Madeliefje . ne Citroenvlinder
Pimpelmee^?Crote w^egb WinterkoniniĮ* Roodborsľ
Mer^® ^urkäè Tort^
O r
C^onìj^ #íi
Roodbon Pimpeln
Huismui Heggenmu##
Buizend
Bladhumusbraarçv-,
rel
r
'interkoning Winterkoning Europese hanenpoot ļtingelwikke Sleedoorn
«rote Canadese Gans Ģele korstzwam Spreeuvř^rote Lijster
Tonderzwambreedvoé Dagpauwoog-xAvBra nd netel bl i ndwa nèAį7 p Witte Rei
Rood borst - Rode Eekhoorn
Kokmeeuvŕ Hazelaarbraam,
C^wavelzwam
Pi#ipernoot
llsC’ Ŭagpauwoog Bosuļį «ves^uizerd Holenduif Roze winterpostelein
G^ļe kornoelje
Konijrr
^raamsluiper Ekste# Nevelzwam (udvînk
Waarnemingen alle soorten 2016-2017 KNNV
GGz Centraal vindt het belangrijk dat rekening wordt gehouden met de geconstateerde natuurwaarde. In het Masterplan en in het Beeldregieplan is hier vertaling aan gegeven (zie bijvoorbeeld de randvoorwaarden voor de landschappelijke inrichting en voor het natuurinclusief bouwen in het Beeldregieplan). Bij de selectieprocedure van de ontwikkelende partij wordt dit aspect bovendien meegewogen.
2.4.2 Natuurwaarde soorten In 2016-2017 door de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV) geïnventariseerd welke soorten er op het terrein voorkomen. Hierbij is niet alleen gekeken naar de beschermde soorten, maar ook naar niet-beschermde soorten. Hierbij is gekeken naar zoogdieren, vogels, vlinders, insecten en geleedpotigen, planten, paddenstoelen, mossen en korstmossen. Zoals te zien op bovenstaande kaart is er een grote diversiteit op het terrein aanwezig.
25
Waarnemingen Das
Waarnemingen Eekhoorn en Boommarter
Legenda
Legenda
O Cameraval (Das waargenomen)
-
O Cameraval (geen waarneming)
" Eekhoornnest O Cameraval (Boommarter waargenomen)
#
Vluchtpijp / oude burcht
Eekhoorn
Cameraval (geen waarneming)
----- Faunatunnel
----- Faunatunnel
In 2017 is er een quickscan natuurtoets uitge voerd door het ecologisch onderzoeksbureau Ecogroen. Uit de quickscan natuurtoets blijkt dat diverse soortgroepen nadere studie eisen. Daarom is aanvullende soortgerichte onderzoek uitgevoerd naar vleermuizen, overige zoogdieren, vogels en reptielen.
of amfibieën en ongewervelden aangetroffen waarvoor in Gelderland geen vrijstelling geldt. Voor vleermuizen, Steenmarter, Boommarter en Gierzwaluw is -afhankelijk van de plannen- nog nader onderzoek noodzakelijk, zoals het inspec teren van te kappen bomen en het uitvoeren van vleermuisonderzoek conform het Vleer muisprotocol 2017. Omdat Veldwijk rijk is aan oude monumentale bomen zijn er relatief veel geschikte boomholtes aangetroffen (weergegeven op kaart). Zodra duidelijk is welke bomen mogelijk gekapt moeten worden, moeten deze bomen met holten nader onderzocht worden op bewoning.
Op het gehele terrein van Veldwijk zijn leefge bieden aanwezig van verschillende beschermde soorten. Er zijn verblijfplaatsen van Das, Boom marter en Eekhoorn aanwezig. In gebouwen en bomen is sprake van verblijfplaatsen van Gewone dwergvleermuis, Ruige dwergvleermuis, Rosse vleermuis en Watervleermuis. Ten noorden van de Kolbaanweg bevindt zich een Buizerdnest. In de noordhelft van het gebied komt de reptie lensoort Hazelworm voor. Er zijn geen jaarrond beschermde nesten van vogels gevonden in bebouwing. Ook zijn geen beschermde planten
26
De Wissel
Beukenrode
Marina de Wolf-
Waarnemingen Vleermuizen
Waarnemingen Geschikte boomholten
Legenda
Legenda
Gewone dwergvleermuis * m a
Paarverblijf Zomerverblijf Baltsvlucht
Rosse vleermuis ŵ A
* Geschikte boomholte
Ruige dwergvleermuis * a
Paarverblijf Baltsvlucht
Watervleermuis 0
Zomerverblijf
Paarverblijf Baltsvlucht
In het aanvullende soortgerichte onderzoek wordt geadviseerd om verblijfplaatsen en leefgebied van beschermde soorten indien mogelijk te ontzien. Indien dit niet mogelijk is, dan dient ontheffing te worden aangevraagd. Voor soorten als Eekhoorn en Steenmarter is het echter mogelijk om zonder ontheffing met een goedgekeurde gedragscode en ecologisch werkprotocol te werken.
bron: Kraaijeveld, S.E. (2018). Natuurtoets herinrich ting Landgoed Veldwijk, Ermelo. Inventarisatie en beoordeling in het kader van de Wet natuurbescher ming. Rapport 18-174. Ecogroen bv Zwolle.
27
HE EREN ICO
RMELO TEUĵT
Ligging GNN t.o.v. plangebied (omcirkeld) bron: omgevingsverordening Gelderland vastgesteld 24-09-2014
bestemming Verkeer
bestemming Bos
bestemming Maatschappelijk
Verbeelding bestemmingsplan Veldwijk, vastgesteld 06-06-2013
28
Maatschappelijk
Verworven planologisch recht BP Veldwijk
18.690 m2
Overlap bestemmingsplan Veldwijk en GNN
2.4.3 Natuurwaarde gebieden In (de omgeving van) het plangebied is sprake van beschermde natuurgebieden in het Gelders NatuurNetwerk en Natura 2000-gebieden. Het plangebied ligt op geruime afstand van Natura 2000-gebied. Gezien deze afstand, de tussenlig gende bebouwing (Ermelo) en infrastructuur en de aard van de beoogde ontwikkeling zijn -met uitzondering van het onderdeel stikstof- overige negatieve effecten op instandhoudingsdoelen van Natura 2000-gebied uitgesloten. In het aanvullende onderzoek wordt geadviseerd om zodra de exacte invulling van de werkzaamheden bekend zijn een AERIUS-modelberekening uit te laten voeren.
kelingen bekend is. Indien blijkt dat sprake is van een negatief effect, dan dient contact te worden opgenomen met het bevoegd gezag (provincie Gelderland). Naar verwachting vragen zij om een compensatieplan, waarin is opgenomen wat het effect is op de kernkwaliteiten van GNN en hoe dit gecompenseerd wordt. Het bestemmingsplan Veldwijk is eerder vast gesteld dan de contouren van de nieuwe GNN, hierdoor zijn er delen binnen de GNN die de bestemming Maatschappelijk, Verkeer of Kantoor hebben in plaats van de bestemming Bos. Op bovenstaande kaart worden de contouren van de GNN met een groene arcering aangegeven. De delen die binnen het bestemmingsplan een andere bestemming dan Bos hebben worden met een paarse arcering aangegeven. Dit verworven planologisch recht beslaat in totaal 18.690 m2. Voor deze delen is geen compensatie nodig.
Het plangebied bevindt zich deels in het Gelders NatuurNetwerk (GNN). Naar verwachting treedt als gevolg van de beoogde ontwikkelingen een negatief effect op ten aanzien van kernkwaliteiten van het GNN. Dit dient nader getoetst te worden zodra de exacte invulling van de beoogde ontwik
29
r. ,.r
SS 'í è -ŵ-. &İÍ»
m
Ŵ': I, I
.í.«ś J I-'
V
ï}**
,-;ki ts L" TVi».
įļŴ^'kwÍMìpíJIÉpt,
įĮÍsg^siVţlliĝìŗ,
ŵi ‘«Mil I i»nWfllTĨŴ J
Geluidsbelasting railverkeer
īftü^ĩ.ţSŭ^
'jhrtîrtirWrfifnWl.
Geluidsbelasting Horsterweg
1 .
-.
v| I
'
® « i » à
í
İ è
- ,.■ŴŞ' v : '-ľ -
31-».,
'HS* VfT*SW .irţSį.-iWĮípįiġ^
ssm īftü^ĩ.ţSŭ^
imsM i
äss
KB ÌLS)
üä
(iŕsfl ■‘«VflaiSJ,;.
Geluidsbelasting Oude Nijkerkerweg
Geluidsbelasting Dokter van Dalelaan
2.4.4 Geluid Omdat sprake is van de realisatie van nieuwe woningen en zorggebouwen binnen de geluidszone van diverse wegen en de spoorlijn Zwolle-Amersfoort, is een akoestisch onderzoek uitgevoerd. Dit is in 2018 gedaan. De uitkomsten zijn verwerkt in het Masterplan.
rekening mee gehouden. In aanvulling daarop zal ontheffing voor een hogere waarde benodigd zijn. Voor wegverkeersgeluid wordt geconcludeerd dat voor de Horsterweg, Oude Nijkerkerweg en de Dokter van Dalelaan de voorkeursgrenswaarde wordt overschreden, maar dat er geen overschrijding is van de maximale ontheffingswaarde (oranje). Er kunnen overdrachtsmaatregelen getroffen worden, in combinatie met een ontheffing voor een hogere waarde.
Met betrekking tot het railverkeersgeluid wordt geconcludeerd dat voor een aantal woningen in de eerstelijns bebouwing langs het spoor sprake is van een overschrijding van de maximale ontheffingswaarde (rood). Hiermee is de bouw van woningen niet mogelijk. Geluidsreducerende maatregelen zullen noodzakelijk zijn. Naar aanleiding hiervan zijn de plannen gewijzigd en zijn de geluidsgevoelige bestemmingen verder vanaf het spoor gesitueerd. Het toepassen van geluidswallen en/of geluidsschermen blijkt daarnaast noodzakelijk. In het Masterplan is hier
Zodra de plannen verder uitgewerkt zijn is nader onderzoek voor beide geluidsaspecten nodig waarmee de precieze maatregelen en de effecten hiervan berekend kunnen worden.
30
Plangebieden
Plangebieden □ PR 10-7 contour □ PR 10-8 contour — Buisleiding N570-20
cĵ PR 10-7 contour lj PR 10-8 contour
— Buisleiding A-510
Ligging hogedruk aardgasleidingen
2.4.5 Externe veiligheid In 2018 is er een onderzoek naar externe veiligheid voor Landgoed Veldwijk uitgevoerd. De uitkomst is verwerkt in het Masterplan.
Voor de spoorlijn Amersfoort - Zwolle geldt dat het plaatsgebonden risico geen belemmering vormt voor het plangebied. Het berekende groepsrisico is in alle gevallen kleiner dan toegestaan. Het groepsrisico wijzigt ook nauwelijks door de aanpassingen waar het Masterplan in voorziet.
Het plangebied ligt gedeeltelijk binnen de invloedsgebieden van twee hogedruk aardgasleidingen. Het plangebied ligt bovendien binnen 200 m van de spoorlijn Amersfoort Zwolle die onderdeel is het van het basisnet. Voor de hogedruk aardgasleidingen geldt het plaatsgebonden risico geen belemmering vormt voor de ontwikkeling. Rond de leidingen dient, rekening gehouden te worden met een belemmeringenstrook. Deze is echter slechts vier à vijf meter.
31
V.
.
- ‘
-
-aírî”
ţv 3 ™
«o
3. Uitwerking van de stru uurvisie
4-:W-
, ^
rf
M'ív
-
33
legenda
Idrtclf-
NOORI mcbcd rt aai '
JSX'ľ
s s
o o ‘oixlct .
ĪJ,ī"
fcCwri»*
urnen ju’l'j;
Structuurvisiekaart
3.1 Structuurvisie Veldwijk De in 2018 vastgestelde Structuurvisie Landgoed Veldwijk vormt het afwegingskader om ruimtelijke ontwikkelingen te toetsen. In de structuurvisie worden drie kernwaarden benoemd die van groot belang zijn voor de toekomst van Veldwijk:
De belevingswaarde van Veldwijk hangt nauw samen met de routes langs en door het landgoed. In de structuurvisie worden de belangrijkste verkeersroutes benoemd. Het landgoed wordt zoveel mogelijk autoluw en voor bestemmingsverkeer ingericht. Belangrijk voor het autoverkeer is de aanwezigheid van twee entrees vanwege calamiteiten, hulpdiensten, beheer en onderhoud.
- maatschappelijke belevingswaarde: gekoppeld aan de ontmoetingsfunctie voor cliënten, bezoekers, bewoners en passanten. Ook de fraaie parkachtige opzet, de ingetogen sfeer en het verkeersluwe karakter worden als kwaliteiten benoemd;
In de structuurvisie worden drie deelgebieden benoemd en omschreven (noord, midden en zuid), ieder met een eigen sfeer, kwaliteiten en knelpunten. In het noorden ligt de nadruk op behoud, extensief recreatief gebruik en versterking van de natuurwaarden. In het midden ligt de nadruk op herbestemming en in het zuiden op herontwikkeling. GGz Centraal focust haar activiteiten in een drietal zorgclusters. In de structuurvisie zijn vier deelgebieden aangewezen als ontwikkelzones voor woningbouw en/of andere passende functies.
- ecologische waarde: niet alleen natuurwaarden, maar ook cultuurhistorische waarden moeten beschermd worden. Hieronder vallen monumentale gebouwen en bomen, maar ook historische zichtlijnen en structuren. - economische waarde: benutten gunstige ligging, unieke sfeer en het historische karakter om een haalbare herontwikkeling te kunnen garanderen.
34
Q. o .W+ ŭ
,N.
Projectie contour Masterplan op de structuurvisiekaart
3.2 Uitwerking tot Masterplan Het Masterplan Veldwijk is een verdere vertaling van de Structuurvisie. Daarbij beperkt het zich tot het grondgebied dat globaal begrenst wordt door het spoor, de Horsterweg en de Oude Nijkerkerweg. De bosgebieden ten noorden van de Horsterweg en De Hooge Riet vallen buiten het Masterplan. Het woongebied van Hof van Chevalier maakt eveneens geen deel uit van het Masterplan, al is dit gebied op een deel van de tekeningen in dit rapport wel meegenomen om de samenhang te illustreren.
veel structuren samenkomen. De deelkaarten van de Structuurvisie op de volgende twee pagina’s illustreren dit. In het plangebied komen veel routes samen en veel cultuurhistorisch waardevolle lijnen en objecten, met name in het Hart van Veldwijk. Binnen het plangebied speelt ook het thema ‘benutten’ een grote rol. Er zijn twee ontwikkelzones, twee zorgclusters en de ontwikkeling spoorzone benoemd. Tevens is in de toelichting van de structuurvisie aangeven dat in het Hart van Veldwijk ruimte is voor herbestem ming en hier en daar een nieuwbouwinvulling op de plek van een verouderd zorgpand, naast de benodigde herbestemming en restauratie van verschillende monumenten.
Een open veld ten noorden van de Horsterweg en ten westen van de Oude Nijkerkerweg wordt meegenomen in het Masterplan. Mocht er voor de ontwikkeling natuurcompensatie nodig blijken, dan kan dit gecompenseerd worden door in dit gebied natuur te ontwikkelen.
In landschappelijk opzicht is het plangebied eveneens interessant omdat er de drie landschapstypes samenkomen: ‘bosgebied’ aan de noordwestzijde, ‘coulissegebied’ aan de zuidzijde en ‘parkbos’ daartussenin.
Omdat het plangebied het oude hart van Veld wijk omvat, is het niet verwonderlijk dat daar
35
Beleven, routes
Beschermen, cultuurhistorie Deelkaarten uit de Structuurvisie landgoed Veldwijk, voorzien van contour Masterplan
36
BOSGEBIED
PARKBOS
COULISSEN LANDSCHAP
Beschermen, natuur Å ecologie
WàåJĒ1:
zorgcluster
zorgcluster
ontwikkelzone I
Benutten
37
a:-,-;.-' -
4. Ruimtelijk kader
39
Legenda Interne samenhang I
I Bestaande bebouwing
11111 Transformatie of vervangende bebouwing I
I Bouwmogelijkheden bosomgeving
I
I Bouwmogelijkheden groene kamers
I
I Bouwmogelijkheden zorgpark Markant pand Tř
I
Nieuw markant pand I Parkomgeving | Bosvakken
0
Waardevolle en monumentale bomen Groene randzones
llllllllllll Akoestisch landschap — ^ Assen en zichtlijnen Wegen Langzaamverkeerroutes
á“.
»
1*1
4.1 Interne samenhang Het Masterplan gaat zeer behoedzaam om met de bestaande kwaliteiten van het terrein. Tegelijkertijd wil het vernieuwing mogelijk maken om de samenhang en vitaliteit te versterken, om het terrein een nieuwe toekomst te geven en zowel de bouw van nieuwe zorggebouwen en nieuwe woningen mogelijk te maken. De vernieuwing mag echter in geen geval afbreuk doen aan de samenhang en herkenbaarheid van Veldwijk. De vernieuwing dient zodanig te zijn dat het geheel meer samenhang krijgt en dat de verrommeling, die ook op delen van het terrein is terug te vinden, wordt opgeheven. Het Masterplan wil daarom behouden wat van waarde is, maar ook vernieuwen op een manier die recht doet aan de bijzondere kwaliteiten van het terrein.
De volgende onderdelen worden in geval behouden: * De waardevolle bossen; * De monumentale bomen (zoals vastgelegd in het vigerend bestemmingsplan); * Overige waardevolle bomen en lanen (gebaseerd op de groeninventarisatie, zie pagina 23); * Zichtlijnen en assen; * De monumentale en beeldbepalende panden; * De recente zorggebouwen en woningbouw (Hof van Chevallier); * De hoofdwegenstructuur (met uitzondering van de spoorovergang); * De goed gebruikte voet- en fietspaden.
40
Legenda Ontwikkelgebieden c
3 Ontwikkelgebied bebouwing Ontwikkelgebied natuur
I
I Bestaande bebouwing
11111 Transformatie of vervangende bebouwing I
I Bouwmogelijkheden bosomgeving
I
I Bouwmogelijkheden groene kamers
I
I Bouwmogelijkheden zorgpark ļķ
Markant pand Nieuw markant pand
* natuur I
I Parkomgeving | Bosvakken O
Waardevolle en monumentale bomen Groene randzones
įlllllllllll Akoestisch landschap — ^ Assen en zichtlijnen Wegen
'onerf in
Langzaamverkeerroutes
Hart
4i#i
De volgende toevoegingen worden gedaan om de samenhang en kwaliteit te versterken; * Samenhangende groenstructuren langs de randen van Veldwijk (versterking groene randzones); * Doortrekken parkomgeving aan de zuidzijde van Veldwijk als versterking van de kamerstructuur (versterking coulissesfeer); * Een akoestisch landschap langs de spoorzone, waar de geluidshinder op een landschappelijke en natuurvriendelijke wijze wordt gereduceerd (zonder harde wanden of schermen); * Realiseren van nieuwe parkvilla’s en behoedzame nieuwbouwinvullingen in het hart van Veldwijk (versterking van de campussfeer); * Verbeteren van de ontsluiting door een aansluiting op de Oude Nijkerkerweg aan de westzijde, ter vervanging van de onveilige spoorovergang aan de oostzijde;
*
Verbeteren van de voet- en fietspaden over het terrein en de aansluitingen op de bestaande woonomgeving.
De structuur die hiermee ontstaat, kan verder worden ingevuld met nieuwbouw voor wonen en zorg. Er kunnen daarbij verschillende deelgebieden worden onderscheiden: * Het groene wonen in de bosomgeving; * Het zorgpark; * Het hart van Veldwijk; * Het wonen in de groene kamers. Al deze bovenstaande punten zijn een logische uitwerking van de Structuurvisie Veldwijk, de daarin opgenomen randvoorwaarden en doelstellingen, zoneringen en thema’s.
41
r*** —
ũ o Cd
42
Legenda Ruimtelijk kader Veldwijk Markante panden of monumenten, te handhaven Zorggebouw of maatschappelijke voorziening, te handhaven Transformatie of vervangende bebouwing Bestaande woningen
tm
Bouwmogeiijkheden in verlengde van de monumentale middenzone Bouwmogerijkheden bosomgeving
•/m
mm,
Bouwmogerijkheden campus Bouwmogelijkheden coulisse Natuurontwikkeling
*
Nieuw markant pand Parkomgeving Bosvakken Boscompensatie Monumentale bomen (zoals vabtgelegd in bestemmingsplan)
9
Waardevolje bomen Nieuwe bomenlaan Spoon Wegen Woonstaten Fietsroutes Wandelroutes
—»
Assen en zichtìijnen Akoestisch landschap Conlour Masie rplan
4.2 Ru imtelijk kader De plankaa rt van het Ruimtelijk kader laat een stedenbouw kundig casco zien waarbij het kader w ordt gevormd door groenstructuren, zichtlijnen e n hoo(drou tes. De invulling wordt gevormd door bouwvelden (met name in de periferie van het terrein) en specifiek aangeduide bouwlocaties i(met name in het hart van Veldwijk). In het Masterplan komen veel aspecten samen. Deze aspecten worden op de volgende pagina’s stapsgewijs benoemd en geïllustreerd.
43
De Klinkert Heuveloord
Vredenhof Berkenhof
De Wissel Ľ3
De Bolder ļukas ū kerk
De Heuvel
Legenda Cultuurhistorie Rijksmonument I Gemeentelijk monument I Waardevolle bebouwing
Historische as Historische wegenstructuur -------^ Zichtlijnen
Authentieke deelgebieden
44
yŭSË«
' u 'Jj
*ľ iVK: ą'T
De Heuvel
Parkzicht
■Ŵjwí?:
!Hİi.* ! B
Ei
ì3RWİĨ' I ģj De Klinkert
Heuveloord
4.3 Recht doen aan de rijke cultuurhistorie Bij de stichting van het zorgterrein is voor een bijzondere opzet gekozen met zorgvilla’s in een ruime parkomgeving. De gedachte was om zo aansluiting te vinden bij de gezinssituatie. Bepalend is verder het ‘assenkruis’ van lange rechte lanen en de historische zichtlijnen. Deze zijn vaak ondersteund door monumentale bomen. Dit zijn de dragers van het landschap. Hierbinnen bevindt zich het historisch hart van Veldwijk met de monumentale bebouwing van het Hoofdgebouw, de Lukaskerk en een aantal zorgvilla’s. Delen van de historische wegenstructuur en de zichtlijnen zijn bewaard gebleven. Deze worden opgenomen in de nieuwe wegenstructuur van Veldwijk. Door gebruik te maken van de oorspronkelijke opzet van het landgoed wordt er een eenheid en logische opzet gecreëerd.
bosvakken zijn inmiddels volgroeid en bieden vaak prachtige doorzichten. Veel bomen zijn ook aangemerkt als monumentaal. Diverse parkvilla’s hebben de status gemeentelijk monument. Deze ruimte wordt intact gelaten. Door het toevoegen van enkele nieuwe markante panden binnen deze parkruimte, op de plek van bestaande, weinig passende bebouwing, wordt het parkgebied versterkt. Aan de zuidwestkant bevindt zich boerderij De Heuvel, vanuit de historie een boerderij met uitzicht en uitloop over de landerijen. Vanuit het westen, Kolbaanweg, is er nu een zichtrelatie van en naar de boerderij. Door het gebied voor de boerderij open te houden blijft deze historische zichtrelatie in stand. GGz Centraal blijft het benodigd onderhoud van deze boerderij uitvoeren, tot deze wordt verkocht. Voor de te selecteren marktpartij zal het restaureren van De Heuvel deel van de opgave zijn.
Ten westen van het assenkruis is nog een groot parkgebied aanwezig met de parkvilla’s als strooigoed hierin gesitueerd. De bomen en
45
ŕ :
ií.
I -
Legenda Bos en bomen Bestaand bos I
I Beoogde kap bos
ĨSSSS Boscompensatie ĨSSSS Behoedzaam ontwikkelen
Bestaande bomen - monumentaal Bestaande bomen - waardevol Bestaande bomen - kap Aanplant bomen
in bosomgeving
46
t~i
Zoeklocatie compensatie
:**ýr- jŗ.'
.wikt
-; v v
W*»
fe,38 «»-ýxS
Bomen bij De Heuvel
Verborgen laan in het bos
ŴS7
ŗ* V
s&íýi' ÉÍŚİEİİH
Eiken in de dierenweide
Beukenlaan bij Zonneweide
4.4 Met respect voor bos en bomen Het Masterplan gaat uit van behoud van bomen en bos. Gemeente Ermelo heeft in haar groenvisie Veldwijk in zijn geheel aangewezen als beeldbepalend particulier groen, met langs de ontsluitingswegen Horsterweg, Oude Nijkerkerweg en Kolbaanweg waardevolle lijnvormige groenstructuren. De monumentale bomen zijn in het bestemmingsplan aangewezen en blijven in het onderliggende plan behouden. Ook als groen na een zorgvuldige belangenafweging moet wijken, zal volgens de groenvisie compensatie plaatsvinden met nieuw groen. Als bos verloren gaat dan wordt bij voorkeur bos teruggeplant.
buiten de bebouwde kom. Landgoed Veldwijk valt binnen de bebouwde kom van Ermelo, maar in de groenvisie wordt wel verwezen naar de rege lingen volgens de Wet natuurbescherming. In dit rapport wordt ervan uitgegaan dat een herbegrenzing van de GNN plaatsvindt zoals weergegeven in paragraaf 4.7. De bossen waar kap gepland is, vallen derhalve niet binnen de GNN. De kap van bomen wordt beperkt tot een minimum, omdat de bouwvelden op bestaande open of bebouwde plekken gesitueerd zijn. Alleen aan de randen van enkele bouwvelden en ter plaatse van wegtracés, is eventueel kap nodig. Daar wordt echter behoedzaam ontwik keld en waar mogelijk gebouwd tussen de bomen. Om aan de regeling te voldoen, wordt eventuele kap in het gebied gecompenseerd en nieuw bos aangeplant.
De Wet natuurbescherming schrijft voor dat tenminste een gelijk oppervlakte moet worden gecompenseerd ten opzichte van wat gekapt wordt. Dit geldt voor alle beplantingen van bossen die een grotere kroonprojectie hebben dan 1.000 m2 en voor rijbeplanting met minimaal 21 bomen. Deze wet is geldig voor gebieden
47
k
:k
m
k
#
k
Legenda Behouden en versterken natuurwaarden jssa Boscompensatie I
#
Geschikte boomholte
Boommarter
I Bloemenrijke parkomgeving
ū
Eekhoorn
Vleermuizen
Mantel- en zoomvegetatie
if
Das
Hazelworm
Groen- en natuurinclusief ontwikkelen
48
ĨVlbŕ;ĵS įfkJSS
MMÜMHtiÜÉ ;î?
WH?
.
:
-
M
W ,*ľ , '
ŗM
4řf f /»
'Jiìį-J',’
UfrvŴlB
Referentiebeelden bloemenweide
Ka» . ,*fř
^ģfå
Referentiebeelden mantel- en zoomvegetatie
4.5 Met respect voor natuur Voor de compensatie worden de volgende stappen doorlopen: 1. Is compensatie in de directe omgeving mogelijk? 2. Zo niet, kan dan compensatie plaatsvinden in de noordelijk gelegen open velden? 3. Zo niet, kan de compensatie elders plaats vinden in de gemeente Ermelo? 4. Zo niet, dan wordt compensatie afgekocht.
Voor het behouden en versterken van de natuur waarden worden de volgende maatregelen getroffen: - Het uitbreiden van het bos als compensatie voor het te kappen bos; - Het realiseren van mantel- en zoomvegetaties aan de randen van het nieuwe bos; - Het realiseren van een bloemenrijke parkomgeving tussen de zorggebouwen. Het beheer wordt daar extensiever en bloemen en kruiden krijgen daar ruimte. Insecten, vogels en vlinders zullen daarvan profiteren. Het biedt bovendien een hoge belevingswaarde; - Op de bouwvelden wordt groen- en natuurinclusief ontwikkeld, zie paragraaf 4.12.3; - De verblijfplaatsen en leefgebied van beschermde soorten worden zo veel mogelijk ontzien, vrijwel alle vindplaatsen uit het ecologisch onderzoek liggen buiten de bouwvelden.
Bij uitwerking van de plannen zal per deelgebied een bomen effect rapportage uitgevoerd worden. Daarmee wordt geborgd dat secuur met het bomenbestand wordt omgegaan en dat waar nodig maatregelen op maat worden genomen om bomen te handhaven, te verplanten of te compenseren.
49
ď O o O O Oļòiūľo1
mo
Ligging nieuwe ontsluitingsweg GNN na correctie
1.303 ma
GNN voorstel Masterplan Veldwijk
405.706 m2 7.403 m2
GGz Centraal
SP Veldwijk Afname GNN conform Masterplan Veldwijk
7.023 ma
Toename GNN conform Masterplan Veldwijk
4.592 m2
Teruggave planologisch recht BP Veldwijk aan GNN
9.834 m2
GNN toename en afname
V0LLMER& PARTNERS
7.403 ma
Herbegrenzing van de GNN
50
.•įě
:
Boomverzorging waardevolle bomen, opschot verwijderen, inpassen oude en nieuwe paviljoens Vervangen stakige naaldbomen door bosplantsoen WW■é&įįtk
4k
-- ä
ásá?s|p^ Parkbos dat terugggeven wordt aan de GNN (westzijde)
Opruimen stort groenafval, aanplant bomen (eiken, beuken)
4.6 Herbegrenzing GNN De Provincie heeft geadviseerd om de GNN te herbegrenzen om daarmee een robuuste structuur te vormen langs de contouren van de ontwikkelingen die in het Masterplan zijn mogelijk gemaakt. Dit betekent dat bij boerderij De Heuvel en de nieuwe ontsluitingsweg een herbegrenzing plaatsvindt, waarbij de rand van de weg aan de noordzijde de contour vormt van het natuurnetwerk (1). Bij het wooncluster aan de noordwestzijde kan eveneens een herbegrenzing plaatsvinden (2). In beide gevallen is het wel een voorwaarde dat de nieuwe bosrand een hogere natuurwaarde krijgt door de aanleg of ontwikkeling van een mantel- en zoomvegetatie. Deze maatregelen zijn ook benoemd en op kaart gezet in de vorige paragraaf.