Notulen gemeenteraad 2022-11-07, getekend

NOTULEN VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE EPE d.d. 7 november 2022, 16:00 uur, raadzaal gemeentehuis

Aanwezig: Voorzitter: TOM. Horn

Griffier: J. Kattenberg CDA: B. Hendriks, H. van Eist-van den Esschert, AH. Oortgiesen, P. Siwabessij, Nieuwe lijn: K. Aldemir, L. Rodijk, A. Vos, M. Zweekhorst VVD: L. Halkers M. Tibben, E. de Vries (tot agendapunt 7), dhr. N. van den Berg (vanaf agendapunt 7) SGPICU: W. van den Berg, H. Boon, F. de Ruiter D66: J.H. Boermans, N. Doorn, H. de Goede Gemeentebelangen: G.J.J. van Limburg, V. Griep-Pont GroenLinks: W. Baltus PvdA: Forum voor Democratje: P. Vermaas

Verder aanwezig:

Wethouders: de dames Van Loon en de Waard Oudesluijs en de heren Heere en Kerkmans

Gemeentesecretaris: B. Marinussen

-

Met kennisgeving afwezig:

J. van Nuijs (PvdA), Z. van der Weerd (CDA), Na 19:00 uur: M. Zweekhorst (Nieuwe Lijn)

1.

Opening 1 mededelingen

De voorzitter: Goedemiddag dames en heren van de gemeenteraad, van het college, maar ook op de publieke tribune en uiteraard ook de mensen die de uitzending live thuis volgen. Ik open de vergadering van maandag 7 november en dat op het bijzondere tijdstip van vier uur s middags. Maar dat is niet zomaar, want dit is een onderdeel van één van de belangrijkste vergaderingen die de gemeenteraad per jaar houdt en dat is de Begrotingsraad. In twee delen, vandaag de eerste termijn. En naar aanleiding daarvan zal na de eerste termijn ook de vergadering worden geschorst en gaan we donderdag weer verder met vergaderen over de begroting. Nu ik de opening heb verricht zijn er een aantal mensen die zich als afwezig laten melden, in ieder geval is de heer Van Nuijs van de Partij van de Arbeid afwezig, mevrouw Rodijk van Nieuwe Lijn is later, komt denk ik rond half vijf staat hier op het briefje. Nou, eens kijken of dat ook zo wordt. En mevrouw Zweekhorst heeft aangegeven na 1900 uur, maar u bent er nu wel, maar na zeven uur vanavond afwezig te zijn. Klopt dat? Daarna. Goed, maar u bent in ieder geval nu in ons midden. En mevrouw Rodijk heeft half vijf ruimschoots gehaald. Welkom, welkom. Rustig aan. Goed, u heeft zoals gebruikelijk ook een raadsagenda gekregen en ik moet natuurlijk wel even kijken of er nog iemand is die een mededeling heeft. Nee. 2.

Vaststelling raadsagenda

1

De voorzitter: U heeft een raadsagenda gekregen en ik wou maar eventjes kijken of er iemand is die iets op de raadsagenda wilde amenderen of veranderen of wijzigen, toevoegen. Niet? Dan gaan we ervan uit dat we deze raadsagenda ook zo gaan aflopen. Dank. Afscheid mevrouw W. Baltus. Installatie de heer J.W. van der Baan als raadslid en 3. beëdiging mevrouw J. Boomsluiter als fractievolger (GroenLinks) De voorzitter: Dan zijn we al bij punt 3 van de vergadering en ondanks dat dit natuurlijk de Begrotingsraad is, is er ook tijd voor een personele wisseling, want mevrouw Baltus heeft aangekondigd afscheid te nemen en we gaan ook de heer J.W. van der Baan installeren als raadslid en mevrouw Boomsluiter als fractievolger van de GroenLinks. De raad wordt voorgesteld om, één, de heer J.W., Jan Willem, van der Baan toe te laten als raadslid en hem tevens te benoemen in de commissie maatschappij en bestuur en omgeving en financiën. Twee, mevrouw J.W., Jelleke, Boomslulter te benoemen als fractievolger en tevens als lid van de raadscommissie maatschappij en bestuur namens de fractie van GroenLinks. Hopelijk met uw instemming is er een commissie geloofsbrieven aan de gang geweest en dat waren mevrouw Van Eist, de heer Halkers en de heer Vos. Ja, dat heeft uw instemming, fijn. De heer Halkers zou verslag doen als voorzitter van de commissie. Mijnheer Halkers, aan u het woord.

De heer Halkers: Dank u voorzitter. De door de raad van de gemeente Epe benoemde commissie onderzoek geloofsbrieven verklaart dat zij de geloofsbrieven van de heer J.W., Jan Willem, van der Baan en mevrouw J.W., Jelleke, Boomsluiter heeft onderzocht en in orde bevonden. Gebleken is dat de benoemden aan alle in de gemeentewet gestelde eisen voldoet. De commissie adviseert u dan vast te stellen dat de heer Van der Baan kan worden toegelaten als raadslid van de gemeente Epe en dat mevrouw Boomsluiter benoemd kan worden als fractievolger namens de fractie van GroenLinks. Namens de commissie, Hermien van Eist, Albert Vos, Bert Halkers. De voorzitter: Dank u wel. Dank ook voor het werk wat u verricht heeft en dat is niet onbelangrijk, want dan kunnen we ook de heer Van der Baan en mevrouw Boomsluiter respectievelijk als raadslid en fractievolger toelaten. En dat betekent ook dat zij de belofte willen afleggen en daar nodig ik ze beide graag uit om hier te komen staan. Dan doen we dat in één keer. Ik lees de belofte voor en dan hoor ik graag uw antwoord. In artikel 14 van de grondwet, van de gemeentewet is dat geregeld, u weet wat. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad of als fractievolger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.

Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad dan wel als lid van de commissie naar eer en geweten zal vervullen. De heer Van der Baan, wat is uw antwoord? De heer Van der Baan: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Boomsluiter? Mevrouw Boomsluiter: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dan bent u hiermee tot raadslid en fractievolger benoemd. En daar Beste Wilma, mevrouw Baltus. Zo hoort het dan officieel, maar ik denk dat dit moment wel mooi is om je gewoon als Wilma aan te spreken. Ja, we beginnen deze vergadering met het afscheid van GroenLinks raadslid Wilma Baltus en je hebt in je ontslagbrief van 28 september aangegeven dat je je raadslidmaatschap wilt beëindigen om persoonlijke redenen. Uiteraard respecteren we dat besluit, maar wel met pijn in ons hart. En ik weet dat dat wederzijds is. We zijn je als raad dankbaar voor je inzet in de afgelopen vierenhalf jaar in onze gemeenteraad. Je zei regelmatig tegen anderen: je bent nooit te oud om te leren. Nu is dit natuurlijk een makkelijk bruggetje naar je dagelijks beroep, waarin ...

2

je voor de klas staat, maar met net zoveel gemak stond je hier in de raad. Ook al is een raad geen middelbare schoolklas, toch zijn er overeenkomsten. En die werden wel eens benoemd. Je werd door je mede raadsleden gewaardeerd om je heldere betogen en uitspraken, hier en daar gelardeerd met een prachtig citaat. Nooit te oud om te leren. Je schreef zelf een initiatiefvoorstel voor een vlaggenprotocol, iets wat je nooit eerder had gedaan. Daarmee is het mogelijk gemaakt om onder andere de regenboogvlag, die jullie ook zelf als GroenLinks hadden aangeboden, op het gemeentehuis te hijsen of vlaggen van andere maatschappelijke initiatieven. Bijzonder was daarbij de hulp van en samenwerking met SGP/ChristenUnie. Ook heb je een amendement ingediend, unaniem gesteund door alle fracties, om het oplaten van ballonnen zoals wensballonnen binnen de gemeente te verbieden. Je stond altijd klaar als er een beroep op je werd gedaan, om bijvoorbeeld deel te nemen aan een commissie geloofsbrieven. Of om een bijdrage te leveren aan het inwerken van deze nieuwe raad. En je bent natuurlijk ook voorzitter geweest van de commissie. Scherpe kritische vragen en rake analyses gingen bij jou samen met een constructieve houding om als raad gezamenlijk en dus ook fractie overstijgend vanuit verschillende politieke achtergronden en ideologieën het beste te willen voor onze inwoners.

Nooit te oud om te leren. Je wandelde samen met je man het Pieterpad van begin tot eind, knappe prestatie. En tegelijkertijd bracht het je ook veel ontspanning en reflectie. En daar vertelde je soms ook over, dat is mooi. Onze paden scheiden ons met dit afscheid van de raad, maar gelukkig is Epe niet zo groot. We komen elkaar echt wel weer een keertje tegen, dat zal voor meerdere gelden uit deze raad, maar we danken je in ieder geval heel hartelijk voor je inzet, bijdrage aan de gemeenteraad en dus ook jouw bijdrage aan onze samenleving. Dank je wel. Mevrouw Baltus: Ik was het eigenlijk niet van plan, maar ja, toen kwam Dennie bij me: wil je nog wat zeggen? Ik denk een beetje uit de gewoon Kan ook zonder microfoon, als dat moet, hoor. En Dennie dacht natuurlijk: ik kan me niet voorstellen dat zij helemaal niks gaat zeggen, want dat doet ze nooit, Ik ben nooit te oud om te leren. Nou zeg ik dat niet zo vaak tegen leerlingen van 15, 16. Want die denken: ja, wat moet dat oude mens, waarom weet zij dat? Dus daar gebruik ik het niet, maar ik heb dat heel intens ervaren de afgelopen vierenhalf jaar en ik wist eerlijkgezegd niet Ik wist wel de zin je bent nooit te oud om te leren, maar ik heb nu echt aan den lijve ondervonden hoe ongelooflijk veel je op je oude dag om het zo maar even te noemen, nog kunt leren.

Ja, helaas laat door allerlei lichamelijke klachten dat goed kunnen onthouden en kunnen blijven leren mij enigszins in de steek. Met pijn in mijn hart heb ik ook al gezegd neem ik afscheid. Maar desalniettemin kijk ik er heel fijn en heel positief op terug. En dank aan alle collega’s in deze periode maar ook de collega’s in de afgelopen periode. Jullie zullen mij ongetwijfeld nog wel eens aan de andere kant van het hekje zien zitten, niet meer zichtbaar, maar zeker is de gemeente Epe niet uit mijn hart. Dank jullie wel. ...

...

De voorzitter: Ik schors de vergadering voor een kwartier om de nieuwe leden te feliciteren maar natuurlijk ook om Wilma Baltus nog even te spreken. Ik schors de vergadering tot half vijf. Schorsing 4.

Programmabegroting 2023-2026 (eerste termijn)

De voorzitter: Ik heropen de vergadering. En we zijn gekomen bij agendapunt 4, het hoofdmaaltijd van vanavond en donderdagavond. De begroting 2023 2026. Het college heeft de programmabegroting 2023 2026 opgesteld. Het is de bevoegdheid van de gemeenteraad om deze vast te stellen. Fractievoorzitters geven hun mening over de begroting. Er kunnen amendementen en moties worden ingediend. Daarvoor zijn er ook een aantal werkafspraken gemaakt. Alle fractievoorzitters krijgen maximaal vijf minuten voor een algemene toelichting op de begroting. Het zou prettig zijn als daar geen interrupties op plaatsvinden, dan kan het verhaal ook even zijn beloop krijgen. Daarna is er nog wel even tijd om vragen te stellen, verduidelijkende vragen, dus niet vragen om het debat te openen, want dat gaan we aanstaande donderdag doen. Er is afgesproken dat er vanuit de fracties verschillende woordvoerders kunnen reageren, maar laten we toch per onderwerp of sub onderwerp één woordvoerder houden. Ik ga nog even een omissie rechtzetten, want de heer

3

Van der Weerd van het CDA is ook vandaag niet aanwezig. Er was de verwachting dat hij zou komen, maar hij is niet aanwezig. En ik benoem even dat bij dit en de volgende agendapunten de heer Van der Baan vanwege gezondheidsredenen gewoon vanaf zijn plaats zijn bijdrage zal leveren, maar daar zal ongetwijfeld begrip voor zijn. Dank. Dan gaan we beginnen met de begrotingsbehandeling en dan nodig ik het CDA uit om de eerste aftrap te doen. Mevrouw Hendriks, CDA. Mevrouw Hendriks: Ja, dank u wel voorzitter. Beste collega raadsleden, college, mensen op de tribune en mensen thuis die meekijken of luisteren. Vandaag bespreken we de eerste begroting in deze nieuwe periode. Een prettige begroting om te lezen en een begroting die sluit met een klein positief resultaat. Er is ruimte voor veel nieuw beleid en dus geld voor nieuwe zaken en thema’s, naast het uitvoeren van alles wat we al deden met elkaar. Complimenten dus voor het college en de ambtenaren, het huishoudboekje van de gemeente Epe is goede op orde. En dat in een tijd waarin het voor veel mensen niet meer zo vanzelfsprekend is dat er voldoende geld is om alle rekeningen en boodschappen te betalen. Dat geldt natuurlijk ook voor inwoners van onze gemeente. De kosten lopen op. Voor het lokaal CDA is het dan ook belangrijk dat we juist deze mensen in onze gemeente helpen.

Gelukkig wordt deze mening ook gedeeld door het college en daarom heeft het college hiervoor een voorstel gedaan in de begroting. Het voorstel is dat het inkomen van inwoners met een baan of met een pensioen met een inkomen tussen de 120 en 130 procent van het sociaal minimum is netto vaak lager dan mensen met een inkomen tot 120 procent van het sociaal minimum. Dat komt omdat die groep tussen de 120 en 130 procent geen gebruik kan maken van veel landelijke regelingen. En om juist deze groep werkende en gepensioneerde inwoners te helpen in onze gemeente heeft het college voorgesteld om de gemeentelijke regelingen die we hebben om deze mensen te ondersteunen dus nu ook open te stellen voor de mensen met een inkomen tussen de 120 en 130 procent van het sociaal minimum. En zo kunnen deze mensen bijvoorbeeld ook gebruik maken van de meedoenregeling of van een bijdrage uit het schoolfonds. En op deze manier helpen wij als gemeente juist deze mensen die nu wat extra hulp kunnen gebruiken. En dat past ook heel erg bij de waarden van het lokaal CDA. Er zijn meer punten opgenomen die wij belangrijk vinden, zo zijn we blij met een bedrag dat in de begroting staat waarmee onderzoek gedaan kan worden naar de mogelijkheden om de cultuurhistorische waarde van de Musafir kerk in Vaassen te behouden.

Dit is een kerkgebouw van de Molukse gemeenschap en speelt ook een belangrijke rol binnen de Molukse gemeenschap in onze gemeente. Dus daar zijn we erg blij mee. En ook de investering voor het onderwijs zijn wij blij mee. De gemeente is verantwoordelijk voor de gebouwen en de scholen zijn natuurlijk verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs. Maar dit wordt natuurlijk nu los van elkaar gezien. Als je les krijgt in een prettig gebouw ben je ook meer in staat om onderwijs tot je te nemen. In deze begroting is 1,8 miljoen gereserveerd om te investeren in een aantal schoolgebouwen in onze gemeente, bijvoorbeeld voor de RSG, de Sprenge in Emst en de St. Bernardusschool in Epe. Natuurlijk willen we ook de investering in de speeltoestellen nog noemen, dat hebben we vorig jaar in ons betoog in onze begroting ook genoemd, Ik zat tijdens de voorbereiding voor dit betoog heb ik natuurlijk die van vorig jaar er nog bij gepakt en ook daar hadden we het al over de speeltoestellen. En toen kwam er vanuit het college niet een heel duidelijk antwoord op hoe we om zouden gaan met de vervanging van speeltoestellen in speeltuintjes die kapot zijn. Nou, gelukkig hebben we in deze begroting wel een duidelijk antwoord gekregen, want voor ons is buiten spelen goed. Je ontmoet mensen, je beweegt, je bent buiten.

En daarom zijn we ook heel blij dat er in deze begroting geld opgenomen is om de speeltuintjes in onze gemeente te vervangen. Het oude beleid was een soort uitsterfconstructie. Op het moment dat een speeltoestel kapot was en niet meer gerepareerd kon worden verdween het. Nu verdwijnt het ook maar komt er gelukkig een nieuwe voor in de plek. Tenminste daar is nu geld voor gereserveerd in de begroting. Heel kort natuurlijk is het lijntje naar het initiatief, dat noemen we het SOF, de sport- en ontmoetingsfaciliteit in Epe. Op initiatief van de ChristenUnie SGP wordt hier een amendement voor ingediend. Ik ga daar ook verder niet te veel over zeggen, dat mag mijnheer De Ruiter doen. Maar wij vinden het een goed amendement en het past heel erg goed bij onze waarden. Nou, dan de woningen. Wonen wonen wonen, of bouwen bouwen bouwen, mijnheer Boon, het zijn altijd uw woorden geweest. Nou, het is natuurlijk heel belangrijk, we willen voldoende woningen voor de mensen die in Epe willen blijven wonen maar ook voor de 4

mensen die graag naar Epe toe zouden willen komen. De ambitie van de gemeente is dat er tweehonderd woningen per jaar gebouwd gaan worden de komende jaren. Wij vinden dat een grote ambitie, een erg ambitieuze ambitie, maar goed, we gaan zien wat het wordt. En een manier om invloed uit te oefenen als gemeente zijnde op de bouw van nieuwe woningen is, kan bijvoorbeeld zijn een iets actiever beleid op grondbeleid. Dus als je als gemeente zegt: we kopen op de strategische plekken gronden om op die manier ervoor te zorgen dat daar ook de woningen gebouwd worden die wij graag willen en dan denk ik met name aan sociale woningbouw, zou dat wat ons betreft goed kunnen. Dus de vraag aan het college is ook hoe u hierin staat en of daar al iets over is opgenomen in de begroting. Is bijvoorbeeld de reserve bouwgrondexploitatie voldoende of zijn er ook nog andere middelen nodig om hier regie te pakken op de realisatie van woningbouw? Daarnaast nog een vraag aan het college over de stijging van de kosten voor het personeel. We begrijpen natuurlijk dat het op dit moment lastig is om personeel te vinden en dat daarom momenteel veel vacatures hier binnen het gemeentehuis ingevuld worden met tijdelijke inhuurkrachten. Maar dat is natuurlijk vaak een duurdere oplossing. En daarom, het is ook een van de redenen dat er extra, nou ja, dat er extra geld gevraagd wordt voor personeel.

En daarnaast en daar zijn we wel blij mee, wordt de functiewaardering hier in Epe ook nog goed bekeken om zo de gemeente Epe een aantrekkelijkere werkgever te maken. Maar toch nog een vraag aan het college: zoekt u ook nog naar andere of creatievere manieren om personeel aan te trekken. En wat kan de gemeente anders doen dan de omliggende gemeenten om ervoor te zorgen dat de goede mensen, de mensen die goed werk kunnen leveren, kiezen voor de gemeente Epe om te komen werken? Nou en helaas een traditie want ieder jaar en dat is denk ik de afgelopen vier jaar, snijden wij nog het onderwerp vliegveld Lelystad aan. En helaas natuurlijk een traditie, dat hadden we liever niet gedaan, maar er hangt ons letterlijk en figuurlijk van alles boven het hoofd. En wij als lokaal CDA en dat is volgens mij delen wij dat met z’n allen in de raad zijn natuurlijk tegen de opening van het vliegveld. En binnenkort, over anderhalve week, organiseert het ministerie van l&M een bijeenkomst waarin de voorkeursbehandeling over de herziening van het luchtruim wordt besproken, het klinkt wat technisch, maar het is wel heel belangrijk. Want als we deze stukken lezen, dan vallen ons een aantal zaken op: dat het nog steeds de vraag is of vliegveld Lelystad een natuurvergunning krijgt, vanwege de laagvliegroutes.

Maar ondanks deze grote onzekerheid wordt vliegveld Lelystad nog steeds meegenomen in de planvorming voor de luchtruimherziening. Helaas wordt er geen oplossing geboden voor de laagvliegroutes in de stukken en, sterker nog, door de uitbreiding van het militaire luchtruim in het noorden van Nederland zullen boven de Veluwe veel meer burgervliegtuigen zullen vliegen. En de aanvliegroute naar Schiphol verandert en daar zullen wij op de Veluwe ook last van krijgen. Veel onzekerheden en de vraag, college, is dan ook of u bekend bent met deze stukken en of u al dan niet in regioverband voornemens bent om, nou ja, wederom een stevig standpunt in te nemen richting het ministerie tegen deze ontwikkelingen. En zo ja, hoe gaat u dat dan doen? Nou, terug naar de charme van lokale politiek. Een ander heel belangrijk punt en dat zijn de bladkorven. We gaan van landelijk politiek naar lokale politiek. Nou, we zien buiten de beuken hebben hun blad al verloren, de eiken houden hun blaadjes nog een beetje vast. Maar er liggen al heel wat blaadjes op de grond en binnen de gemeente zijn vijftig blad korven beschikbaar waar inwoners hun bladeren uit de tuin kwijt kunnen en die worden door de gemeente geleegd zeer regelmatig. Maar toch merken wij dat die vijftig bladkorven niet genoeg zijn.

We horen verhalen dat mensen met de auto bladeren naar bladkorven komen brengen en we zien natuurlijk ook buiten overal enorme hopen bladeren in de berm omdat mensen ze niet kwijt kunnen. Dus de vraag aan het college is of het wellicht mogelijk is om meer bladkorven te plaatsen, dus dat meer mensen hun blad kwijt kunnen in de buurt. Dank u wel. Nou, nu sluiten we af met de techniek, want komende donderdag besluiten we natuurlijk over deze begroting maar staat ook nog het subsidiebeleid op de agenda. En in het subsidiebeleid hebben wij vorige keer samen met D66 een amendement ingediend over het behoud van de subsidie voor de scouting. En stel nou dat het amendement aangenomen wordt, dan klopt de programmabegroting natuurlijk niet meer die nu voor ons ligt, want het gaat dan over dekking van zesduizend euro per jaar extra die nu niet in de programmabegroting staat. Vandaar dat we een amendement donderdag in zullen dienen om de programmabegroting te wijzigen op het moment dat het amendement voor de scouting aangenomen wordt. Op het moment dat het amendement niet aangenomen wordt hoeven we natuurlijk ook de programmabegroting niet te 5

wijzigen. Dus dat is techniek, maar het is wel, nou, ik dacht het is wel goed dat dat speelt. En ook de motie die we in hebben gediend voor Cavente overwegen we nog om te kijken of we daar een amendement van kunnen maken om op die manier ook de structurele last van drieduizend euro die Cavente misloopt door het wijzigen van het subsidiebeleid in de programmabegroting te borgen. Het is wat technisch, maar ik wilde het toch graag met u delen. Ik ga afsluiten. In ieder geval uit deze begroting blijkt heel goed dat het college geluisterd heeft naar de wensen van de raad, stemt ons als lokaal CDA enorm positief en toont ook aan dat we binnen de gemeente een nieuwe koers varen. En graag willen we dit vasthouden met elkaar. We wensen het college dan ook veel succes en Gods zegen toe bij de uitvoering van deze begroting. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Blijft u nog even staan, kijk ik of iemand nog verduidelijkende vragen heeft. De heer Van der Baan, u doet het vanaf uw plaats. De heer Van der Baan: Ja, dank voorzitter. Mevrouw Hendriks heeft het over bouwen bouwen bouwen wat ChristenUnie SGP altijd toch vaak benoemt. En ikzelf constateer dat vaak het CDAboeren boeren boeren benoemt.

En in hoeverre is dit niet tegenstrijdig op een gegeven? Want ik denk dat we toch wel heel erg de afgelopen jaren aan het bulldozen zijn geweest, elke keer maar dingen naar voren schuiven, allerlei geitenpaadjes bedenken, maar ook lokaal zullen we op een gegeven moment keuzes moeten maken. En hoe denkt het CDA dat te kunnen rijmen met, ja, met het bouwen bouwen bouwen en het boeren boeren boeren? De voorzitter: Mijnheer Van der Baan, dit klinkt toch wel erg als een begin van een debat. Maar misschien dat mevrouw Hendriks iets korts erover kan zeggen maar dat we dit punt echt wel even kunnen bewaren tot aanstaande donderdag. De heer Van der Baan: Oké, nou, dan bewaren we hem tot De voorzitter: Nou, we kijken even of mevrouw Hendriks nog iets over wil zeggen en anders dan laten we dat voor donderdag. Mevrouw Hendriks? Mevrouw Hendriks: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, lijkt me hartstikke leuk om daar donderdag over te spreken. Boeren boeren boeren hebben wij nooit genoemd, maar u inspireert ons, dus laten we er donderdag over hebben. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Als er verder geen vragen zijn, dank. Dan gaan we naar Nieuwe Lijn, de heer Vos neem ik aan. Aan u het woord. De heer Vos: Ja, hij doet het. Dankjewel voorzitter. De begroting 2023 2026 van de gemeente Epe.

De voorliggende begroting is tot stand gekomen door het vele werk van onze ambtenaren, Nieuwe Lijn wil dan hen ook graag hiervoor bedanken. De begroting 2023 2026 laat zien dat het college voor de komende jaren een sluitende begroting laat zien maar wel een met veel onzekerheden. Want wat is het effect van de herijking van de algemene uitkering? Hoeveel geld krijgt Epe erbij van het kabinet voor onze jeugdzorg? De lasten van de inwoners in het raadsakkoord wat niet door Nieuwe Lijn is ondertekend omdat het nietszeggend en vaag is wordt gesproken over bijvoorbeeld: de inwoner staat centraal. En wij gaan proberen de lasten van onze inwoners laag te houden. De coalitie en daarmee het college geeft een voorkeur aan het vullen van de reserves en het extra investeren in haar interne organisatie met maar liefst een bedrag van negentien miljoen euro. En met al haar financiële mogelijkheden er niet voor kiest om haar inwoners gemakkelijker te maken. In plaats daarvan zullen de lasten voor onze inwoners stijgen, in ieder geval met een percentage van vijf procent. Maar ook andere keuzes zorgen ervoor dat onze inwoners met hogere kosten worden opgezadeld. Zo verdwijnt de vijftig euro korting op de gemeentelijke belasting, terwijl op dit moment een hogere korting beter op zijn plaats zou zijn.

0p deze wijze maakt het college het leven voor onze inwoners met de laagste inkomens maar ook de middengroep in deze financieel moeilijke tijden nog moeilijker. Onderwijshuisvesting. In deze begroting wordt er weer geld voor gereserveerd voor de 6

onderwijshuisvesting. Op dit moment is het potje al rijkelijk gevuld met ruim acht miljoen euro. Het college wil de komende vier jaar dit verdrievoudigen tot een bedrag van ruim 23 miljoen euro. En projecten waar dit geld voor gereserveerd wordt, komen niet van de grond. Neem als voorbeeld het te renoveren nieuw te bouwen RSG in Epe. Hier wordt al jaren over gesproken, maar het komt niet tot een definitief, tot het tot stand komen van een nieuwe school. Het subsidiebeleid. In deze begroting neemt het college een verhoging van het subsidiebudget ten behoeve van verenigingen op. Er wordt 54.000 euro aan bestaand budget toegevoegd. Het bestaande subsidiebudget van verenigingen is nu 185.000 euro. Dat betekent dat er dus nu 240.000 euro ongeveer beschikbaar is voor onze verenigingen. Van de afgeschafte stimuleringsregeling jeugd vinden we niets terug, terwijl het belangrijke vrijwilligerswerk bij al onze verenigingen door allerlei regelgeving steeds moeilijker wordt en meer vraagt van onze vrijwilligers. Daarbij bereiken ons signalen van ouders en sportclubs dat de ouders de hoge kosten niet meer kunnen betalen en de sportverenigingen het ledenaantal terug zien lopen. De waardering voor onze vrijwilligers vindt Nieuwe Lijn mager, terwijl het vrijwilligerswerk een belangrijk gegeven is, het cement van onze gemeenschap. Wonen.

Ook in deze begroting is het onderwerp wonen opgenomen en de focus bij dit onderwerp ligt op voldoende en betaalbare woningen en voor iedereen en voor iedere levensfase. Er zijn een aantal woningbouwprojecten zoals de nieuwbouw DekaMarkt met appartementen en het Sprengenpark die gebouwd gaan worden. Maar andere projecten zitten in de voorbereiding en die kunnen niet worden uitgevoerd. Langdurig onderzoek en bezwaarprocedures zorgen ervoor dat deze woningbouw niet van de grond komt. Goede betrokkenheid van omwonenden zal ervoor zorgen dat projecten sneller gerealiseerd zouden kunnen worden. Woningzoekenden in onze gemeente moeten daardoor onnodig lang wachten op een voor hen geschikte woonruimte. We zijn natuurlijk erg benieuwd naar de effecten van de stikstofuitspraak van vorige week. Nieuwe Lijn zal geen wijzigingen van deze begroting voorstellen gezien het feit dat de coalitie deze koers al heeft vastgesteld in het coalitieakkoord. Kortom, deze koers en keuzes zijn niet de keuzes van Nieuwe Lijn en we zullen deze begroting met de aanmerkelijke lastenverzwaring onze inwoners dan ook niet steunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Kijk even of er iemand een verduidelijkende vraag wilt stellen. Mevrouw Hendriks, bij de interruptiemicrofoon graag. CDA. Mevrouw Hendriks: Ja voorzitter dank u wel. Mijnheer Vos, dank voor uw betoog, helder. Een aanvullende vraag.

U heeft het over lastenverlichting voor inwoners, onder andere de vijftig euro. Zou u, denkt u eraan of zou uw idee zijn om die vijftig euro aan alle huishoudens slash inwoners weer terug te willen brengen of zegt u: nou, laten we dat alleen doen aan de mensen die het echt nodig hebben? De voorzitter: Mijnheer Vos. De heer Vos: Ja, dank je wel voorzitter. Wat ons betreft zal het aan alle inwoners weer teruggegeven mogen worden omdat ook alle inwoners belasting betalen. Dus wat dat aan gaat zou die vijftig euro, maar die vijftig euro mag van ons eigenlijk wel honderd euro worden. Maar dat zou eigenlijk op die manier moeten, dus terug naar iedereen. Dank je wel. De voorzitter: Mevrouw Hendriks, tevreden met dit antwoord? Mevrouw Hendriks: Als ik nog een aanvullende vraag mag stellen? De voorzitter: Ja, gaat uw gang. Mevrouw Hendriks: Ja, dus u koppelt het met name aan belastingbetaling en niet aan het feit dat de lasten verhoogd worden? Dus dat alles duurder wordt? Daar komt het op aan, als ik uw antwoord hoor? De voorzitter: Mijnheer Vos? 7

De heer Vos: Ja, dank je wel voorzitter. Ja, uiteindelijk wordt natuurlijk alles duurder, maar in dit geval wordt het, de uitkering wordt gekoppeld aan het feit dat je ook belasting betaalt. Dank je wel. De voorzitter: Een interruptie van, een verduidelijkende vraag van de heer De Ruiter, SGP/ChristenUnie. De heer De Ruiter: Voorzitter, dank je wel. De voorzitter: Ja, gelukt. De heer De Ruiter: Dank u wel voorzitter. Het is eigenlijk, ja, misschien wel een vraag maar meer ook een opmerking. Mijnheer Vos, u geeft aan het eind van uw betoog aan dat u deze begroting niet zal steunen. Dat spijt ons, dat spijt meerdere van ons denk ik. Want dit financiële beleid vertaald in de begroting is toch wel gebaseerd op voorgaande jaren, daar hebben we op voortgeborduurd. Waarvan uw partij eigenlijk ook de basis altijd van is geweest. We zetten dat door en nu zegt u: dit zullen we niet steunen. Ik kan dat niet helemaal volgen. De voorzitter: Ook een vraag die denk ik heel goed donderdag van pas kan komen, maar misschien gaat de heer Vos nog iets over zeggen. Mijnheer Vos, aan u het woord. De heer Vos: Ja, dank je wel voorzitter. Ja, ik wil daar wel iets over zeggen. Dat klopt inderdaad, dat wij de huidige vorm hebben mede tot stand hebben laten komen. Maar we hebben wel in al die jaren wel gekeken naar wat de actualiteit was.

En de actualiteit die er nu is, die wordt in onze ogen niet gevolgd door dit college. Dus vandaar dus dat er dus nu een belastingverhoging aan zit te komen van vijf procent, wat onzes inziens niet nodig is. Dus die onnodige verzwaring van lasten vinden wij onnodig en niet terecht op dit moment. Dank je wel. De voorzitter: Volgens mij een duidelijk antwoord. De heer De Ruiter. De heer De Ruiter: Dank u wel. Wordt donderdag vervolgd. De voorzitter: Goed, dat is een aankondiging. Anderen nog een verduidelijkende vraag? Zo niet, dank u wel. Dan gaan we naar de VVD, mevrouw Tibben. Mevrouw Tibben: Dank u wel voorzitter. Nieuwe termijn, nieuw gezicht ook denk ik. Hele nieuwe fractie hebben we zelfs. Het is een bijzonder jaar is het geweest, in ieder geval. We hebben de verkiezingen achter de rug, we zien een hele nieuwe richting die we zijn opgegaan uiteindelijk en een aantal dingen zijn uiteindelijk niet veranderd. De afgelopen termijnen is eigenlijk de VVD-fractie blijven hameren op blijf het gesprek voeren, transparantie, openheid en dat soort waarden komen iedere keer terug. En die komen natuurlijk ook voort uit de liberale waarden van de VVD. Dit is iets wat niet is veranderd, maar we zijn daarom ook heel blij dat we heel veel van die waarden eigenlijk al terugzien in deze begroting, in de nieuwe koers die we gaan varen.

Ongeveer acht jaar geleden was ik zelf op zoek bijvoorbeeld naar woonruimte in de gemeente Epe, want ik wilde hier dolgraag blijven wonen. En helaas lukte dat niet. Dus ik ben moest uitwijken naar Apeldoorn, omdat hier gewoon, nou ja, niks te vinden was. En als we nu dan dus zien dat op dit moment dat er dus een versnelling in woningbouw gerealiseerd gaat worden door het aannemen van een nieuwe projectmanager, dan zijn we daar heel blij mee. Zodat onze jongeren maar ook onze ouderen hier gewoon kunnen wonen, blijven wonen, in ieder geval met heel veel plezier, zodat we dat in ieder geval in stand kunnen houden. Mevrouw Hendriks had het net al over bouwen bouwen vanuit SGP/ChristenUnie, nou, ik benoem graag nog dat dit een welbekende VVD-uitspraak is, dus ik ben enorm blij dat u deze heeft aangehaald in ieder geval. Een zorg hebben we ook. Het is bij de vorige ook al benoemd: de woonlasten stijgen op dit moment enorm. We hebben de inflatie, dus alles wordt voor iedereen duurder. Waar we blij mee zijn is dat we dan dus zien dat de norm voor het gebruik van de minimaregelingen van 120 naar 130 procent is gegaan, zodat we daarin onze inwoners beter kunnen 8

steunen. Toch willen we wel aandacht blijven vragen om ook voor degenen die dan tussen wal en schip blijven vallen, om daar ook in ieder geval goed naar te blijven kijken. Er zijn een heleboel mensen, neem bijvoorbeeld alleenstaanden, die net niet voor andere subsidies ook landelijke subsidies in aanmerking komen, dus die buiten de boot vallen, die niet binnen die 130 procent vallen. Laten we ze dan dus niet vallen tussen wal en schip maar laten we daar een mooie brug neerleggen en kijken hoe we dus deze mensen wel kunnen helpen. Dat is eigenlijk voor ons in ieder geval het belangrijkst kortweg. We zien de mooie ambities terug in de begroting. We zien een nieuwe koers zien we terug in de begroting en daar is onze fractie enorm blij mee. Bedankt. De voorzitter: Dank u wel, blijft u nog even staan. Kijk even of er nog een verduidelijkende vraag is aan mevrouw Tibben. Zo niet, dan was het allemaal helder. Dank u wel. Dan gaan we naar de volgende fractie en dat is de fractie van ChristenUnie SGP, de heer De Ruiter. Aan u het woord. De heer De Ruiter: Ja, in een keer goed. Dank u voorzitter. Voorzitter, belangstelling op de tribune, fijn dat u er bent, dat u de moeite neemt om hier te zijn. Inwoners, welke met ons nu live meekijken, college, raadsleden. Dit keer hebben we als fractie van de SGP/ChristenUnie het betoog een titel meegegeven: toch dankbaar in moeilijke omstandigheden.

Want dat we in moeilijke omstandigheden leven, dat hoeft verder geen nader uitleg dunkt me. Dagelijks worden middels het nieuws op de hoogte gebracht van de ontwikkelingen. En het gaat onze gemeentegrens ook niet voorbij, om maar eens een voorbeeld te noemen: de vluchtelingenstromen vanuit Oekraïne. Dankbaar zijn we dat we in onze gemeente deze mensen willen en ook kunnen opvangen, de ontheemden. Natuurlijk niet allemaal, maar wel een gedeelte. Het onrecht in deze wereld neemt hand over hand toe, we zien het dagelijks en we zien ook helaas wat macht met mensen aan het doen is. We vinden het zo triest, de aarde en de mensen die nog zo mooi door onze Heere God geschapen zijn, dat die niet met elkaar op veel plaatsen in vrede kunnen leven. Na deze inleidende woorden wil ik eerst de ambtelijke medewerkers bedanken voor het vele werk wat ze hebben gedaan met deze programmabegroting. Dank daarvoor. Maar ook voor de vele antwoorden die ze hebben gegeven van de vragen die wij als raadsleden de afgelopen periode hebben gesteld. Voorzitter, dit is de eerste begroting van het pas aangetreden college. Een programmabegroting met hopelijk een brede steun vanuit de raad. In de inleiding van deze begroting wordt aangegeven dat we voor grote opgaven staan in deze komende bestuursperiode. Toch geeft deze begroting een positief beeld.

Voortbordurend op het financiële beleid, ik zei dat ook al in mijn interruptie naar de heer Vos, het financiële beleid van de afgelopen jaren, want dat beleid was goed en dat beleid wordt nu voortgezet. En we hebben als gemeente Epe een gezonde basis, een basis ook waarin we extra zaken kunnen doen, nieuw beleid kunnen gaan uitoefenen. Binnen de pijler sociaal domein zijn we door het gevoerde beleid in de afgelopen jaren in staat om een goed programma uit te rollen en we hoeven niet te bezuinigen op het ingezette beleid. We zijn ook dankbaar dat er voldoende middelen zijn vanuit de Rijksoverheid. En toch, onze inwoner is eerst zelf verantwoordelijk. Lukt dit niet door onvoorziene of onverhoopte omstandigheden, dan zijn er nog verschillende vormen waarin wij hen kunnen helpen. Ook vanuit onze Bijbelse opdracht vinden we het belangrijk dat er geen inwoners buiten de boot vallen. Mevrouw Tibben haalde het ook al iets aan. Jong en oud moeten mee kunnen doen in onze samenleving waar iedereen elkaar waardeert en respecteert. Binnen programmapunt twee, actief in Epe, zijn budgetten opgenomen waarmee we inhoud kunnen geven aan deze doelstellingen, niet buiten de boot vallen dus. Onze fractie vraagt in het bijzonder de aandacht voor beleid op het gebied van gezonde beweging voor jongeren en ouderen en daartoe willen we een amendement indienen.

Mevrouw Hendriks heeft al voor aangekondigd. Een amendement omdat er een initiatief is ontwikkeld in Epe Noord om een faciliteit beschikbaar te stellen. Ze hebben zelf al een concreet plan volledig uitgewerkt. Dit plan is al voor 86 procent gefinancierd door de initiatiefnemers. Echter, er is nog een tekort van circa 30.500 en ik heb begrepen dat het zelfs iets minder is. Wij willen samen met de fracties van de WD, lokaal CDA en D66 dit amendement indienen om het genoemde tekort aan te vullen en om daarmee het belang te onderstrepen dat bewegen voor jongeren en ouderen van essentieel belang is en dat het ook op een plaats gebeurt waar de sociale cohesie dan ook positief bevorderd wordt. Dit amendement wil ik toch voorlezen, voorzitter, gezien ook de mensen die met ons meekijken, meelezen. Mag dat, voorzitter? 9

De voorzitter: Gaat uw gang. De heer De Ruiter: Amendement nummer 2022-1 1-Al Dit amendement heeft betrekking op het voorstel begroting 2023 2026, pijler twee, actief in Epe. Ik doe het iets sneller. Onderwerp: financiële bijdrage sport-, beweeg- en ontmoetingsfaciliteit, zogenaamde SOF, in Epe Noord. De raad van de gemeente Epe, in vergadering bijeen 7 en 10 november straks gehoord de beraadslagingen, constaterende dat: in Epe Noord een initiatief is voor de realisatie van een SOF, een sport- en beweeg ontmoetingsfaciliteit. Dit initiatief is uitgewerkt in een concreet plan met bijbehorende kostenraming, de totale kosten van de SOF bedragen circa 214.500 euro. De initiatiefnemers voor het SOF Epe Noord door met name aanspraak te maken op verschillende landelijke en provinciale subsidies een bedrag van circa 184.000 heeft verkregen voor de realisatie van de SOF. Dat is dus die 86 procent die ze al bij elkaar hebben gebracht. De gemeente Epe heeft tot nu toe tienduizend euro bij, dat die bijdraagt via goed voor elkaar regeling, welk onderdeel is van het totaal verkregen bedrag. Er een tekort is dus van circa 30.500 euro op de begroting van de SOF. De gemeente eigenaar is en blijft van de grond onder de SOF. Deze SOF door diverse maatschappelijke partijen wordt ondersteund welke ook gebruik wil maken van deze SOF.

En acht, een groot gedeelte van door de initiatiefnemers van de SOF verkregen subsidies en dat is even heel van belang, voor 1juli 2023 benut moet zijn omdat deze anders vervalt. Is van mening dat, één, het van belang is dat kinderen, jongeren en andere doelgroepen in hun vrije tijd bewegen zodat ze fit en gezond blijven. Het daarom ook van essentieel is, van belang is dat de gemeente Epe goed openbare sport- beweegfaciliteiten heeft. Want door de aanwezigheid van voldoende faciliteiten, het voor veel mensen aantrekkelijker is om te bewegen. Samen bewegen ook een sociale functie heeft, tijdens de activiteiten ontmoeten mensen elkaar. En vier, een sport-, beweeg- en ontmoetingsfaciliteit een grote meerwaarde heeft voor onze gemeente mede omdat er nu nog geen faciliteit met dergelijke voorzieningen aanwezig is. En besluit, het dictum, één, een bijdrage te leveren van maximaal 30.500, maar dat wordt nog iets bijgesteld want het schijnt iets lager te zijn, aan de initiatiefnemers van de SOF in de vorm van een subsidie, waarbij de initiatiefnemers gevraagd wordt om te onderzoeken of er besparingsmogelijkheden aanwezig zijn, waardoor niet het gehele bedrag aangewend behoeft te worden.

En twee, de programmabegroting 2023 2026 te wijzigen zodat er 30.500, of waarschijnlijk iets lager, beschikbaar wordt gesteld voor het realiseren van sport-, beweeg- en een ontmoetingscentrum, sorry, ontmoetingsfaciliteit in Epe Noord. En drie, deze middelen te dekken uit een stelpost onvoorzien. En gaat over tot de orde van de dag. Mede ingediend door de VVD, lokaal CDA en de D66, waarvoor dank. De voorzitter: Dank, daarmee is dit amendement ook onderdeel van de beraadslagingen. Gaat u verder met uw betoog. De heer De Ruiter: De begroting is mooi opgebouwd in pijlers, dat is mooi werk. Dat zijn we inmiddels gewend de afgelopen jaren. Voor de pijler ruimte, wonen wonen wonen, is de programmabegroting willen we het volgende aangeven: in deze pijler is de woonagenda opgesloten. Het thema wonen is inmiddels een dermate groot vraagstuk geworden in ons land in het algemeen maar ook in onze gemeente in het bijzonder. Dankbaar, komt het woord dankbaar weer, zijn we dan ook dat de inmiddels jarenlange plannen van het ‘t Slath Epe Noord nu daadwerkelijk in actie wordt omgezet. Daardoor wordt de nood in Epe iets gelenigd. We maken ons wel wat zorgen en mijnheer Vos van Nieuwe Lijn refereerde het ook al eerder aan dat de Raad van State de uitspraak in de progress, progros moet ik zeggen, project, de zogenaamde bouwvrijstelling niet meer opgaat.

En is onze vraag aan het college: deelt u die zorgen voor ons ook? En zo ja, wat denkt het college met een mogelijke oplossing te komen zodat dit project in het ‘t Slath maar ook de projecten elders ciie nog op de rol staan, dat die niet te veel vertraging gaan oplopen waardoor we onze ambitie die best al nu al hoog gesteld is, of we die wel kunnen waarmaken. Maar ook op andere plaatsen in onze dorpen is de nood hoog en hopen wij als fractie dat de recentelijk gepresenteerde plannen, volgens mij was dat anderhalve week geleden, ook worden omgezet in actie door het college. Misschien kan het college daar ook even een bepaalde uitspraak alsnog over doen. Wat ons ook enige zorgen baart is het feit

10

dat we en dat is inmiddels een jaar geleden, hebben we ook in deze setting, is er een motie unaniem aangenomen over woningsplitsing en dat lijkt ons gezien de opmerking die we vanuit het veld horen, vanuit de initiatiefnemers, dat die wat moeizaam, ik zeg ook lijkt, ik weet niet of het echt zo is, het lijkt dus moeizaam van de grond te komen. Kan het college hier ook een antwoord op geven? Ten aanzien van de duurzaamheid en de energietransitie onder dezelfde pijler zijn deze items onder een vergrootglas komen te liggen, ook gezien de turbulentie van de energieprijzen van de afgelopen tijd. Een reden dus temeer om dit onder de aandacht te houden. De fractie van de SGP/ChristenUnie vindt het een goede zaak dat de norm voor de minimaregelingen verhoogd is van 120 naar 130 procent, voorzitter. Ondertussen ben ik dus aanbeland bij pijler economie, dat zult u al wel begrepen hebben. Echter, door de enorm gestegen energieprijzen zullen ook mensen die boven deze norm zitten in de financiële problemen mogelijk gaan komen. We kunnen deze mensen enigszins tegemoet treden en komen. Hier willen wij samen graag met het lokaal CDA, met de WD, met D66 en met GroenLinks en dank een motie indienen om waar en wanneer het nodig is dit noodfonds uit te breiden. We vinden dat hiervoor maatwerk nodig is.

Als het in de komende winter flink koud wordt en ergens hoop je erop want dan kun je lekker schaatsen en ergens hoop je er ook weer niet op, dan zal de energierekening voor veel inwoners een blok aan het been gaan worden. De overheid moet in onze visie en ik hoop in meerdere visies een schild voor de zwakken zijn en daarom een antwoord hebben op deze onverwachte financiële nood. De landelijke overheid heeft al een goede eerste stap gezet door een prijsplafond voor de energie in te voeren en als gemeente kunnen we naar onze mening niet achterblijven. En naar ik begrepen heb heeft de gemeente Apeldoorn ook al een soortgelijk fonds ingericht, goed voorbeeld doet goed volgen moeten we maar zeggen. Ook deze motie wil ik even voorlezen, hij is minder lang, voorzitter, dan de vorige. Vorige was trouwens een amendement, dit is een motie. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer De Ruiter: Dank u wel. Motie 2022-11-Mi. Deze motie heeft betrekking op de programmabegroting ook 2023 2026, onderwerp: extra middelen voor een noodfonds. De raad van de gemeente, constaterende dat, één, onze inwoners in de achterliggende tijd te maken hebben gekregen met een sterk stijgende inflatie. Deze inflatie voor een belangrijk deel veroorzaakt wordt door de enorm gestegen prijzen van energie.

Inwoners hierdoor in de schulden terecht kunnen komen wat een direct gevolg kan zijn voor de lichamelijke en of psychische klachten. En vier, er op dit moment voorbereidingen worden getroffen om een noodfonds in te richten. Is van mening dat, één, de overheid een schild voor de zwakken behoort te zijn en de taken heeft mensen, die door extreme en externe factoren niet meer financieel rond kunnen komen, zo veel als mogelijk is te ondersteunen. Twee, het een goede zaak is dat onze landelijke overheid door een ingesteld prijsplafond de ergste financiële pijn van de gestegen energieprijzen heeft weggenomen. En drie, deze regeling voor een aantal inwoners echter onvoldoende zal blijken te zijn en er dus schrijnende gevallen zullen ontstaan die, financieel gezien, tussen wal en schip vallen. Vier, het in te richten noodfonds mogelijk een te beperkte omvang heeft om aan de verwachte hulpvragen te kunnen gaan voldoen. Vijf, we als gemeente willen voorkomen dat inwoners uit hun huis worden gezet of worden afgesloten van de energielevering omdat ze de kosten niet meer kunnen betalen. En zes, het van belang is dat het noodfonds toegankelijk is voor onze inwoners, zonder digitale drempels.

En verzoekt dus het college om wanneer blijkt dat het in te richten noodfonds niet toereikend is, zo spoedig mogelijk een voorstel aan de raad voor te leggen voor de toekenning van extra middelen aan het noodfonds. Mede ingediend door lokaal CDA, GroenLinks, VVD, D66, waarvoor dank. De voorzitter: Daarmee maakt ook deze motie onderdeel uit van de beraadslagingen. Dank, gaat u verder met uw betoog en denkt u even aan de vijf minuten. De heer De Ruiter: Ben ik die al voorbij? De voorzitter: Enigszins.

11

De heer De Ruiter: Enigszins. Ik weet nog te herinneren dat mijnheer De Vries van Nieuwe Lijn dan heel snel ging praten om binnen de vijf minuten, gaat mij niet lukken. Ik ben er al bijna doorheen, voorzitter, Ik kom bij het pijler bestuur. De fractie van de SGP/CU is tevreden met de wijze waarop de begroting voor deze pijler nu is ingericht. Vanwege verloop van personeel, eigen personeel bedoel ik dan, maar zeker ook dat het lastig is om ander personeel in te huren. En toch willen we de diensten aan de inwoners waarborgen. Communiceren, participeren, zijn werkwoorden. Dit geldt voor ons allemaal: college, raad, ambtelijke medewerkers. Bij elk onderwerp vragen we ons steeds maar weer af: hebben we voldoende met elkaar de zaken gecommuniceerd? En voorzitter, ik kom dan tot een afronding. Zoals al in mijn inleiding gememoreerd staan we allen voor grote opgaven. Toch zijn we als fractie dankbaar, zeker dankbaar, met hetgeen wat we al met elkaar hebben bereikt in de afgelopen jaren en nog kunnen gaan bereiken voor inwoners van onze zeer mooie gemeente. Ons motto is ook: denk niet aan wat je niet hebt maar besef wat je wel hebt en wees dankbaar. Met deze woorden, sorry, met deze degelijke en betrouwbare begroting kunnen we de uitdagingen welke zeker op ons af gaan komen hopelijk het hoofd bieden.

Zoals ik aangaf in mijn inleiding wil ik toch dankbaar zijn in deze moeilijke omstandigheden. We zien dan ook met vertrouwen en in afhankelijkheid van Hem die ons de kracht en de wijsheid wil geven uit naar een fijne en een constructieve samenwerking met het college, met de raad, met de ambtelijke ondersteuning. We wensen als fractie van de SGP/ChristenUnie het college alle wijsheid toe maar vooral de zegen van onze Heere God. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Blijft u nog even staan. Kijk even of er nog een verduidelijkende vraag is. Mevrouw Hendriks, CDA en daarna de heer Van der Baan, GroenLinks. Mevrouw Hendriks. Mevrouw Hendriks: Dank u wel. Mijnheer De Ruiter, dank voor uw betoog. En ik snap dat u moeite had om binnen de vijf minuten te blijven en dat u daarom wellicht er niet aan toe kwam om iets meer context, iets meer te vertellen over de SOF. Want u heeft het heel erg technisch gehouden, dat er geld nodig was, maar kunt u iets meer vertellen wat het inhoudt. Is het een speelveld? Is het een, ja, wat is het eigenlijk? De heer De Ruiter: Het is De voorzitter: Mijnheer De Ruiter, wat is de SOF? De heer De Ruiter: Mijn excuus, voorzitter, Ik ben wat te snel. Het is een speelveld die beschikbaar wordt gesteld, waarvan het onderhoud ook door de initiatiefnemers zelf wordt gedaan. Dus daar zullen niet al te veel kosten aan komen. En het ligt in Epe Noord.

De voorzitter: Mevrouw Hendriks, bent u daar tevreden mee? Mevrouw Hendriks: Zeker zeker, maar welke sporten kunnen er gespeeld worden? Wat voor faciliteiten moeten we aan denken? De voorzitter: Mijnheer De Ruiter. De heer De Ruiter: Nou voorzitter, aan alle faciliteiten die je maar kan bedenken die op zo’n speelveld van toepassing kan zijn. Wat dat betreft daag ik u uit om met een wensenlijstje te komen en dat wensenlijstje kunnen we dan indienen bij de initiatiefnemers. En kunnen we kijken of dat wensenlijstje, of die in gewild kan worden. Dus ik verwacht uw wensenlijstje. De voorzitter: Volgens mij gaan we hier niet een hele sportcatalogus schrijven, maar mevrouw Hendriks, kunt u hiermee verder? Mevrouw Hendriks: Nee ik, ja sorry, dank u wel. Nee hoor, die ga ik u ook helemaal niet geven, maar ik dacht: ik geef u even een podium dat u iets meer over kunt vertellen in de hoop dat u, dat er meer 12

mensen het amendement mee tekenen, dat is het doel van mijn vraag. En niet om een wensenlijstje in te dienen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik had de heer Van der Baan beloofd, tenzij dit over hetzelfde onderwerp gaat. Mijnheer Van der Baan over een ander onderwerp? Dan ga ik eerst naar de heer De Goede, D66. De heer De Goede: Ja, dank u voorzitter. Mag ik de heer De Ruiter een beetje te hulp schieten bij de vraag die mevrouw Hendriks net stelde? De voorzitter: Ik denk dat de heer De Ruiter dat wel toestaat. De heer De Ruiter: Voorzitter, dat moet ik aan mevrouw Hendriks vragen. Ja, helemaal prima. De heer De Goede: Het SOF is, er komt een multifunctioneel speelveld waar basketbal, voetbal, andere sporten gedaan kunnen worden. Er komt jeu de boules, er komt een speeltuintje. Het toezicht en u zei dat al goed, wordt door initiatiefnemers gedaan, maar dat is zowel de sportverenigingen als ook de omwonenden die daar een actieve rol in gaan spelen, het toezicht doen, het beheer gaan doen en mogelijk dat ook jongeren daar op een gegeven moment toezicht kunnen gaan houden en begeleid kunnen worden en misschien een stage kunnen gaan doen. Maar het wordt heel breed opgezet. De heer ...: Ik heb zelfs begrepen dat Basketbail Stars mee gaat doen.

De heer De Goede: Ja, Basketball Stars doet er zelf ook aan mee, dat is ook het punt waarom ik hem niet ondertekend heb, maar dat mijn fractiegenoot hem ondertekend heeft, want ik ben op twee maniertjes niet belanghebbend maar wel betrokken bij het project zeer passief via de basketbal vereniging en via de stichting Samen voor Ouderen. Dus ik overweeg ook nog om eventjes met burgemeester te spreken of ik donderdag met het amendement mee zal stemmen of niet, maar dat ligt waarschijnlijk mag dat wel maar dat kijken we even. Maar ik dacht ik wil wel even deze toelichting geven, als dat zo uitkomt. De voorzitter: Dank voor de toelichting en ik merk al dat het voor alle leeftijden is. Dat is altijd maar goed. De heer Van der Baan, u had nog een verduidelijkende vraag. De heer Van der Baan: Ja, dank voorzitter, Ik had een vraag over, de heer De Ruiter had het over verduurzaming en energietransitie en dat dat de volle aandacht van ChristenUnie SGP heeft. Mijn vraag is eigenlijk: wat bedoelt hij daarmee, volle aandacht? Wat moet ik me daarbij bedenken? Want dat heb ik ook en dat heeft iedereen. De voorzitter: De heer De Ruiter, wat is volle aandacht? De heer De Ruiter: Nou, dan denk ik heel makkelijk antwoord te geven: diezelfde aandacht die u bedoelt, bedoelen wij ook. Het verder uitrollen van het programma wat we op diverse plaatsen binnen die energietransitie hebben gezien.

De afgelopen jaren is dat beleid ingezet om uiteindelijk te komen tot vijftig procent reductie in 2030. Dus we zijn wat dat betreft volledig met u eens, met de aandacht. De voorzitter: De heer Van der Baan, bent u het met de heer De Ruiter eens? De heer Van der Baan: Vindt u dat voldoende, voorzitter? Moet ik via u spelen, maar goed. De voorzitter: De heer De Ruiter, vindt u dat voldoende?

13

De heer De Ruiter: Dat die aandacht er is en steeds blijft, uiteraard vind ik dat voldoende, maar er kan natuurlijk altijd een schepje bovenop. We hebben alleen wel gezien dat door, dat heb ik ook al gememoreerd, de ontwikkelingen op wereldgebeu ren hebben we het echt niet in de hand. En alles wat we kunnen doen moeten we zeker achter gaan staan en hopen de voorstellen die in de raad gaan komen, nog meer gaan komen, rondom energietransitie, klimaatadaptatie, noemt het maar op, dat we die echt gaan ondersteunen, dat we daar niet een heel big issue van gaan maken. De voorzitter: Dank, volgens mij ook voldoende voor de heer Van der Baan. Ja, dank. Dan gaan we naar de volgende fractie en dat is de fractie van D66, de heer De Goede, aan u het woord. De heer De Goede: Ja, dank u voorzitter. Voorzitter, leden van de raad, leden van het college, mensen op de tribune en de mensen die ons thuis volgen, ondersteuners van de ambtelijke organisatie, ik begin met drie positieve zaken en met twee zorgen en zal vervolgens aan de hand van een aantal thema’s wat vragen stellen en enkele voorstellen doen. Drie positieve zaken voor onze gemeente: we zien een nieuwe raad, grotendeels nieuw college, dat maakt een frisse wind in deze gemeente mogelijk en dat was ook nodig. We hebben de uiterst slechte beoordeling te onze inwoners begin vorig jaar nog scherp op het netvlies.

Een nieuwe raad, een nieuw college, een raadsprogramma, een coalitieprogramma en nu met deze begroting ook een collegeprogramma. Het is nog wel herfst en het is jammer dat de heer Van Nuijs niet op zijn plek zit maar misschien wel thuis zit te kijken, maar ik had nu met een knipoog naar de heer Van Nuijs willen zeggen: een nieuwe lente. Maar misschien mag ik dat ook met een knipoog naar de voorzitter doen. Twee, de nieuwe begroting laat veel positiefs zien. We kunnen structureel elk jaar 3,8 miljoen extra uitgeven en we hebben een eenmalig negentien miljoen om te investeren. Een fantastische start voor deze nieuwe raad en nieuwe college. Een ongekende start voor welk college dan ook, 23 miljoen op de plank. Wat gaan we daarmee doen? Onder andere onze schoolgebouwen moeten worden uitgebreid, vernieuwd, aangepast en verduurzaamd om er weer dertig jaar tegen aan te kunnen. Onze kinderen, leerlingen en studenten verdienen dat. Dat is investeren in de toekomst. Derde punt, ik heb bij het handen boksen en handen geven extra goed opgelet. Ik zag en voelde geen schubben, ik heb ook goed om me heen gekeken en ik heb nergens een kronkelende staart tussen stoelen en tafels weg zien schieten. Volgens mij geen reptielen in onze raad en in ons college.

Maar ik ben benieuwd naar het beeld dat de heer Vermaas van Forum heeft van ons gemeentebestuur en hij kan daar misschien in zijn termijn op reageren. Drie positieve zaken dus: een nieuw en fris gemeentebestuur, een goedgevulde portemonnee en mijns inziens geen reptielen. We hebben nog wel een wens wat betreft de begroting. We stellen voor om de raad financiële ruimte te geven bij de begroting zonder dat het vinden van financiële dekking elke keer nodig is. Dat is steeds een zoektocht, we zien het nu ook weer dat uit de post onvoorzien of whatever moeten pakken. Dus ik wou graag even een motie voorlezen. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer De Goede: Motie 2022-1 1-M2. Structureel budget in begroting voor initiatieven van de raad. De raad van de gemeente in vergadering bijeen, constaterende dat: Eén, het college de programmabegrotingen opstelt. Twee, het de bevoegdheid van de gemeenteraad is om een begroting vast te stellen. Drie, uit de begroting spreekt een positief financieel beeld. Vier, conform de uitgangspunten van het financiële beleid biedt het college de raad een beleidsmatig en financieel sluitende begroting aan. Vijf, er zonder financiële wijzigingen geen financiële ruimte is voor initiatieven van de raad, voor onze inwoners, ondernemers en organisaties.

Overwegende dat, één amendementen met financiële effecten ingrijpende financiële aanpassingen kunnen veroorzaken in zo’n begroting, het college aangesteld is om een begroting voor te bereiden en op te stellen. Drie, naast het college ook de leden van de raad vaak zinvolle initiatieven van inwoners, organisaties en bedrijven vernemen die financiële steun kunnen gebruiken. Vier, het praktisch en eenvoudig is als de raad over een beperkt budget kan beschikken voor initiatieven van inwoners, organisaties en bedrijven. Vijf, de raad dan bepaalt waar dit raadsinitiatieven budget aan besteed wordt. Verzoekt het

14

college in de komende begroting voor 2024, en ongetwijfeld ook de begrotingen daarna, een structureel budget van 100.000 euro op te nemen bestemd voor initiatievenbudget van de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: Dank. Daarmee maakt ook deze motie onderdeel uit van de beraadslagingen. Gaat u verder met uw betoog. De heer De Goede: Ja, dank u voorzitter. We zien tenminste ook nog twee zorgelijke ontwikkelingen waar we als gemeente mee rekening moeten houden, waar ook onze inwoners en ons gemeentebestuur mee te maken hebben. De coronacrisis die veel teweeg heeft gebracht en onder andere voor onze jongeren grote gevolgen heeft in hun ontwikkeling, in hun zorgen, in de hulpvragen die daardoor zijn ontstaan. En een crisis die voor veel bedrijven nog een jarenlange financiële nasleep zal hebben. En de tweede ontwikkeling momenteel, de ongekende stijgingen van de energieprijzen, andere prijzen en een ongekende inflatie. Dat hakt erin bij al onze inwoners. Niet alleen bij mensen met bijstand of tot 130 procent bijstandsnorm. Als ik dan bij die financiële situatie van onze inwoners even stilsta, 130 procent, voorstel van het nieuwe college is om de mensen bij die 130 procent extra armslag te geven. Dat was 120 procent. Triest dat het nodig is maar fijn dat we dit in onze gemeente de ruimte hebben om dit te kunnen budgetteren.

Wij hebben hier nog wel twee vragen bij aan het college. Heeft u overwogen om naar 140 procent te gaan? Om de groep nog wat groter te maken. En kunnen we de bedragen van de regelingen die dan zo meteen daarbinnen gaan vallen maximaal benutten? Is het college dat van plan? En zou het ook niet mogelijk zijn om voor al onze inwoners komend jaar eenmalig de lasten te verlagen. Tenslotte moet iedereen een financiële, financiën voor energie en boodschappen extra goed in de gaten houden. We horen graag ook hoe de andere fracties daar tegenaan kijken. Enkele hebben dat al laten weten. Maar voor de groep die het het zwaarst heeft moeten we het maximale doen. Daarom zijn we ook blij met het amendement wat op initiatief van de SGP/ChristenUnie tot stand is gekomen en wat wij met een aantal fracties mee hebben ondertekend. En voor dat Noodfonds, onderzoek door het college, hoe gaan we dat doen en wat hebben we nodig. En we hebben ook in het vooroverleg afgesproken dat we deze breed uitleggen. Dus we denken bijvoorbeeld ook, het college kijkt bijvoorbeeld naar Stichting Stop, de armoede voor het kind, stop kinderarmoede, of je daar op een gegeven moment met die gelden vanuit het Noodfonds, of hoe je dat organiseert, ook naar dat soort initiatieven kunt kijken om te zorgen dat kinderen ook een warme jas en goede schoenen van de winter kunnen hebben. Elk kind moet daarover kunnen beschikken.