Concept verslag Raad 2022-01-27

De motie zal in ieder geval door de VVD in stemming worden gebracht, want het antwoord aan het college heeft ons niet kunnen overtuigen dat er geen sprake zou kunnen zijn van gelijke monniken gelijke kappen. Tot slot, voorzitter, ik heb in mijn eerste termijn aangegeven dat wij de motie van D66 sympathiek vinden. En waarom vonden wij en vinden wij die sympathiek? Omdat die namelijk praktisch letterlijk komt uit de rechtelijke opdracht vanuit de Raad van Staten op 6 juni 2018. En ik heb ook het college horen zeggen: dat hebben wij fout gedaan. Dat waardeer ik, want dat denk ik namelijk ook dat het college dat fout heeft gedaan. Dat had wel gemoeten. Het is een lastig 17

vraagstuk, want hier zitten heel veel belangen bij, gezondheidsrisico van omwonenden, bedrijfsbelangen, maar ook belangen van andere stakeholders zoals het college dat heeft uitgelegd en wij vinden de toezegging zeg maar van het college dat hier wel degelijk werk van wordt gemaakt en dat wij dus de opdracht van de rechtelijke macht gaan uitvoeren, want als we het niet doen, dan vind ik dat ook niet de scheiding der machten. Als een rechterlijk college ons dat opdraagt, dan heeft dat voor de VVD absolute waarde, dus het is fout gegaan. Dat is erkend. Het wordt opgepakt. Dat is duidelijk gemaakt en dat is voor wat betreft de VVD in deze fase een beetje langs de afgrond, want wij snappen de frustratie en de aandacht ook, de terechte aandacht van de collegae van D66, maar wij vinden het in deze fase voldoende en zullen daarom de motie niet steunen, maar wij willen D66 wel bedanken voor hun inzet, want ten aanzien van het proces hebben zij wel de vinger op een zeer zere plek gelegd, maar we zijn daar wel tevreden over het antwoord van het college. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik wilde nog even benadrukken dat u mijn woorden niet verkeerd moet uitleggen. Het punt is dat we een technisch vragenuur hebben gehad.

Daar zijn antwoorden gegeven, maar we hebben nu een openbare vergadering waarin het college u antwoorden geeft op vragen die u stelt en daar zult u het mee moeten doen, want dat zijn de antwoorden die aan de orde zijn, maar ik begrijp dat volgens mij wel. Ik zie een hand van mevrouw Hendriks, CDA. Aan u het woord, tweede termijn. Mevrouw Hendriks: Voorzitter, dank u wel. Wij zullen het ook kort houden, maar wij zullen ons in ieder geval graag richten aan mevrouw Van Loon, want wij willen u wel graag bedanken in ieder geval voor alle inzet en energie die u getoond heeft en de passie waarmee u spreekt over de spuitvrije zones. We hebben allemaal onze handen vol aan het raadswerk en dan is het altijd heel fijn dat er collega’s zijn die initiatief tonen en die met moties of amendementen komen, maar wat ons betreft, en dan sluit ik een klein beetje aan bij de vorige spreker, is de toezegging die mijnheer Ouwens, of sorry, die het college heeft gedaan wat ons betreft voldoende, dus er is wat ons betreft ook geen reden om deze motie te steunen. Het zal u ook niet verbazen, want daar hebben we natuurlijk ook al eerder contact over gehad met elkaar, maar wel dank voor uw inzet en fijn dat u zo een actief raadslid bent. Dus dat is het eerste en het tweede, de motie van de VVD. Ik was even bang, mevrouw De Vries, dat u een inleiding ging houden dat u de motie ging intrekken.

Ik denk: oh, wat gaan we dan doen? Maar dat deed u gelukkig niet, want wij delen niet uw betoog over het hele proces wat u gehouden heeft. Het is volgens ons ook niet zo relevant. Wat wij wel met u delen, is dat wij dit onderwerp zo belangrijk vinden en dat we niet weer in een situatie als deze terecht willen komen dat dat voor ons de reden is om de motie te steunen al is het maar om een check te doen of we echt honderd, honderd, honderd procent zeker weten dat we niet over een paar jaar weer een debat als deze moeten voeren en dat is voor ons de reden om uw motie te steunen, dus dank daarvoor. Hier wilde ik het bij laten, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer De Ruiter, SGP-ChristenUnie, voor de tweede termijn. De heer De Ruiter: Dank u wel voorzitter. De tweede termijn reactie even. Dank de wethouder voor de beantwoording van de vele vragen en ook uw reactie als college op de moties en de amendementen. De motie van de VVD, of sorry, van D66, die vinden wij inderdaad ook zeer goed omschreven, maar het antwoord van het college kunnen wij ons ook wel in vinden en ik had het ook in mijn eerste termijn aangegeven dat wij het in de omgevingswet het best goed verwoord zullen gaan zien, dus die kunnen wij ondanks alle waardering en sympathie voor de motie toch niet op dit moment steunen.

Ik verschil nog even met de wethouder van de definitie gebrekkige communicatie. Als er zoveel zienswijzen zijn ingediend, als er zoveel onduidelijkheden zijn mag eigenlijk wel een beetje, ja, dan is mijn definitie voor gebrekkig communiceren toch wel deze en als u dat absoluut niet vindt, gelukkig leven we in een vrij land en kunnen we van mening verschillen. Dat mag, maar 18

voorzitter, mag ik, omdat ik heb mijn worsteling een half uurtje geleden aangegeven, mag ik een paar minuten schorsen om even met mijn fractie even van gedachten te wisselen? Al is het maar twee minuten. Dat kan heel snel. De voorzitter: Dat mag altijd, maar het lijkt mij verstandig als u daarmee in gaat dat we dat na de tweede termijn doen. Dan zijn er misschien meer fracties die nog even de koppen virtueel bij elkaar willen steken om de besmettingen niet op te laten lopen. Dank ieder geval, dus dat ga ik u straks toestaan, een schorsing. Dan ga ik naar de heer Vos, Nieuwe Lijn, voor de tweede termijn. De heer Vos: Ja, dank u wel voorzitter. Nog heel even kort. Nieuwe Lijn zal na het horen van alle betogen en de reacties van de raadsleden en het college instemmen met de ingediende moties van het CDA, D66 en VVD. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Kort maar krachtig. Dan kom ik bij mevrouw Van Loon, D66. Aan u het woord. Mevrouw Van Loon: Ja, dank voorzitter. Nou, ik denk dat ik mijn punt stevig heb gemaakt over de motie en ik wil die motie ook graag laten staan, want dat punt wil ik zeker niet uitvlakken. Dit herstelplan dat heeft al een heleboel pleisters opgeplakt gekregen, zelfs afgelopen week nog en dat had het herstelplan blijkbaar nodig. Het noodverbandje dat ik aan wil liggen, dat hoor ik al wel dat daar weinig steun voor is.

Ik heb een paar keer geprobeerd duidelijk te maken dat de argumenten en de risico’s die we lopen met recreatiewoningen dat daar toch hele grote parallellen zitten met die spuitvrije zone. En het is jammer dat een heel groot deel van deze raad echter minder gevoelig is voor belanghebbenden en gedupeerden die geen gezicht hebben en die geen zienswijze hebben ingediend. Onze motie wordt wel sympathiek gevonden door meerdere fracties en ik kan niet anders zeggen: dat vind ik hartstikke lief, maar ik laat hem staan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, waarvan akte. Ik kijk even of nog iemand in de tweede termijn het woord wil voeren erover. Zo niet, dan ga ik voor de tweede termijn naar het college, de heer Aalbers. De heer Aalbers: Dank u wel voorzitter. Ik denk dat er nog even een reactie op de inbreng van mevrouw De Vries nodig is en dat gaat vooral over gelijkheid. En voorzitter, ik ben bang dat mevrouw De Vries misschien wel denkt van sommige gevallen zijn meer gelijk dan andere en ik heb aangegeven waar voor het college de gelijkheid van gevallen in zit. Het gaat om recreatiewoningen op parken waar de bedrijfsmatige verhuur opgelegd was nadat de eigendomssituatie veranderd was.

Dat is de gelijkheid waar ik naar gezocht heb, waar het college naar gezocht heeft en er zullen best recreatiewoningen zijn waarvan de eigenaren zeggen van: ik zou wel graag hier de aanduiding tweede woning op willen, maar dat is een andere gelijkheid en laten we met elkaar daar nu heel duidelijk over zijn dat ik straks niet een verwijt krijg van: u hebt toen gezegd van er is geen gelijk geval en ik heb er toch een gevonden. Deze gelijkheid daar hebben we het over. Ik denk dat ik daarmee afsluit met nogmaals de dank voor ieder die zich zo ingespannen heeft om deze besluitvorming nu goed op de rails te hebben en tot een goed einde te brengen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Volgens mij was uw punt helder namens het college. Als er verder niemand in de tweede termijn iets wil toevoegen, volgens mij is er veel gewisseld, dan ga ik in op het verzoek van de heer De Ruiter om een schorsing. Het is nu elf over tien. Laten we vijf minuten schorsing houden, want dan kunnen mensen ook nog even iets meer doen dan alleen met elkaar spreken. Dan gaan wij om zestien over tien … Nou, laten we dan maar afronden. Laten we dan tien voor half elf weer beginnen. Dan kunnen we dan de zaak voortzetten met de stemmingen. Ik schors de vergadering tot tien voor half elf. 19

De voorzitter: Het is tien voor half elf. Ik heropen de vergadering en kijk in eerste instantie naar de heer De Ruiter, SGP-ChristenUnie, die de schorsing heeft aangevraagd. Wilt u iets mededelen of kunnen we gewoon verdergaan met de stemmingen? Gaat uw gang. De heer De Ruiter: Dank u voorzitter. Ik wil inderdaad even iets mededelen. Het is een hele zware avond geweest en ik denk, ik wil eigenlijk de mederaadsleden bedanken dat ze het ordevoorstel hebben ondersteund en ik denk dat ik ook mede namens de zeer schrijnende gevallen in onze gemeente spreekt dat zij ook recht hebben op besluitvorming vanavond en hopelijk dat de beslisnota ook dan doorgang kan vinden. Ik wil even een stemverklaring afgeven. In mijn fractie komen we tot de volgende conclusie: ondanks dat het college bij monde van de wethouder een garantie geeft, willen wij toch het voorstel, de motie dus van de VVD gaan ondersteunen puur check, check, driedubbele check. Een wethouder en een ambtelijke organisatie kan niet echt alles honderd procent onder controle hebben en voor die gevallen vinden wij deze motie de juiste motie om die te gaan ondersteunen. Vandaar dat onze fractie de VVD-motie zal gaan ondersteunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan is ook helder wat er uit uw beraadslagingen is gekomen.

Dan zijn we toe aan de stemming over dit herstelplan buitengebied Epe en dan brengen we eerst in stemming, we gaan het maar wel netjes doen omdat het echt over belangrijke inhoud gaat, het amendement wat bijna raadsbreed is ingediend, het amendement herstelplan buitengebied aanduiding tweede woning voor recreatiepark Remboe Village en het Hertenkamp. Ik ga kijken naar de griffier of de stemming … Ja, de stemming is opengezet, dus u kunt nu stemmen. De stemmen zijn binnen en de griffier meldt mij dat het amendement met algemene stemmen, unaniem dus, is aangenomen. Dat is mooi, want zoals we met elkaar hebben betoogd, is dat om het herstelplan ook helemaal goed af te ronden. Dan ligt nu voor het geamendeerde herstelplan buitengebied Epe. Ik ga niet het hele besluit weer voorlezen. Dat hebben we in het begin gedaan, maar dat gelooft u wel. U heeft het allemaal voor u, dus het geamendeerde herstelplan. Is er iemand die een stemverklaring wil geven? En anders breng ik hem in stemming. Geen stemverklaringen? Dat vraag ik aan de griffier om de stemming open te zetten. Bent u akkoord met het geamendeerde herstelplan buitengebied Epe? Dank u wel. Ik hoor van de griffier dat u allemaal gestemd heeft en dat ook het geamendeerde herstelplan buitengebied Epe met algemene stemmen, dus unaniem, is aangenomen. Dank daarvoor.

Dan zijn er nog een paar moties ingediend die we een voor een in stemming zullen brengen en dan beginnen we met de motie van het CDA en D66. De motie heeft betrekking op dit voorstel en dat gaat over herstelplan buitengebied beleidsregel verplichte verhuur recreatiewoningen. Is er iemand die een stemverklaring wil geven? Zo niet, dan vraag ik de griffier de stemming over deze motie van D66 en het CDA, andere volgorde, CDA en D66 open te zetten. Dank. Ook deze stemming heeft opgeleverd dat de motie van het CDA en D66 is aangenomen met 21 stemmen voor en een stem tegen en dat is van de Partij van de Arbeid. Daarbij is deze motie aangenomen. Dan gaan we naar de motie van D66 genaamd motie spuitvrije zones. Is er iemand die een stemverklaring wil geven? Zo niet, dan vraag ik ook de griffier deze motie en de stemming daarover open te zetten. De motie is verworpen, negen stemmen voor, dertien tegen en de voor stemmers zijn D66, de fractie Nieuwe Lijn en de fractie Partij van de Arbeid. De motie is verworpen. Dank. Dan, het kost altijd even moeite om de uitslag ook per fractie of per lid op te halen, vandaar dat het even wat langer de tijd kost, maar ik denk dat iedereen wel geïnteresseerd is hoe de stemming is verlopen. Dat kunt u ook later terugzien. Dat was de motie van D66, die is verworpen.

Dan komen we op de motie van de VVD, de motie gelijke monniken gelijke kappen voor tweede woning. Is er iemand die een stemverklaring wil geven? Zo niet, dan vraag ik de griffier de stemming open te zetten. De motie gelijke monniken gelijke kappen van de VVD is aangenomen met negentien stemmen voor en drie tegen. De tegen stemmers komen van de fractie GroenLinks en de fractie Partij van de Arbeid. Daarmee is de motie aangenomen. Dank. Daarmee hebben we toch met het herstelplan buitengebied Epe en het amendement het geamendeerde voorstel en het aannemen daarvan en de moties hebben we toch een hoofdstuk geprobeerd af te ronden, of af te ronden, afgerond die lang geduurd heeft, waar ook het nodige over 20

gezegd is de laatste tijd en het is goed om ook als uw voorzitter vandaag te benadrukken dat ook de heer Aalbers namens het college ook de leerpunten heeft benoemd die we hieruit hebben gehaald en die we zeker ook met elkaar nog over nog nader komen te spreken bij het implementeren daarvan. Dank daarvoor. 9. Transitievisie Energie en Warmte gemeente Epe De voorzitter: Dan gaan we verder met de agenda en punt acht dat is vervallen naar aanleiding van de geamendeerde agenda en dan zijn we bij punt negen, transitievisie energie en warmte. De raad wordt voorgesteld de transitievisie energie en de transitievisie warmte en de digitale warmtekaart vast te stellen. Dat is het voorstel dat nu voorligt en dat is ook al in de commissie uitgebreid besproken, dus ik stel hem nu ter discussie ter debat voor en de heer Oortgiesen wil namens het CDA het woord voeren. Gaat uw gang. De heer Oortgiesen: Ja, dank u voorzitter. Ja, een heel ander onderwerp misschien, maar klimaatverandering dat gaat snel en dat moeten we niet willen, helemaal niet als goede meesters van onze schepping en de oorzaak van deze verandering is het menselijk gedrag waarbij we onze atmosfeer eigenlijk volpompen met broeikasgassen en dat pompen gebeurt niet door een hele grote pomp voor de hele aarde, maar dat zijn een heleboel kleine pompjes, grote pompjes en heel veel van die pompjes die staan ook in onze gemeente.

Om die reden moeten wij ook lokaal deze pompjes uitschakelen en om dat te doen is een transitie naar schone energie en besparing van energie de enige oplossing en daarom is het lokaal CDA ontzettend blij dat de wethouder Erik Visser nu een transitievisie energie en warmte aan ons voorlegt. Wat het lokaal CDA betreft is het een goede visie die een duidelijke route geeft en een eerste tijdslijn. Uitvoering van deze visie, echter, zal een monsterklus zijn en een enorm aantal gesprekken met en participatie van inwoners zal vereist zijn. Immers, transitie is niet een grote oplossing, maar het is maatwerk en dat maatwerk zal verricht moeten worden huis voor huis, wijk voor wijk. En bovendien wordt de zaak nog extra complex doordat de uitvoering afhankelijk is van nog te realiseren technische ontwikkelingen en het te ontwikkelen beleid van het rijk. Maar toch, er is een visie en er is een richting waarlangs we kunnen werken. Wel wil het lokale CDA nog specifiek aandacht vragen voor de betaalbaarheid. Immers, veel inwoners hebben een smalle beurs en de investeringen, en hoe nuttig die ook zijn, kunnen aardig oplopen en daarom hebben wij twee vragen hierover aan het college.

Ten eerste, hoe wordt die betaalbaarheid verzekerd van die visie? Ten tweede, hoe voorkomt Epe dat we toestanden krijgen, zoals nu in Apeldoorn, waar bewoners met een warmtenetaansluiting en daar is dan, waarvan de prijs dan gekoppeld is aan de prijs van het aardgas, verrast worden door enorme tariefsverhogingen? Maar het moge duidelijk zijn dat we de visie van harte zullen steunen. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, voor uw eerste termijn. Is er iemand die nog … Ja, mevrouw Van Loon, D66. Gaat uw gang. Mevrouw Van Loon: Ja, dank, voorzitter. Ik sluit mij aan bij de woorden van mijn voorganger Albert Oortgiesen. Het is erg belangrijk dat er een visie ligt. Zonder visie geen doel. Er ligt een heel mooi stuk voor ons. Ik heb in eerdere betogen ook al aangegeven dat ik het heel erg belangrijk vinden, want we gaan voor de grootschalige aanpak, we gaan wijkgericht aan de slag, maar dat we daarbij het individu, de avant garde eigenlijk, op het gebied van energietransitie, die moeten we niet uit het oog verliezen. Dus bedrijven, bewonersgroepen, die net een tandje harder willen lopen dan de overheid, die moeten gestimuleerd blijven worden. Uiteraard, er worden vaak vragen gesteld over de betaalbaarheid. Daar moet zeker aandacht voor zijn en ik heb begrepen dat er ook fondsen beschikbaar komen vanuit het ministerie om de energiearmoede tegen te kunnen gaan.

Toch wil ik ook nog even aangeven dat wanneer wordt de energierekening heel groot, hoog, daar hebben we natuurlijk zelf ook de hand in. Door wat zuiniger om te gaan met de energieknop. In de 21

commissievergadering heb ik er ook nog op gehamerd. Ja, het lijkt erop alsof wij op autokilometers weinig het verschil kunnen maken in onze gemeente, want we liggen nu eenmaal naast die snelweg. Gelukkig heeft de wethouder daar ook geantwoord dat het mobiliteitsplan dat wordt integraal aangepakt. Dit is ook een plan wat niet op zichzelf staat. Dus het één haakt in het ander, maar dat we met elkaar gewoon wat milieubewuster, wat groener omgaan. Milieubewustzijn dat hoeft veranderingen en innovaties niet tegen te houden. Eigenlijk een pleidooi voor het plan wat hier voor ons ligt en toch een oproep, alweer, aan mijn mederaadsleden om dit mee uit te dragen op die aspecten die het best bij de eigen standpunten passen, want er zitten er voldoende van in. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Baan, GroenLinks. Aan u het woord. De heer Van der Baan: Ja, dank u, voorzitter. Ja, GroenLinks vindt deze transitievisie energie en warmte zeer belangrijk. Alle huizen moeten van het gas af voor 2050. Dat lijkt heel ver weg, maar de tijd gaat snel. Dit is een visie, een stip aan de horizon. Om die stip aan de horizon op tijd te kunnen bereiken, zullen er per wijk, dorp, gebied in onze gemeente uitvoeringsplannen gemaakt gaan en moeten worden.

Om deze te kunnen realiseren is draagvlak van al onze inwoners onmisbaar en zal er perspectief, duidelijkheid en financiële haalbaarheid moeten zijn. Voor veel inwoners is er nu nog grote onzekerheid en onduidelijkheid. Wat staat mij te wachten? Wat kan ik al zelf doen? Waar kan ik beginnen? Maak ik de goede keuze? Komt mijn huis in aanmerking voor een warmtenet? En als ik nu een hybride pomp aanschaf, is dit over vijf jaar misschien weggegooid geld? Kan ik de transitie betalen? Kan ik de zeer lage rente lening krijgen en wordt dit BKR-getoetst? Als ik niet voor een lening in aanmerking kom, is er dan een duurzaamheidsfonds van de overheid, van de gemeente, provincie of in ieder geval voor mensen met onvoldoende eigen geld? Voor wie worden de subsidies beschikbaar gesteld? Soms geldt bij subsidies dat je eerst moet voorschieten om te verduurzamen. Als alle inwoners zelf geen spaarpotje hebben, dan kunnen zij dus niet meedoen. Naast de uitvoeringsplannen moeten we ideeën en oplossingen creëren voor met name deze groep inwoners. Draagvlak creëren is immers voorwaarde voor succes en daarin is het financiële plaatje heel belangrijk. Ook zullen de inwoners gericht per straat, buurt of dorp geïnformeerd moeten worden wat er wanneer, hoe en wat gaat gebeuren.

We zouden daarbij graag zien dat er een onafhankelijke omgevingsmanager aangesteld wordt, die het vaste aanspreekpunt wordt voor de inwoners en continu informeert over de voortgang. Het is een gigantische klus. Dus we stropen de mouwen op, spugen in onze handen, maken de uitvoeringsplannen eerst op kleine schaal en gaan met de ervaringen die dit oplevert voortvarend aan de slag met de volgende uitvoeringsplannen. Ook bij verdere uitwerking van deze visie moeten we het samen doen. We vinden deze energietransitie en warmtetransitie een goede stap naar de toekomst en zullen deze positief steunen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik vervolgens naar de heer De Ruiter, SGP/ChristenUnie. Aan u het woord. De heer De Ruiter: Voorzitter, dank u wel. Voor ons ligt de transitievisie energie en transitievisie warmte. Een gedegen stuk, een stip op de horizon, met dank aan de ambtenaren en de wethouder die dit hebben opgesteld. Ons zijn plannen voorgesteld, zeer ambitieus, maar haalbaar als we met zijn allen daaraan mee gaan werken. Niets doen is geen optie wat ons betreft. We hebben wel een vraag aan de wethouder. Zou hij ons met enige regelmaat kunnen bijpraten over de ontwikkeling van het uitvoeringsplan? Dus dat is een vraag die wij aan het college hebben. Zeer eens met de woorden van de heer Oortgiesen.

Wij zijn rentmeesters van onze schepping, ons mooie schepping, die wij aan het uitroken zijn. Daar zijn wij mensen zelf verantwoordelijk voor. Dus we zijn ook verantwoordelijk voor om dat waar mogelijk proberen wat tegen te gaan houden. Verder denk ik dat het heel mooi is dat het via een participatieplan met onze inwoners, onze burgers tot stand gaat komen, want onze 22

burgers hebben wij ook nodig om met elkaar tot die visie te komen en die stip op de horizon. Om uiteindelijk de aarde trachten beter achter te laten als dat wij ze op dit moment bewonen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie nog een hand van de heer Van der Baan, is dat een interruptie of is dat een hand die al eerder was geweest? De heer Van der Baan? Niet? Nou, dan ga ik ervanuit dat dat vergishandje is. Mevrouw Boer, PvdA, aan u het woord. Mevrouw Boer-Bruin: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden, want er is al heel veel gezegd. Het is een ambitieus plan, waar iedereen die dat wil eigenlijk aan mee zou moeten kunnen doen. Om samen die doelen te behalen. Dat zal veel energie kosten ook, maar samen lukt het vast. Is een gezonde leefomgeving voor onze kinderen haalbaar. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik of er nog iemand in de eerste termijn het woord wil voeren. Ik zie de heer Van Limburg van GemeenteBelangen. Aan u het woord. De heer Van Limburg: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik denk van moet ik nog een steentje bijdragen. Ja, laat ik even een steentje bijdragen. Dat er wat moet gebeuren, lijkt me duidelijk. Dat is denk ik geen discussie meer waard. Hoe het moet gebeuren. Dat is nog niet helemaal duidelijk. Wanneer het moet gebeuren is ook nog niet helemaal duidelijk, maar nogmaals, dat er wat moet gebeuren is duidelijk.

Het is een visie. Er is al een paar keer gezegd van wie gaat dat betalen. Inderdaad, dat is ook onze zorg. Wij als GemeenteBelangen denken van oké, ja, er moet behoorlijk wat geld eigenlijk in het bewuste duitje, zakje gedaan worden. Er moet behoorlijk wat over de brug komen. Daar maken we ons ernstig zorgen over. Met deze financiële aspecten vragen we ons af of het realistisch en realiseerbaar is. Dat is even onze bijdrage, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Vos, Nieuwe Lijn. Aan u het woord. De heer Vos: Ja, dank u wel, voorzitter. Ook nog een klein woordje van ons. Nieuwe Lijn is blij met deze warmtevisie, energie en warmtevisie. Het is een mooie routekaart, maar zoals de heer Oortgiesen al aangaf, zijn er natuurlijk ook zorgen over de betaalbaarheid. Er komt één warmtenet mogelijk, met één leverancier met een prijs gekoppeld aan gas en olie. Wat betekent dat voor onze inwoners? Blijft het betaalbaar? Voor warmtepompen gaan we in onze bodem boren. Wat betekent dat voor ons grondwater? Gaat dat vervuild worden? Allemaal nog niet bekend, maar wel een belangrijke ontwikkeling om van het gas af te gaan. Maar voor nu, het is een visie. Dus we moeten maar even kijken hoe het allemaal gaat. Nieuwe Lijn zal instemmen met deze transitievisie energie en warmte. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik nog één keer in het rond of er nog iemand het woord wil voeren in de eerste termijn. De heer De Ruiter, SGP/ChristenUnie, u wilt nog iets toevoegen? De heer De Ruiter: Ja, was meer als interruptie bedoeld op de inbreng van de heer Vos. De heer Vos heeft het over de warmtepompen, waar we in de bodem gaan boren. Technisch gezien zullen de meeste van de warmtepomp oplossingen via de luchtwarmtepompen systeem gaan en niet via de bodemwarmtepompen, want dat is even ter aanvulling. In de grondboring zal het wat mee gaan vallen. Zeker bij de kleine projecten is dat niet aan de orde. De voorzitter: Even uitkijken dat we niet … Dank voor uw toevoeging. Dat we niet te veel in de techniek duiken. Even kijken, het was een interruptie op de heer Vos. Wil de heer Vos, Nieuwe Lijn, daar nog op reageren? De heer Vos: Ja, dat wil ik zeker wel.

23

De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Vos: Maar het wordt dan wel een beetje technisch, want wat ik begrepen heb, is dat boren in de grond stiller is dan de lucht/waterpompen, die je dus langs de gevel hebt staan. Die hebben een bepaalde grondtoon en daar heb je schijnbaar heel veel hinder van. Is technisch, maar allebei de mogelijkheden zullen zeker in de toekomst uitgevoerd worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank, volgens mij is dat juiste conclusie en er zullen altijd voor- en nadelen zijn aan de verschillende technieken. Heeft iedereen zijn woordje kunnen doen in het eerste termijn? Ja, dan ga ik voor de eerste termijn beantwoording naar de heer Visser namens het college. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad een mooie technische discussie op het laatst, maar dat is denk ik ook helemaal niet verkeerd, want dit zijn echt van die onderwerpen wat ons ook echt, als raadsleden, als collegeleden, ook allemaal raakt. Dus hier is de betrokkenheid heel groot en de vragen zijn ook heel groot. Om dan inderdaad ook even naar mevrouw Van Loon te gaan. Die gaf ook aan dat, nou die innovaties en milieubewustzijn heel goed samen kunnen gaan. Dat is ook zo’n technisch aspect. Wat ik in ieder geval verder ook wil aangeven, want er is best nog wel het nodige ook te doen van hoe gaan we nou inderdaad die aanpak verzorgen.

Er wordt ook een oproep gedaan door de heer Van der Baan om te denken aan een omgevingsmanager. Nou, bij de F-50 hebben we dat de afgelopen maanden ook opgepakt en de ervaring die we daarmee hebben, die zijn zeer goed. Het college is ook van mening dat we dat veel vaker moeten inzetten. Dan specifiek over het uitvoeringsprogramma wat natuurlijk in de wijken gaat plaatsvinden. We gaan daar zowel voor warmte als voor energie een kwartiermaker voor aanstellen. Dat is dus niet het wijkuitvoeringsplan zelf, maar hoe we dat gaan uitwerken. Juist ook bij dat wijkuitvoeringsplan is zo’n omgevingsmanager, zo’n begeleider heel goed, maar die kwartiermaker die gaat nu alvast nadenken hoe we daar mee aan de slag moeten gaan. Uiteraard, want dat is een vraag van mijnheer De Ruiter geweest, willen wij u daarover informeren hoe dat werkt. Ik kan u ook in ieder geval natuurlijk toezeggen dat, als u straks zelf bij die wijkuitvoeringsplannen bent betrokken, omdat het bij u in de buurt en dat kan nog jaren en jaren duren, dat het natuurlijk gaat spelen, maar ik vind het een heel goed voorstel om … En dat heb ik ook aangegeven in de commissie, dat we ook moeten leren van de opzet. We gaan ook naar Oenen toe, we gaan naar Epe-Noord toe. Dat we dat ook gewoon delen, want daar zullen een heleboel leerpunten ook naar voren komen. Dan wat betreft de financiën.

Dat wordt toch wel verschillende keren benoemd en terecht ook dat dat wordt genoemd. Vorige commissievergadering had de heer Van der Vlies van de Dorpspartij ook een opmerking en die wilde ook een vergelijking hebben. Ik heb u ook inderdaad een vergelijking van de Smutstraat en van de … Ja, de Smutstraat inderdaad van Triada doorgestuurd. Nou, Triada maakt daar inderdaad in zo’n situatie een vergelijkbare situaties gebruik van die handreiking van de vergoedingentabel van Edes en de woonbond. Nou ja, in dat voorstel, in dat voorbeeld zag u ook dat inderdaad de huur daar met pak hem beet veertig euro wordt verhoogd, maar de energielasten veel meer … De verlaging door middel van de energielasten veel meer moeten bedragen dan die veertig euro. Daarbij komt het comfort. Nou, mijnheer Vos, die wees ook nog even, althans ik dacht dat hij dat deed, dat hij een artikel aanhaalde, althans ik heb dat zelf afgelopen zaterdag gelezen en ik werd er ook nog even op gewezen door mevrouw Stoevenpelt van de Dorpspartij, wat in de Stentor stond. Daar ging het over het warmtenet. Mijnheer Vos, ik begrijp heel goed dat er grote vragen over waren. Als je inderdaad leest dat je een woning hebt die van het aardgas afgaat, maar dat je dan vervolgens ziet dat de kosten die je betaalt, terwijl je dus aardgasvrije woning hebt, gekoppeld zijn aan de aardgastarieven.

Dan door middel van het warmtenet met enorm hoge energiekosten wordt geconfronteerd in deze tijd, ja, dan klopt er iets niet. Dat is dus heel specifiek in die situatie op dit moment bij dat warmtenet en dat heeft ook te maken met de situatie dat de warmtewet in 2023 herzien gaat worden. Nu die mogelijkheid nog niet heeft. Naar verwachting, moet ik erbij zeggen, gaat het herzien worden. Waarbij je dan dus een ontkoppeling moet gaan plaatsvinden van warmtetarieven aan de gasprijzen. Wat ik al 24

zei, ik begrijp volkomen die situatie. Die situatie moet bij ons in de gemeente niet voorkomen. Daar moeten we heel scherp op zijn. Het is raar als je investeert in duurzaamheid, dat je vervolgens wordt geconfronteerd met aardgasprijzen. Dat moet niet kunnen. Dat sluit ook aan bij de opmerking die mevrouw Van Loon maakte. Dat we ook zeker ons moeten richten op de individu, over het individuele bedrijf of vereniging, die juist wel inderdaad, ook nu al, vooruitlopend op misschien zijn eigen wijk aan de slag wil gaan met de verduurzaming. Dat doen we ook. Daar zullen we ook steeds meer nog in gaan doen. Als u ook op de social media van de gemeente op dit moment kijkt, dan ziet u ook dat we op dit moment ook weer een actie hebben rondom de warmtefoto’s in de Heggerenk, waar mensen zich voor kunnen opgeven. Dat zijn hele mooie hulpmiddelen om inderdaad mensen bewust te maken en om die no-regret maatregelen, het niet gebruiken van energie, maar ook inderdaad zorgen dat er isolaties en dergelijke worden toegepast, om daar mee door te gaan. Binnenkort gaat er ook, en dat is volgende commissievergadering een voorstel naar uw raad, waarbij we ook weer uitbreidingsmogelijkheden willen realiseren om duurzaamheid te stimuleren. Zelfs iets ruimer, maar in ieder geval, dat zijn belangrijke aspecten.

Ja, er moet nog een heleboel inderdaad op het gebied van die financiën bekend worden, maar gelukkig zien we wel dat er stappen worden gezet. Ik had het net over Triada, maar ik had het … Wat ook onder andere een belangrijk punt is, is dat we vanuit het rijk specifieke uitkering ook dit jaar ontvangen van pak hem beet een kleine drie ton. Dat we dat ook bedrag ook kunnen inzetten voor de energiearmoede. Daar gaan we ook over nadenken hoe we dat gaan uitzetten, want inderdaad, mensen met een laag besteedbaar inkomen, die hebben best vaak hele hoge woonlasten. Zeker nu met deze energieprijzen, omdat ze misschien de middelen niet hebben. Of heel vaak in oude huizen wonen, waar nog veel tocht is en de isolatie slecht is. Verder weet u ook dat we de energiecoaches nog inzetten. De energie jongerencoaches op dit moment ook weer inzetten. Het energieloket hebben. Ik kan nog even doorgaan wat voor regelingen we allemaal hebben. Ik denk dat het goed is om dat op een later moment nog eens een keer met u te delen en dan zult u ook zien dat het heel breed is, maar dat we er nog niet zijn. Ja, ik denk dan, voorzitter, dat ik eigenlijk de meeste vragen behandeld heb. De tweede vraag van de heer Oortgiesen, dat ging inderdaad over die prijzen, waar mijnheer Vos het ook over had. Over dat warmtenet.

Wat ik al zei, die warmtewet die zal ongetwijfeld veranderen, maar zelf kunnen we daar ook aan de knoppen zitten, want waar mevrouw De Vries het in de commissievergadering het ook over had, wij bepalen ook uiteindelijk op wat voor manier we inderdaad gaan participeren en of we inderdaad gaan investeren in bijvoorbeeld een publiek of een private partij en hoe we dat oppakken. Dat is heel erg afhankelijk per wijk, per wijkuitvoeringsplan. Voorzitter, ik wou het daarvoor nu bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik even kijken of in het tweede termijn iemand nog het woord wil voeren? Of dat iedereen het duidelijk is. Ik ga naar de heer Van der Baan, GroenLinks. Aan u het woord. De heer Van der Baan: Dank, voorzitter. Ik had ook eigenlijk … Ik had een hele hoop vragen gesteld, maar eigenlijk één van de vragen die we toch wel belangrijk vinden, is hoe gaan we inwoners informeren en enthousiasmeren, zodat zij de juiste keuzes kunnen gaan maken? Dat ze straks niet spijt krijgen, omdat ze in bepaalde dingen geïnvesteerd hebben die eigenlijk zonde zijn. Waardoor ze toch wat teleurgesteld raken. De voorzitter: Dat was inderdaad een vraag die nog even was blijven liggen, maar ik kijk eerst even of er nog iemand anders in het tweede termijn nog iets wil, te berde wil brengen? Nee. Dan ga ik naar de heer Visser namens het college. De heer Visser: Ja, dank u wel, voorzitter.

Mijnheer Van der Baan, in de commissievergadering heb ik ook aangegeven dat we zelfs volgens mij voor mei nog drie bijeenkomsten ook met het regionaal energieloket zullen hebben, waar we ook inderdaad het gaan hebben over die duurzaamheidsveranderingen, met die wijkuitvoeringsplannen. Juist ook bijvoorbeeld die 25

warmtepompen komen daar aan bod. Dus we willen dat op een heleboel manieren inderdaad informeren. Aan de andere kant moeten we ook gewoon reëel zijn dat er altijd situaties zijn dat je achteraf zult zeggen: ja, heb ik toen de goede keuze gemaakt? Dat zullen we ook zien met mensen die misschien een paar jaar geleden al een elektrische auto hebben gekocht en de innovatie gaat daar ook steeds verder in. Afstanden worden steeds groter op het moment dat je elektrisch rijdt. Dus met innovatie is het altijd lastig om dat aan te geven, maar wij gaan voorlichting geven. Dat doen we al, dat blijven we doen. Dat is de manier zoals we dat aanpakken en blijven doen. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee helder? Ik kijk even of de heer Van der Baan daar tevreden mee is. De heer Van der Baan: Ja, ik ben daar uitermate tevreden mee hoor. De voorzitter: Goed, dan denk ik dat we ook hier, na een goede commissiebehandeling, goed over gesproken hebben. De raad wordt voorgesteld de transitievisie energie en transitievisie warmte en de digitale warmtekaart vast te stellen. Dan vraag ik de griffier om … Tenzij er iemand een stemverklaring wil, maar dat … Toch wel? Mijnheer Van der Vlies, excuus, Dorpspartij. Gaat uw gang. De heer Van der Vlies: Voorzitter, dank u wel.

Wat wij in de commissievergadering ook al aan hadden gegeven dat het zeg maar de inleiding ook van dit stuk, waarover we gaan besluiten, dat dat zo … Ja, hoe moet ik het zeggen. Zo catastrofisch is dat we zowat allemaal vergaan in dit hele kleine kikkerlandje. We zien dat de buren inmiddels de kolencentrales aan het opstarten zijn om daar te compenseren dat de kerncentrales gesloten gaan worden. We hebben gemerkt dat onze inwoners totaal niet betrokken zijn bij wat wij nu gaan besluiten. Het is allemaal maar gewoon een paar avonden geweest waar een paar mensen zijn gekomen. Niet alle mensen zijn op de hoogte waarover wij nu gaan besluiten. Wat zoiets ingrijpends is. Ik heb ook de vraag ook gesteld van is het allemaal wel betaalbaar. Er zijn meerdere fracties geweest die ook gezegd hebben: ja, daar maken wij ons allemaal wel zorgen over of het inderdaad ook betaalbaar is. Natuurlijk moet er wat gedaan worden. Dat ben ik met iedereen eens. We zijn ook al goed op weg met zon op het dak, maar wat er nu voorgesteld gaat worden, ik denk niet dat we dat zeg maar nu kunnen besluiten. Vandaar ook dat ik als fractie zijnde niet mee in zal stemmen. Om de doodeenvoudige reden, onze burgers zijn er niet bij betrokken. De inleiding die is gewoon heel politiek geschreven. Daar kan je ook nog discussies over voeren. Dus ons besluit is dat wij tegen dit voorstel zullen stemmen. Dank u wel.

De voorzitter: Dat is helder. Probeert u vooral een stemverklaring kort te houden, maar het is helder dat u niet zal instemmen. De heer, sorry, mevrouw Van Loon, D66, stemverklaring. Mevrouw Van Loon: Ja, dank, voorzitter. Ja, wat ik al heb aangegeven is dat wij blij zijn dat de gemeente een heldere visie heeft. Zonder visie geen koers. Er worden meerdere lijnen uitgezet. Daar zijn we heel blij mee. Er worden ook duidelijke keuzes gemaakt, maar vooral dat toch de ingrijpende maatregelen die nodig zijn om de klimaatcrisis aan te pakken, dat dit toch een heel mooi antwoord erop is. Met de stijgende gasprijzen dat het punt van betaalbaarheid ook in een ander licht kan worden gesteld. Wij zullen zeker voor stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Is er nog iemand die een stemverklaring wil geven? Zo niet, dan vraag ik de griffier de stemming open te zetten. Is open. Gaat uw gang. De heer De Goede: Voorzitter? Ik ben mijn stembalk kwijt. Ik heb opnieuw ingelogd en uitgelogd en ververst, maar ik kan nu niet digitaal stemmen. De voorzitter: Ik ga even kijken naar de griffier of dat … 26

Mevrouw Zweekhorst: Dat geldt voor mij ook. De voorzitter: Dat geldt ook voor mevrouw Zweekhorst en de heer De Goede. Nou, we gaan het niet ingewikkelder maken. We missen uw stemmen nog. De heer De Goede, wat is uw stem, wat zou die zijn? De heer De Goede: Ik stem voor. De voorzitter: Dank. Mevrouw Zweekhorst? Mevrouw Zweekhorst: Ik stem ook voor. De voorzitter: Dank, dan tellen we die erbij op bij de digitale stemmen. Dan is het voorstel transitievisie energie en warmte gemeente Epe aangenomen met 21 stemmen voor en één stem tegen van de Dorpspartij. Dank. Dat is daarmee ook besloten. 10. Hamerstuk: Beschikbaar stellen extra krediet W.G. van der Hulstschool De voorzitter: Dan zijn we bij punt 10 aangekomen. Dat is een hamerstuk, beschikbaar stellen van extra krediet W.G van der Hulstschool. De raad wordt voorgesteld om een aanvullend krediet à 268.975 euro beschikbaar te stellen voor het realiseren voor de uitbreiding van de W.G. van der Hulstschool te Epe. Die is als hamerstuk vanuit de commissie naar u toe gekomen. Is er iemand die stemming verlangt? Zo niet, dan is ook deze vastgesteld. Dank u wel. Dan zijn we aan het einde van de vergadering gekomen, maar voordat ik de vergadering sluit … Oh, wacht even, ik zie nog even een handje van mevrouw Van Elst. Mevrouw Van Elst, CDA. Mevrouw Van Elst-van den Esschert: Ja, dank u wel.

Ik wou nog even iets, een stemverklaring geven, kan dat? De voorzitter: Oh, nou dat is niet zo erg gebruikelijk bij hamerstukken denk ik, maar zegt u het maar even kort wat u … Mevrouw Van Elst-van den Esschert: Kan vast nog wel even. In de commissievergadering hebben we gesproken over de verbouwplannen van W.G. van der Hulstschool. Kinderen krijgen les in een oude kleuterschool die tochtig is en hoog in de energiekosten. Het lokale CDA is blij dat geld is voor uitbreiding van deze school. De bouwkosten stijgen ten spijt. Onze goede financiële positie, die vorige week landelijk nog in het nieuws was, zal er zeker geen sta voor in de weg zijn. Wij juichen de investeringen in het onderwijs toe. Als lokaal CDA zullen we ons in blijven zetten om nieuwe hedendaagse scholen te realiseren voor alle kinderen in onze dorpen. Uiteraard hebben wij ook meegestemd en wensen we de medewerkers van de W.G. van der Hulstschool succes toe tijdens de bouw. Wij komen graag een keer kijken als de boel gereed is. Onze jeugd is onze toekomst en we bouwen ermee aan onze eigen toekomst. Dank u wel. De voorzitter: Dank. Ik heb het even toegestaan, maar het is een beetje een rare figuur, maar de stemming is geweest. Stemverklaringen zijn kort en krachtig. Dus laten we daar ook elkaar proberen aan te houden. Dank. Het is aangenomen met algemene stemming. 11.

Sluiting De voorzitter: Dan wou ik beginnen aan punt 11, dat is de sluiting. Voordat ik de vergadering sluit, wil ik toch even namens uw voorzitter, als uw voorzitter en namens u dus stilstaan bij het vertrek van onze gemeentesecretaris, mevrouw Carla Kats. Die de laatste vergadering heeft bijgewoond van uw 27

gemeenteraad. Mevrouw Kats, Carla Kats, heeft tien jaar lang als gemeentesecretaris leiding gegeven aan de ambtelijke organisatie, heeft het college ondersteund en dus ook indirect uw raad ondersteund via de ambtelijke organisatie en zo nodig ook rechtstreeks als dat nodig was. Daar willen we u natuurlijk heel hartelijk voor bedanken. Er zijn ook namens u een bos bloemen naar haar toe gegaan. Ze gaat een prachtige functie vervullen bij de VNOG. Dus we komen haar nog tegen en ze kan de belangen van Epe meenemen naar haar nieuwe functie. U zult begrijpen dat uw burgemeester daar haar ook op zal aanspreken als dat nodig is. Maar wat vooral uitgaat, is de dank namens de raad naar mevrouw Kats. Dat gezegd hebbende, zijn we echt bij punt 11 aangekomen, de sluiting. Ik dank u. Het is een lange avond geweest, maar wel met een goede discussie en goede besluitvorming. Voor iedereen wel thuis, voor diegene die niet thuis waren. Dank voor de kijkers en de luisteraars die ons gevolgd hebben. Ik sluit de vergadering.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 17 februari 2022 De griffier,

de voorzitter,

mr. J. Kattenberg

dr. T.C.M. Horn

28