Bijlage 8 overzicht en reacties stakeholders

‘

Opslag nog nauwelijks mogelijk >

Opslag van zonne-energie is flLI nog nauwelijks mogelijk. Zonnepanelen leveren in de winter veel minder energie dan in de zomer. In de zomer zijn er veel meer uren zon en straalt deze intensiever. Er is dan veel meer energie. Deze piek moet weggewerkt worden door het elektriciteitsnet. Hoe meer zonne-energie. hoe meer kolen- en gascentrales stand-by moeten staan. Veel agrariërs produceren flLI al met zon-op-dak energieneutraal voedsel. Maar in de winter wordt er door de panelen te weinig opgewekt, dan ontvangen zij energie vanuit het net. Als er in het landelijk gebied aanvullend zonnevelden bijkomen met een enorme piek in de zomer, moet ook deze piek worden weggewerkt door het elektriciteitsnet. In Duitsland worden zonnepanelen in sommige gebieden reeds afgetopt op een maximale levering van 80%, omdat het net, de energie anders niet kan verwerken bij veel zon. Laten we onze landbouwgrond niet opgeven voor zonnevelden als er nog geen opslag voor is en daardoor bovendien zon-op-dak initiatieven minder rendabel worden gemaakt. Agrariërs kunnen wellicht ook een rol gaan vervullen op het gebied van de opslag van energie.

Grondprijzen ,‘

De claims op geschikte locaties voor zonnevelclen jagen de grondprijzen verder omhoog. Dat maakt het bijvoorbeeld voor jonge boeren moeilijker om het ouderlijk bedrijf over te nemen. Het probleem van vrijkomende agrarische bebouwng zal hierdoor alleen maar toenemen. We zouden jonge boeren juist moeten stimuleren hun belangrijke rol van voedselprodLlcent op een duurzame manier uit te kunnen voeren.

Infrastructuur beperkend >

In veel delen van Nederland. is het elektriciteitsnet overvol en kunnen er nu al geen projecten meer bij. Er gaan de komende tijd nog veel zon-op-dakprojecten gerealiseerd worden. Daar moet ruimte voor zijn. De infrastructuur biedt daarmee onvoldoende ruimte voor zonnevelden. De energiemix zal een goede verhouding tussen zonne-energie en windenergie nodig hebben. Netbeheerders dringen aan op een gelijke verdeling zon-wind, omdat dat voor een betere balans zorgt op het netwerk. Agrarische bedrijven lopen er nu al tegen aan dat er geen ruimte is op her netwerk voor meer zonnepanelen op daken.

LTO Noord afdeling Noord-Oost Veluwe stelt voor om de zonneladder volgen Eerst de daken vol, ook bij industrie, daarna kijken naar overige terreinen en ruimtes \velke niet in gebruik zijn, zoals taluds en bermen, natuurterreinen, parkeerplaatsen, daken en groene ruimten op bedrijfsterreinen. etc. De agrarische sector levert al een behoorlijke bijdrage door zonnepanelen op daken en dit neemt nog steeds toe. In laatste instantie kan dan eventueel pas naar landbouwgrond gekeken worden, waarbij wij dan aantoonbaar willen hebben dat alle lagere treden van de zonneladder uitgebreid zijn verkend en

Landbouwvisie Noord Oost Veluwe 2026

11

LTO

noord

NOORD OOST VELUWE -

werkelijk onmogelijk zijn. Ook op sleufsilo’s buiten bouwblok moeten zonnepanelen mogelijk zijn. Windmolens

LTO Noord afdeling Noord-Oost Veluwe is van mening dat het plaatsen van windmolens een goede manier is om duurzame energie op te wekken, mits er lokaal draagvlak voor is. Door lokale burgers en ondernemers de mogelijkheid te bieden financieel te participeren. kan het draagvlak voor windmolens vergroot worden. Op locaties waar grote windmolens geen optie zijn. zouden ondernemers ook rendabele kleine windmolens tot 35 meter ashoogte op het erf moeten kunnen plaatsen. Door een combinatie van zon en wind op bedrijfsniveau realiseert een bedrijf een stabielere energieproductie. Hierdoor kunnen bedrijven tot zon 60 procent van de energie die ze opwekken meteen zelf verbruiken. Met alleen zon blijft dit percentage rond de 30 procent steken. Met een combinatie van wind en zon kan er op een bestaande aansluiting dus meer elektriciteit geproduceerd worden. Een groot voordeel is dus dat het netwerk minimaal belast wordt. Slechts in 3 procent van de tijd geeft een combinatie van zon en wind meer elektriciteit dan nodig is voor eigen gebruik. Besparing blijft altijd de eerste stap! Alle energie die net gebruikt wordt, hoeft ook niet te worden opgewekt. Wij denken dat daar nog een grote winst te behalen is. Niet alleen bij bedrijven maar ook bij particulieren. Regionale en Europese coördinatie ,

-

.—

Er zijn al ontzettend veel plannen voor zonnepanelen op daken! Ook bij veel boeren. Hierbij zou een gemeente of regio een coördinerende en faciliterende rol moeten vervullen. Zo kan dit proces versneld worden. De netwerkcapaciteit is namelijk al op veel plekken beperkend. waardoor lange wachttijden ontstaan voor nieuwe projecten. We moeten gebruik maken van de positieve energie die er is onder burgers om nieuwe initiatieven te ontwikkelen en deze verder helpen, in plaats van projecten op te starten die alleen maar weerstand oproepen. Lokale Energie coöperaties en postcoderoos-projecten vvorden gewaardeerd! Projecten waarbij cle inzet en financiële opbrengst in het gebied zelf blijft juichen we toe. En tot slot: geduld is een schone zaak: de technologische ontwikkeling is iets waar rekening mee gehouden moet worden. Het kan niet anders dan dat er de komende jaren mooie technologische innovaties voor energieopwekking (en -opslag) aankomen, waar we misschien nu helemaal geen waardevolle en vruchtbare landbouwgrond voor op hoeven te offeren.

Biogas -

Er is veel potentie voor meer biogas in Noord Oost Veluwe, met name in het agrarische gebied ten oosten van het Apeldoorns Kanaal. Op sommige plekken hebben bedrij’ien al een aansluiting op het gasleidingnetwerk weten te realiseren. Dat zoi ook kunnen voor industrie, huishoudens en openbare gebouwen. Deze potentie wordt nog niet voldoende benut en zou verder onderzocht en uitge\verkt moeten worden.

De ambities voor de toekomst ‘7 ‘7 ‘7 ‘7

Zonneladder volgen Gebruik van windturbines en biogasnetwerken Groene duurzame energie ook als verdienvermogen voor de agrarische sector Innovaties nieuwe energie ontwikkelingen bv waterstof.

Landbouwvisie Noord Oost Veluwe 2026

12

LTO

noord NOORD OOST VELUWE -

Wat willen we NIET: .

> >

Zonnevelden op landbouwgrond Monopolie-positie van commerciële energieleveranciers Grote energieprojecten waarbij het geld wegvloeit uit de gemeenschap

Infrastructuur Veiligheid in ons gebied staat voorop. Het veelzijdige landschap is uniek met haar boerenerven en al haar verschillende landschappen. Niet voor niks dat [TO Noord afdeling Noord Oost Veluwe trots is te mogen wonen en werken in dit gebied. De agrariërs zijn er trots op te mogen boeren in dit prachtige landschap en doen er van alles aan om dit landschap te waarborgen. Echter, het wordt steeds drukker op het platteland en het belang van een goede infrastructuu r en ontsluiting neemt alleen maar toe door meer recreatief verkeer, meer productie. meer verkoop van eigen producten. Om de agrarische economie te behouden is het onderhouden en verbeteren van landvvegen noodzakelijk. Hiervoor willen we graag nauw contact onderhouden met de gemeente(n). waterschap en andere belanghebbenden in ons werkgebied. Vrachtverkeer en landbouwverkeer dienen mogelijk te blijven ondanks het toenemende (recreatieve) fiets- en autoverkeer. We willen geen afsluiting van wegen voor landbouwverkeer. waar dit omrijdschade tot gevolg heeft. Er moet nagedacht worden over waar het recreatief gestimuleerd wordt en \vaar dit niet wenselijk is. Het scheiden van fiets- en gemotoriseerd verkeer kan een optie zijn, maar er kunnen zich ook juist onveilige situaties voordoen bij (snel-)fietspaden en uitritten van bedrijven.

De agrariër zelf voorziet in het nodige onderhoud (snoeien en maaien) aan eigen in- en uitritten. bosjes en eigen bermen om bij te dragen aan een verkeersveilig platteland. Veilig omgaan met landbouwverkeer Op een educatieve manier samen met loonwerkers. (basisschool) kinderen en vakantiegasten informeren over de gevaren op de weg bv. tijdens de oogst van gewassen. Overigens is LEt onderzoek door de GEO-dienst van het CIT (door RT[ Nieuws) naar geregistreerde ongelukken per schoolomgeving uit 2018 gebleken dat bij scholen in een grote stad dertien keer zo veel ongelukken zijn als bij scholen op het platteland. Een stukje bewustwording is hierin belangrijk. Wegen dienen begaanbaar te blijven voor landbouwverkeer om agrarisch werk mogelijk te maken. Als je de Veluwe wilt ontlasten met verkeer van oa recreatie en dat in de lJsselvallei erbj komt, dan wordt het daar druk. We zien graag dat net verkeer en landbouwverkeer hier geen last van ondervindt. We hopen dat de veiligheid en ruimte voor het landhouwverkeer gegarandeerd wordt. Fietspaden kunnen niet ten koste van de breedte van de weg aangelegd worden. zodat je er met landbouwmachines niet meer door kunt.

De ambities voor de toekomst V v

v’ v’

Verkeersveiligheid voor alle weggebruikers Goed onderhoud en verbeteren van wegen Zorgdragen van agrariërs. gemeente. provincie en waterschap voor het verkeersveilig houden van de wegen en paden. Bewustwording bij agrariërs. burgers en toeristen

Landbouwvisie Noord Oost Veluwe 2026

13

LTO

noord NOORD OOST JLLUWE -

Wat willen we NIET ,

Verkeersbeperkende maatregelen waardoor landhouwbedrijven slechter bereikbaar worden. Verkeersonveiligheid op het platteland Nog meer drempels

Imago “In verbinding stcion met elkoor.” Het is prachtig op het platteland. Agro. food en het buitengebied zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar wordt de agrosector nog wel voldoende gewaardeerd? En hoe komt het dat de onwetendheid over het boerenleven zo groot is? Een vraagstuk waar de agrariërs graag mee aan de slag gaan. Als agrarische ondernemers willen we ons verbinden aan de toekomst van het gebied. De beste waarborg daarvoor is een open en eerlijke communicatie met overheid en maatschappij. We zoeken afstemming en overleg op regelmatige basis om over en weer ontwikkelingen te bespreken en die samen te duiden op betekenis. Door dit overleg wordt niemand overvallen door plannen en groeit wederzijds vertrouwen en partnerschap. Veel boerenbedrijven staan open voor bezoek van publiek en/of scholen. Zo wordt er veelvuldig de kans gegrepen om aandacht te vragen voor de agrarische sector. Ook hebben veel boerenbedrijven een tweede (agrarische) tak. Zoals kamperen bij de boer, een boerderijwinkel. organiseren van activiteiten, kinderopvang en/of een zorgboerderij. Soms zelfstandig, soms in samenwerkingsverband met meerdere boerenbedrijven. Al deze boeren stellen hun bedrijf open voor het publiek. Hierdoor wordt er indirect volop gewerkt aan het verbeteren van het plattelandsimago.

lJsselvallei Boert en Eet Bewust (IJBeBB) In de gemeenten in het gebied van [TO Noord afdeling Noord-Oost Veluwe kunnen boeren en tuinders zich aansluiten bij IJBeBB (voor meer informatie: :‘i’. t). De belangstelling hiervoor is boven verwachtingl Boert Bewust is een landelijk initiatief waarbij boeren en tuinders werken aan verbinding met de samenleving. Boeren kunnen deelnemen aan lisselvallei Boert en Eet Bewust in de gemeenten: de deelname is boven verwachting. De deelnemende boeren voeren graag een open en eerlijk gesprek over de land- en tuinbouw. zodat men weet waar ons voedsel en andere land- en tuinbouwproducten vandaan komen. -.

Biodiversiteit Via kruidenrijke akkerranden en bermenbeheer worden agrariërs gestimuleerd om bij te dragen aan de biodiversiteit. Maar ook door natuurlijke vijanden te gebruiken via bloemenmengsels. bijenhotels/insectenhotels en vogelkastjes. Vaak in samenwerking met andere belangenverenigingen zijn er daarnaast andere initiatieven, zoals het gebruik maken van groenbemesters /compost/bokashi voor een gezonde bodem. De gemeenten moeten deze ontwikkelingen faciliteren, want het levert voor veel partijen voordelen op. Maar ook hier moet er sprake zijn van een verdienmodel voor cle deelnemende agrarische bedrijven. Landbouw inclusieve natuur en verduurzaming kan niet zonder verdienmodel. Het is belangrijk om vooral te faciliteren op punten v.Jaarop cle individuele agrariër interesse heeft, op basis van vrijwilligheid. Maatschappelijk verantwoord ondernemen Agrariërs moeten blijven ontwikkelen en verantwoord ondernemen. De uitstraling van het bedrijf, het

Landbouwvise Noord Oost Veluwe 2026

14

Fr

LTO

noord NOORD OOST VELUWE -

zorgvLlldig omgaan met klimaat en energie. de gezondheid van dieren en de goede relatie met de samenleving. Het behouden van goed ‘naoberschap” is daarbij erg belangrijk. Wanneer er sprake is van (dieren)activisten die onze erven betreden of bezetten, dient de gemeente snel en adequaat gebruik te maken van haar bevoegdheden, om zo de veiligheid van mensen en dieren te waarborgen.

De ambities voor de toekomst v’

V V V

Als agrariërs meegenomen worden in het debat als er gesproken wordt over ‘ons’ en ‘ons’ dierbare platteland Sympathie behouden van burger en overheid. ‘Voedsel moet de ‘trots’ zijn van boer en bLirger Waardering voor de boer Voor de langere termijn: handen ineenslaan op kleinschalige en grote projecten om het juiste verhaal te vertellen

Wat willen we NIET ..-

— ,-

Negatieve beeldvorming door media en/of activisten. (weggezet worden als crimineel. derenmisandelaars, vervuilers) Als agrariër overal de schuld van krijgen (dieren)activisten die onze erven betreden/bezetten en/of vernielingen aanrichten

Landbouwvisie Noord Oost Veluwe 2026

15

LTO

noord

NOORD OOST VELUWE -

Nawoord Het schrijven van voorliggend visie-document heeft tot doel helderheid te verschaffen in de te nemen stappen m.b.t. de omgevingsvisie. Het document biedt niet alleen houvast voor het afdelingsbestuur, maar verschaft tevens helderheid aan onze leden en u als gemeenten in het gebied van Noord-Oost Veluwe. Alleen samen kunnen we komende uitdagingen aan, we hopen op uw inzet en willen graag constrLlctief met LI in gesprek hierover. Leden en bestuur van [TO Noord afdeling Noord-Oost Veluwe

Landbouwvisie Noord Oost Veluwe 2026

16

Geachte formerende partijen, Hartelijk dank voor de mogelijkheid om vanuit het Centrum Jeugd en Gezin input mee te geven voor het coalitieakkoord. Wij waarderen het dat u ruimte biedt om vanuit de dagelijkse praktijk mee te denken over de maatschappelijk opgaven waar de gemeente Epe de komende jaren voor staat. Graag geven wij vanuit onze praktijkervaring onderstaande aandachtspunten mee voor het coalitieakkoord. Het Centrum Jeugd en Gezin Allereerst even kort voorstellen. Het Centrum Jeugd en Gezin Epe is een netwerkorganisatie met vier kernpartners te weten: Verian, GGD, Koppel-Swoe en de gemeente Epe. Het CJG is er voor alle vragen over opvoeden en opgroeien voor ouders en kinderen in de gemeente Epe. We willen bijdragen aan een gemeente waarin kinderen en jongeren veiLig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. Dit vraagt om een sterke preventieve basis, samenwerking rondom gezinnen en duurzame investeringen aan de voorkant om zwaardere zorg aan de achterkant te voorkomen. Wat zien we in de praktijk Binnen het CJG zien we een aantal zorgelijke ontwikkelingen die vragen om blijvende aandacht en investering: • • • • • • •

Toename van (vecht)scheidingen waarbij kinderen in de knel raken tussen ouders. Toenemend middelengebruik onder jongeren, waaronder alcohol, drugs, mediagebruik en online gokken. Jongeren ervaren meer stress en hebben moeite met het ontwikkelen van veerkracht en weerbaarheid. Toename van het aantal jeugdigen met een jeugdzorg indicatie. De problematiek binnen gezinnen wordt complexer en vraagt om integrale ondersteuning. Armoedeproblematiek blijft hardnekkig; gezinnen achter de voordeur bereiken blijft een uitdaging. Toenemende druk op onderwijs, gezinnen en zorgprofessionats onder andere door complexiteit van de problematiek.

Wat is er nodig voor de gezinnen in Epe Om problemen eerder te signaleren, zwaardere zorg te voorkomen en kansen voor kinderen en jongeren te vergroten, is investering nodig in: • • • • • • •

Voortzetting van het relatieteam ter ondersteuning bij relatieproblemen en scheidingen. Voortzetting brugfunctionarissen / Schoolmaatschappelijk werk als laagdrempelige verbinding tussen gezin, school en hulpverlening. Versterking van jongerenwerk en laagdrempelige ontmoetingsplekken voor jongeren. Voorzetting van #opladers gericht op versterking van de sociale basis en het informele netwerk. Voldoende capaciteit binnen het team toegang jeugdconsulenten om tijdig passende ondersteuning te bieden en regievoering op complexe jeugd casuïstiek. Gerichte aanpak op armoede, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Intensieve samenwerking binnen de keten: onderwijs, veiligheid, zorg, welzijn en sociaal domein.

Als CJG zijn wij trots op de ontwikkelingen die de afgelopen jaren in gang zijn gezet en blij met een gemeente die dit mogelijk heeft gemaakt. Wij zien vooral kansen in het verder versterken en

uitbouwen van deze preventieve en integrale aanpak, zodat ondersteuning voor kinderen, jongeren en gezinnen tijdig, dichtbij en toegankelijk blijft! Ik wil u veel succes wensen bij het verdere formatieproces.

Hartelijke groet,

Janneke van der Vegt Coördinator CJG Epe

oe welzijn • kinderopvang

T.a.v. De heer G. Bos,Informateur Pia Gemeente Epe Postbus 600 8160AP Epe

Epe, 31 mei 2026

Betreft: input ten behoeve van coaLitieonderhandetingen

Geachte meneer Bos, Wij danken u als informateur hartelijk voor de uitnodiging om de onderhandelende partijen CDA, VVD, SGPICU, Hart voor Lokaal en Gemeentebelangen Epe van input te voorzien ten behoeve van de coalitieonderhandelingen. Koppel-Swoe is de maatschappelijke Organisatie voor welzijn en kinderopvang in de gemeente Epe. Vanuit een sterke lokale verankering werken wij dagelijks met en voor inwoners —van jong tot oud aan het versterken van zelf- en samenredzaamheid, participatie en onderlinge verbondenheid, om zo de —

leefbaarheid en gezondheid te bevorderen en sterke gemeenschappen te creëren. Ook in de gemeente Epe hebben inwoners net als elders te maken met toenemende druk in het dagelijks leven. Vraagstukken rond bestaanszekerheid, mentale gezondheid, eenzaamheid en opgroeien —

—

in een complexe samenleving raken steeds meer mensen, terwijl polarisatie toeneemt en de kloof tussen weerbaar en kwetsbaar steeds groter wordt. Tegelijkertijd willen inwoners vooral meedoen, zich ontwikkelen en verbonden zijn met hun eigen dorp of wijk. Vanuit dit perspectief willen wij u graag het volgende meegeven voor het nieuwe coalitieakkoord: Investeer in een sterke sociale basis

—

omdat dit direct het verschiL maakt in het dageLijks Leven van

inwoners. Dit vraagt om gerichte keuzes op acht samenhangende thema’s: 1. Sterke sociaLe basis in aLLe kernen Een sterke sociale basis zorgt ervoor dat inwoners dichtbij huis terechtkunnen met vragen en ondersteuning, en zich verbonden voelen met hun omgeving. Dit draagt bij aan leefbare dorpen en wijken waarin iedereen kan meedoen en voorkomt extra druk op zorg en hulpverLening. 2. Preventie en vroegsignaLering bij jeugd en gezinnen Door eerder te signaleren en tijdig ondersteuning te organiseren, blijven problemen beheersbaar en worden escalaties voorkomen. Dit is essentieel voor de kansengelijkheid van kinderen en voor het versterken van gezinnen. Het gaat daarbij niet alleen om het voorkomen van verergering wanneer de eerste signalen zichtbaar worden, maar juist ook om ondersteuning voordat problemen zich manifesteren. Opgroeien en opvoeden gaan immers gepaard met vragen en onzekerheden. Door ruimte te bieden voor Postadres Postbus 312

Stationsstraat 25

816OAHEpe

8161 CPEpe

Bezoekadres

Contact T. 0578-676767 E. info@tkoppetswoe.nt www.koppetswoe.nL

4ppeLswoe welzijn • kinderopvang

lichte (vrijwillige) ondersteuning, voorlichting en advies, en vooral door te normaliseren, kunnen veel problemen worden voorkomen en kan de onderlinge verbondenheid worden versterkt. 3. Steun voor vrijwilLigers en mantelzorgers Vrijwilligers en mantelzorgers vormen een onmisbare pijler onder de sociale samenhang in onze gemeente. De druk op beide groepen is de afgelopen jaren fors toegenomen en zal naar verwachting verder stijgen. Juist daarom is gerichte ondersteunïng nodig, zodat vrijwilligers en mantelzorgers beschikbaar en inzetbaar blijven en niet overbelast raken, In een samenleving waarin de zorg onder druk staat en langer zelfstandig thuis wonen het uitgangspunt is, zijn deze groepen van grote waarde. Investeren in hun ondersteuningversterkt niet alleen de gemeenschap en de onderlinge betrokkenheid, maar heLpt ook om de druk op zorg en hulpverlening te verlichten. 4. Gerichte aandacht voor ouderen en jongeren Ouderen en jongeren vragen ieder om een gerichte benadering die aansluit bij hun leefomgeving en leefsituatie. Voor ouderen gaat het om ontmoeting, ondersteuning, zingeving en het voorkomen van eenzaamheid. Voor jongeren is het van belang dat zij zich kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen ontmoeten en een plek ervaren waar zij erbij horen. Door in beide groepen gericht te investeren, blijven gemeenschappen vitaal, betrokken en toekomstbestendig. 5.

Behoud en versterking van LokaLe voorzieningen en ontmoetingsplekken Voorzieningen in dorpen en wijken —waar inwoners elkaar ontmoeten, activiteiten plaatsvinden en ondersteuning dichtbij is

zijn cruciaal voor sociale samenhang en het voorkomen van eenzaamheid. Idealiter heeft elke wijk of kern een eigen wijksteunpunt, waar inwoners zich thuis voelen en laagdrempelig —

informatie, advies en lichte ondersteuning kunnen vinden. Er is veel winst te behalen door gebruik te maken van bestaande locaties, voorzieningen en infrastructuur en door in te zetten op één samenhangend geheel, zodat dubbelingen en versnippering worden voorkomen. 6. Tegengaan van polarisatie en bevorderen van kansengeLijkheid Een sterke gemeente vraagt om ontmoeting, wederzijds begrip en gelijke kansen om mee te doen. Polarisatie zet de sociale samenhang onder druk en vergroot de afstand tussen groepen inwoners. Tegelijkertijd is kansengelijkheid geen vanzelfsprekendheid: niet ieder kind, iedere jongere of ieder gezin start vanuit dezelfde positie. Juist daarom is investeren in ontmoeting, inclusie, opvoed- en opgroeikansen, taal, participatie en toegankelijke voorzieningen van groot belang. Belangrijk hierbij is dat er domeinoverstijgend beleid en uitvoering wordt gegeven door bijvoorbeeld onderwijs, kinderopvang en sociaal werk nauwer samen te laten werken en hierbij ook de verbinding met het ruimtelijk domein te leggen. Zo bouwen we aan een gemeente waarin verschillen niet tot scheidslijnen leiden, maar waarin inwoners zich gezien, gehoord en betrokken voelen. 7. Duurzame samenwerking en continuïteit in het sociaal domein Om deze ambities waar te maken, is meer nodig dan een verzameling losse projecten.

Het vraagt om langdurige partnerschappen tussen gemeente en maatschappelijke organisaties. Alleen zo wordt continuïteit geborgd, blijven organisaties sterk en kunnen voldoende gekwalificeerde medewerkers worden behouden. Samenwerking tussen zorg en welzijn is daarbij van cruciaal belang, gezien de opgaven waar wij voor staan. De druk op en de kosten van zorg en hulpverlening kunnen alleen worden verlaagd als tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in het voorliggende veld: om de gemeenschap te versterken, vrijwilligers Postadres

Bezoekadres

Postbus 312

Stationsstraat25

816OAHEpe

8161CPEpe

Cootact T. 0578-676767 E. Info@tkoppeLswoe.nt www.koppeLswoe.nL

welzijn • kinderopvang

en mantelzorgers te faciliteren en te ontlasten, en de meest kwetsbare groepen te blijven ondersteunen. Voor goede en impactvolle samenwerking zijn wederzijds vertrouwen en erkenning van elkaars expertise noodzakelijk. Vanuit gezamenlijke ambities en doelen kunnen wij daadwerkelijk het verschil maken voor de inwoners van de gemeente Epe. 8. Sturen op impact Sturen op impact vraagt om een manier van kijken die verder reikt dan resultaten die op korte termijn eenvoudig meetbaar zijn. Juist in het sociaal domein worden de meest waardevolle opbrengsten vaak pas zichtbaar na verloop van tijd: in minder beroep op zorg en hulpverlening, in sterkere gemeenschappen en in inwoners die beter in staat zijn zelf en samen regie te voeren over hun (even. Door als gemeente expliciet te sturen op maatschappelijke effecten en be(eidsdoelen, ontstaat meer inzicht in wat werkelijk bijdraagt en meer ruimte in de uitvoering om te doen wat werkt en te stoppen met wat onvoldoende effect heeft. Dat vergroot niet alleen de effectiviteit van beleid, maar maakt het op termijn ook mogelijk om substantiële kosten te besparen, juist doordat eerder en gerichter wordt geïnvesteerd in wat duurzaam verschil maakt. Met deze keuzes wordt geïnvesteerd in de veerkracht van inwoners en in de leefbaarheid van de gemeente Epe nu en op de lange termijn.

Een sterke sociale basis is daarbij niet alleen van grote maatschappelijke waarde, maar draagt ook bij aan het voorkomen van zwaardere en kostbare zorg. —

Wij zijn graag bereid om bovenstaande nader aan u toe te lichten of te concretiseren met voorbeelden uit de praktijk. Graag gaan wij hierover met u in gesprek. Met vriendelijke groet,

Koppel-Swoe

Postadres

Bezoekadres

Postbus 312

Stationsstraat 25

8160 AH Epe

8161 CPEpe

Contact T. 0578 676767 E. info@kopperswoe.nl www.koppelswoe.nI

ratie Epe

Bedrijfsplan ECE 2026-2031 platvorm voor de energietransitie in Epe 20maart2026

1

1. Samenvatting bedrijfsplan Inleiding Voor u ligt het bedrijfsplan van de Energie Coöperatie Epe (ECE) 2026-2031. Dit bedrijfsplan is opgezet vanuit de landelijke doelstelling om in 2030 27% van alle gebruikte energie op te wekken uit duurzame bronnen met als stip op de horizon dat in 2050 de energievoorziening helemaal voortkomt uit hernieuwbare energie. Daarvoor zijn in heel Nederland energiecoöperaties opgericht. ECE is er daar één van. Urgentie van de overgang naar hernieuwbare energie Naast de opwarming van de atmosfeer en de enorme wereldwijde schade die dat al heeft aangericht, is de noodzaak tot overgang naar hernieuwbare energie in de afgelopen paar jaren nog veel urgenter geworden. Uit de hand lopende energiekosten van olie en gas veroorzaken voor mensen met lage inkomens opLopende energiearmoede. De afhankelijkheid van Epe, Nederland en heel EUropa van geopotitieke ontwikkelingen elders brengen een dringende behoefte aan veiLigheid en een autonome energiepositie. De urgentie voor de gemeente Epe is in vergelijking tot veel andere gemeenten nog weer groter, doordat er tot nog toe relatief weinig projecten zijn gerealiseerd. De verduurzamingsdoelstellingen dreigen voor Epe uit het zicht te raken, terwijl aan de andere kant de mogelijkheden voor hernieuwbare energie steeds groter worden.

De lage slagkracht van de ECE is daar een belangrijke oorzaak van, omdat ECE door gebrek aan middelen niet beschikt over een professioneel team dat al haar tijd en energie op de doelstellingen kan richten. Het is een vrijwilligersorganisatie met alle beperkte mogelijkheden van dien. Kernvraagstuk voor de gemeente Epe Vanuit de Landelijke doelstelling van 27% hernieuwbare energie is dus de kernvraag voor Epe hoe dat te realiseren vanuit het huidige moment. Rolvande ECE De ECE heeft in de afgelopen jaren veel kennis en ervaring opgebouwd en een groot netwerk gerealiseerd met allerlei partijen in Nederland die kunnen bijdragen aan de versnelling van de energietransitie in Epe. De ECE wil vanuit de grote betrokkenheid die we voelen bij de overgang naar hernieuwbare energie de gemeente ondersteunen in het behalen van de landelijke doelstellingen. Wat is nodig? Om de energiekosten voor de bewoners van de gemeente Epe beheersbaarder te maken en om ook de Gemeente Epe groener en meer onafhankelijk in haar energievoorziening

2

te maken is een investering vanuit de gemeente nodig vergelijkbaar met de andere gemeentes in Nederland. Van vrijwilligersorganisatie moet de ECE doorgroeien naar een professionele organisatie met een stimulerende en sturende rol in het realiseren van projecten. Alleen dan is de overgang naar hernieuwbare energie binnen een overzienbare periode mogelijk. Het bedrijfsplan is op die basis geschreven. Belangrijk instrument dat kan worden ingezet is een DAEB (dienst van algemeen economisch belang) overeenkomst. Dit is een juridisch en beleidsmatig begrip binnen de Europese Unie. Het is een afspraak waarbij een overheid (bijvoorbeeld een gemeente) een Organisatie opdraagt (DAEB opdracht) om een dienst uit te voeren die, een publiek belang dient, maar niet vanzelf door de markt wordt geleverd (of niet tegen acceptabel voorwaarden). Deze constructie staat die overheid toe om financiële compensatie te geven (vergoeding), zonder dat dit wordt gezien als ongeoorloofde staatsteun. Het is gebaseerd op o.a. het Altmark-arrest (van het Hof van Justitie van de Europese Unie).

2. Introductie Energie Coöperatie Epe en aanleiding bedrijfsplan ECE 2026-2031 Nederland werkt aan duurzame, betrouwbare en beschikbare energie, die voor iedereen betaalbaar is. In 2030 moet 27% van alle gebruikte energie in Nederland uit duurzame bronnen zoals zonne- en windenergie komen. En in 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam zijn. De doelen van de energietransitie in Nederland zijn gericht op het creëren van een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem, met een sterke nadruk op klimaatbescherming en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Ook levert dit een belangrijke bijdrage aan het bestrijden van de energiearmoede door verlaging van de energierekening. De belangrijkste doelstellingen zijn: •

C02-reductie: Een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen met 55% in 2030 ten opzichte van 1990.

•

Ktimaatneutraal: Nederland streeft ernaar om in 2050 volledig klimaatneutraal te zijn.

•

Hernieuwbare Energie: Een groter aandeel van duurzame bronnen zoals windenergie, zonne-energie en groen gas in de energievoorziening.

•

Regionale Energie Strategie (RES): Het doel is dat alle regio’s in 2030 samen 35 terawattuur (TWh) aan grootschalige duurzame elektriciteit opwekken. 3

•

Energie-efficiëntie: Het verminderen van energieverspilling en het vergroten van de energie-efficiëntie.

•

Duurzame Warmte: De overstap naar duurzame warmtebronnen voor gebouwen en industrie.

•

Waterstof: Ontwikkeling van een waterstofeconomie als onderdeelvan de duurzame energievoorziening.

De aanpak is gericht op projecten en innovaties en wordt aangestuurd via nationaLe en regionaLe doel/taakstetlingen en programma’s. Dit vertaalt zich ook tot harde doel! taaksteLLingen voor de gemeente Epe voor 2030 en 2050. De rolvan de gemeente is vooral beleidsvorming/bepaling (zoals het Warmte programma, uitwerkingskader zon & wind) en de uitrol en implementatie daarvan door middeL van opdrachten aan derden en het faciliteren van burgerinitiatieven om tot concrete energiebesparing, het opwekken en/of opslaan van duurzame energie en lokale distributie hiervan te komen. Voor de realisatie van de lokale energietransitie kiest de gemeente Apeldoorn ervoor om de samenwerking met de lokale energiecoöperatie te structureren binnen het kader van een Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB), zoals erkend binnen de staatssteunregels van de Europese Unie. Deze keuze is ingegeven door het feit dat de energietransitie weliswaar een publiek en maatschappelijk noodzakelijk doel dient, maar in de praktijk niet of onvoldoende door de markt wordt gerealiseerd onder aanvaardbare voorwaarden. Factoren zoals lange terugverdientijden, investeringsrisico’s, beperkte schaal en het belang van lokale betrokkenheid maken dat aanvullende publieke sturing en ondersteuning gerechtvaardigd en noodzakelijk zijn.

Binnen deze context wordt de lokale energiecoöperatie door de gemeente formeel aangewezen voor het uitvoeren van een DAEB-opdracht. Deze opdracht omvat onder meer de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van lokale duurzame energieopwekking, zoals zon- en

—

waar passend

—

windenergie, evenals de opzet van collectieve

energievoorzieningen zoals kleinschalige warmtenetten en energieopslag. Daarnaast speelt cie coöperatie een belangrijke rol in het ondersteunen van bewoners en lokale ondernemers bij het verduurzamen van hun energiegebruik, bijvoorbeeld via advies, collectieve inkoop en ontzorgingsconcepten. Specifieke aandacht gaat uit naar het tegengaan van energiearmoede en het bevorderen van inclusieve deelname aan de energietransitie. Ook kan de coöperatie bijdragen aan het beter balanceren van lokale vraag en aanbod van energie, bijvoorbeeld door inzet van slimme sturingsoplossingen, bijvoorbeeld als onderdeel van in te richten energiegemeenschappen. Om de uitvoering van deze publieke taken mogelijk te maken, verstrekt de gemeente een financiële compensatie aan de energiecoöperatie. Deze compensatie is zodanig vormgegeven dat 4

deze uitsluitend de netto kosten dekt die samenhangen met de uitvoering van de DAEB opdracht, vermeerderd met een redelijke marge voor continuïteit en risicodekking. Hiermee wordt voldaan aan de voorwaarden zoals voortvloeiend uit het zogenoemde Altmark-arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie, waarmee wordt geborgd dat geen sprake is van ongeoor[oofde staatssteun. De compensatie kan verschillende vormen aannemen, waaronder exploitatiesubsidies, investeringsbijdragen, garanties of revolverende financiering, afhankelijk van de aard van de activiteiten. De afspraken tussen gemeente en energiecoöperatie worden vastgelegd in een meerjarige DAEB overeenkomst, waarin zowel de inhoudelijke opdracht als de financiële en organisatorische randvoorwaarden zijn uitgewerkt. Hierin worden duidelijke prestatie indicatoren opgenomen, zoals gerealiseerde opwekcapaciteit, aantal aangesloten huishoudens, bijdrage aan C02-reductie en bereik onder kwetsbare doelgroepen. Tevens worden afspraken gemaakt over monitoring, rapportage en periodieke evaluatie, inclusief een mechanisme om eventuele overcompensatie te voorkomen. Waar relevant wordt een heldere scheiding aangebracht tussen DAEB-activiteiten en eventuele commerciële activiteiten van de coöperatie.

Met deze constructie creëert de gemeente een juridisch robuust en beleidsmatig effectief kader om de lokale energietransitie te versnellen, waarbij publieke belangen centraal staan en lokaaL eigenaarschap wordt versterkt. De energiecoöperatie fungeert daarbij als uitvoeringspartner met sterke lokale verankering, waardoor niet alleen technologische en economische doelen worden gerealiseerd, maar ook sociaLe meerwaarde wordt gecreëerd in de vorm van betrokkenheid, draagvlak en eerlijke toegang tot duurzame energie. De Energie Coöperatie Epe (ECE) is een deskundige en in de gemeenschap ingebedde partij, die bijdraagt aan de beleidsvorming, De ECE participeert in de beLeidsvorming en implementatie daarvan. De ECE zet zich in voor de realisatie van de energietransitie binnen de gemeente Epe en draagt daarmee bij aan de doel/taaksteLling van de gemeente Epe. De gemeente en de ECE werken sinds begin 2019 nauw samen om de energietransitie in onze gemeente vorm te geven. Inmiddels zijn een aantal projecten gerealiseerd en anderen in ontwikkeling of uitvoering. In het bedrijfsplan hoofdstuk 3 wordt de activiteitenportfolio en de plannen voor de komende jaren nader toegelicht. In feite is de ECE een uitvoeringsorganisatie van het beleid/taakstellingvan de gemeente Epe op het gebied van de energietransitie, maar is geheel onafhankelijk en draagt haar eigen verantwoordelijkheid.

Deze ontwikkeling vindt bij vrijwel alle energie coöperaties in het hele Land plaats en in veel pLaatsen Loopt deze ontwikkeling ver voor bij de situatie in Epe (bijv. in de Stedendriehoek).

5

Zonder uitvoerend orgaan kan geen invulling gegeven worden aan het beleid! Deze werkwijze is vergelijkbaar met de uitvoerende organen van het gemeentebeleid zoals KoppelSwoe, Stichting Promotie Gemeente Epe etc. We zien een sterke toename van het aantal mogelijke projecten waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor energiegemeenschappen. Daarom is de ECE is bezig een professionaliseringslagte maken. De energietransitie vraag een verbreding van de aanpak en de projecten worden complexer door de noodzaak van integratie van verschillende technologieën. Opgezet als vrijwilligersorganisatie in 2018, moet een slag gemaakt worden naar professionalisering om het toenemend aantal projecten te kunnen managen en continuïteit van de projecten en de Organisatie te kunnen garanderen, zie hoofdstuk 5. De ECE beoogt een structuur waarin actieve vrijwilligers en professionals samenwerken om dit te realiseren. In hoofdstukken 6 en 7 wordt dit nader toegelicht. Hieraan zit uiteraard een kostenplaatje aan, net als bij de andere uitvoeringsorganisaties van de gemeente Epe. Dit betreft met name de kosten van de projecten in de onderzoeksfase en planvorming plus de organisatiekosten. De grootste kosten gaan zitten in de betaalde professionals: operationeel en project- management. Een gedetailleerde begroting 2027-2031 is opgenomen in hoofdstuk 10.

De kosten van de realisatie en operationele fase van de projecten moeten gedekt worden door de opbrengsten (mcl. subsidies) van het project zelf. De veelal marginae opbrengsten hiervan worden gebruikt om nieuwe projecten te ondersteunen. De ECE heeft een groeiend netwerk aan contacten binnen de Stedendriehoek en daarbuiten. Kennis en ervaring worden uitgewisseld, ook op het gebied van de Organisatie. Veel energie coöperaties hebben de professionaliseringsslag zoals boven beschreven al gemaakt of zitten midden in dit proces. In al die gevallen levert de gemeente een aanzienlijke bijdrage om de activiteiten mogelijk te maken en daarmee de beleidsdoelstellingen te realiseren. Daarbij is het takenpakket niet altijd het zelfde maar vaak wel vergelijkbaar. Binnen de Stedendriehoek draagt de gemeente Zutphen met ca 40.000 inwoners al jaren ca €300.000 bij en de gemeente Lochem met 13.900 inwoners € ??? Ook de gemeente Apeldoorn draagt al jaren substantieet bij aan EC De A en betaalt de gemeente de Energiewinkel die iedere dag van 11-17 uur geopend is. De bijdrage van de gemeente Almelo (ca 75.000 inwoners) aan de coöperatie Almelo Energie voor 2026 €600.000. Bij een vergelijkbaar takenpakket zou een bijdrage van € 250-300.000 aan de ECE door de gemeente Epe met ca 32.000 inwoners verdedigbaar zijn.

6

3. DoelsteLLing en werkwijze van de ECE De Energie Coöperatie Epe (ECE) heeft als doet om de ontwikkelingen en ambities voor verduurzaming binnen de gemeente Epe te ondersteunen en te versnellen. Samen maken wij —als burgers van de gemeente Epe- de leefomgeving duurzamer, voor de bewoners en bezoekers van de Gemeente Epe, voor nu en de toekomst. Daarmee bestrijden we ook de energiearmoede in de gemeente en verlagen de energierekening. De Energie Coöperatie Epe streeft ernaar om de [eefomgevingvan de gemeente Epe te verduurzamen door samenwerking met maatschappelijke organisaties, overheid en bedrijfsleven. • •

Wij geven voorlichting aan inwoners, MKB-bedrijven en organisaties Initiëren en faciLiteren innovatieve toepassingen voor de reductie van het ene rgi ege brui k

•

Stimuleren energiegemeenschappen voor het lokaal opwekken, opslaan en distribueren/gebruik van duurzame energie.

De Energie Coöperatie Epe is een Ledenorganisatie. Lidmaatschap staat open voor burgers en bedrijven in Epe die zich verbonden voelen met bovengenoemde missie. Het huidig aantal Leden is ca 140. De ECE is meer dan een energie coöperatie; we zijn een verbindende schakel tussen inwoners, bedrijven, maatschappelijke Organisatie en de gemeente. Vanuit onze deskundigheid en onafhankelijke positie kunnen we flexibeL inspeLen op wat er leeft in de gemeente, zien kansen en weten die te benutten. Onze kenmerken voor nu en in de toekomst: •

We combineren vrijwillige inzet met professionele slagkracht

•

We bieden zowel maatschappelijke dienstverlening als productie en levering van energie

•

We betrekken inwoners bij onze activiteiten en geven daarmee invulling aan burgerparticipatie

•

We hebben een groot netwerk in de gemeente in de regio, Provincie en Landelijk.

•

We nemen initiatief, ontwikkelen en realiseren projecten en activiteiten

•

We zijn een not for profit Organisatie

We sluiten aan bij lopende beLeidsLijnen zoals de Regionaal Programma Energiesysteem, de Energie Samen Stedendriehoek, gemeentelijke programma Zon & Wind, bestrijden energiearmoede, aardgasvrij wonen etc.

7

4. Samenwerking met de gemeente Epe. De eerste jaren van ECE was het doet primair gericht op opwek van duurzame energie. Voor de uitvoering van haar pLannen kwam ECE hierbij in contact met de gemeente Epe. Hieruit bleek dat ook de gemeente beleidsplannen in ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid van de energievoorziening. Sterker nog de gemeente stelde heldere doelen en kwam met richtlijnen op het gebied het gebruik van duurzame stroom met behulp van zon en wind. Doelen en richtlijnen die veelal voorkwamen uit land of provinciaal beleid. Voorbeelden hiervan zijn: •

De doelstellingen in de RES-regio voor wat betreft de opwek van duurzame energie;

•

Acties van de landelijke overheid om meer aandacht te hebben voor energiebesparing, waarbij teven subsidies ter beschikking werden gesteld;

•

Richtlijnen met betrekking tot de opzetten van zonneveLden of windmolenparken, waar 50% burgerparticipatie als uitgangspunt zou geLden;

Als ECE werd het direct duidelijk dat onze eigen ambities in Lijn gebracht moest worden met die van de gemeente. Want de doelstellingen van ECE kwamen prima overeen met die van de gemeente Epe, in bijzonder voor wat betreft de verduurzaming van de energievoorziening en het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen met een duidelijk landelijk einddatum van 2050 te realiseren doel. In de gesprekken die de gemeente en ECE de afgelopen jaren hebben gehad over de doelrealisatie werd als snel duidelijk dat we elkaar hiervoor nodig hebben, ieder met z’n eigen verantwoordeLijkheden. De verantwoordelijkheden van de gemeente liggen op het vlak van beleidsvorming, kaderstelling en conditionering en die van de ECE op het gebied van uitvoering en realisatie. Beide partijen hebben daarom de intentie uitgesproken dit in 2026 om te zetten in een convenant. De samenwerking is op het gebied van: •

Beleidsontwikkeling door inbreng van ervaring en best practises vanuit de ECE;

•

Uitvoering door ECE van acties op het gebied van Energiebesparing middels voorlichting en advisering aan inwoners en aan bedrijven (primair het MKB)

•

Initiëren en uitvoeren van projecten en het doen van vooronderzoeken

•

Project financiering

•

Financiële Organisatie ondersteuning om de doelen/plannen te kunnen realiseren

Is deze samenwerking bijzonder? Het antwoord is ondubbelzinnig”nee”. Ook op andere beleidsterreinen heeft de gemeente al samenwerkingsverbanden waarde gemeente zorgt voor de beleidsvorming en de conditionering en een of meerdere maatschappelijke Organisatie die zorgen voor de uitvoering hiervan. Een bekend voorbeeld in Epe is het 8

beleidsterrein aangaande jeugd en ouderzorg, waarbij de uitvoering belegd is bij Koppel/SOE. Ook op het gebied van de energietransitie en de verduurzaming van de energievoorziening zijn bij veel gemeentes samenwerkingen afgesloten tussen de gemeente en de lokale energie coöperatie. Voorbeelden hiervan binnen de Stedendriehoek zijn de gemeenten Apeldoorn, Brummen en Zutphen. Het zijn allemaal gemeentes die bewust kiezen om zo’n samenwerking op te starten om ze weten dat voor het realiseren van de energiedoelen alle krachten moeten worden verenigd. Met dit beleidsplan steekt Energie Coöperatie Epe haar hand uit om dit ook binnen de gemeente Epe vorm te geven. Zoals eerder toegeUcht is het instrument van de DAEB opdracht hier bij uitstek geschikt voor.

5. ActiviteitenportfoLio ECE.

Geo.nEpe

S.

EnerieIokct Stmldrihnk E nergLo Samen Stedendriehoe

Energie opwek

Energie-opslag en energie leveren

Samenwerking

Opwekken van duurzame stroom met zon- en windprojecten

Leveren duurzame energie aan particulieren en dm.v. energie gemeenschappen en energiehubs

Beleidsontwikkeling, kennisdelen, opleiden en gezamenlijke project-uitvoering

EnergieBesparing Energie-advies aan MKB-bedrijven

5.1 OpwekviazonnepaneLen op dak: Om de doelstellingen van de energietransitie te halen zal een fors deel van de lokale energiebehoefte lokaal opgewekt moeten worden. Zoals ook keer op keer onderstreept vanuit beleidsmakers zat deze opwek onder andere gerealiseerd moeten worden door zon-op-dak: PV installaties op bestaande daken. Op dit moment heeft de ECE 600 kWp opwekvermogen al gerealiseerd, met uitzicht op nog eens 200 kWp in lopende 9

projecten. Een probleem waar de ECE tegen aanloopt is dat enerzijds niet alle daken constructief in aanmerking komen voor een PV-installatie, en dat anderzijds dakeigenaren huiverig zijn hun daken voor langere perioden vast te leggen. Omdat de huidige SCE subsidievoorwaarden het niet toestaan om de opgewekte stroom te bufferen in een batterij, en zo pas terug te leveren op het moment dat de vraag naar stroom het hoogst is, worden vraagtekens gezet bij het huidige model. De verwachting is dat in de toekomst ook zon-op-dak systemen ontkoppeld worden via batterijen om zo de netcongestie juist helpen te verlichten. De ECE verricht voor iedere potentiële locatie uitgebreid haaLbaarheidsonderzoek, incLusief waar nodig de inbreng van specifieke expertises. En zorgt ervoor dat dakeigenaren een waarde-propositie voorgelegd krijgen waarbij zij met minimale inspanning een zo groot mogeLijke conversie naar duurzame stroom-opwek ten behoeve van het coLlectief gerealiseerd zien worden.

5.2 GrootschaLige opwek zonnepaneLen op veLd (o.a. De Horst) Er is veel maatschappelijke discussie over de aanleg van zonnevelden in de publieke ruimte. De juiste balans tussen de energietransitie enerzijds en de bescherming van de publieke ruimte anderzijds, is een opdracht voor de politiek. De ECE is bij uitstek geschikt om het collectief eigendom van grootschalige opwekinstalLaties te faciLiteren en te waarborgen. De ECE is bereid de politieke keuzes hierin te volgen en uit te werken in oplossingen die zo veel mogelijk recht doet aan de belangen van de diverse belanghebbenden. Dit door zorg te dragen voor een natuur inclusieve en landschappelijk verantwoorde inpassing in onze omgeving. De ECE spant zich in om met gemeente, grondeigenaren en omwonenden regelingen te treffen die het gebruik van de publieke ruimte zo goed mogelijk compenseert met de collectieve voordelen van een zonneveld. Daarbij zal het zeker nodig zijn om professionele expertise in te huren en milieu-en andere onderzoeken en impactanalyses uit te Laten voeren door externe deskundigen. De ECE spant zich in om de opgewekte stroom zo veel mogelijk in Epe te houden! gebruiken omdat die stroom hard nodig is voor de energietransitie.

5.3 Grootschalige opwek via windmoLens in regioverband Stedendriehoek Windmolens zijn een belangrijke manier van duurzame energie opwekking. Onderzoek in opdracht van de provincie GelderLand, heeft gebieden in de provincie aangewezen die in potentie geschikt zijn voor de aanleg van een windmolenpark. Daarvan ligt een aantal in de gemeente Epe. In de publieke opinie hebben dergelijke parken een negatief imago,

10

terwijl ze qua opwek door het jaar heen een veel constantere en hogere opbrengst aan duurzame energie leveren dan projecten m.b.v. zonnepanelen. Op dit moment wordt binnen de provincie Gelderland de Laatste hand gelegd aan een nieuwe verordening voor windmolens. Het proces van indienen van zienswijzen is in volLe gang. ECE werkt hieraan mee als lid van Energie Samen Stedendriehoek. De tiphoogte en de geluidsniveau zijn hierbij de beLangrijkste bespreekpunten. De uiteindelijke richtlijnen zullen in hoge mate bepalend zijn of deze vorm van duurzame opwek van energie ook binnen de gemeente Epe toepasbaar is. De praktijk leert dat -ongeacht de provinciale richtLijnen- de voorbereidingsfase van dergelijke projecten een erg Lange doorLooptijd hebben en de commitment van de inwoners/betrokkenen een belangrijk aandachtsgebied is. Maar dit weerhoud de ECE niet om op dit vlak actief te blijven, waarbij de ECE voor de ontwikkeling van een windpark samenwerkt met coöperaties van andere gemeenten. Een project kan worden ondergebracht binnen het coöperatief verband van de Stedendriehoek, waarde ECE lid van is. Gezien de complexiteit van windprojecten zal het noodzakelijk zijn om externe expertise en poject management in te huren om vanaf de voorbereidingsfase een dergeLijk project in goede banen te leiden.

5.4 Besparen op energieverbruik en huLp bij verduurzaming Energie besparen is een beLangrijk onderdeeL van de energietransitie en de bewustwording bij huishoudens en bedrijven. Het betreft o,a. voorlichting en E-scans van energiecoaches of energie-adviseurs, die huishoudens en bedrijven informeren op welke wijze ze hun stroom- en gasverbruik kunnen verminderen. De gemeente heeft deze activiteiten enige jaren geleden opgestart. Het najaar 2024 heeft de ECE eveneens energiebesparing in haar portfolio opgenomen, zoals veeL energie coöperaties in de regio. Er is gekozen om dit in samenwerking te doen met de gemeente Epe en daarbij gebruik te maken van de backoffice, die door de Energie Samen Stedendriehoek is opgezet. Dit heeft geleid tot het project Duurzaamheidsadvies MKB: kleine MKB-bedrijven binnen de gemeente Epe wordt de mogelijkheid geboden om gratis E-scan en advies te krijgen over energiebesparing in hun bedrijf. Dit project wordt gesubsidieerd door de Sted end riehoek. Zowel vanuit de gemeente als vanuit de ECE wordt onderschreven dat de krachten gebundeld moeten worden om de burgers en bedrijven te ondersteunen op het gebied van energiebesparing. Het bovengenoemde project laat zien dat deze samenwerking zijn vruchten afwerpt.

Inmiddels zijn er dan ook vervoigstappen gezet in de samenwerking op het gebied van energiebesparing, zoaLs het aanhaken van de ECE bij het Lopende energie-armoedeproject Duurzame buren en het buurtraject “Vaassen Verduurzaamt”. Vooralsnog is er afgesproken dat de samenwerking tussen de ECE en de gemeente Epe plaatsvindt op basis van de huidige organisatorische setting. Echter het is niet uitgesloten dat in de toekomst hiervoor een andere constructie wordt gekozen.

11

5.5 OpsLag en (zelf) gebruik van duurzame energie op individueel niveau Omdat de bestaande salderingsregeling voor particuliere huishouding komt te vervallen, vragen eigenaren van eigen zonnepanelen naar oplossingen voor hun terug geleverde stroom, die financieel volgend jaar vrijwel niets meer oplevert. Uit onderzoek is namelijk naarvoren gekomen dat huishoudens met eigen zonnepanelen slechts tussen 25%-35% van de opgewekte zonne-energie zelf gebruiken en de rest wordt terug geleverd aan het net. ECE wil samen met deze eigenaren komen tot nieuwe initiatieven, zodat de eigen opwekte duurzame energie meer zelf wordt gebruikt en/of voor de lokale gemeenschap beschikbaar kan worden gesteld. De komende jaren zullen verschillende technische oplossingen hiervoor beschikbaar komen. Opslagsystemen (bijv. zout accu of batterijsystemen) komen beschikbaar tegen steeds lagere investeringen. Echter het optimaal gebruik hiervan vraagt expertise, welke door de ECE middels een kennis community ter beschikking kan worden gesteld. Het verhogen van het gebruik van eigen opgewekte zonne-energie kan ook door het opladen van elektrische auto’s. Nu binnenkort brandstofleveranciers -vanuit Europese regelgeving- verplicht zijn een bepaald percentage duurzame brandstof te leveren, ontstaat er de mogelijkheid als particulier om zogenaamde ERE-certificaten te verkrijgen welke waarde vertegenwoordigen.

Een eigen gecertificeerde laadpaal is hiervoor een vereiste. Ook op dit gebied wilde ECE burgers informeren hoe dit traject verloopt.

5.6 Verduurzaming gemeenteLijk vastgoed; samen met de gemeente renoveren bestaand vastgoed en (ver)nieuwbouw De ECE staat al geruime tijd klaar om bij te dragen aan de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Zodra de gemeentelijk inventarisatie is opgemaakt en duidelijk is welke objecten in bezit zullen blijven en wat hun bouwkundige en duurzaamheidstatus is, zal er een plan worden gemaakt voor de bijdrage van de ECE. We denken aan mogelijkheden voor het opwekken en lokaal inzet van de opgewekte stroom. Dat kan zijn voor het object zelf of voor de omgeving daarvan. De objecten hebben een grote diversiteit aan functioneel gebruik als brandweerkazerne, scholen, buurthuizen en multiculturele centra, bibliotheken en meer. Gezien deze diversiteit aan type gebouwen, bouwkundige staat, functie en gebruik zullen er in hoge mate per object toegesneden plannen dienen te worden gemaakt. Het zal nodig zijn om professionele expertise in te zetten voor advies en de realisatie. Binnen de samenwerkingsrelaties van de ECE zijn zulke professionals (deels) voorhanden, zowel regionaal als landelijk.

12

5.7 Gezamenlijk opwek en inkoop van duurzame energie, opsLag en Levering via Energiegemeenschappen De energietransitie vraagt om lokale oplossingen die werken voor inwoners, ondernemingen, organisaties én gemeenschappen. Lokaal energie delen is nog relatief nieuw en volop in ontwikkeling. De wettelijke mogelijkheden hiertoe zijn 1januari 2026 van kracht door invoering van de nieuwe energiewet. De energiegemeenschap (EG) speelt hierin een cruciale rol. Een ENERGIEGEMEENSCHAP wordt formeel gedefinieerd als een juridische entiteit die ten behoeve van haar Leden, vennoten of aandeelhouders activiteiten op de energiemarkt verricht en als hoofddoel heeft het bieden van milieu- of economische of sociale voordelen aan haar leden, vennoten of aandeelhouders of aan de plaatselijke gebieden waar ze werkzaam is, en niet is gericht op het maken van winst” “

De ECE wil hier vol op inzetten gezien de potentie die dit heeft, de mogelijkheid lokaal eigendom vorm te geven en ook om de netcongestie te verminderen. Elke EG is uniek in opzet en omvang. Onderstaande routekaart biedt een overzicht en structuurvoorde realisatie.

Wegenkaart LokaaL energiedeten vl3. december 2025 ca 6 maanden

ca 3 maanden

ca f?-2d maanden

conIracivorming

cap to lat ie

koepels en/af regivoerbanden,’ route realiseren

0-

rooie oplimaliseren

4 bedni1vefl en/af organisaties In- en verkoop

onla,,kkelen

aansluiten

aansturen

local 0 local

13

De vorming van een EG neemt Langere tijd in beslag en vereist veel tijd en investeringen in de initiële fase. Belangrijke eerste stap is de identificatie van een potentiële EG. Monitoring van het huidige en het verwachte gebruik en (toekomstige) opwek van stroom is een essentiëLe vervolg stap. Dit inzicht kan aanleiding geven tot het bespreken van gedrags- en verbruiks verandering binnen de gemeenschap, en welke faciliteiten/technieken er nodig zijn om operationeel te worden. EG’n zijn zeer divers van aard en omvang: een woonbuurt, wijkcentrum, sportaccommodaties, een bedrijventerrein, een energiehub, een school, een buurthuis, een cultureLe insteLling, gemeentelijke objecten, etc. Stroom gebaseerde EGn zijn bij wet toegestaan, maar voor warmte gebaseerde gemeenschappen is separate overheidstoestemming vereist. De door EGn zelf opgewekte stroom kan worden gedeeld binnen de eigen gemeenschap, tussen gemeenschappen onderling en/of extern centraal worden ingekocht/verkocht. De potentie en mogelijkheden zijn enorm! De ECE kan een cruciale rol spelen in de ondersteuning met adviezen, backoffice werkzaamheden, faciLiteren van opwek, delen verkopen en inkoop van stroom. Door deze centrale ondersteuning met kennis en implementatie vaardigheden, kunnen de stappen efficiënt worden gezet en de kosten laag worden gehouden.

Momenteel volgen drie van onze bestuurders/vrijwilligers een meerdaagse training (regionaal en nationaal opgezet) om de benodigde kennis eigen te maken om voor de ECE EGn te kunnen opzetten. Professionals, ook vanuit de regio, kunnen naar behoefte voor specifieke onderdelen worden geraadpleegd en ingezet.

5.8 Advies en overLeg met gemeente Epe bij beLeidsvorming en uitvoering verduurzamingsopdracht De [CE is een deskundige en in de gemeenschap ingebedde partij voor de gemeente Epe voor beleidsvorming en neemt in dat kader deel aan ontwikkeltrajecten (bv Warmteprogramma bijeenkomsten in 2026, en het uitwerkingskader zon & wind). Op uitvoeringsniveau over voorlichting over energie besparen, de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en opzetten van energiegemeenschappen in de gemeente etc. Veelvuldig is er overleg tussen de gemeente en de ECE: • Elke kwartaal stuurgroep vergadering met de verantwoordelijk wethouder • Maandelijks werksessies met geselecteerde ambtenaren van de afdeling Energie & Warmte, gericht op het identificeren van onderwerpen en projecten waarvoor inzet en bijdragen van de ECE gewenst zijn, en tevens de periodieke besprekingen ter begeleiding van lopen projecten en activiteiten. • Overleg en informeren van de raadsfracties

14

6. Organisatie ECE en toekomstige ontwikkeLing De ECE organisatie is sterk in ontwikkeling om de energietransitie in de gemeente Epe te versnellen en te verankeren in de lokale gemeenschap. De komende jaren ligt de nadruk op een groeiend aantal projecten en diensten, professionalisering van de ECE organisatie en het versterking van de samenwerking met lokale bewoners, organisaties, ondernemingen en overheden. Ook de nieuwe Energiewet en de daarin genoemde organisatievorm van “Energiegemeenschappen” vraagt voor de ECE om een herinrichtingvan haar structuur. Hierbij maakt de ECE gebruik van de inrichtingsmodellen en structuren die hiervoor binnen de coöperatieve beweging worden gebruikt. Dus niet zelf het wiel uitvinden maar aan te sluiten op best practises. De ECE beoogt een structuur, waarin zowel actieve vrijwilligers als professionals samenwerken. Zo zorgt de [CE voor een flexibele, betrokken en effectieve aanpak van de energietransitie in de Gemeente Epe. Hiermee kunnen we ook de groei van de activiteiten reahseren en voor continuïteit van de [CE Organisatie zorgen.

ORGANISATIE STRUCTUUR ECE

rnmurcatieJ (Project- & [coördinaJ

15