Bijlage 5 - 1426182 3.1 Nota reserves en voorzieningen gemeente Epe 2027 college 26 mei 2026

Nota reserves en voorzieningen 2027

Financieel beleid

Gemeente Epe Versie 3.1 – aanbieding raad – Datum 26 mei 2026

Inhoudsopgave 1. INLEIDING................................................................................................................. 2 1.1 Belang van het onderwerp.......................................................................................2 1.2 Leeswijzer................................................................................................................ 2 1.3 Inwerkingtreding.......................................................................................................2 1.4 Hardheidsclausule....................................................................................................2 2. SAMENVATTING......................................................................................................4 3. INTRODUCTIE RESERVES EN VOORZIENINGEN..................................................5 3.1 Onderscheid reserves en voorzieningen..................................................................5 3.2 Functies van reserves en voorzieningen..................................................................6 3.3 Wet- en regelgeving.................................................................................................7 4.

GEMEENTELIJKE VISIE OP RESERVES EN VOORZIENINGEN............................8 4.1 Visie op reserves......................................................................................................8 4.2 Visie op voorzieningen.............................................................................................8 5. RESERVES GEMEENTE EPE..................................................................................9 5.1 Indeling reserves en uitgangspunten........................................................................9 5.2 Uitvoeringsregels reserves.....................................................................................11 6. VOORZIENINGEN GEMEENTE EPE......................................................................13 6.1 Indeling voorzieningen en uitgangspunten.............................................................13 6.2 Onderbouwing voorzieningen.................................................................................13 6.3 Uitvoeringsregels voorzieningen............................................................................14 7. RESERVES EN VOORZIENINGEN IN DE P&C-CYCLUS......................................15

BIJLAGEN BIJLAGE A: BIJLAGE B: BIJLAGE C:

OVERZICHT RESERVES PER 1-1-2027 OVERZICHT VERVALLEN RESERVES PER 1-1-2027 OVERZICHT VOORZIENINGEN PER 1-1-2027

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 1 van 27

1. Inleiding 1.1 Belang van het onderwerp Reserves en voorzieningen vormen de financiële buffer van de gemeente. We kunnen hiermee toekomstige uitgaven dekken of risico’s opvangen. Daarbij is het geen doel op zich om zoveel mogelijk “buffer” te hebben. Anders dan het bedrijfsleven is de gemeente niet gericht op generen van inkomen maar juist op besteding van middelen om daarmee doelen te bereiken en gewenste maatschappelijke effecten na te streven. We houden daarbij een gezonde balans aan tussen besteden en het hebben van een buffer. Dit vraagt spelregels hoe om te gaan met die “buffer” (de reserves en voorzieningen), zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch belang. Die spelregels leggen we met deze nota vast. De nota reserves en voorzieningen gemeente Epe 2027 vervangt de huidige nota uit 2013. 1.2 Leeswijzer Hoofdstuk twee geeft de kern van de beleidsnota weer. In hoofdstuk drie beschrijven we de begrippen reserves en voorzieningen. Hoofdstuk vier bevat in hoofdlijn het wettelijk kader. De uitwerking van het beleid voor reserves en voorzieningen vindt vervolgens in twee aparte hoofdstukken (hoofdstuk vijf en zes) plaats. De relatie met de planning- en controlcyclus en de informatievoorziening komt tot slot in hoofdstuk zeven aan de orde.

De bijlagen bestaan uit een totaaloverzicht van de aanwezige reserves (A), de vervallen reserves (B) en de aanwezige voorzieningen (C). 1.3 Inwerkingtreding De nota treedt in werking per 1 januari 2027 1.4 Hardheidsclausule Als daarvoor gegronde redenen zijn, kan het college de raad voorstellen in individuele gevallen af te wijken van deze nota. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de verslaggevingsvoorschriften van het BBV en overige relevante wet- en regelgeving, waaronder de door de BBV-commissie gepresenteerde notities, stellige uitspraken en aanbevelingen.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 2 van 27

2. Samenvatting Wat is het?

Reserves en voorzieningen bevatten middelen om toekomstige uitgaven te dekken of risico’s op te vangen. Het vormt de financiële “buffer” van de gemeente Epe. Reserves en voorzieningen staan op de balans, tegenover het bezit van de gemeente, en geven inzicht in de financiering en de verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen. Reserves kunnen we onderverdelen in algemene reserves (nog geen specifiek bestedingsdoel) en bestemmingsreserves (specifiek bestedingsdoel). Het is de raad die de bestedingsdoelen vaststelt. De raad heeft veel beleidsvrijheid bij de vorming en voeding van reserves. Reserves mogen door de raad worden ingesteld, het is geen verplichting. De reserves zijn eigen vermogen. Voorzieningen volgen uit een wettelijke verplichting. Voorzieningen moeten in specifieke situaties worden ingesteld, bijvoorbeeld voor opvang van toekomstige verplichtingen (die een redelijke mate van zekerheid kennen) en voor besteding van beklemde middelen van derden. De beleidsvrijheid voor de raad is hier beperkt. Voorzieningen zijn vreemd vermogen.

Regelgeving

Bevoegdheid raad

Hogere regelgeving rond reserves en voorzieningen staat o.a. in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Onderliggend werkte de commissie BBV een specifieke notitie over dit onderwerp uit en deed een aantal “stellige uitspraken”. Hieraan heeft iedere gemeente zich te houden. De beleidsruimte die de raad binnen deze bovenliggende kaders heeft, legt de raad vast in financiële beleidsdocumenten. Het kader staat in de financiële verordening gemeente Epe, nadere uitwerking vindt in deze nota reserves en voorzieningen gemeente Epe 2026 plaats. Het instellen en opheffen van een reserve vergt altijd een raadbesluit. Dit geldt ook voor voorzieningen maar vanwege het dwingende wettelijke karakter van voorzieningen is dat meer dan bij reserves een formaliteit. Mutaties in reserves (storting / onttrekking) vergen ook altijd een raadsbesluit. Voor een belangrijk deel wordt dat besluit genomen bij de vaststelling van de begroting waarin de mutaties in de reserves zijn opgenomen. In sommige gevallen is het college bevoegd om van die geraamde mutaties af te wijken, bijvoorbeeld bij egalisatiereserves. In bijlage A staat specifiek per reserve benoemd wat het mandaat van het college is. Bij voorzieningen autoriseert de raad alleen de toevoeging aan de voorziening, de besteding direct ten laste van de voorziening is een bevoegdheid van het college.

Visie op reserves en voorzieningen

De visie op reserves en voorzieningen kent de volgende (deels geactualiseerde) uitgangspunten:      

Beleid reserves en voorzieningen

De omgang met reserves en voorzieningen is transparant en doeltreffend en past binnen het financiële beleid en hogere regelgeving; Vorming van reserves en voorzieningen vindt alleen plaats als dat wettelijk verplicht is of aantoonbaar leidt tot het beter beheersen en realiseren van beleidsdoelen; Er is een gezonde balans tussen het reserveren (het aanhouden van een “buffer”) en besteding van middelen (beschikbaar geld benutten); Het waardevast houden van reserves en voorzieningen vindt plaats als dat noodzakelijk is vanwege inflatie op de bijbehorende uitgaven, blijkend uit een bestedingsplan; De vorming van reserves en voorzieningen draagt bij aan het integrale inzicht en de integrale afweging van middelen door de raad; Reserves en voorzieningen zijn bedoeld voor de opvang van incidentele lasten / risico’s. Uitzondering hierop vormt de reserve afschrijvingslasten die ter dekking van structurele afschrijvingslasten wordt ingezet. Daarnaast kan er ook sprake zijn van een egalisatiefunctie om pieken in structurele uitgaven op te vangen, bijvoorbeeld bij onderhoudslasten.

De gemeente Epe kent de volgende categorieën reserves: a. b. c. d. e.

Risicoreserves Reserves voor generieke dekking Reserves ruimtelijk domein Reserves maatschappelijk domein Reserves bedrijfsvoering

Voor deze reserves bevat deze nota de volgende uitgangspunten: 1. 2.

3. 4.

De algemene reserve is het primaire middel om risico’s op te vangen. De middelen in de risicoreserves voldoen aan: o De ratio voor het weerstandsvermogen. Deze ratio is vastgelegd in de nota risicomanagement gemeente Epe 2027. o De solvabiliteitseis van minimaal 50% samen met de andere reserves; Een tekort aan weerstandscapaciteit of lagere solvabiliteit dan 50% wordt aangevuld/hersteld bij de eerstvolgende begroting; Als voor inzicht en werking van belang, kunnen specifieke risicoreserves worden gevormd.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 3 van 27

Specifieke risicoreserves kunnen worden ingesteld als het gaat om onderwerpen met afwijkende risicoprofielen, gekoppelde (rijks)bijdragen of als dat noodzakelijk is voor gewenst inzicht; 5. Voor de dekking van toekomstige uitgaven of het egaliseren van uitgaven / inkomsten kan de raad een bestemmingsreserve instellen; 6. Bestemmingsreserves hebben altijd een doel en een (globaal) bestedingsplan. Bij het verstrijken van de einddatum of het vervallen van het doel valt bij raadsbesluit de bestemmingsreserve vrij in de algemene reserve. 7. Bestemmingsreserves zijn zoveel als mogelijk integraal, samenhangende onderwerpen worden zoveel als mogelijk binnen één reserve opgenomen; 8. Bestemmingsreserves hebben een minimale omvang. Reserves worden ingesteld voor bedragen > € 100.000 en vervallen als de omvang gedurende de looptijd structureel < € 100.000 wordt, behalve bij aflopende reserves. Uitzondering op de genoemde ondergrens zijn aflopende reserves: deze blijven in stand totdat saldo nihil is; 9. De reserve dekking afschrijvingslasten wordt zoveel als mogelijk ingezet ter dekking van investeringen die niet vervangen hoeven te worden; 10. Als dat niet mogelijk is, kiezen we voor dekking van investeringen met een zo lang mogelijke looptijd; Voor de voorzieningen zijn de kaders in belangrijke mate in hogere regelgeving bepaald.

In de bijlagen is een overzicht opgenomen van de reserves die per 1 januari 2027 aanwezig zijn, de vervallen reserves en de per 1 januari 2027 aanwezige voorzieningen.

Informatievoorziening en rechtmatigheid

De begroting en jaarrekening bevatten een overzicht van het verloop van de reserves en voorzieningen. Jaarlijks wordt bij de Kadernota bepaald of de omvang van de reserves en voorzieningen nog voldoet aan de kaders. Eventuele vrijval of bijstorting vindt bij de eerstvolgende begroting plaats. Mutaties in reserves en stortingen in voorzieningen mag het college uitvoeren binnen de in de begroting daarvoor opgenomen bedragen. Uitzonderingen daarop vormen de egalisatiereserves en overige reserves waarbij dit door de raad specifiek bepaald is. In bijlage A1 is per reserve te lezen wat het mandaat bij die reserves van het college is.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 4 van 27

3. Introductie reserves en voorzieningen 3.1. Onderscheid reserves en voorzieningen

Reserveren is een vorm van sparen. De raad kiest ervoor om middelen in een reserve onder te brengen en daarmee beschikbaar te hebben voor toekomstige uitgaven en/of risico’s. Dit kan de raad voor algemene doeleinden doen (algemene reserves) of voor specifieke doelen. In dat laatste geval vormt de raad bestemmingsreserves. Reserves zijn onderdeel van het eigen vermogen van de gemeente. De raad kan ook op ieder moment besluiten om de bestemming van reserves te wijzigen of reserves op te heffen. Bij voorzieningen ligt dat anders. Ook deze kunnen worden gezien als spaargeld maar met een meer verplicht karakter. Voorzieningen moeten worden gevormd voor toekomstige verplichtingen of risico’s, waarbij omvang en/of tijdstip van optreden nog onzeker zijn maar wel redelijkerwijs in te schatten c.q. te onderbouwen. Daarnaast moeten we voorzieningen ook vormen voor beklemde middelen van derden, zoals opbrengsten uit afval en riolering. Deze middelen kennen een verplicht bestedingsdoel. Daarnaast mogen voorzieningen worden gevormd voor de egalisatie van toekomstige onderhoudslasten. Vanwege het meer verplichte karakter van voorzieningen kan de raad de bestemming van voorzieningen niet wijzigen. Voorzieningen worden naar hun aard tot het vreemd vermogen van de gemeente gerekend. Voorzieningen dienen dekkend te zijn voor verplichtingen en risico’s.

Ze mogen daarom niet groter of kleiner zijn dan de verplichtingen of risico’s waarvoor ze zijn gevormd. Toevoegingen moeten zijn gebaseerd op de noodzakelijke omvang. Voorzieningen ter egalisatie van kosten en/of heffingen worden afgestemd op de door de raad bepaalde kaders (in het bijzonder de beheerplannen die zien op de openbare ruimte). Als een voorziening voor verplichtingen en risico’s of ter egalisatie van lasten (niet zijnde vanuit een heffing) een omvang heeft bereikt die hoger is dan het noodzakelijke niveau, valt het meerdere vrij ten gunste van de exploitatie. De accountant toetst bij de jaarstukken altijd de omvang, de onderbouwing en de dotaties/onttrekkingen aan de voorzieningen. In de onderstaande tabel staan in hoofdlijn de verschillen tussen reserves en voorzieningen: Reserve

Voorziening

Bevoegdheid

Het instellen van, het toevoegen/onttrekken aan en het opheffen van een reserve is een bevoegdheid van de raad.

Het instellen en opheffen van een voorziening is een bevoegdheid van de raad. Voor het instellen, opheffen en muteren van voorzieningen is meestal sprake van een verplichting. Er is voor college en raad daarom vaak een beperkte of zelfs geen beleidsvrijheid. Voor zover toevoegingen aan en onttrekkingen uit voorzieningen niet passend zijn binnen de begroting moeten deze achteraf in de jaarstukken worden geautoriseerd.

Impact op resultaat

Resultaat bestemmend. Een toevoeging of onttrekking aan een reserve vindt plaats via de resultaatbestemming op grond van een besluit van de raad.

Resultaatbepalend. Een toevoeging aan een voorziening komt direct ten laste van de exploitatie in het betreffende boekjaar. Bij het zich voordoen van de voorziene gebeurtenis of risico worden de kosten rechtstreeks ten laste van de voorziening geboekt. De onttrekking uit de voorziening heeft dan geen effect meer op de exploitatie.

Mate van (beleids)vrijheid

Raad is bevoegd om de bestemming te wijzigen. Als de dekkingsfunctie van een reserve eenmaal is ingezet kan de bestemming van de reserve niet meer gewijzigd worden, zonder dat dit direct een nadelig effect op de exploitatie heeft

Alleen besteedbaar aan het voorziene doel. College en raad kunnen dit doel niet wijzigen.

Onderbouwing benodigde omvang

Niet wettelijk verplicht

Wettelijk verplicht

Indeling

 

  

Algemene reserves; Bestemmingsreserves;

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Toekomstige verplichtingen/verliezen/risico’s; Egalisatie van toekomstige onderhoudslasten; Beklemde middelen van derden.

Pagina 5 van 27

3.2. Functies van reserves en voorzieningen

Reserves en voorzieningen kennen een aantal functies. De volgende functies zijn te onderscheiden: Opvang risico’s / buffer Financiering Dekking Egalisatie / matching Genereren van inkomen

Reserve

Voorziening

X X X X -

X X X X -

Opvang risico’s / buffer De reserves en voorzieningen vormen een buffer voor het opvangen van tegenvallers en risico’s. Dit komt tot uitdrukking in de Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing in de begroting en jaarrekening. Daar staat welke reserves en voorzieningen onderdeel zijn van de buffer (weerstandscapaciteit) en hoe groot deze moet zijn om de risico’s te kunnen opvangen. Er is een onderscheid tussen reserves voor de opvang van risico’s en voorzieningen voor de opvang van risico’s. Die laatste moeten én mogen alleen worden gevormd als de omvang van het risico in redelijke mate is in te schatten en de kans van optreden een redelijke mate van waarschijnlijkheid kent. Financiering De gespaarde middelen die opgenomen zijn in de reserves vormen een algemeen financieringsmiddel voor de gemeente. Inzet als financieringsmiddel betekent dat geen vreemd vermogen geleend hoeft te worden (waarover we rente betalen). Een gemeente die beschikt over veel eigen financieringsmiddelen (reserves) is minder kwetsbaar voor schommelingen van de marktrente (rente op geldleningen). Vanaf het moment dat de middelen in de gemeentelijke reserves en voorzieningen worden besteed, vervalt de financieringsfunctie. Het is daarbij belangrijk om te realiseren dat de reserves en voorzieningen qua “spaargeld” voor een belangrijk deel een boekhoudkundige werkelijkheid zijn.

Zij zijn niet volledig in liquide middelen (in geld) beschikbaar. Daadwerkelijke kasstromen kennen namelijk een ander verloop. Daarbij komt dat de gemeente Epe - net als veel andere gemeenten – gebruik maakt van het principe totaal-financiering. Daarbij kunnen onder andere de gelden uit reserves als intern financieringsmiddel gebruikt worden voor de realisatie van andere beleidsdoelstellingen. Een 1 op 1 relatie met specifieke investeringen is niet te leggen. Dekking Bij de dekkingsfunctie gaat het om de inzet van reserves en voorzieningen om (in de toekomst) een activiteit mogelijk te maken. Middelen kunnen in een bestemmingsreserve worden gereserveerd voor toekomstige lasten. Dit gaat om dekking van incidentele lasten, omdat reserves maar één keer ingezet kunnen worden. Een reserve geen structureel dekkingsmiddel. Uitzondering hierop is de dekking van kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten). Vanuit hogere regelgeving is het toegestaan om die uit een reserve te dekken. Een ‘reserve kapitaallasten’ wordt ineens gevoed met het volledige bedrag van de investering en valt gedurende de looptijd van de investering gelijkmatig vrij om de jaarlijkse kapitaallasten te dekken. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat dit tot financiële consequenties kan leiden als investeringen in de toekomst weer vervangen moeten worden.

Dan is er immers geen dekking beschikbaar in de begroting. In de gemeente Epe dekken we alleen de afschrijvingslasten en spreken daarom over een reserve dekking afschrijvingslasten. Ook wordt onder voorwaarden de inzet van de algemene reserve als structureel dekkingsmiddel geaccepteerd. Dit geldt alleen voor het surplus in de algemene reserve. In de Notitie Structurele en incidentele baten en lasten 2024 van de Commissie BBV is een surplus van de algemene reserve gedefinieerd. Het surplus is het deel van de algemene reserve dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s. Gemeenten mogen met ingang van 1 januari 2024 van het surplus van de algemene reserve jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten, onder voorwaarde dat de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% is en blijft. De bevoegdheid van het inzetten van het surplus van de algemene reserve ligt bij de raad. Als de dekkingsfunctie van een reserve eenmaal is ingezet kan de bestemming van de reserve niet meer gewijzigd worden, zonder dat dit direct een nadelig effect op de exploitatie heeft.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 6 van 27

Voorzieningen worden gevormd om aan mogelijke toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Daarmee vervullen ook voorzieningen een dekkingsfunctie. Voor voorzieningen geldt een meer verplichtend karakter. Egalisatie / matching Reserves en voorzieningen kunnen c.q. moeten worden gevormd om tarieven of baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen c.q. te matchen. Met een egalisatiereserve- of voorziening kunnen pieken en dalen in de exploitatie worden opgevangen. Daarmee kunnen bijvoorbeeld sterke schommelingen in (kostendekkende) tarieven zoals Afval en Riolering worden voorkomen. Een andere veel gebruikte toepassing is het opbouwen van een voorziening voor toekomstige onderhoudslasten. Voor tarieven geldt dat egalisatie moet plaatsvinden via een voorziening als het om beklemde middelen gaat (bijvoorbeeld bij tarieven waar eis van maximaal 100% kostendekking geldt). De gemeente mag in geval dat blijkt dat meer aan heffingen is binnengekomen dan toegestaan o.b.v. 100% kostendekking (tarief is bepaald o.b.v. de begroting) deze middelen dan niet voor een ander doel inzetten. Ook voor andere onderwerpen kan de gemeente het gewenst vinden om grote pieken in lasten en baten te voorkomen en daarvoor een egalisatiereserve in te stellen. Genereren van inkomen In de nota reserves en voorzieningen 2013 werd nog de inkomensfunctie van de reserves benoemd.

Reserves hebben een inkomensfunctie als de bespaarde rente gebruikt wordt als structureel dekkingsmiddel. Omdat dergelijke reserves daardoor beperkt aanwendbaar zijn, wordt ook wel gesproken van ‘geblokkeerde’ reserves. Voorbeelden waren reserves in verband met de verkoop van aandelen Nuon en Vitens. De bespaarde rente wordt als inkomsten verantwoord (als vervanging voor bijvoorbeeld vroegere dividendinkomsten uit aandelen). Omdat echter rentetoerekening aan reserves niet meer is toegestaan en daarmee de “bespaarde rente” eerst als waardecorrectie aan de reserves moet worden toegevoegd om vervolgens weer onttrokken te worden, is in deze beleidsnota de inkomensfunctie van reserves vervallen. De wijziging heeft in de huidige praktijk geen invloed op het begrotingssaldo.

3.3. Wet- en regelgeving Externe regelgeving Het externe kader van deze nota wordt gevormd door het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (hierna: BBV). Dit is het wettelijk voorgeschreven verslaggevingskader voor gemeenten. Het bevat voorschriften voor de inrichting van de begroting, het jaarverslag en de jaarrekening. Een deel van deze voorschriften heeft betrekking op het onderwerp reserves en voorzieningen. Ten opzichte van de vorige nota reserves en voorzieningen (2013) waren er diverse wijzigingen in de externe wet- en regelgeving. De belangrijkste daarvan is de ‘vernieuwing BBV’ in 2017. Eventuele gevolgen van al deze wijzigingen zijn al wel eerder in de reguliere P&C producten verwerkt en zijn nu ook vertaald in deze beleidsnota. Interne regelgeving De Financiële verordening gemeente Epe 2024 vormt het interne kader. Daarvan is specifiek artikel 16 relevant: Artikel 16. Reserves en voorzieningen 1. In de beleidsbegroting, de financiële begroting, het jaarverslag en de jaarrekening vindt geen toerekening van rente over de reserves en voorzieningen aan de taakvelden plaats. Wel kan ten laste van het taakveld treasury een rentevergoeding over de reserves en voorzieningen gebracht worden. 2. Burgemeester en wethouders bieden de raad een nota reserves en voorzieningen aan ter vaststelling.

Deze nota bevat het beleid ten aanzien van de vorming en besteding van reserves en voorzieningen. 3. Bij een voorstel voor de instelling van een bestemmingsreserve wordt in ieder geval aangegeven: a. het specifieke doel van de reserve; b. indien van toepassing het bestedingsplan van de reserve c. de voeding van de reserve; d. indien van toepassing de maximale hoogte van de reserve, en e. indien van toepassing de maximale looptijd.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 7 van 27

4. Visie op reserves en voorzieningen 4.1. Visie op reserves De gemeente Epe hanteert de volgende uitgangspunten als leidraad voor de omgang met reserves: 1. De omgang met reserves is transparant, doeltreffend en past binnen de hogere regelgeving. Reserves worden ingezet als die leiden tot het aantoonbaar beter beheersen en realiseren van het gestelde beleidsdoel dan via een reguliere begrotingspost. Dit om te zorgen dat we beschikbare middelen zo effectief mogelijk inzetten. 2. Er is een gezonde balans tussen het beschikbaar hebben van middelen als buffer en de besteding van middelen. 3. Reserves en voorzieningen dragen bij aan het integrale inzicht in de gemeentefinanciën. 4. Reserves kunnen als dekkingsmiddel worden ingezet voor incidentele lasten, niet voor structurele lasten. Een uitzondering hierop is de dekking van (structurele) afschrijvingslasten van investeringen. Aanvullende spelregels zorgen ervoor dat dit past bij ons financieel solide beleid. 5. Voor de bestemmingsreserves die zuiver dienen ter dekking van toekomstige uitgaven is een plafond gewenst. Als het saldo van een reserve boven het vastgestelde plafond komt, valt het meerdere bij de eerstvolgende begroting vrij naar de algemene reserve.

Als een egalisatie- of onderhoudsreserve onvoldoende middelen bevat om geplande toekomstige uitgaven te dekken, volgt bij de eerstvolgende begroting de keuze of en zo ja op welke wijze een aanvullende voeding van de reserve plaatsvindt. 6. Er wordt overeenkomstig het advies van de commissie BBV geen rente toegerekend aan reserves en voorzieningen; Als het doel van de reserve dat nodig maakt, bijvoorbeeld omdat de te dekken uitgaven of risico’s onderhevig zijn aan inflatie, wordt aan de reserve een waardecorrectie toegevoegd. 7. Omdat rentetoerekening niet langer is toegestaan, worden er geen reserves meer aangehouden met alleen een inkomensfunctie (bespaarde rente over de reserve is structureel dekkingsmiddel). 4.2. Visie op voorzieningen De vorming van voorzieningen is in wet- en regelgeving veel specifieker en dwingender voorgeschreven dan de vorming van reserves. De beleidsvrijheid bij voorzieningen is hierdoor beperkt. Daar waar keuzevrijheid bestaat, moet de inzet van voorzieningen transparant en doeltreffend zijn. Voorzieningen worden alleen ingezet als die leiden tot het aantoonbaar beter realiseren en beheersen van het gestelde beleidsdoel dan via een reguliere begrotingspost.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 8 van 27

5. Reserves gemeente Epe 5.1. Onderverdeling reserves

Reserves zijn te onderscheiden in twee soorten: algemene reserves en bestemmingsreserves. Het verschil tussen beiden is afhankelijk van bestuurlijke besluitvorming. Zodra de raad aan een reserve een bepaalde bestemming geeft, is sprake van een bestemmingsreserve. In de gemeente Epe kennen we maar één algemene reserve, de overige reserves zijn bestemmingsreserves. De reserves zijn in de gemeente Epe onderverdeeld in de volgende categorieën: a) b) c) d) e)

Risicoreserves Reserves voor generieke dekking Reserves ruimtelijk domein Reserves maatschappelijk domein Reserves bedrijfsvoering

A: Risicoreserves Algemene reserve De algemene reserve bestaat uit de componenten van het eigen vermogen waaraan de raad geen specifieke bestemming gaf. De algemene reserve heeft als belangrijkste functie het vormen van weerstandscapaciteit voor de opvang van risico’s / financiële tegenvallers. De incidentele tekorten en overschotten van de begroting en ook de tekorten en de overschotten op de jaarrekening die niet ten laste of ten gunste van bestemmingsreserves komen, komen ten laste respectievelijk ten gunste van de algemene reserve. De algemene reserve heeft geen plafond en daarmee is er ook geen sprake van (een automatische vrijval van) een surplus. Wel is een minimale hoogte gewenst die gebaseerd wordt op de ratio’s voor solvabiliteit en weerstandsvermogen. De noodzakelijke omvang van het weerstandsvermogen is vastgelegd in de nota risicomanagement gemeente Epe 2027. De minimale omvang van de algemene reserve berekenen we als volgt:    

Bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de risico-inventarisatie; Dat bedrag vermenigvuldigen we met de vastgestelde ratio voor het weerstandsvermogen; Daarop brengen we in mindering de beschikbare weerstandscapaciteit in de specifieke risicoreserves; Het resterende bedrag is minimaal in de algemene reserve beschikbaar waarbij voor de bepaling voor de ondergrens van de algemene reserve ook geldt dat de solvabiliteit minimaal 50% moet bedragen.

Het bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit berekenen we twee keer per jaar, namelijk bij de jaarstukken en kadernota. Een tekort in de algemene reserve wordt bij de eerstvolgende begroting aangevuld. Zodra de raad besluit tot de inzet van middelen uit de algemene reserve als dekkingsmiddel, storten we deze middelen in de bestemmingsreserve incidentele middelen. Uitgangspunten: 1. De algemene reserve is het primaire middel om financiële risico’s op te vangen. De algemene reserve is belangrijk onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit en bevat voldoende middelen om de risico’s die niet zijn gedekt uit specifieke risicoreserves/voorzieningen op te vangen; 2. De middelen in de risicoreserves voldoen aan de ratio voor het weerstandsvermogen. Hierbij geldt de ratio voor het weerstandsvermogen zoals genoemd in de nota risicomanagement gemeente Epe 2027. De ondergrens van de algemene reserve wordt mede bepaald door de eis dat de solvabiliteit minimaal 50% moet bedragen; 3. Tekort aan weerstandscapaciteit aangevuld bij de eerstvolgende begroting. Als uit een berekening blijkt dat de algemene reserve onvoldoende middelen bevat, vindt bij de eerstvolgende begroting aanvulling plaats tot het vastgestelde niveau. Bestemmingsreserves voor opvang risico’s (bufferfunctie) De raad kan specifieke risicoreserves instellen.

De risico’s worden in dat geval niet opgevangen door de generieke middelen in de algemene reserve.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 9 van 27

Argumenten voor het instellen van aparte risicoreserves zijn:  

Het onderwerp kent een specifiek en afwijkend risicoprofiel; Aan het onderwerp zijn aparte / specifieke inkomstenbronnen verbonden zoals een rijksbijdrage;

Uitgangspunten: 4. Als voor inzicht en werking van belang, kunnen specifieke risicoreserves worden gevormd. Argumenten hiervoor zijn dat er sprake is van een specifiek en afwijkend risicoprofiel en/of er een specifieke inkomstenbron aan verbonden is zoals een specifieke rijksbijdrage. Bijlage A1 geeft een overzicht van onze risicoreserves. We houden naast de algemene reserve specifieke risicoreserves aan voor de BUIG (inkomensvoorzieningen), voormalig personeel en grondexploitaties. Voor de onderstaande reservecategorieën b t/m e geldt dat dit allemaal bestemmingsreserves zijn. Voor bestemmingsreserves gelden overkoepelend de volgende uitgangspunten: Uitgangspunten: 5. Voor de dekking van toekomstige uitgaven of het egaliseren van uitgaven / inkomsten kan de raad bestemmingsreserves instellen. Bij de instelling wordt het (bestedings)doel, de looptijd en het plafond vastgelegd. Iedere bestemmingsreserve kent een (globaal) bestedingsplan; 6. Bestemmingsreserves hebben altijd een doel en een (globaal) bestedingsplan. Na verstrijken van de afgesproken looptijd of vervallen van het concrete bestedingsdoel valt bij raadsbesluit een (restant)saldo in de reserve vrij ten gunste van de algemene reserve.

Als bij het verstrijken van de looptijd of het vervallen van het huidige bestedingsdoel geconstateerd wordt dat eventuele restantmiddelen langer of voor een ander bestedingsdoel nodig zijn, dan is hiervoor een nieuw raadsbesluit nodig waarbij het (nieuwe) doel, de omvang en de looptijd opnieuw worden afgewogen en vastgesteld door de gemeenteraad. 7. Bestemmingsreserves zijn zoveel als mogelijk integraal: bij de vorming van bestemmingsreserves worden onderwerpen zoveel als mogelijk in het geheel bekeken wat betekent dat zoveel als mogelijk integrale reserves worden gevormd; 8. Bestemmingsreserves hebben een minimale omvang: Het minimale bedrag voor het instellen van een reserve bedraagt € 100.000.—. Als de omvang van een reserve gedurende de looptijd structureel < € 100.000 wordt, valt de reserve bij raadsbesluit vrij. Uitzondering op de genoemde ondergrens zijn aflopende reserves: deze blijven in stand totdat saldo nihil is; B: Reserves voor generieke dekking Reserve incidentele dekkingsmiddelen In het nieuwe beleid hanteren we één reserve als generiek incidenteel dekkingsmiddel. De middelen in deze reserve wordt gebruikt om tijdelijke begrotingstekorten te dekken of het dekken van tekorten zover ontstaan door incidenteel nieuw beleid. Reserve dekking afschrijvingslasten Daarnaast hanteren we één reserve als generiek structureel dekkingsmiddel.

We maken incidentele middelen structureel door hiermee afschrijvingen van investeringen te dekken. Investeringen moeten altijd geactiveerd worden. Reserves mogen niet direct met een investering verrekend worden. Bij investeringen kunnen de afschrijvingslasten gedekt worden in de exploitatie door een onttrekking aan een bestemmingsreserve afschrijvingslasten. Hierdoor vormen de afschrijvingen netto geen last voor de begroting. Vanuit het uitgangspunt dat de inzet van externe financiering zoveel als mogelijk wordt vermeden, hebben we veel gespaard om investeringen te kunnen doen. Daarmee is er ook een stevige reserve afschrijvingslasten aanwezig. Hiermee voorkomen we rentelasten en door de inzet van deze reserve drukken niet alle afschrijvingslasten op het begrotingssaldo. Neveneffect van deze systematiek is dat er in de toekomst voor de gedekte investeringen geen vrijvallende afschrijvingslasten zijn ter dekking van de

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 10 van 27

vervangingsinvestering. Om ervoor te zorgen dat ons solide financiële beleid toekomstbestendig blijft, zijn in deze nota de regels voor inzet van incidentele middelen voor dekking van afschrijvingslasten aangescherpt. Uitgangspunten voor de reserve afschrijvingslasten: 9. Zo min mogelijk inzet op investeringen die vervangen moeten worden. We zetten incidentele middelen primair in voor investeringen die niet vervangen hoeven te worden; 10. Dekking van investeringen met een zo lang mogelijke looptijd. Als dit niet mogelijk is en het wel gewenst is om incidentele middelen structureel te maken, kiezen we voor dekking met investeringen met een zo lang mogelijke looptijd C: Reserves ruimtelijk domein Het gaat hier vooral om reserves om fluctuerende (toekomstige) onderhouds- en vervangingslasten en baten geleidelijk over de jaren te spreiden. Ieder jaar wordt een vast budget in de begroting opgenomen. In sommige jaren sparen we een deel van dat budget (gestort in de reserve) omdat bijbehorende uitgaven beperkt zijn, in andere jaren onttrekken we juist aan de reserve omdat uitgaven hoger zijn. Met name het uitvoeren van groot onderhoud kan in enig jaar tot hogere uitgaven leiden. Ook incidentele budgetten om bijvoorbeeld achterstallig onderhoud in te lopen, voegen we aan deze reserves toe. Deze reserves staan in bijlage A3. Het gaat o.a.

om de reserves onderhoud/vervanging wegen en onderhoud fietspaden. Verder bevat deze categorie het mobiliteitsfonds en de reserve structuurvisie dorpscentra die het doel hebben om de kosten van nieuwe infrastructuur te dekken. D: Reserves maatschappelijk domein Het gaat hier in belangrijke mate om reserves die zijn gevoed met specifieke rijksmiddelen voor opvang van vluchtelingen, beschermd wonen en de Hervormingsagenda jeugdzorg. Deze middelen worden in toekomstige jaren voor deze onderwerpen als dekking ingezet. Daarnaast vallen ook de reserves huisvesting onderwijsvoorzieningen & maatschappelijke accommodaties en renovatie kunst- en natuurgrasvelden binnen deze groep. E: Reserves bedrijfsvoering Onder deze categorie valt de egalisatiereserve voor ICT-software en de reserve organisatieontwikkeling. Daarnaast is ook de administratief-technische reserve “restantbudgetten” onderdeel van deze groep. Stille reserves Naast bovenstaande reserves wordt ook wel eens gesproken over ‘stille reserves’. Deze zijn echt afwijkend van aard. Stille reserves bestaan uit het verschil tussen de financiële boekwaarde en de marktwaarde van activa. Ze worden volgens regelgeving niet op de balans opgenomen. Stille reserves zijn daardoor niet inzetbaar zoals de algemene- en bestemmingsreserves. Alleen in bepaalde gevallen kan een stille reserve ‘financieel’ worden gemaakt.

Dit kan bijvoorbeeld spelen bij de verkoop van een gebouw.

5.2. Uitvoeringsregels reserves Instellen reserves Het instellen van reserves is een bevoegdheid van de raad. Een bestemmingsreserve wordt ingesteld voor een specifiek doel. Om te voorkomen dat er onnodig beslag gelegd wordt op de beschikbare middelen, moet de noodzaak goed afgewogen en onderbouwd worden. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:   

Het instellen van reserves past binnen de geldende regelgeving (Gemeentewet, BBV en de Financiële verordening gemeente Epe); Het instellen van nieuwe reserves leidt tot het aantoonbaar en aanmerkelijk beter realiseren van het gestelde beleidsdoel dan via een reguliere begrotingspost. Bij het instellen van reserves moet inzicht worden gegeven in: o Het specifieke doel van de reserve; o Motivering waarom het gestelde doel via een reserve moet worden gerealiseerd in plaats van via een reguliere begrotingspost; o De gewenste minimale (bodem) en/of maximale omvang (plafond); o Het begrotingsprogramma waarop de reserve betrekking heeft;

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 11 van 27

o o o

De voeding van de reserve; De maximale looptijd. Bij het instellen van reserves moet inzicht gegeven worden in of de raad de bevoegdheid om middelen te onttrekken heeft gedelegeerd aan het college;

Mutaties reserves Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserve mogen gedurende het jaar plaatsvinden in lijn met het doel van de reserve. Deze mutaties moeten gedekt zijn door een raadsbesluit. De besluitvorming kan plaatsvinden binnen de reguliere planning- en control cyclus; vooraf bij vaststelling van de begroting, tussentijds bij vaststelling van de voortgangsrapportages of achteraf bij de resultaatbestemming van de jaarrekening. Uitzondering op de bepaling over het raadsbesluit is de reserve restantbudgetten. Het college kan hierin t.b.v. de jaarrekening mutaties verwerken binnen de kaders zoals opgenomen in de financiële verordening gemeente Epe 2027. Begroten en realiseren van stortingen en onttrekkingen aan reserves en resultaatbestemming In het kader van de begrotingsrechtmatigheid, worden de stortingen en onttrekkingen aan de algemene en bestemmingsreserves via de begroting, voortgangsrapportages of separate raadsbesluiten zo realistisch mogelijk begroot. De werkelijke stortingen en onttrekkingen aan de algemene en bestemmingsreserves in de jaarrekening kunnen van de begroting afwijken voor zover de aan de onttrekking of storting gerelateerde lasten (aanwending) of baten (voeding) ook afwijken van de begroting. Een hogere onttrekking dan begroot kan alleen voor zover er bij de reserve bevoegdheid is gemandateerd aan het college.

Een afwijking op stortingen en onttrekkingen aan reserves ten opzichte van de begroting wordt toegelicht in de jaarstukken. In de bijlage is per reserve aangegeven of het college mandaat heeft om afwijkingen van geraamde bedragen maar passend binnen de systematiek van de reserve in de jaarrekening te verwerken. Voor onttrekkingen of stortingen aan reserves waarvoor de bevoegdheid bij de raad ligt en die betrekking hebben op een bepaald boekjaar, doet het college bij de resultaatbestemming van de jaarstukken van dat boekjaar een voorstel aan de raad. Opheffen reserves Het opheffen van een reserve kan alleen door middel van een raadsbesluit i.h.k.v. de P&C-cyclus. Opheffing kan plaatsvinden als:  het geformuleerde bestedingsdoel is gerealiseerd;  het geformuleerde bestedingsdoel vervalt;  de vastgestelde einddatum van de reserve is verstreken;  een reserve niet meer passend is binnen geldende regelgeving; Een eventueel vrijvallend saldo van een reserve wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Wijzigen bestemming reserves Een bestemmingsreserve is gevormd voor een specifiek doel. Als het oorspronkelijke doel van een reserve niet meer wenselijk of niet meer van toepassing is, maar er wel een nieuw gerelateerd doel aanwezig is, dan kan de bestemming van de reserve worden gewijzigd.

Het wijzigen van de bestemming van een reserve vindt plaats door middel van een raadsbesluit i.h.k.v. de P&C-cyclus. Als er niet of nauwelijks sprake is van een relatie tussen het oorspronkelijke en het nieuwe doel dan wordt de bestaande reserve opgeheven en een nieuwe reserve ingesteld.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 12 van 27

6. Voorzieningen gemeente Epe 6.1. Onderverdeling voorzieningen

In het BBV is uitgewerkt wanneer de voorzieningen gevormd kunnen of moeten worden. Er is feitelijke sprake van drie hoofdcategorieën: 1. Voorzieningen voor mogelijk toekomstige verplichtingen / verliezen / risico’s; 2. Voorzieningen voor egalisatie van toekomstige onderhoudslasten; 3. Voorzieningen voor beklemde middelen van derden (heffingen). 1. Voorzieningen voor mogelijke toekomstige verplichtingen / verliezen / risico’s Voorzieningen moeten worden gevormd voor:  verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, maar wel redelijkerwijs is te schatten;  op de balansdatum bestaande risico's voor te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten Kans dat een verplichting / verlies / risico zich voordoet? Impact / omvang betrouwbaar in te schatten?

Zeker

Waarschijnlijk

Klein

Zeker

Schuld

Voorziening

Risicoparagraaf

Redelijk

Voorziening

Voorziening

Risicoparagraaf

Niet

Risicoparagraaf

Risicoparagraaf

Risicoparagraaf

Voorbeelden van dit type voorziening zijn de voorziening pensioenen politieke ambtsdragers, de voorziening wachtgelden wethouders, de voorziening verlofsparen en de voorziening voor verliesgevende grondexploitaties. De voorzieningen in deze categorie hebben een verplicht karakter. Ze moeten worden gevormd in het jaar waarin de toekomstige verplichting, het verlies of het risico bekend wordt. Dat betekent dat in datzelfde jaar de last in de exploitatie moet worden genomen. 2. Voorzieningen voor egalisatie van toekomstige lasten Deze voorziening is voor een gelijkmatige verdeling van de lasten over een aantal begrotingsjaren. Het gaat hierbij om kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, maar waarvan de oorsprong mede in het huidige jaar ligt. Het gaat hier met name om onderhoudsvoorzieningen. Dit soort voorzieningen mogen worden gevormd. Door jaarlijks een vast bedrag toe te voegen aan de voorziening worden gerichte/specifieke middelen opgebouwd voor toekomstige onderhoudslasten. De jaarlijkse stortingen in de voorziening komen ten laste van het betreffende programma in de begroting. De werkelijke onderhoudskosten komen rechtstreeks ten laste van de voorziening en blijven zo buiten de exploitatie. Hierdoor kunnen de lasten voor de exploitatie gelijkmatig verdeeld worden.

Specifiek gaat het hier om de voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen en de voorziening groot onderhoud bruggen. Voorwaarde voor het aanhouden van de voorziening is wel dat er een actueel/reële onderhoudsplanning onder ligt. 3. Voorzieningen beklemde middelen van derden Middelen die van derden verkregen zijn én die specifiek besteed moeten worden, worden verplicht opgenomen in een voorziening (bij realisatie van > 100% kostendekking). Deze bepaling zorgt ervoor dat ontvangen baten uit tarieven, zoals riolering, afval en begraafrechten, beschikbaar blijven voor dat specifieke bestedingsdoel. Bovenstaande bepaling geldt overigens niet voor ontvangen voorschotten van medeoverheden die bestemd zijn voor een specifiek doel in toekomstige jaren. Deze gelden, bijvoorbeeld ontvangen subsidies, worden opgenomen als schuld onder de overlopende passiva.

6.2. Onderbouwing voorzieningen

Voorzieningen geven (bij benadering) de financiële omvang weer van de verplichtingen of risico’s waarvoor ze gevormd zijn. De omvang van voorzieningen wordt bepaald op basis van goed beargumenteerde berekeningen. Omdat er altijd een bepaalde mate van onzekerheid is over de toekomstige verplichtingen of risico’s bevatten deze berekeningen ook schattingselementen. De gevormde voorzieningen moeten toereikend zijn voor de gekwantificeerde verplichtingen of risico’s; niet lager, maar ook niet hoger.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 13 van 27

De benodigde onderbouwing is afhankelijk van de aard van de voorziening. Zo wordt een verliesvoorziening voor een grondexploitatie gevormd op basis van een actuele exploitatieopzet. En een voorziening voor toekomstige pensioenverplichtingen wordt bepaald op basis van een actuele actuariële berekening. De omvang en onderbouwing de voorzieningen zijn onderdeel van de accountantscontrole bij de jaarrekening.

6.3. Uitvoeringsregels voorzieningen Instellen voorzieningen Het instellen van een voorziening is een bevoegdheid van de raad. Vanwege het verplichte karakter van voorzieningen is de keuzevrijheid hierbij echter meestal beperkt. Het instellen van een voorziening vindt plaats via een raadsbesluit, veelal in het kader van de P&C - cyclus. In de onderbouwing bij het raadsbesluit wordt het volgende opgenomen:  Het specifieke doel van de voorziening;  Motivering waarom het gestelde doel via een voorziening moet worden gerealiseerd in plaats van via een reguliere begrotingspost.  De benodigde hoogte van de voorziening, inclusief onderbouwing hiervan  De omvang en planning van het doen van stortingen en onttrekkingen, inclusief de onderbouwing daarvan;  De dekking van de storting(en); Mutaties voorzieningen Toevoeging aan voorzieningen vinden plaats ten laste van het betreffende programma in de begroting en zijn gebaseerd op de noodzakelijk berekende omvang van de voorziening. Onttrekkingen worden rechtstreeks ten laste van een voorziening geboekt en blijven daarmee buiten het programma. Voorzieningen mogen niet negatief zijn. Bij tekorten moeten de voorzieningen (weer) worden aangevuld. Voor de categorie voorzieningen met betrekking tot verplichtingen, verliezen of risico’s wordt bij de jaarrekening op basis van actuele informatie bepaald wat de noodzakelijke omvang moet zijn.

Eventuele toevoegingen als gevolg hiervan zijn vaak niet opgenomen in de begroting en komen in de jaarrekening tot uitdrukking. De categorie voorzieningen ter egalisatie van kosten is gebaseerd op vooraf vastgestelde onderhouds- of beheerplannen. De toevoegingen hiervan moeten in principe al verwerkt zijn in de lopende begroting op basis van een actueel meerjarig onderhoudsplan. De omvang van de categorie voorzieningen beklemde middelen van derden wordt bij de jaarrekening bepaald op basis van werkelijke baten en lasten voor de betreffende activiteit. Als een voorziening een omvang heeft bereikt die hoger is dan het noodzakelijke niveau, bijvoorbeeld doordat verplichtingen wegvallen of risico’s afnemen, dan valt het meerdere vrij ten gunste van de exploitatie. Dit laatste geldt nadrukkelijk niet, als het gaat om voorzieningen die opgebouwd zijn uit bijdragen van derden met een specifiek doel, zoals voor afval, riolering en begraven. Deze voorzieningen mogen niet naar de algemene middelen vloeien. Om deze voorzieningen te verlagen moeten andere maatregelen worden getroffen, zoals een (tijdelijke) verlaging van de tarieven. Het muteren van voorzieningen is een collegebevoegdheid, voor zover passend binnen de begroting en de gestelde kaders. Afwijkingen ten opzichte van de begroting worden in de voortgangsrapportage of jaarrekening toegelicht en door de raad geautoriseerd.

Opheffen voorzieningen Vanwege het verplichte karakter kunnen voorzieningen niet zomaar opgeheven worden. Dit is alleen mogelijk als de verplichting en/of het risico waarvoor de voorziening is gevormd, is komen te vervallen. Voorzieningen worden opgeheven na een besluit van de raad. Een eventuele vrijval van het saldo bij opheffing van een voorziening wordt verwerkt zoals hierboven beschreven onder ‘mutaties voorzieningen’. Wijzigen bestemming voorzieningen Het doel van een voorziening kan niet gewijzigd worden vanwege het verplichte karakter en de strakke kaders. Als het doel niet meer bestaat of wijzigt, wordt de bestaande voorziening opgeheven en een nieuwe voorziening ingesteld. Daarbij gelden bovenstaande beleidsregels.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 14 van 27

7. Reserves en voorzieningen in de planning- en control-cyclus Kadernota In de Kadernota wordt de ontwikkeling van de actuele reservepositie toegelicht. Op dat moment wordt ook de omvang van alle reserves beoordeeld en afgezet tegen de afgesproken drempel- en plafondwaarden. Eventuele vrijval of bijstorting wordt in de eerstvolgende begroting verwerkt. Begroting In de begroting worden de mutaties van de reserves en voorzieningen op programmaniveau toegelicht. Ook wordt inzicht gegeven in de stand van de reserves en voorzieningen en het verwachte meerjarig verloop daarvan. In de verschillende ‘paragrafen’ van de begroting wordt relevante informatie gegeven met betrekking tot reserves en voorzieningen. Als integraal onderdeel van de begroting worden de mutaties van reserves en voorzieningen door de raad geautoriseerd. Voortgangsrapportage Tussentijds worden afwijkingen ten opzichte van de begrote mutaties van de reserves en voorzieningen via de voortgangsrapportage gemeld en door de raad geautoriseerd. Jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening vindt de jaarlijkse actualisatie plaats van de beschikbare reserves en voorzieningen. Daarbij worden de noodzaak en de omvang beoordeeld in relatie tot het bestedingsdoel. Eventuele structurele effecten op de reserves en voorzieningen kunnen vervolgens worden verwerkt in de Kadernota en – daaropvolgend – de begroting.

In de jaarrekening worden de reserves en voorzieningen op basis van de gerealiseerde stortingen en onttrekkingen in het verslagjaar toegelicht. In de verschillende paragrafen van de jaarrekening wordt relevante informatie gegeven met betrekking tot reserves en voorzieningen. De mutaties van reserves en voorzieningen zijn integraal onderdeel van de jaarlijkse controle door de accountant.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 15 van 27

BIJLAGE A: OVERZICHT RESERVES PER 1-1-2027 A-1: Risicoreserves 900000 Algemene reserve Type Doel

Waardecorrectie Minimale omvang

Maximale omvang Einddatum Storting Onttrekking Bestedingsplan Mate van beklemming Mandaat college

Algemene reserve Deze reserve wordt als buffer aangehouden om risico’s op te kunnen vangen en borgt dat het aandeel eigen middelen / vermogen in het totale vermogen (de solvabiliteit) minimaal 50% bedraagt Nee Voor de minimale omvang gelden twee normen:  Op basis van de actuele risico-inschatting wordt voldaan aan de ratio voor het weerstandsvermogen zoals opgenomen in de nota risicomanagement gemeente Epe 2027.  De solvabiliteit is minimaal 50% Geen Geen Storting positief resultaat tussentijdse rapportages / jaarrekening. Aanvulling bij de begroting als gestelde normen niet worden gehaald. Vrijval bestemmingsreserves. Onttrekking van negatief resultaat tussentijdse rapportages / jaarrekening. Mogelijk inzet van middelen als reserve de minimale omvang overschrijdt. Inzet van middelen verloopt via overheveling naar reserve incidentele dekkingsmiddelen Geen Deels: bedrag benodigd om aan normen (weerstandsratio, solvabiliteit) te voldoen. Raad heeft binnen kaders de mogelijkheid om deze normen bij te stellen. Geen.

961090 BUIG middelen Type Doel

Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Einddatum Storting Onttrekking Bestedingsplan Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Opvang van risico’s verbonden aan de uitvoering van de Wet Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorziening aan Gemeenten (BUIG). Hieronder vallen de inkomensvoorzieningen WWB, IOAZ, IOAW en een deel van de Bbz Nee 10% van de geraamde lasten BUIG over 3 jaar (begrotingjaar + twee opvolgende jaren). 10% van de geraamde lasten BUIG over 3 jaar (begrotingsjaar + twee opvolgende jaren). Bij einde landelijke BUIG-regeling Als uit de risicoberekening blijkt dat dit noodzakelijk is. Hogere uitgaven en/of een lagere bijdrage van het Rijk dan geraamd (het risico is opgetreden). Vrijval indien overschrijding maximum. Risico-inventarisatie Deels: bedrag benodigd om het geïnventariseerde risico (norm weerstandsratio) af te dekken. De raad heeft de mogelijkheid om binnen kaders deze normen bij te stellen Een afwijking t.o.v. budget / rijksbijdrage (opgetreden risico) kan leiden tot een afwijking van de geraamde onttrekking aan/storting in de reserve. Het college is bevoegd deze afwijking in de jaarrekening te verwerken.

990000 Bouwgrondexploitatie Type Doel Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Einddatum Storting Onttrekking Bestedingsplan Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Opvang van risico’s verbonden aan de exploitatie van bouwgrond Nee Gebaseerd op risicoberekening Gebaseerd op risicoberekening Geen Toevoeging gerealiseerde winsten grondexploitatie Dekking van verliezen op grondexploitatie. Vrijval indien reserve boven maximum uitkomt. Op basis van grondexploitaties Deels: bedrag benodigd om het geïnventariseerde risico (norm weerstandsratio) af te dekken. De raad heeft binnen kaders de mogelijkheid om deze normen bij te stellen Het college is volgens de financiële verordening gerechtigd om binnen het totaalbedrag van de diverse in de grondexploitatie opgenomen budgetten verschuivingen door te voeren in de fasering naar jaarschijven. Dit kan ook een verschuiving (fasering) van een reservemutatie betekenen.

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 16 van 27

990050 Reserve voormalig personeel Type Doel Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Storting Onttrekking

Bestedingsplan Einddatum Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Opvang risico’s personele kosten voormalig personeel Nee Gebaseerd op risicoberekening Gebaseerd op risicoberekening Als uit de risicoberekening blijkt dat dit noodzakelijk is. Dekking van onvoorziene kosten voor oud-personeel. Vrijval indien reserve boven maximum uitkomt. Risico-inventarisatie Geen Deels: bedrag benodigd om het geïnventariseerde risico (norm weerstandsratio) af te dekken. De raad heeft de mogelijkheid om binnen kaders deze normen bij te stellen Mandaat voor inzet binnen de genoemde doelstelling

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 17 van 27

A-2: Generieke dekkingsmiddelen

Er is één reserve beschikbaar die generiek kan worden ingezet ter dekking van een eventueel begrotingstekort dat ontstaat door incidentele uitgaven. Daarnaast is er één reserve die ingezet kan worden als structureel dekkingsmiddel.

900030 Eenmalige dekkingsmiddelen Type Doel

Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Einddatum Storting Onttrekking Bestedingsplan Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Dekking van begrotingstekorten voor zover ontstaan door incidentele uitgaven binnen dat tekort Nee Geen Geen Geen Beschikbare middelen / overboeking vanuit de algemene reserve Dekking begrotingstekort (voor zover tijdelijk / ontstaan door incidentele uitgaven) Besloten inzet dekking begrotingssaldo Volledig: bedrag ingezet ter dekking van begrotingstekorten Geen

990200 Dekking afschrijvingslasten Type Doel

Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Einddatum Storting Onttrekking Bestedingsplan Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Dekking van afschrijvingslasten van investeringen waarbij is aangegeven dat die gedekt worden vanuit eenmalige middelen Nee Restant boekwaarden te dekken investeringen Restant boekwaarden te dekken investeringen Geen Investeringsbudgetten waarvan is aangegeven dat die gedekt worden door eenmalige middelen Dekking jaarlijkse afschrijvingslasten van de geselecteerde investeringen. Restant boekwaarde en looptijd van de geselecteerde investeringen Volledig. Bedrag dekt toekomstige afschrijvingslasten zoals verwerkt in de begroting Afstemming geraamde / werkelijke afschrijvingslast en daarmee ook geraamde / werkelijke onttrekking aan de reserve

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 18 van 27

A-3: Reserves ruimtelijk domein

Er zijn zes reserves voor dekking / egalisatie van onderhoud, vervanging en aanleg van met name infrastructuur.

920050 Onderhoud wegen Type Doel Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Einddatum Storting Onttrekking

Bestedingsplan Mate van beklemming

Bestemmingsreserve Egalisatie groot onderhoud wegen Ja Geen € 7.500.000 Geen Niet besteed budget groot onderhoud in het verslagjaar Hogere uitgaven dan geraamd voor groot onderhoud in het verslagjaar. Vrijval indien reserve boven maximum uitkomt. Gebaseerd op areaal en vastgestelde onderhoudsniveaus Deels. Dekking van toekomstige lasten tegen vastgestelde kwaliteitsniveaus. De raad kan hierin keuzes maken

920350 Overdracht fietspaden RGV Type Doel Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Storting Onttrekking Bestedingsplan Einddatum Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Inzet afkoopsom onderhoud recreatieve fietspaden Ja Onttrekking ter grootte van het geraamde / werkelijke vervangingsbedrag Op basis van vervangingsplan Reserve is eindig, laatste inzet naar verwachting in 2026 Volledig. Dekking van toekomstige lasten Het college is bevoegd om mutaties volgens de egalisatiefunctie te verwerken

Type Doel Waardecorrectie -Minimale omvang Maximale omvang Storting Onttrekking

Bestemmingsreserve Dekking van uitgaven voor mobiliteit volgens mobiliteitsplan. Ja Geen € 5.000.000 Jaarlijkse storting van het budget mobiliteitsfonds volgens meerjarenbegroting. Dekking van de (kapitaallasten van) de investeringen zoals opgenomen in het mobiliteitsfonds Investeringen zoals opgenomen in het mobiliteitsplan Geen Deels. Raad kan keuzes maken in de uit te voeren projecten Mutaties reserve wordt in de jaarrekening aangepast op de uitgaven (fasering)

920020 Mobiliteitsfonds

Bestedingsplan Einddatum Mate van beklemming Mandaat college

980320 Structuurvisie dorpscentra Type Doel Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Storting Onttrekking

Bestedingsplan Einddatum Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Dekking realisatie structuurvisie dorpscentra Epe en Vaassen Ja Geen Geen Eenmalige gevoed vanuit de Coronamiddelen Dekking van de (kapitaallasten van) de investeringen uit de structuurvisie, nog openstaand TOP Vaassen en Deka Vaassen. Investeringen zoals opgenomen in structuurvisie dorpscentra Bij afronding projecten Deels. Dekking van afgesproken maar deels nog te starten projecten College is bevoegd om mutaties te verwerken volgens werkelijke fasering

Nota reserves en voorzieningen 2026

Financieel beleid

Pagina 19 van 27

A-4: reserves maatschappelijk domein 940230 Huisvesting onderwijsvoorzieningen en maatschappelijke accommodaties Type Doel

Waardecorrectie Minimale omvang Maximale omvang Storting Onttrekking Bestedingsplan Einddatum Mate van beklemming Mandaat college

Bestemmingsreserve Dekking van nieuwbouw / renovatie van toekomstige onderwijsvoorzieningen en maatschappelijke accommodaties. Ja Geen Geen Storting van incidentele middelen die bij begrotingsbehandeling worden bestemd voor investeringen in huisvesting onderwijsvoorzieningen en maatschappelijke accommodaties Dekking van de (investerings)uitgaven zodra gerealiseerd. Als dit dekking van kapitaallasten betreft, wordt bedrag boekwaarde investering ondergebracht in de reserve kapitaallasten Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) en raadsbesluiten over accommodaties Geen Volledig: bedragen zijn deels bestemd voor investeringen in maatschappelijke accommodaties waarover nog definitieve besluitvorming in de raad moet plaatsvinden en daarnaast (deels) voor onderwijshuisvesting. College kan uitgaven dekken uit de reserve voor zover deze passen binnen door de raad vastgestelde kaders, zoals het IHP-onderwijs en raadsbesluiten over accommodaties. Bij negatieve afwijking (hoger benodigd investeringskrediet) wordt een (aanvullend) raadsbesluit gevraagd.

950180 Renovatie sportvelden Type Doel