415516 012-bijlage 1 Concept - Programmabegroting 2023 GGD Noord- en Oost-Gelderland
Tekst van het document
Omdat we niet weten hoelang deze extra medewerkers nodig zijn hebben we deze middelen geleased of gehuurd. De reguliere vervanging van middelen wordt eveneens geleased of gehuurd. Vanaf 2022 verwachten we dat de boekwaarde toeneemt doordat we reguliere vervanging van middelen zelf aanschaffen. Op 17 november 2022 bieden wij bij een wijziging op de Programmabegroting 2022 het algemeen bestuur een geactualiseerde Staat van activa aan. 13.3.
Bedrijfsvoering
De prioriteiten voor 2023 binnen de bedrijfsvoering zijn: 14. Personeelsbeleid Landelijk is er een schaarste aan artsen en verpleegkundigen. De beloning van artsen en verpleegkundigen heeft geen gelijke tred gehouden met omliggende GGD’en; dit is een nadeel bij de werving en behoud van medewerkers. Er zijn verschillende instrumenten om werken bij de GGD aantrekkelijk te maken en houden. Eén daarvan is herijking van het functiehuis. In 2023 heeft de GGD een geactualiseerd functiehuis.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
33
FINANCIËLE BEGROTING 14. Financiële uitgangspunten 14.1.
Uitgangspuntennota 2023
Begin december 2021 hebben wij een brief met de Uitgangspunten voor de begroting 2023 toegezonden aan de gemeenten. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft geen aangepaste cijfers voor de indexering gepubliceerd. Daarom is de indexering in deze programmabegroting gelijk aan de uitgangspuntennota. 14.2.
Indexering
Methodiek Ons uitgangspunt bij indexeren is dat de index in relatie staat tot de werkelijke ontwikkeling van de kosten. Dat houdt in dat wij de kosten voor het komende jaar begroten mét indexering. Het algemeen bestuur heeft in zijn vergadering van 21 november 2019 de aangepaste indexeringssytematiek vastgesteld. Deze systematiek gaat uit van:
het basisjaar is het jaar van de begroting minus twee jaar; de indexcijfers uit de CPB kortetermijnraming van december de verdeling van de kosten in 70% loonkosten (loonvoet sector overheid) en 30% materiële kosten (prijs overheidsconsumptie, netto materieel).
Als de vergelijking met de ontwikkeling van de inkomsten uit het Gemeentefonds daartoe naar oordeel van het algemeen bestuur aanleiding geeft, dan kan het AB besluiten een bezuinigingsopdracht te geven. Het uitgangspunt is dat een eventuele bezuinigingsopdracht gebaseerd is op een discussie over de inhoud en omvang van het takenpakket van de GGD. Wij handhaven de inspanningsverplichting van de afgelopen jaren tot het “inverdienen” van de indexering. Index 2023 In de Uitgangspuntennota 2023 zijn wij uitgegaan van een gewogen index van 2,63%. We hebben gebruik gemaakt van de indexcijfers van de septembercirculaire 2021. Het CPB heeft geen kortetermijnraming van december gepubliceerd. De cijfers uit de kortetermijnraming van het CPB van maart 2022 zijn aanzienlijk hoger dan de cijfers van september 2021. Aangezien de kortetermijnraming van maart te laat beschikbaar komt, verwerken we – volgens afspraak – deze cijfers niet in de concept-programmabegroting. Wel vragen wij hier nadrukkelijk aandacht voor en komen, indien nodig, t.z.t. met een voorstel voor een begrotingswijziging op de indexering van de inwonerbijdrage. De gebruikte indexcijfers voor 2023 zijn: Loonkosten 2,3% (loonvoet sector overheid septembercirculaire 2021) Materiële kosten 1,5% (prijs overheid consumptie netto materiaal septembercirculaire 2021)
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
34
Indexcijfers 2023 (gebaseerd op septembercirculaire 2021) OntwikIndexcijfer Omschrijving kelingen 2023 2022 Loonkostenindex Materiële kostenindex Gewogen Index
0,30% 1,20% 0,57%
Indexering begroting 2023
2,30% 1,50% 2,06%
2,60% 2,70% 2,63%
De kosten van de GGD bestaan voor 70% uit loonkosten en 30% uit materiële kosten. De bovenstaande berekening leidt tot het volgende indexeringsvoorstel voor inwonerbijdrage deelnemende gemeenten:
Gewogen index loonkosten 0,7 * 2,60% + materiële kosten 0,3 * 2,70% = 2,63%.
Inwonerbijdrage Als gevolg van de geactualiseerde indexcijfers wijzigt de inwonerbijdrage van de deelnemende gemeenten. Wij gaan in deze programmabegroting 2023 uit van de inwonertallen per 31 december 2021. Bij de inwonerbijdrage maken wij onderscheid tussen de bijdrage voor de A-taken voor publieke gezondheidszorg die worden bekostigd uit de inwonerbijdrage van alle gemeenten, en de B-taak Jeugdgezondheidszorg 4- 18-jarigen die wordt bekostigd uit een inwonerbijdrage van 21 gemeenten (Apeldoorn laat vanaf 2017 de jeugdgezondheidszorg uitvoeren door het Centrum voor Jeugd en Gezin Apeldoorn).
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
35
Voor 2022 leidt dit tot de volgende inwonerbijdragen voor de gemeenten: Omschrijving Totaal Per inwoner Inwoner Aantal in € inwoners bijdrage in € Inwoneraantal 31-12-2020 Toename inwoners Inwoneraantal 31-12-2021
831.319 3.792 835.111
Programma begroting 2022
831.319 6.789.109
Toename inwoners
3.792
Totaal Per inwoner Inwoner Aantal in € inwoners bijdrage in € 666.549 2.976 669.525
8,167
30.968
666.549
5.844.965
2.976
26.097
Actualisering prijspeil 2022 0,57%
38.874
33.465
CPB Index 2023 2,06%
141.294
121.633
Inwonerbijdrage deelnemende gemeente 2023
835.111 7.000.246
8,382
669.525
6.026.160
Korting logopedie Hattem en Voorst
0
10.871
Inwonerbijdrage deelnemende gemeenten 2023 na correctie korting logopedie
7.000.246
6.015.289
8,769
9,001
De totale inwonerbijdrage van een deelnemende gemeente is het bedrag per inwoner vermenigvuldigd met het aantal inwoners van die gemeente (zie 15.1 Bijlage A op pag. 49 voor een overzicht). De gemeenten Hattem en Voorst maken van oudsher geen gebruik van het onderdeel Spraak- en taalscreening (logopedie) van de jeugdgezondheid. Hiervoor krijgen zij een korting op de inwonerbijdrage. De totale inwonerbijdrage aan de GGD voor 2023 is begroot op € 13.015.535. Voor de berekening per inwoner is de korting hierbij opgeteld. Dit resulteert in een inwonerbijdrage Publieke Gezondheid van € 8,38 en een inwonerbijdrage Jeugdgezondheid van € 9,00. Als het aantal inwoners van een gemeente lager wordt, dan neemt de totale inwonerbijdrage van deze gemeente ook relatief af. De definitieve inwonerbijdrage van de deelnemende gemeenten wordt bepaald aan de hand van de werkelijke inwonertallen op 1 januari van het jaar waarop de kosten betrekking hebben (zie Gemeenschappelijke regeling GGD NOG).
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
36
14.3.
Overzicht baten en lasten 2021-2026 en toelichting
in € 1.000 per programma Rekening van baten en lasten per programma
3e realisatie begrotings programma Meerjaren Meerjaren Meerjaren 2021 wijziging begroting raming raming raming (concept) 2022 2023 2024 2025 2026
Jeugdgezondheid Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
1.343 6.450 -5.107 0 0 -5.107
1.171 5.421 -4.250 0 0 -4.250
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
79.078 65.487 13.591 0 0 13.591
56.670 47.787 8.883 0 0 8.883
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
625 1.977 -1.352 28 0 -1.380
729 2.100 -1.371 28 0 -1.399
544 2.035 -1.491 28 0 -1.519
544 2.147 -1.603 28 112 -1.519
544 2.035 -1.491 28 0 -1.519
544 2.035 -1.491 28 0 -1.519
33 19.208 -19.175 0 0 -19.175
51 15.629 -15.578 0 0 -15.578
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
12.171 23 12.148 0 0 12.148
12.623 737 11.886 0 458 12.344
13.159 350 12.809 0 0 12.809
13.159 350 12.809 0 0 12.809
13.159 350 12.809 0 0 12.809
13.159 350 12.809 0 0 12.809
Algemene Gezondheid Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
Kennis & Expertise Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
Overhead Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
Inwonerbijdrage en projecten Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
37
in € 1.000 Totaal GGD NOG Staat van baten en lasten
realisatie 2021 (concept)
3e programma begrotings Meerjaren Meerjaren Meerjaren begroting wijziging raming raming raming 2023 2022 2024 2025 2026
GGD Noord- en Oost Gelderland Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
93.250 93.145 105 28 0 77
71.244 71.674 -430 28 458 0
21.732 21.704 28 28 0 0
21.732 21.816 -84 28 112 0
21.732 21.704 28 28 0 0
21.732 21.704 28 28 0 0
Voor de programmabegroting 2023 gaan we ervan uit dat COVID-19 nog zeker een rol speelt, maar is ingebed in de reguliere begroting. Het is nog onduidelijk of en hoe dit gefinancieerd wordt door het ministerie van VWS. Daarom zijn er geen baten en lasten opgenomen. Het gevolg is dat zowel de baten als de lasten ten opzichte van de 3e begrotingswijziging 2022 fors lager. De incidentele baten en lasten opgenomen in de programmabegroting 2023 zijn nul. In de lasten van het programma Overhead is € 217.000 onvoorzien begroot. Dit is 1% van de totale begroting. De meerjarenraming 2024-2026 wordt opgenomen tegen prijspeil 2023. De hardheid van meerjarenprijsindexering is beperkt en deze meenemen geeft niet een reëler beeld.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
38
14.4.
Uitzetting van de financiële positie en toelichting
Balans 2021- 2023 in € 1.000 ACTIVA
Balans per 31 december 2021 2022 2023
PASSIVA
VASTE ACTIVA
Balans per 31 december 2021 2022 2023
VASTE PASSIVA
Materiële vaste activa
671
995
890
Eigen vermogen
2.912
2.405
2.205
Financiële vaste activa
59
60
60
Voorzieningen
324
250
150
Totaal vaste activa
730
1.055
950
Totaal vaste passiva
3.236
2.655
2.355
Crediteuren
6.233
450
335
Overlopende passiva
3.669
2.090
2.000
VLOTTENDE ACTIVA Voorraden
VLOTTENDE PASSIVA 41
40
40
9.294
3.300
3.000
Liquide middelen
211
200
200
Overlopende activa
2.862
600
500
Totaal vlottende activa
12.408
4.140
3.740
Totaal vlottende passiva
9.902
2.540
2.335
TOTAAL GENERAAL
13.138
5.195
4.690
TOTAAL GENERAAL
13.138
5.195
4.690
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
39
Berekening EMU saldo 2021- 2023 (in € 1.000) 2021 105
2022 -430
2023 28
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
309
281
314
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie
169
-74
-100
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans geactiveerd
39
518
160
Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen
0
0
0
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa:
0
0
0
Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d.
0
0
0
Baten bouwgrondexploitatie:
0
0
0
Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen
0
0
0
0
0
0
Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves
Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie? Berekend EMU-saldo
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
nee
nee
544
-741
nee
82
40
Het BBV schrijft voor dat de GGD NOG een overzicht in de jaarrekening opneemt met een verdeling van de baten, lasten en het saldo per taakveld. De taakvelden zijn door de rijksoverheid gedefinieerd. Onderstaand het overzicht met de verdeling naar taakvelden over begroting 2022. Taakvelden 2023 (in € 1.000)
Taakveld IV3 0. 0.4 0.9 0.10 0.11 1. 1.1 7. 7.1 7.5
Baten Bestuur en ondersteuning Overhead Vennootschapsbelasting Mutaties reserves Resultaat van rekening van baten en lasten Veiligheid Crisisbeheersing/brandweer Volksgezondheid en Milieu Volksgezondheid Begraafplaatsen en crematoria
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
Lasten
Saldo
5.934 0 0 0
5.934 10 28 0
0 -10 -28 0
201
201
0
15.064 533
15.100 430
-36 102
41
14.5.
Meerjarenraming en toelichting
Geprognosticeerde balans in € 1.000 ACTIVA 2023
Balans per 31 december 2024 2025 2026
VASTE ACTIVA
PASSIVA 2023
Balans per 31 december 2024 2025 2026
VASTE PASSIVA
Materiële vaste activa
890
890
890
890
Eigen vermogen
2.205
2.205
2.205
2.205
Financiële vaste activa
60
60
60
60
Voorzieningen
150
150
150
150
Totaal vaste activa
950
950
950
950
Totaal vaste passiva
2.355
2.355
2.355
2.355
335
335
335
335
Overlopende passiva
2.000
2.000
2.000
2.000
VLOTTENDE ACTIVA Voorraden
VLOTTENDE PASSIVA 40
40
40
40
3.000
3.000
3.000
3.000
Liquide middelen
200
200
200
200
Overlopende activa
500
500
500
500
Totaal vlottende activa
3.740
3.740
3.740
3.740
Totaal vlottende passiva
2.335
2.335
2.335
2.335
TOTAAL GENERAAL
4.690
4.690
4.690
4.690
TOTAAL GENERAAL
4.690
4.690
4.690
4.690
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
Crediteuren
42
Geprognosticeerd meerjaren EMU saldo (in € 1.000) 2023
2024
2025
2026
Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves
28
-84
28
28
Afschrijvingen ten laste van de exploitatie
314
314
314
314
Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie minus de vrijval van de voorzieningen ten bate van de exploitatie
-100
0
0
0
Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans geactiveerd
160
314
314
314
Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen
0
0
0
0
Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa:
0
0
0
0
Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d.
0
0
0
0
Baten bouwgrondexploitatie:
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen Lasten ivm transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?
nee
nee
Berekend EMU-saldo
82
nee
-84
nee
28
28
Meerjaren kengetallen Kengetal Netto schuld quote Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte
begroot 2023
raming 2024
raming 2025
raming 2026
-6,1% 47,0% 0,0%
-6,1% 47,0% 0,0%
-6,1% 47,0% 0,0%
-6,1% 47,0% 0,0%
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
43
14.6.
Staat van activa
Wij leggen de Staat van activa (voorgenomen investeringen) op 17 november 2022 voor aan het algemeen bestuur in de vorm van een begrotingswijziging. Voor de inwonerbijdrage heeft dit geen gevolgen.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
44
15. BIJLAGEN 15.1.
Bijlage A: Inwonerbijdragen 2023 per deelnemende gemeente
Gemeente
Aantal Aantal inwoners inwoners 31-12-2021 30-12-2021 incl excl Apeldoorn Apeldoorn
Begroting 2023 Publieke Gezondheid in €
Begroting 2023 Jeugd Gezondheid in €
Begroting 2023 Totaal in €
Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Regio Achterhoek
27.100 43.850 36.075 58.547 36.349 29.607 39.386 29.177 300.091
27.100 43.850 36.075 58.547 36.349 29.607 39.386 29.177 300.091
227.163 367.569 302.396 490.765 304.692 248.178 330.150 244.574 2.515.487
243.918 394.678 324.698 526.961 327.165 266.482 354.500 262.612 2.701.014
471.081 762.247 627.094 1.017.726 631.857 514.660 684.649 507.186 5.216.501
Apeldoorn Brummen Epe Hattem Korting Hattem Heerde Lochem Voorst Korting Voorst Zutphen Regio Midden IJssel / Oost Veluwe
165.586 20.888 33.260 12.305
0 20.888 33.260 12.305
18.979 34.071 24.996
18.979 34.071 24.996
48.327 358.412
48.327 192.826
1.388.010 175.092 278.799 103.146 0 159.090 285.597 209.527 0 405.097 3.004.358
0 188.006 299.362 110.753 -3.617 170.823 306.661 224.980 -7.254 434.974 1.724.688
1.388.010 363.098 578.161 213.899 -3.617 329.913 592.258 434.507 -7.254 840.071 4.729.047
Elburg Ermelo Harderwijk Nunspeet Oldebroek Putten Regio Noord Veluwe
23.739 27.260 48.859 28.220 23.931 24.599 176.608
23.739 27.260 48.859 28.220 23.931 24.599 176.608
198.990 228.505 409.556 236.552 200.600 206.199 1.480.401
213.666 245.358 439.763 253.998 215.395 221.407 1.589.587
412.657 473.862 849.319 490.550 415.994 427.606 3.069.988
Totaal GGD NOG 835.111 669.525 Korting Hattem ivm logopedie Korting Voorst ivm logopedie Totaal inwonerbijdrage voor berekening bijdrage per inwoner
7.000.246
7.000.246
6.015.289 3.617 7.254 6.026.160
13.015.535 3.617 7.254 13.026.406
8,382
9,001
17,383
Bijdrage per inwoner
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
45
Inwonerbijdrage 2023-2026 per gemeente Aantal inwoners 30-12-2021 Gemeente incl Apeldoorn
Begroting 2023 in €
Raming 2024 in €
Raming 2025 in €
Raming 2026 in €
Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Regio Achterhoek
27.100 43.850 36.075 58.547 36.349 29.607 39.386 29.177 300.091
471.081 762.247 627.094 1.017.726 631.857 514.660 684.649 507.186 5.216.501
480.126 776.882 639.134 1.037.267 643.989 524.542 697.795 516.924 5.316.658
490.352 793.430 652.748 1.059.360 657.706 535.715 712.658 527.934 5.429.902
500.797 810.330 666.651 1.081.925 671.715 547.125 727.837 539.179 5.545.559
Apeldoorn Brummen Epe Hattem Korting Hattem Heerde Lochem Voorst Korting Voorst Zutphen Regio Midden IJssel / Oost Veluwe
165.586 20.888 33.260 12.305 0 18.979 34.071 24.996 0 48.327 358.412
1.388.010 363.098 578.161 213.899 -3.617 329.913 592.258 434.507 -7.254 840.071 4.729.046
1.414.660 370.069 589.261 218.005 -3.687 336.247 603.630 442.850 -7.393 856.201 4.819.844
1.444.792 377.952 601.813 222.649 -3.765 343.410 616.487 452.282 -7.550 874.438 4.922.507
1.475.566 386.002 614.631 227.391 -3.845 350.724 629.618 461.916 -7.711 893.063 5.027.356
Elburg Ermelo Harderwijk Nunspeet Oldebroek Putten Regio Noord Veluwe
23.739 27.260 48.859 28.220 23.931 24.599 176.608
412.657 473.862 849.319 490.550 415.994 427.606 3.069.988
420.580 482.960 865.626 499.969 423.981 435.816 3.128.932
429.538 493.248 884.064 510.618 433.012 445.099 3.195.578
438.687 503.754 902.894 521.494 442.235 454.579 3.263.644
Totaal GGD NOG
835.111
13.015.535
13.265.433
13.547.987
13.836.559
De inwonerbijdrage 2024-2026 zijn berekend met de index uit de september circulaire 2021. Omschrijving 2024 2025 2026 Loonkostenindex 2,10% 2,40% 2,40% Materiële kostenindex 1,50% 1,50% 1,50% Gewogen Index 1,92% 2,13% 2,13% Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
46
15.2.
Bijlage B: Overzicht zienswijzen gemeenten op de uitgangspunten voor de begroting 2023
Gemeente Aalten
Apeldoorn
Datum 22-02-2022
Reactie / zienswijze Raadbesluit:
Reactie dagelijks bestuur
De raad kan zich vinden in de Uitgangspuntennota 2023 van de GGD. Deze is een logisch vervolg op de voorgaande Uitgangspuntennota’s en de Bestuursagenda 2019-2023. De nota is meer nog het resultaat van een periode waarin de takendiscussie zijn beslag heeft gekregen en de aanpak van COVID-19 het nodige heeft gevraagd van de GGD.
---
Raadsbesluit: Inhoudelijk De gemeenteraad staat achter het besluit om (financieel) te investeren in een robuustere GGD NOG. GGD NOG stelt één oplossing voor per punt van de acht punten uit de koersnotitie. De gemeenteraad mist keuzemogelijkheden voor de aanpak van de punten uit de koersnotitie en de afwegingen hiervan. De nadelen van het niet aanpakken zijn beschreven, maar de voor- en nadelen van een prioritering of (goedkopere) alternatieven zijn niet beschreven. De gemeenteraad vraagt om een toelichting hierop in de concept programmabegroting 2023. Een aantal besluiten met betrekking tot de samenwerking met HSC en VNOG is nog niet genomen. Deze besluiten kunnen wel inhoudelijke en financiële gevolgen hebben voor de kaders van 2023. Graag ziet de gemeenteraad hoe de besluitvorming van deze keuzes wordt ingericht in de concept programmabegroting 2023.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
De geconstateerde aandachtspunten zijn in samenwerking met een extern bureau geanalyseerd. De op basis van deze analyse gekozen oplossingen zijn door het dagelijks bestuur als meest kansrijk en logisch bestempeld. Daarbij is ook gelet op kosteneffectiviteit. Prioritering levert geen financieel voordeel op alleen een verschuiving van de kosten in de tijd. Waarbij het in een aantal gevallen zelfs duurder uitvalt.
Onderzocht wordt tot welke besparingsmogelijkheden de samenwerking met HSC en VNOG op termijn leiden. Op dit moment is niet duidelijk wat de financiële gevolgen zullen zijn. Zodra daarover meer bekend is, rapporteren wij dit aan het algemeen bestuur. Voor 2023 vormt de straks vastgestelde begroting het kader.
47
Gemeente
Datum
Reactie / zienswijze Financieel De voorgestelde verhoging van de inwonerbijdrage voorziet nog niet in het risico van hogere loonkosten als gevolg van de herijking van het functiehuis. Onze raad vraagt om een nadere toelichting over de stand van zaken en een actuele inschatting van het risico in de concept programmabegroting van 2023.
De voorgestelde dekking van incidentele kosten heeft risico’s, die een hogere inwonerbijdrage achteraf tot gevolg kan hebben. Wij vragen u, in plaats van een doorrekening naar de gemeenten, eventuele nadelen op te vangen met een onttrekking aan uw algemene reserve en zien dit graag aangepast in de conceptprogrammabegroting van 2023. Berkelland
01-02-2022
24-02-2022
In 2022 vindt herijking van het functiehuis plaats. De effecten hiervan zijn op dit moment nog niet bekend, maar het ingeschat maximaal risico aan structureel hogere kosten bedraagt € 450.000 in 2026. Een deel van de hogere kosten wordt gedekt door de verhoging van de tarieven van de plusproducten. De inzet is om de kosten voor gemeenten zoveel mogelijk te beperken.
Het percentage weerstandscapaciteit is per 31 december 2021 99%. Dit betekent dat de algemene reserve rond het minimumniveau ligt. Als we de incidentele kosten ten laste van de algemene reserve brengen dan moet daarna een toevoeging aan de algemene reserve plaats vinden om deze op het minimum niveau te houden. Per saldo betaalt de gemeente hetzelfde bedrag.
Raadsbesluit: De raad van de gemeente Berkelland dient geen zienswijze in op de Uitgangspuntennota 2023.
Bronckhorst
Reactie dagelijks bestuur
---
Raadsbesluit: De raad kan zich goeddeels vinden in de Uitgangspuntennota 2023 van de GGD. De nota is vooral het resultaat van een periode waarin de takendiscussie zijn beslag heeft gekregen en de aanpak van COVID-19 het nodige heeft gevraagd van de GGD.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
48
Gemeente
Datum
Reactie / zienswijze De raad verzoekt de GGD echter om rekening te houden met de volgende aandachtspunten. - Er is een gezamenlijk streven naar een robuuste GGD. De raad verwacht tegelijkertijd dat de gevraagde extra financiële investeringen de komende jaren hiertoe beperkt blijven en benadrukt het belang om de (financiële) voordelen van samenwerking op te zoeken. - De raad verwacht dat de gemeente bij de uitwerking van de 7 aandachtspunten van de takendiscussie aan de voorkant wordt betrokken bij de concrete invulling, door de GGD, voor zover deze inhoudelijk en direct relevant voor gemeenten zijn. - Tevens vraagt de raad hen op de hoogte te houden van de resultaten van de uitwerking van de 7 aandachtspunten. - Zij zullen daar waar gewenst de dienstverlening van de GGD meer van nabij monitoren op inzet en resultaat. Dit beschouwen zij als een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Brummen
17-02-2022
Reactie dagelijks bestuur
De GGD probeert de extra kosten voor gemeenten te beperken. Tegelijkertijd met de aanpak van de zeven aandachtspunten zoeken wij naar kostenbesparingen op termijn door volledige participatie in Het Servicecentrum (HSC). Waar relevant voor de (samenwerking met de) gemeenten, betrekt de GGD de gemeenten bij de uitwerking van GGD NOG Robuust, met name de ambtenaren publieke gezondheid. Het dagelijks bestuur monitort de voortgang van GGD NOG Robuust en informeert het algemeen bestuur hier periodiek over. Zoals aangegeven, betrekt de GGD de gemeenten (met name de ambtenaren publieke gezondheid) bij de uitwerking van GGD NOG Robuust waar dit relevant is voor de samenwerking met de gemeenten.
Raadbesluit: De gemeenteraad vraagt bijzondere aandacht voor de financiële positie van de gemeente en verzoekt u terughoudend te zijn met kostenstijgingen in de begroting 2023 en de gemeentelijke bijdrage.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
Het is ook de inzet van het dagelijks bestuur de inwonerbijdrage de komende jaren niet te verhogen. Uitgezonderd de jaarlijkse indexering en eventueel nieuw beleid waarvoor gemeenten compensatie ontvangen. Het uitgangspunt is daarnaast dat een positief resultaat ten gunste komt van de gemeenten.
49
Gemeente Doetinchem
Datum 24-02-2022
Reactie / zienswijze Raadsbesluit:
Reactie dagelijks bestuur
Doetinchem kan zich goeddeels vinden in de Uitgangspuntennota 2023 van de GGD. Deze is een logisch vervolg op de voorgaande Uitgangspuntennota’s en de Bestuursagenda 2019-2023. De raad verzoekt de GGD om rekening te houden met de volgende aandachtspunten. - Er is een gezamenlijk streven naar een robuuste GGD. Zij verwachten tegelijkertijd dat de gevraagde extra financiële investeringen de komende jaren hiertoe strikt beperkt blijven. Zij benadrukken het belang om de (financiële) voordelen van samenwerking op te zoeken.
De GGD probeert de extra kosten voor gemeenten te beperken. Tegelijkertijd met de aanpak van de zeven aandachtspunten zoeken wij naar kostenbesparingen op termijn door volledige participatie in Het Servicecentrum (HSC).
-
Zij verwachten dat zij bij de uitwerking van de zeven aandachtspunten aan de voorkant worden betrokken bij de concrete invulling, door de GGD, voor zover deze inhoudelijk en direct relevant voor gemeenten zijn.
Waar relevant voor de (samenwerking met de) gemeenten, betrekken wij de gemeenten bij de uitwerking van GGD NOG Robuust, met name de ambtenaren publieke gezondheid.
-
De raad van Doetinchem zal daar waar gewenst de dienstverlening van de GGD meer van nabij monitoren op inzet en resultaat. Dit beschouwen zij als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Zij vertrouwen erop dat de GGD hen tijdig op de hoogte houdt van de resultaten van de uitwerking van de zeven aandachtspunten.
Het dagelijks bestuur monitort de voortgang van GGD NOG Robuust en informeert het algemeen bestuur hier periodiek over. Zoals aangegeven, betrekken wij de gemeenten (met name de ambtenaren publieke gezondheid) bij de uitwerking van GGD NOG Robuust waar dit relevant is voor de samenwerking met de gemeenten.
-
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
50
Gemeente Elburg
Datum 10-03-2022
Reactie / zienswijze Ambtelijke mededeling dat er vanuit de raad van Elburg geen zienswijze komt.
Epe
15-02-2022
Collegebesluit: Het college stemt in met de Uitgangspuntennota 2023 en dient geen zienswijze in. De raad wordt hierover met een informatienota geïnformeerd.
Ermelo
24-02-2022
Reactie dagelijks bestuur ---
---
Brief van de raad van de gemeente Ermelo: De raad dient geen zienswijze in en schaart zich achter het --standpunt voor een robuuste GGD zoals deze nu in deze uitgangspuntennota 2023 uiteengezet is. Ermelo wijst erop dat het nieuwe kabinet in het coalitieakkoord uitgaat van een bredere kijk naar gezondheid en versterking van de publieke gezondheidszorg. De raad kijkt graag samen met de GGD vooruit naar de toekomst en wil in partnerschap samen optrekken door meer rendement uit de samenwerking te halen. Dit in aansluiting op de 7 aandachtspunten die uit de takendiscussie naar voren zijn gekomen.
Harderwijk
17-02-2022
Samen met de gemeenten kijken wij naar het vertalen van rijksbeleid naar gemeenten en regio.
Raadsbesluit: De raad dient geen zienswijze in over de Uitgangspuntennota 2023 en over de financiële uitgangspunten voor de begroting van 2023.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
---
51
Gemeente Hattem
Datum 31-01-2022
Reactie / zienswijze Raadbesluit:
Reactie dagelijks bestuur
De raad heeft besloten geen zienswijze in te dienen.
-----
Heerde
10-03-2022
Ambtelijke mededeling dat er vanuit de raad van Heerde geen reactie komt.
Lochem
01-02-2022
Collegebesluit: Het college kan instemmen met de Uitgangspuntennota 2023 en geeft daarom geen zienswijze af. Het college herkent de genoemde inhoudelijke ontwikkelingen. Ook is het college akkoord met de financiële kaders (indexeringsmethodiek en kostenstijgingen om de aandachtspunten uit de takendiscussie te realiseren). Mede door de takendiscussie en door de mondiale pandemie onderkennen zij het belang van een robuuste GGD.
Montferland
03-02-2022
---
Raadsbesluit: Zienswijze op Uitgangspuntennota 2023 De gemeenteraad van Montferland verzoekt het dagelijks bestuur bij het uitwerken van de conceptProgrammabegroting 2023 de volgende aandachtspunten mee te nemen:
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
52
Gemeente
Datum
Reactie / zienswijze Beter inspelen op de lokale vraag via een wijkgerichte aanpak De raad verzoekt de GGD om de gezondheidsbevordering zo dichtbij mogelijk de inwoners plaats te laten vinden. Om samen te werken aan een effectieve gezondheidsaanpak dient de GGD te weten wat er speelt in wijken in gemeenten en het lokale netwerk te kennen. De raad vraagt de GGD om meer aan te sluiten bij de kracht, wensen en behoeften van bewoners en professionals. Daarbij dient er een focus te zijn op de kwetsbare groepen. De raad attendeert op de inzet van lokale gezondheidsmakelaars door de GGDBrabant Zuidoost. Beter monitoren door SMART doelstellingen De komende járen gaat de GGD NOG meer investeren in het datagericht werken. Deze data is waardevolle sturingsinformatie voor het ontwikkelen en het bijsturen van gezondheidsbeleid op lokaal én regionaal niveau. Hiervoor is het wenselijk dat de GGD meer SMART doelstellingen gaat formuleren in haar beleidsstukken (zoals de Programmabegroting). Daardoor zijn gemeenten beter in staat om te werken vanuit haar rol als opdrachtgever.
Reactie dagelijks bestuur
Eén van de doelstellingen van GGD NOG Robuust is het beter inspelen op de behoefte bij gemeenten. Daarom willen wij nauw samenwerken met gemeenten en ketenpartners in de gemeenten om goed aan te sluiten met de daar levende wensen en behoeften. Met gemeenten en ketenpartners willen wij ons oriënteren op de mogelijkheden om dit vorm te geven.
In deze programmabegroting hebben wij onze prioriteiten meer SMART geformuleerd. Hieraan besteden wij ook aandacht bij de doelstellingen rondom de aandachtspunten in het kader van GGD NOG Robuust.
De GGD heeft daarnaast de toezegging gedaan om de implementatie van de zeven aandachtspunten goed te monitoren en te evalueren op kwaliteit, kwetsbaarheid en kosten. Ook hier verzoekt de raad om in het plan van aanpak SMART doelstellingen te formuleren.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
53
Gemeente
Datum
Reactie / zienswijze
Geen extra financiële investeringen De gemeente Montferland is bereid om structureel en incidenteel te investeren in de zeven aandachtspunten om zo de kwetsbaarheid te verminderen en de kwaliteit van dienstverlening te verhogen. Daarbij benadrukt de raad dat hun bijdrage een maximale bijdrage is. Het verzoek is dan ook om uitgezonderd van de jaarlijkse indexering - in de komende jaren geen verdere verhoging van de inwonerbijdrage door te voeren. Eventuele kostenbesparingen dienen (deels) terug te vloeien naar gemeenten door bijvoorbeeld het terugbetalen van overschotten van de jaarrekening aan gemeenten. Meer aandacht voor preventie In de Uitgangspuntennota 2023 vindt de raad relatief weinig aandacht terug voor preventie. De inzet van de eigen preventiewerkzaamheden ontbreken. De raad verzoekt de GGD om bij de uitwerking van de concept Programmabegroting 2023 preventie - in lijn met zijn eigen bestuursagenda - een nadrukkelijkere rol te geven. In beeld brengen wijzigingen gevolgen Wet gemeenschappelijke regeling (Wgr) De raad verzoekt om de gevolgen van de wijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen in beeld te brengen. Daarbij vraagt de raad specifiek aandacht voor de
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
Reactie dagelijks bestuur
Het is ook de inzet van het dagelijks bestuur dat er in de komende jaren geen verdere verhoging van de inwonerbijdrage komt, los van de jaarlijkse indexering en eventueel nieuw beleid waarvoor gemeenten financiering ontvangen. De op termijn beoogde kostenbesparingen komen in principe ten gunste van de gemeenten; hierover besluit het algemeen bestuur.
In de Uitgangspuntennota schetsen wij op hoofdlijnen de belangrijkste ontwikkelingen, zoals COVID-19 en takendiscussie. Maar de gemeenten mogen ervan verzekerd zijn dat wij onze preventietaken, zoals vastgelegd in de Wet publieke gezondheid en de Samenwerkingsregeling GGD NOG, tot de kern van de GGD-taken rekenen.
Wij gaan na wat deze wijziging betekent voor onze werkwijze. Ons voorstel is dat het GGD-bestuur in de nieuwe samenstelling de mogelijkheden en veranderingen
54
Gemeente
Datum
Reactie / zienswijze wijziging die de participatiemogelijkheden van burgers en belanghebbende in de besluitvorming van de gemeenschappelijke regelingen vergroot.
Reactie dagelijks bestuur in de Wgr bespreekt bij de Bestuursagenda voor de nieuwe bestuursperiode.
Nunspeet
11-03-2022
Ambtelijk mededeling dat de commissie Maatschappij en Middelen van de raad van Nunspeet op 3 februari 2022 heeft ingestemd met de Uitgangspuntennota 2023 en voorstelt geen schriftelijke zienswijze in te dienen.
---
Oldebroek
17-02-2022
Commissiebesluit t.a.v. het raadsvoorstel: De raad kan zich grotendeels vinden in de Uitgangspuntennota 2023. De raad spreekt de hoop uit dat de GGD met de gevraagde middelen voor het aanpakken van de kwetsbaarheden van de GGD de organisatie kan doorontwikkelen naar wat de GGD voor ogen heeft. De gemeente Oldebroek is het eens met het evenwichtig verdelen van de kosten voor jeugdgezondheid adolescenten over de deelnemende gemeenten. Zij vinden echter dat gemeenten die deze taak nog niet door de GGD laten uitvoeren nu verplicht worden de middelen en regierol bij de GGD te leggen. Dat betekent een extra schakel in het uitvoeren en uitbesteden van deze wettelijke taak en lokaal maatwerk. De raad vindt dit onwenselijk en ziet graag dat deze B2-taak niet veranderd wordt naar een B1-taak.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
---
Vanaf 2015 is in het basispakket jeugdgezondheidszorg opgenomen dat een structureel aanbod moet worden gedaan aan jongeren vanaf 14 jaar. De uitvoering van jeugdgezondheid adolescenten moet door een erkende JGZ-instelling worden gedaan. Het algemeen bestuur van de GGD heeft met het oog hierop ingestemd met het aankondigen in de Uitgangspuntennota 2023, dat jeugdgezondheid adolescenten in 2023 wordt opgenomen in de inwonerbijdrage. De GGD is met de gemeenten in overleg over de invulling van jeugdgezondheid adolescenten vanaf 2023..
55
Gemeente Oost Gelre
Datum 22-02-2022
Reactie / zienswijze Raadsbesluit:
Reactie dagelijks bestuur
De raad van Oost Gelre kan zich grotendeels vinden in de Uitganspuntennota. Deze is een logisch vervolg op de voorgaande Uitgangspuntennota’s en de Bestuursagenda 2019-2023. De raad verzoekt echter om rekening te houden met de volgende aandachtspunten: - de gevraagde extra financiële investeringen voor GGD Robuust de komende jaren daartoe te beperken en het belang om de (financiële) voordelen van samenwerking op te zoeken te benadrukken;
-
-
-
de verwachte kosten en de beoogde opbrengsten als gevolg van bredere samenwerking al bij het opstellen van de concept Programmabegroting te verwerken en daarbij inzichtelijk te maken in hoeverre deze van invloed zijn op de (inwoner)bijdrage; gemeenten bij de uitwerking van GGD Robuust aan de voorkant te betrekken bij concrete invulling, voor zover deze inhoudelijk en direct relevant zijn voor gemeenten; gemeenten op de hoogte te houden van de resultaten van de uitwerking van GGD Robuust en medewerking te verlenen daar waar we
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
De GGD probeert de extra kosten voor gemeenten te beperken. Tegelijkertijd met de aanpak van de aandachtspunten zoeken wij naar kostenbesparingen op termijn door volledige participatie in Het Servicecentrum (HSC). Wij vinden het voorbarig om al bij de Programmabegroting vooruit te lopen op de op termijn verwachte kostenbesparingen door samenwerking in de bedrijfsvoering. Deze komen in principe ten goede van de gemeenten. Hierover beslist het algemeen bestuur.
Waar dit relevant is voor de (samenwerking met de) gemeenten betrekken wij de gemeenten bij de uitwerking van GGD NOG Robuust, met name de ambtenaren publieke gezondheid.. Het dagelijks bestuur monitort de voortgang van GGD NOG Robuust en informeert het algemeen bestuur hier periodiek over. Zoals aangegeven, betrekken wij de
56
Gemeente
Oude-IJsselstreek
Putten
Datum
24-02-2022
Reactie / zienswijze dienstverlening van meer nabij willen monitoren op inzet en resultaat.
Reactie dagelijks bestuur gemeenten bij de uitwerking van GGD NOG Robuust waar dit relevant is voor de samenwerking met de gemeenten.
Raadsbesluit: De uitgangspuntennota volgt op besluiten van het algemeen bestuur. Het gevoel blijft dat dit proces wordt gebruikt voor het oplossen van bedrijfsvoeringsvraagstukken. Het is echter niet onlogisch om de GGD NOG op deze punten te versterken.
---
Inhoudelijk worden er een aantal begrijpelijke stappen voorgesteld. De raad vindt het positief dat ze een robuustere, flexibelere en, op termijn, kostenefficiëntere GGD zullen terugzien. De uitwerking van de takendiscussie, zal ook richting geven voor het nieuwe AB dat in 2022 na de gemeenteraadsverkiezingen zal aantreden.
---
De GGD dient scherp te blijven op de meerwaarde van samenwerkingsvormen. Het evalueren van de samenwerking en het duidelijk vermelden van besparingen als gevolg van samenwerking, moet de aandacht van de GGD blijven houden.
De GGD zoekt tegelijkertijd met de aanpak van de aandachtspunten naar kostenbesparingen op termijn door volledige participatie in Het Servicecentrum (HSC). De uitwerking van GGD NOG Robuust wordt gemonitord en hierover informeren wij periodiek het bestuur.
Concept-raadsbesluit: De gemeente Putten dient geen zienswijze in.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
---
57
Gemeente Voorst
Datum 10-03-2022
Reactie / zienswijze Ambtelijke mededeling dat er vanuit de raad van Voorst geen zienswijze komt.
Winterswijk
24-02-2022
Raadsbesluit: De raad kan zich inhoudelijk goeddeels vinden in de Uitgangspuntennota begroting 2023 van de GGD. De strekking is in lijn met de Bestuursagenda 2019-2023. De nota bevat tevens de uitkomsten van de kerntakendiscussie en de gevolgen van de aanpak van COVID-19. Ten aanzien van de beoogde robuuste GGD NOG brengt de raad de volgende zienswijzen in: - dat bij de (concept)begroting 2023 tevens de beoogde opbrengsten als gevolg van bredere samenwerking in beeld worden gebracht en dat duidelijk wordt in hoeverre deze van invloed zijn op de inwonerbijdrage;
Reactie dagelijks bestuur ---
---
Het is te voorbarig om al bij de Programmabegroting vooruit te lopen op de op termijn verwachte kostenbesparingen door samenwerking in de bedrijfsvoering. Deze komen in principe ten goede van de gemeenten. Hierover beslist het algemeen bestuur.
-
dat wij verwachten dat de gevraagde financiële investeringen de komende jaren strikt beperkt blijven;
Wij proberen de extra kosten voor gemeenten te beperken. Tegelijkertijd met de aanpak van de aandachtspunten zoeken wij naar kostenbesparingen op termijn door volledige participatie in Het Servicecentrum (HSC).
-
dat wij verwachten dat de gemeenten, bij de uitwerking van de 7 aandachtspunten, aan de voorkant worden betrokken bij de concrete invulling, voor zover deze inhoudelijk en direct relevant voor
Waar dit relevant is voor de (samenwerking met de) gemeenten betrekken wij de gemeenten bij de uitwerking van GGD NOG Robuust, met name de ambtenaren publieke gezondheid.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
58
Gemeente
Zutphen
Datum
21-02-2022
Reactie / zienswijze gemeenten zijn;
Reactie dagelijks bestuur
-
Het dagelijks bestuur monitort de voortgang van GGD NOG Robuust en informeert het algemeen bestuur hier periodiek over. Daarbij betrekken wij de gemeenten bij de uitwerking van GGD NOG Robuust waar dit relevant is voor de samenwerking met de gemeenten, met name de ambtenaren publieke gezondheid.
dat wij, daar waar gewenst, de dienstverlening van de GGD meer van nabij monitoren op inzet en resultaat.
Raadsbesluit: De raad van Zutphen kan zich vinden in de inhoudelijke kaders van de Uitgangspuntennota 2023. Ook staan zij positief tegenover het voorstel om de jeugdgezondheid adolescenten met ingang van 2023 onderdeel van de inwonerbijdrage te maken.
---
Hoewel zij positief staan tegenover de wens voor een robuustere GGD en begrip hebben voor de aandachtspunten uit de Koersnotitie, is de gevraagde extra financiële bijdrage (structureel en incidenteel) voor Zutphen niet haalbaar. Zij vragen dan ook om gezamenlijk met de gemeenten hierin een prioritering aan te brengen en pas extra kosten te maken nadat er op andere punten besparingen zijn gerealiseerd.
Het algemeen bestuur heeft ingestemd met de aanpak van de aandachtspunten uit de Koersnotitie en met de financiële uitwerking ervan. Op verschillende manieren proberen wij de extra kosten voor gemeenten te beperken, maar zonder structurele en incidentele bijdragen is een robuustere GGD niet te realiseren. Tegelijkertijd met de aanpak van de aandachtspunten zoeken wij naar kostenbesparingen op termijn door volledige participatie in Het Servicecentrum (HSC).
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
59