415516 012-bijlage 1 Concept - Programmabegroting 2023 GGD Noord- en Oost-Gelderland
Tekst van het document
Programmabegroting 2023
GGD Noord- en Oost-Gelderland
Concept d.d. 7 maart 2022
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
1
Inhoudsopgave 1.
Voorwoord............................................................................................................................ 4
2.
Zienswijzen gemeenten op Uitgangspunten voor de begroting 2023 ................................. 5 2.1.
Instemmende zienswijzen .................................................................................................... 5
2.2.
Reactie dagelijks bestuur op zienswijzen gemeenten .......................................................... 5
3.
Tijdsplanning......................................................................................................................... 8
4.
Kerngegevens begroting 2023 .............................................................................................. 9
5.
Bestuurlijke en beleidsmatige kaders................................................................................. 14 5.1.
Gemeentelijke organisatie voor publieke gezondheid ....................................................... 14
5.2.
Indeling GGD-taken............................................................................................................. 14
5.3.
Bestuursagenda 2019-2013 NOG Gezonder ....................................................................... 15
5.4.
GGD NOG Robuust .............................................................................................................. 15
5.5.
Bestrijding COVID-19 .......................................................................................................... 16
6.
Voorstel nieuw beleid 2023 ................................................................................................ 17 6.1.
Nieuw beleid: Aanpak van aandachtspunten GGD NOG Robuust...................................... 17
6.2.
Jeugdgezondheid Adolescenten ......................................................................................... 18
7.
Beleidsindicatoren .............................................................................................................. 19
8.
Programma Jeugdgezondheid ............................................................................................ 23 8.1.
Wat willen we bereiken? .................................................................................................... 23
8.2.
Wat gaan we ervoor doen? ................................................................................................ 23
8.3.
Wat mag het kosten? .......................................................................................................... 24
9.
Programma Algemene gezondheidszorg............................................................................ 25 9.1.
Wat willen we bereiken? .................................................................................................... 25
9.2.
Wat gaan we ervoor doen? ................................................................................................ 25
9.3.
Wat mag het kosten? .......................................................................................................... 26
10.
Programma Kennis- en Expertise ....................................................................................... 27
10.1.
Wat willen we bereiken? .................................................................................................... 27
10.2.
Wat gaan we ervoor doen? ................................................................................................ 27
10.3.
Wat mag het kosten? .......................................................................................................... 28
11.
Inwonerbijdrage en organisatieprojecten .......................................................................... 29
11.1.
Wat willen we bereiken? .................................................................................................... 29
11.2.
Wat gaan we ervoor doen? ................................................................................................ 29
11.3.
Wat mag het kosten? .......................................................................................................... 29
12.
Overhead ............................................................................................................................ 30
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
2
12.1.
Wat willen we bereiken? .................................................................................................... 30
12.2.
Wat gaan we ervoor doen? ................................................................................................ 30
13.
Paragrafen .......................................................................................................................... 31
13.1.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................ 31
13.2.
Financiering......................................................................................................................... 33
13.3.
Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 33
14.
Financiële uitgangspunten ................................................................................................. 34
14.1.
Uitgangspuntennota 2023 .................................................................................................. 34
14.2.
Indexering ........................................................................................................................... 34
14.3.
Overzicht baten en lasten 2021-2026 en toelichting ......................................................... 37
14.4.
Uitzetting van de financiële positie en toelichting ............................................................. 39
14.5.
Meerjarenraming en toelichting ......................................................................................... 42
14.6.
Staat van activa ................................................................................................................... 44
15.
BIJLAGEN............................................................................................................................. 45
15.1.
Bijlage A: Inwonerbijdragen 2023 per deelnemende gemeente........................................ 45
15.2.
Bijlage B: Overzicht zienswijzen gemeenten op de uitgangspunten voor de begroting 2023 ............................................................................................................................................ 47
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
3
ALGEMEEN DEEL 1. Voorwoord Programmabegroting De raden van de 22 gemeenten in Noord- en Oost-Gelderland ontvingen in december 2021 de Uitgangspuntennota 2023. Daarin staan de algemene beleidsmatige en financiële uitgangspunten voor de Programmabegroting 2023. In deze ontwerpbegroting zijn die uitgangspunten verwerkt. In hoofdstuk 2 gaan wij in op de zienswijzen op deze uitgangspunten die wij van de gemeenten hebben ontvangen. Recente ontwikkelingen De inwonerbijdrage indexeren wij volgens afspraak met de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) van december. Deze heeft het CPB echter niet gepubliceerd. De basis voor de indexering is dan ook de septembercirculaire 2021 van het gemeentefonds. De cijfers uit de kortetermijnraming van het CPB van maart 2022 zijn aanzienlijk hoger dan de cijfers van september 2021. Aangezien de kortetermijnraming van maart te laat beschikbaar komt, verwerken we – volgens afspraak – deze cijfers niet in de concept-programmabegroting. Wel vragen wij hier nadrukkelijk aandacht voor en komen, indien nodig, t.z.t. met een voorstel voor een begrotingswijziging op de indexering van de inwonerbijdrage. Zienswijzen indienen vóór 7 juni 2022 De raden kunnen tot 7 juni 2022 reageren op de ontwerpbegroting. De Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft deze achtwekentermijn voor.
U kunt in uw afweging over de begroting 2023 ook de informatie in de voorlopige Jaarrekening 2021 betrekken. Deze ontvangt u vóór 15 april 2022. Het algemeen bestuur van de GGD, dat samengesteld is uit de wethouders publieke gezondheid van de 22 gemeenten, beslist op 7 juli 2022 over de Programmabegroting 2023. Ook met voorlopige reacties of standpunten kunt u ons helpen bij de voorbereiding van de besluitvorming in het algemeen bestuur. U vindt op pagina 8 het volledige tijdschema van de procedure voor de Programmabegroting 2023. Nadere informatie Als u vragen heeft, kunt u contact opnemen met: R. Schwebke, controller, 088 443 35 25, r.schwebke@ggdnog.nl. M. de Vries, beleidsadviseur, 088 443 34 01, m.devries@ggdnog.nl.
Warnsveld, 7 april 2022 Het dagelijks bestuur,
drs. J.J. Baardman, directeur publieke gezondheid
C.M. de Waard-Oudesluijs MSc, voorzitter
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
4
2. Zienswijzen gemeenten op Uitgangspunten voor de begroting 2023 De gemeenten ontvingen in december 2021 de Uitgangspuntennota 2023. Zij konden tot 1 maart 2022 hun zienswijze indienen. Wij hebben diverse zienswijzen op de Uitgangspuntennota 2023 van de gemeenten ontvangen. Deze zienswijzen zijn betrokken bij het opstellen van deze Programmabegroting 2023. Ook later ontvangen zienswijzen hebben wij voor zover mogelijk hierin meegenomen. Veel gemeenten spreken hun waardering uit voor het werk van de GGD in de bestrijding van COVID19. Wij bedanken de gemeenten voor deze waardering. (De opmerkingen over de bestrijding van COVID-19 benoemen wij verder niet bij deze zienswijzen en in de bijlage met het uitgebreide overzicht van de zienswijzen.) Een uitgebreid overzicht van deze zienswijzen en de reactie van ons dagelijks bestuur daarop staan in bijlage B van deze Programmabegroting. 2.1.
Instemmende zienswijzen
De gemeenten Aalten, Berkelland, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Lochem, Nunspeet, Putten en Voorst stemmen in met de Uitgangspuntennota of dienen geen zienswijze in. 2.2.
Reactie dagelijks bestuur op zienswijzen gemeenten
Aansluiten bij lokale ontwikkelingen De gemeente Montferland vraagt de GGD meer aan te sluiten bij de kracht, wensen en behoeften van bewoners en professionals. Het beter aansluiten op de vraag vanuit de gemeenten is een van de doelstellingen van GGD NOG Robuust. Daarom willen wij daar zeker gehoor aan geven en samen met gemeenten en ketenpartners kijken naar mogelijkheden daartoe. SMART-doelstellingen De raad van Montferland vraagt om SMART-doelstellingen te formuleren in de programmabegroting en bij de uitwerking van GGD NOG Robuust. Wij onderschrijven het belang van SMART-geformuleerde doelstellingen. De prioriteiten in deze programmabegroting zijn al meer SMART-geformuleerd dan in de vorige programmabegroting. Gemeentelijke bijdrage en GGD NOG Robuust Montferland wil de komende jaren geen verdere verhoging van de inwonerbijdrage. De beoogde besparing door samenwerking in de bedrijfsvoering moet ten gunste komen van de gemeenten. Ook de gemeente Brummen vraagt aandacht voor de financiële positie van de gemeente en verzoekt terughoudend te zijn met kostenstijgingen. De raden van Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre en Winterswijk willen de gevraagde extra investeringen voor GGD NOG Robuust daartoe beperken en benadrukken de voordelen van samenwerking. Zij willen, waar relevant, bij de uitwerking van GGD NOG Robuust betrokken zijn.
De Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
5
gemeente Oude IJsselstreek verzoekt dat de GGD scherp blijft op de meerwaarde van samenwerkingsvormen. De gemeenteraad van Apeldoorn mist keuzemogelijkheden voor de aanpak van de aandachtspunten uit de koersnotitie en de afwegingen hiervan. Ook wil de raad van Apeldoorn de besluitvorming over de keuzes rondom samenwerking ingericht zien in de concept-programmabegroting 2023. Verder vraagt Apeldoorn om incidentele kosten die achteraf tot een hogere inwonerbijdrage kunnen leiden te dekken uit de algemene reserve. De raad vraagt dit aan te passen in de conceptprogrammabegroting 2023. Zutphen staat positief tegenover de wens voor een robuustere GGD, maar geeft aan dat de gevraagde extra financiële bijdrage voor een robuustere GGD niet haalbaar is. Zutphen vraagt om een prioritering en pas extra kosten te maken als er besparingen zijn gerealiseerd.
Voor de versterking van de GGD zijn structurele en incidentele bijdragen noodzakelijk. De oplossingen die het algemeen bestuur op 18 november 2021 heeft gekozen zijn bepaald na een analyse van de aandachtspunten met ondersteuning van een extern bureau. Daarbij is ook gelet op kosteneffectiviteit. Het is daarnaast de inzet van het dagelijks bestuur de inwonerbijdrage de komende jaren niet te verhogen. Uitgezonderd de jaarlijkse indexering en eventueel nieuw beleid waarvoor gemeenten compensatie ontvangen. Met volledige participatie in Het Servicecentrum streeft de GGD op termijn naar kostenbesparingen. De financiële gevolgen hiervan zijn op dit moment nog niet duidelijk. Het uitgangspunt is dat de beoogde kostenbesparingen ten gunste van de gemeenten komen. Daarover besluit het algemeen bestuur. Voor wat betreft de dekking van de incidentele kosten uit de algemene reserve merken wij op, dat de algemene reserve per 31 december 2021 rond het minimumniveau ligt. Als we de incidentele kosten ten laste van de algemene reserve brengen dan moet daarna een toevoeging aan de algemene reserve plaats vinden om deze op het minimum niveau te houden. Per saldo betaalt de gemeente hetzelfde bedrag. De GGD monitort de uitvoering van GGD NOG Robuust en het dagelijks bestuur informeert het algemeen bestuur hier periodiek over in de bestuursrapportages.
Waar dat voor gemeenten relevant is, betrekt de GGD de gemeenten, met name de ambtenaren publieke gezondheid, bij de verdere uitwerking. Meer aandacht voor preventie De raad van Montferland verzoekt om preventie een nadrukkelijke rol te geven. Ermelo wijst erop dat het nieuwe kabinet in het coalitieakkoord uitgaat van een bredere kijk naar gezondheid en versterking van de publieke gezondheidszorg. In de Uitgangspuntennota komt dit inderdaad minder prominent naar voren. Onze preventietaken vormen echter de kern van onze activiteiten. Zoals altijd zullen wij hier nadrukkelijk uitvoering aan geven. Samen met de gemeenten kijken wij naar het vertalen van rijksbeleid naar gemeenten en regio.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
6
Jeugdgezondheid Adolescenten De gemeente Oldebroek is het eens met het evenwichtig verdelen van de kosten voor jeugdgezondheid adolescenten over de deelnemende gemeenten. Zij vinden echter dat gemeenten die deze taak nog niet door de GGD laten uitvoeren nu verplicht worden de middelen en regierol bij de GGD te leggen. Dat betekent een extra schakel in het uitvoeren en uitbesteden van deze wettelijke taak en lokaal maatwerk. De raad vindt dit onwenselijk. De overweging van het bestuur is dat in het basispakket jeugdgezondheidszorg is opgenomen dat een structureel aanbod moet worden gedaan aan jongeren vanaf 14 jaar. De uitvoering van jeugdgezondheid adolescenten moet door een erkende JGZ-instelling worden gedaan. Daarom past het om dit toe te voegen aan de inwonerbijdrage voor de GGD. Daar staat voor gemeenten een daling van subsidie-/maatwerk-bijdrage tegenover. De GGD is met de gemeenten in overleg over de invulling van jeugdgezondheid adolescenten vanaf 2023. Herijking functiehuis GGD De raad van Apeldoorn vraagt een nadere toelichting op de stand van zaken van de herijking van het functiehuis en een actuele inschatting van het risico in de concept-programmabegroting 2023. Deze herijking vindt in 2022 plaats. De exacte effecten hiervan zijn nog niet bekend, maar de inschatting is dat het risico in 2026 maximaal € 450.000 bedraagt.
Een deel van de hogere kosten wordt gedekt door verhoging van de tarieven van de plusproducten. Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) De raad van Montferland vraagt om de gevolgen van de wijziging van de Wgr in beeld te brengen met het oog op de participatiemogelijkheden van burgers en belanghebbenden. Wij gaan na wat deze wijziging betekent voor onze werkwijze. Ons voorstel is dat het GGD-bestuur in de nieuwe samenstelling de mogelijkheden en veranderingen in de Wgr bespreekt bij de Bestuursagenda voor de nieuwe bestuursperiode.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
7
3. Tijdsplanning
Programmabegroting 2023
Jaarrekening 2021
Uitgangspuntennota 2023
Wanneer
Wat
Wie
8 december 2021
Uitgangspuntennota 2023 naar raden zenden.
dagelijks bestuur (DB) GGD
van 8 december 2021 tot 1 maart 2022
Zienswijzen op de Uitgangpuntennota 2023 indienen
gemeenten
17 februari 2022
Uitgangspuntennota 2023 bespreken.
algemeen bestuur (AB) GGD1
vóór 15 april 2022
voorlopige Jaarrekening 2021 ter informatie aan de raden zenden.
DB GGD
7 april 2022
concept-Programmabegroting 2023 bespreken. concept-Programmabegroting 2023 aan de raden toezenden.
12 april 2022 van 12 april tot 7 juni 2022 7 juli 2022
17 november
AB GGD DB GGD
zienswijzen op conceptgemeenten Programmabegroting 2023 indienen. beslissen over vaststelling Programmabegroting 2023. beslissen over - actualisering van inhoudelijke beleidsprioriteiten 2023 - actualisering van financiële cijfers (op basis productenraming) en Staat van activa (voorgenomen investeringen), beide zonder gevolg voor inwonerbijdragen.
AB GGD
AB GGD
1 Het algemeen bestuur (AB) van GGD NOG bestaat uit de wethouders volksgezondheid van de 22
deelnemende gemeenten. Het AB kiest uit zijn midden een dagelijks bestuur (DB). Hierin hebben zes wethouders zitting en één burgemeester (namens het DB van Veiligheidsregio NOG, met in beide besturen de portefeuille geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio - GHOR). Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
8
4. Kerngegevens begroting 2023 Werkgebied GGD Noord- en Oost-Gelderland
Deelnemende gemeenten en inwoneraantallen 31-12-2021 Aantal deelnemende gemeenten
22
Totaal aantal inwoners
835.111 Midden-IJssel / Oost-Veluwe
Noord-Veluwe
Achterhoek
Elburg Ermelo Harderwijk Nunspeet Oldebroek Putten
23.739 27.260 48.859 28.220 23.931 24.599
Apeldoorn Brummen Epe Hattem Heerde Lochem Voorst Zutphen
165.586 20.888 33.260 12.305 18.979 34.071 24.996 48.327
Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk
27.100 43.850 36.075 58.547 36.349 29.607 39.386 29.177
totaal aantal gemeenten
176.608 6
totaal aantal gemeenten
358.412 8
totaal aantal gemeenten
300.091 8
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
9
Personeelsbestand per 01-01-2022 in vaste dienst
in tijdelijke dienst
Uitzendkrachten
216 162
47 32
1.616 n.v.t
Aantal medewerkers Aantal fte’s
totaal 1.879 194
Totaal lasten en baten begroting 2023 Lasten
€ 21.704.000
Baten
€ 21.732.000
Verdeling totale lasten over programma’s 2023 (x 1.000)
€ 5.449
€ 5.782
Jeugd gezondheid zorg Algemene Gezondheid zorg Kennis en Expertise
€ 350
Inwoner-bijdrage en organisatie projecten Overhead
€ 2.035 € 8.088
Verdeling totale lasten 2023 (x 1.000) € 2.634
€ 1.888
Indirecte Kosten Personeelslasten Overige lasten
€ 17.182
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
10
Verdeling baten 2023 (x 1.000)
€ 8.717 Overige baten Inwonerbijdrage € 13.015
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
11
BESLUIT
Het algemeen bestuur van GGD Noord- en Oost-Gelderland;
BESLUIT:
de Programmabegroting 2023 van GGD Noord- en Oost-Gelderland vast te stellen.
Aldus besloten in de openbare vergadering van 7 juli 2022
drs. J.J. Baardman, directeur publieke gezondheid
C.M. de Waard-Oudesluijs MSc, voorzitter
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
13
BELEIDSBEGROTING 5. Bestuurlijke en beleidsmatige kaders Dit hoofdstuk gaat in op de missie van de GGD en de daaruit voortvloeiende taken. Vervolgens wordt in het kort ingegaan op de door het algemeen vastgestelde Bestuursagenda 2019 – 2023 NOG Gezonder. Daarin staan de prioriteiten voor de GGD in deze bestuursperiode. Tot slot gaan we in op een tweetal belangrijke ontwikkelingen die grote invloed hebben op de beleidsmatige en uitvoerende taken van de GGD: het robuust maken van de GGD en de bestrijding van COVID-19. 5.1.
Gemeentelijke organisatie voor publieke gezondheid
De missie van de GGD luidt: “GGD Noord- en Oost-Gelderland is de gezondheidsdienst van 22 gemeenten. De GGD biedt actief ‘Een gezond houvast’ en bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de inwoners.” De taken van de gemeenten en de GGD op het terrein van de publieke gezondheidszorg staan in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Ook laten gemeenten andere taken door de GGD uitvoeren. Dit zijn taken die aansluiten bij de kerntaken en de deskundigheid van de GGD. De 22 colleges van B en W hebben hun samenwerkingsafspraken vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. 5.2.
Indeling GGD-taken
Gemeenten willen weten welke invloed zij hebben op GGD-taken en hoe zij hierop kunnen sturen. GGD NOG onderscheidt daarom zijn taken volgens het ABCD-model:
A. wettelijke GGD-taken
Taken van gemeenten die zij wettelijk verplicht laten uitvoeren door de GGD: kerntaken uit de Wet publieke gezondheid (Wpg), taken uit de wet Kinderopvang en uit de Wet veiligheidsregio’s.
B. wettelijke gemeentelijke taken Taken die de gemeenten op basis van een wet moeten uitvoeren en die de GGD in hun opdracht kan uitvoeren: bijvoorbeeld jeugdgezondheidszorg op basis van de Wpg, kwaliteitstoezicht, toegang beschermd wonen en maatschappelijke zorg op basis van de Wmo 2015, preventieve activiteiten op basis van de Jeugdwet of lijkschouw op basis van de Wet op de lijkbezorging.
C. autonome gemeentelijke taken Taken die de GGD kan uitvoeren in opdracht van gemeenten. In de praktijk komt dit weinig voor, omdat de gemeentelijke taken meestal in de wet vastliggen.
D. externe taken
Taken die de GGD uitvoert in opdracht van derden, zoals rijksoverheid, politie en burgers, in aansluiting op de kerntaken van de GGD: arrestantenzorg, reizigersvaccinatie, vergunningen tattooshops, publieke gezondheidszorg asielzoekers. In de programma’s onderscheiden wij steeds deze vier soorten taken van de GGD.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
14
5.3.
Bestuursagenda 2019-2013 NOG Gezonder
Het algemeen bestuur (AB) heeft een Bestuursagenda voor de periode 2019 – 2023 vastgesteld. Hierin staan de belangrijkste uitgangspunten en prioriteiten voor de GGD in de jaren 2019-2023. Wij handhaven de benadering van ‘positieve gezondheid’. In de Bestuursagenda 2019 – 2023 NOG Gezonder staan vier prioriteiten: 1. NOG gezondere jeugd 2. NOG gezondere leefomgeving 3. NOG gezonder oud worden 4. NOG gezondere leefstijl Voor alle vier prioriteiten geldt: • Wij sluiten aan bij de landelijke ontwikkelingen en bij het gezondheidsbeleid en de preventieagenda’s van de gemeenten. • Gemeenten dragen bij aan het NOG gezonder laten worden van hun inwoners en aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Door meer te investeren in preventie en gezondheidsbevordering kan gezondheidswinst worden behaald. • Wij besteden specifieke aandacht aan het bereiken van kwetsbare groepen (mensen met een lage sociaaleconomische status, in armoede, laaggeletterdheid, nieuwkomers en psychisch kwetsbare mensen). • Wij zoeken innovatieve strategieën om het bereik en de effecten van gezondheidsprogramma’s te vergroten. Meer informatie is te vinden in de Bestuursagenda NOG Gezonder 2019 – 2023. Uitgaande van deze Bestuursagenda richten wij ons nadrukkelijker op een brede aanpak van gezondheidsvraagstukken, met specifieke nadruk op de vitaliteit en veerkracht van kwetsbare groepen.
De GGD zet met name in op veerkracht en weerbaarheid bij jongeren. De laatste jaren is de psychische en psychosociale ontwikkeling van jongeren hoger op de gemeentelijke agenda gekomen. Ook de bestrijding van COVID-19 laat het belang zien van een gezonde leefstijl en aandacht voor kwetsbare groepen. 5.4.
GGD NOG Robuust
In november 2021 besloot het algemeen bestuur, als afronding van de Takendiscussie over de GGD, in te stemmen met het aanpakken van zeven aandachtspunten van de notitie “Koersnotitie in de praktijk brengen”. In deze koersnotitie zijn verschillende kwetsbaarheden in de GGD-organisatie benoemd. Als bijlage bij de Uitgangspuntennota 2023 is uitgebreide informatie hierover aan de raden van de gemeenten toegezonden. De werktitel voor deze aanpak is: GGD NOG Robuust. Met GGD NOG Robuust speelt de GGD beter in op de vraag van gemeenten, onder andere rondom Medische Milieukunde, en worden vanuit partnerschap afspraken met gemeenten gemaakt over de uitvoering van specifieke taken. Daarnaast worden verbeteringen doorgevoerd op het terrein van dataveiligheid, bedrijfsvoering en communicatie. Tenslotte neemt de GGD maatregelen om goede medewerkers te werven en te binden aan de GGD. Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
15
Ook gaat de GGD samenwerkingsmogelijkheden onderzoeken met Het Service Centrum (samenwerkingsverband met enkele andere GGD’en) op het terrein van ondersteunende dienstverlening. Hetzelfde geldt voor de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland rond crisisbeheersing en facilitaire zaken (huisvesting). Het uitgangspunt is dat de businesscases voor samenwerking voor de kosten van GGD NOG positief zijn. Het besluit van het AB op 18 november 2021 leidt op een aantal onderdelen tot een verhoging van de inwonerbijdrage. In hoofdstuk 6 gaan wij nader in op de financiële gevolgen van GGD NOG Robuust. De GGD monitort en evalueert de uitvoering van de genomen besluiten op kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid. De gemeenten worden hierbij betrokken. Waar nodig vindt bijsturing plaats. 5.5.
Bestrijding COVID-19
COVID-19 beheerst nu, medio 2022, al ruim twee jaar het werk van de GGD. Dit werk bestaat onder meer uit het inrichten van een projectorganisatie, het beantwoorden van vragen, geven van advies, testen, bron- en contactonderzoek, vaccineren, uitvoeren van onderzoek en het bieden van stuurinformatie voor gemeenten en Veiligheidsregio. Ook draagt de GGD samen met de Veiligheidsregio zorg voor de coördinatie van de zorgcontinuïteit. En tegelijkertijd gaat het reguliere werk zoveel mogelijk door, afhankelijk van de mogelijkheden die de coronamaatregelen toelaten. Het is lastig te voorspellen wat de ontwikkelingen zijn; dat vereist lenigheid van de GGD-organisatie, zowel voor wat betreft het op- en afschalen van de capaciteit als voor de advisering. De verwachting is dat we moeten leren leven met de infectieziekte COVID-19. Om de coronabestrijding voor de langere termijn inhoud en vorm te geven, is de GGD in 2022 gestart met het inbedden van de covid-organisatie in de reguliere organisatie. Daar spelen ook landelijke ontwikkelingen een rol, aangezien er ideeën zijn voor het inrichten van een centrale, landelijke functionaliteit voor de uitvoering van infectieziektebestrijding bij crisissen met een landelijke impact. COVID-19 heeft laten zien dat het zin heeft om structureel te werken aan een meer weerbare en vitale bevolking.
Daarbij moet onder andere aandacht zijn voor de maatschappelijke oorzaken van gezondheidsachterstanden en voor leefstijl. Om brede maatschappelijke en individuele gezondheidswinst te behalen is een integrale, langdurige en programmatische aanpak nodig. Als gemeenten en GGD dit willen realiseren is het nodig dat zij vanuit de rijksoverheid de financiële ruimte en slagkracht krijgen om werk te maken van preventie.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
16
6. Voorstel nieuw beleid 2023 In de Uitgangspuntennota 2023 is aangekondigd, dat een tweetal onderwerpen financiële gevolgen hebben voor de inwonerbijdrage voor de gemeenten in 2023. Deze onderwerpen zetten wij hieronder op een rij. Ze vloeien beiden voort uit de besluitvorming van het algemeen bestuur op 18 november 2021. De financiële consequenties van deze voorstellen leggen wij via afzonderlijke begrotingswijzigingen voor aan het algemeen bestuur. De gemeenteraden kunnen hierop vooraf hun zienswijze geven, overeenkomstig artikel 35, lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen. 6.1.
Nieuw beleid: Aanpak van aandachtspunten GGD NOG Robuust
Op 18 november 2021 nam het algemeen bestuur een afrondend besluit over de takendiscussie GGD NOG. Het besluit houdt in dat 7 benoemde aandachtspunten worden aangepakt om een robuustere GGD-organisatie te realiseren. De uitvoering van dit besluit resulteert voor 2023 in een structurele verhoging van de inwonerbijdrage met € 340.000,--. Daarnaast is voor 2023 is een incidentele bijdrage van de gemeenten nodig van € 562.000,--. Dit wordt in de 1e begrotingswijziging 2023 verwerkt. Bij de gemeenten is er draagvlak voor een robuuste GGD. Er komt een plan van aanpak voor de zeven aandachtspunten. De uitvoering van deze aandachtspunten worden gemonitord en geëvalueerd op kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid. Dit doen wij in afstemming met de gemeenten. Waar nodig vindt bijsturing plaats. Onderstaand noemen wij de aandachtspunten nog eens met daarbij de aanpak waarvoor financiering wordt gevraagd: 1. Beter inspelen op de vraag a. ontwikkeling van relatiemanagement en projectmanagement (deels incidenteel) 2. Vanuit partnerschap afspraken maken (Hiervoor wordt geen bijdrage gevraagd). 3. Data: veiligheidsrisico’s wegnemen en gemeenten beter faciliteren met data a. informatieveiligheid b. een ontwikkelprogramma voor informatievoorziening aan gemeenten (incidenteel) 4. Arbeidsmarkt a. een arbeidsmarkttoelage voor bepaalde functies b.
opleidingsplekken voor Artsen in Opleiding tot Specialist 5. Bedrijfsvoering a. professionele inkoopadvisering b. tijdelijke versterking financieel advies en personeel en organisatie (incidenteel)
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
17
6. Communicatie a. versterking team Communicatie 7. Medische Milieukunde a. advisering Medische Milieukunde 6.2.
Jeugdgezondheid Adolescenten
Wij zijn voornemens Jeugdgezondheid Adolescenten vanaf 2023 voor de 21 betrokken gemeenten op te nemen in de inwonerbijdrage. Dit betekent voor 2023 een toevoeging aan de inwonerbijdrage van € 380.000,--. Daar staat een daling tegenover van subsidie/maatwerk bijdrage van € 347.352,--. Hiermee worden de kosten evenwichtig verdeeld over de regio. Vanaf 2015 is in het basispakket jeugdgezondheidszorg opgenomen dat een structureel aanbod moet worden gedaan aan jongeren vanaf 14 jaar. De uitvoering van jeugdgezondheid adolescenten moet door een erkende JGZ-instelling worden gedaan. Het algemeen bestuur van de GGD heeft met het oog hierop op 18 november 2021 ingestemd met het aankondigen in de Uitgangspuntennota 2023, dat jeugdgezondheid adolescenten in 2023 wordt opgenomen in de inwonerbijdrage. Dit wordt in de 2e begrotingswijziging 2023 verwerkt.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
18
7. Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren sluiten aan op de Bestuursagenda Hieronder staan de beleidsindicatoren voor de Programmabegroting. Het zijn beleidsindicatoren die aansluiten bij de Bestuursagenda 2019 – 2023 NOG Gezonder. Naast de algemene inzet voor het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid, noemt de Bestuursagenda 4 prioriteiten: - gezondere jeugd, - gezondere leefomgeving, - gezonder ouder worden, - gezondere leefstijl. De 4 prioriteiten geven nadrukkelijk richting aan de inzet van de GGD. De activiteiten van de GGD weerspiegelen deze ambities. Wij zoeken voor de uitwerking van de Bestuursagenda en voor het behalen van de resultaten samenwerking met lokale en regionale ketenpartners. Lokaal beleid, beleid van ketenpartners en landelijke of regionale ontwikkelingen beïnvloeden de realisatie van de indicatoren. Deze ontwikkelingen liggen grotendeels buiten de invloedssfeer van de GGD. Tenslotte merken wij op, dat COVID-19 gevolgen heeft voor de (psychische) gezondheid van de jeugd en van kwetsbare groepen. Dit beïnvloedt het behalen van een deel van onze resultaten. Beleidsindicatoren gaan over Noord- en Oost-Gelderland De percentages die genoemd worden bij de beleidsindicatoren betreffen cijfers voor de regio Noorden Oost-Gelderland. De cijfers per gemeente zijn niet hetzelfde.
Per regio of gemeente kunnen daarom andere accenten worden gelegd, afhankelijk van de (gezondheids)situatie of van specifieke omstandigheden binnen een gemeente. Beschikbaarheid van de resultaten Significante resultaten zijn vrijwel altijd pas op langere termijn zichtbaar. Daarom is belangrijk om te onderkennen dat de Bestuursagenda en de daaruit afgeleide beleidsindicatoren richting geven aan de langetermijndoelen van de gemeenten en de GGD. De beleidsindicatoren komen daarom ook weer terug in komende programmabegrotingen. Voor de indicatoren zijn ook niet ieder jaar nieuwe resultaten beschikbaar. De resultaten van het beleid worden vooral gemeten via de verschillende GGD-monitors die vierjaarlijks worden afgenomen. Wanneer resultaten uit de monitors beschikbaar komen (dat is in de loop van het jaar volgend op het jaar van uitvoering van de monitor), gebruiken wij ze voor de evaluatie en eventuele bijstelling van beleid. In ieder geval rapporteren we via het jaarverslag van de GGD de resultaten. De resultaten worden voorts gemonitord via de bestuursrapportages. Daarnaast werken wij aan het helder en inzichtelijk maken voor gemeenten van de werkzaamheden en resultaten van de GGD. Dit inzicht laat zien of de activiteiten die de GGD uitvoert voldoende bijdragen aan het bereiken van de gewenste resultaten. Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
19
Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren delen we onderstaand in aan de hand van de vier prioriteiten uit de Bestuursagenda. Een aantal van deze beleidsindicatoren richt zich op de grotere nadruk op de vitaliteit en veerkracht van kwetsbare groepen. De resultaten van de monitor Volwassenen en Ouderen zijn medio 2021 beschikbaar gekomen. De onderstaand vermelde percentages uit die monitor zijn aangepast aan de resultaten hiervan en er zijn nieuwe streefcijfers voor 2024 genoemd. In het geval er nieuwe cijfers zijn, tonen wij in een tabel de ontwikkeling. De resultaten van de Kindermonitor 2021 zijn op het moment van het opmaken van deze programmabegroting nog niet bekend. NOG gezondere jeugd - De vaccinatiegraad van vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma is in Noord- en OostGelderland in 2023 hoger dan de vaccinatiegraad in 2019. o D(K)TP en BMR volledig (10 jaar) gaan van 90,4% in 2019 naar 92% in 2023; o HPV stijgt van 45,6% in 2019 naar 50% in 2023. (Bron: RIVM) -
Het percentage jongeren in Noord- en Oost-Gelderland dat hun gezondheid als goed of zeer goed ervaart is in 2023 92% (2015 89%). (Bron: Jeugdmonitor)
-
Het percentage kinderen in Noord- en Oost-Gelderland met een verhoogde of matig verhoogde kans op psychosociale problematiek is in 2021 20% (2017: 23%). (Bron: Kindermonitor)
-
Het percentage jongeren in Noord- en Oost-Gelderland dat in de categorie ‘normaal’ scoort op het terrein van de psychosociale gezondheid is in 2023 91% (2015: 88%). (Bron: Jeugdmonitor)
NOG gezondere leefomgeving In 2023 zijn met alle 22 gemeenten procesafspraken gemaakt over de dienstverlening van de GGD ten aanzien van advisering over de leefomgeving (bijvoorbeeld initiatieven, vergunningen, omgevingsplannen, omgevingsvisies of programma’s) (Bron: Eigen registratie) -
In 2023 is de GGD bij 20 omgevingsvergunningen, omgevingsplannen of vooroverleggen daarover door gemeenten om een gezondheidsadvies gevraagd. (In de afgelopen jaren waren dit er voor een omgevingsvergunning, planvorming of bestemmingsplanwijziging gemiddeld 7,5 per jaar). (Bron: Eigen registratie)
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
20
NOG gezonder ouder worden - Het percentage volwassen/ouderen dat hun gezondheid als goed of zeer goed ervaart is in 2024 81% (2020: 80%). 2016 Indicator Resultaat
78%
2020 80% 80%
2024 81%
(Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM) -
Het percentage volwassenen/ouderen in Noord- en Oost-Gelderland dat geen of een laag risico heeft op een angststoornis of een depressie is in 2024 53% (2020: 53%). 2016 Indicator Resultaat
56%
2020 58% 53%
2024 53%
(Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM) NOG gezondere leefstijl - Het percentage jongeren in Noord- en Oost-Gelderland dat ooit een hele sigaret of meer heeft gerookt is in 2023 13% (2015: 17%). (Bron: Jeugdmonitor) -
Het percentage jongeren in Noord- en Oost-Gelderland dat de laatste vier weken alcohol heeft gedronken is in 2023 28% (2015: 33%). (Bron: Jeugdmonitor)
-
Het percentage jongeren in Noord- en Oost-Gelderland dat tenminste 5 dagen per week minimaal een uur beweegt is in 2023 60% (2015: 56%). (Bron: Jeugdmonitor)
-
Het percentage volwassenen/ouderen in Noord- en Oost-Gelderland dat rookt of weleens rookt is in 2024 13% (2020: 15%). 2016 Indicator Resultaat
19%
2020 17% 15%
2024 13%
(Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM) -
Het percentage volwassenen/ouderen in Noord- en Oost-Gelderland met matig of ernstig overgewicht is in 2024 52% (2020: 52%). 2016 Indicator Resultaat
52%
2020 50% 52%
2024 52%
(Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM)
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
21
-
Het percentage volwassenen/ouderen in Noord- en Oost-Gelderland dat voldoet aan de norm voor alcoholgebruik is in 2024 43% (2020: 43%). 2016 Indicator Resultaat
40%
2020 --43%
2024 43%
(Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM) (NB Deze indicator is gewijzigd ten opzichte van de Programmabegroting 2022. De norm voor alcoholgebruik is aangepast naar maximaal 1 glas per dag in plaats van maximaal 7 glazen per week. Vandaar dat hiervoor voor het jaar 2020 geen indicator was opgenomen.)
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
22
PROGRAMMAPLAN 8. Programma Jeugdgezondheid 8.1.
Wat willen we bereiken?
De jeugdgezondheidszorg heeft twee verschillende opdrachten. Aan de ene kant ziet en monitort zij kinderen op individueel niveau. Hierdoor is het mogelijk om kinderen in een kwetsbare situatie te signaleren en om daar vervolgens wat mee te doen. Aan de andere kant heeft de jeugdgezondheidszorg een collectieve opdracht. Deze collectieve opdracht is om de gezondheid van de populatie jeugdigen in de gemeenten te bewaken, te beschermen en te bevorderen. De jeugdgezondheid gaat uit van de eigen kracht van gezinnen (ouders en kinderen) en hun omgeving op basis van het concept van positieve gezondheid. 8.2.
Wat gaan we ervoor doen?
A. Wettelijke GGD-taken Gemeenten laten de beleidsadvisering vanuit de jeugdgezondheidszorg uitvoeren door de GGD, in samenhang met de algemene taken van de GGD bij monitoring, signalering en advisering (Wet publieke gezondheid). B. Wettelijke gemeentelijke taken die de GGD uitvoert Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het actief aanbieden van jeugdgezondheidszorg aan alle kinderen en jongeren tot 18 jaar (Wet publieke gezondheid - Wpg). Het Basispakket Jeugdgezondheidzorg geeft aan welke activiteiten beschikbaar moeten zijn (zie het Besluit publieke gezondheid). Dit is uitgewerkt in het landelijk professioneel kader JGZ en landelijke professionele richtlijnen. De uitvoering van de jeugdgezondheidszorg sluit aan op de ontwikkelingen in het sociaal domein. In de regio NOG hebben 21 gemeenten de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg voor 4-18-jarigen opgedragen aan de GGD. De jeugdgezondheidszorg draagt bij aan preventie en jeugdhulp op grond van de Jeugdwet. Op verzoek van gemeenten voert de GGD deze preventieve activiteiten uit. De GGD voert het rijksvaccinatieprogramma (RVP) uit voor de 4-18-jarigen. De uitvoering van het RVP is gekoppeld aan de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg. Voor de doelgroep statushouders (vluchtelingen die in de gemeenten zijn gehuisvest) is bij de uitvoering van de reguliere jeugdgezondheidszorg een extra inspanning van de GGD nodig.
Prioriteiten In het programma Jeugdgezondheid zijn de prioriteiten in 2023: 1. Accent op veerkracht en weerbaarheid bij jongeren Uit de studies blijkt dat de coronacrisis voor veel jongeren een negatieve invloed heeft gehad op de fysieke en mentale gezondheid. Tegelijkertijd laten de studies zien dat jongeren veerkrachtig zijn; in ieder geval in het begin van de crisis. Het is uit nog onduidelijk wat de effecten op de lange termijn zijn. In het algemeen is meer aandacht nodig voor preventie om gezondheidsproblemen te voorkomen en om de jeugd veerkrachtig te maken en houden. En daarbij speciale aandacht te hebben voor kwetsbare groepen. Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
23
Om hier aan tegemoet te komen heeft de GGD een leerlijn veerkracht ontwikkeld, met verschillende activiteiten voor jeugdigen van 4 tot 18 jaar, ouders en docenten. Een deel van deze leerlijn voert de GGD binnen de basistaken uit. Daarnaast kunnen gemeenten extra aanbod afnemen of (bij jeugdgezondheid adolescenten) binnen het basispakket keuzes maken. In 2023 is het streven dat de GGD aan alle scholen de bij hen passende onderdelen van de leerlijn veerkracht heeft aangeboden, en dat 75% van de middelbare scholen het aanbod als onderdeel van Jeugdgezondheid Adolescenten is uitgevoerd. 2. Jeugdgezondheid Adolescenten In het basispakket jeugdgezondheidszorg (JGZ) is opgenomen dat een structureel aanbod moet worden gedaan aan jongeren vanaf 14 jaar. De uitvoering van jeugdgezondheid adolescenten moet bij een erkende JGZ-instelling liggen. Afgesproken is dat gemeenten per (sub)regio de invulling bepalen van de jeugdgezondheid adolescenten in 2023. De GGD sluit hierop aan door met scholen, samenwerkingspartners en gemeenten in gesprek te gaan naar vraag en behoefte. In 2023 is met iedere gemeente een afspraak gemaakt over de uitvoering van Jeugdgezondheid Adolescenten.
8.3.
Wat mag het kosten?
Rekening van baten en lasten per programma
3e begrotings programma Meerjaren Meerjaren Meerjaren wijziging begroting raming raming raming 2022 2023 2024 2025 2026
Jeugdgezondheid Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
1.171 5.421 -4.250 0 0 -4.250
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
1.029 5.449 -4.420 0 0 -4.420
24
9. Programma Algemene gezondheidszorg 9.1.
Wat willen we bereiken?
Het programma Algemene gezondheidszorg bestaat uit een groot aantal verschillende producten. Gemeenschappelijk doel is het bevorderen, bewaken en beschermen van de gezondheid van de bevolking in de regio, met speciale aandacht voor risicogroepen. 9.2.
Wat gaan we ervoor doen?
A. Wettelijke GGD-taken De wettelijke taken in dit programma betreffen de infectieziektebestrijding (waaronder de coronabestrijding), medisch milieukundige zorg, algemene technische hygiënezorg en psychosociale hulp bij rampen (Wet publieke gezondheid). De GGD draagt bij aan de geneeskundige hulpverlening in de regio (GHOR, Wet veiligheidsregio’s). De gemeenten zien toe op de naleving van de kwaliteitseisen voor kinderopvang. Zij wijzen de GGD aan als toezichthouder (Wet Kinderopvang). Voor de doelgroep statushouders (vluchtelingen die in de gemeenten zijn gehuisvest) is bij de uitvoering van reguliere taken een extra inspanning van de GGD nodig. Daarbij gaat het vooral om infectieziektebestrijding, seksuele gezondheid en gezondheidsbevordering (Wet publieke gezondheid). B. Wettelijke gemeentelijke taken die de GGD uitvoert De GGD voert de lijkschouw uit voor de gemeenten, als onderdeel van de forensische geneeskunde (Wet op de lijkbezorging). Een groot aantal gemeenten in Noord- en Oost-Gelderland heeft de GGD belast met het kwaliteitstoezicht op de uitvoering van de maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015), op basis van een overeenkomst. In opdracht van een aantal gemeenten voert de GGD taken uit voor toegang beschermd wonen en maatschappelijke zorg (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015).
De GGD voert voor een aantal gemeenten Verkennend Onderzoek uit in het kader van de Wet verplichte GGZ. D. Taken die de GGD in opdracht van derden uitvoert. De GGD verzorgt reizigersadvisering en -vaccinaties voor burgers. Het ministerie van VWS heeft de GGD belast met de inspectie en vergunningverlening voor het aanbrengen van tatoeages en piercings (op basis van de Warenwet). De GGD ontvangt van VWS een subsidie voor de uitvoering van aanvullende seksuele gezondheidszorg. De GGD ontvangt via de subsidieregeling PrEP een subsidie voor de medische begeleiding bij het gebruik van PrEP door een specifieke doelgroep met een verhoogd risico op hiv. De GGD voert de arrestantenzorg en forensisch medisch onderzoek uit voor politie en justitie, als onderdeel van de forensische geneeskunde. In opdracht van het RIVM voert GGD NOG de Doetinchemstudie uit, een langlopende cohortstudie (bevolkingsonderzoek).
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
25
De GGD voert de publieke gezondheidszorg asielzoekers uit op basis van een landelijke overeenkomst met het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA).
Prioriteiten Voor het programma Algemene gezondheidszorg zijn de prioriteiten in 2023: 3. COVID-19-bestrijding De afgelopen twee jaar is op een groot aantal manieren invulling gegeven aan de COVID-19bestrijding. Het is lastig te voorspellen wat de ontwikkelingen zijn, maar we gaan ervan uit dat COVID-19 aandacht blijft houden. Onder voorbehoud van landelijke besluitvorming, heeft de GGD in 2023: 1. invulling gegeven aan de opdracht om de COVID-bestrijding vorm te geven. 2. de integratie van de COVID-projectorganisatie in de reguliere organisatie gerealiseerd. 4. Medische Milieukunde We voorzien een toename in de vragen van gemeenten en inwoners op het terrein van medische milieukunde. Dit komt onder meer door de verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet en de opkomst van diverse nieuwe uitdagingen in de leefomgeving. Wij werken met gemeenten aan concrete werkafspraken. In 2023 is duidelijk welke dienstverlening de gemeenten van de GGD kunnen ontvangen. 5. Toezicht Kinderopvang Vanaf 2022 worden landelijk meer middelen beschikbaar gesteld om het toezicht en de handhaving op de gastouderopvang te intensiveren. In 2022 kunnen gemeenten en GGD’en deze uitbreiding in gang zetten. Daarnaast wordt met ingang van 2022 de flexibilisering van de inspectieactiviteit ingevoerd. Dat houdt in dat gemeenten en GGD’en met elkaar in overleg moeten over welke keuzes gemaakt moeten worden.
In 2023 zijn met gemeenten afspraken gemaakt over de inzet van de GGD op de intensivering van het toezicht en de handhaving op de gastouderopvang en over de onderwerpen die bij de reguliere inspecties moeten worden geïnspecteerd.
9.3.
Wat mag het kosten?
Rekening van baten en lasten per programma
3e begrotings programma Meerjaren Meerjaren Meerjaren wijziging begroting raming raming raming 2022 2023 2024 2025 2026
Algemene Gezondheid Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
56.670 47.787 8.883 0 0 8.883
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
6.948 8.088 -1.140 0 0 -1.140
26
10. Programma Kennis- en Expertise 10.1.
Wat willen we bereiken?
De GGD ondersteunt gemeenten bij beleidsvorming en beleidsuitvoering. Dit gebeurt door het bieden van inzicht in de gezondheidssituatie van de inwoners van de gemeenten, integraal beleidsadvies en advies over gebruik van effectief gebleken interventies die leiden tot verbetering van leefstijl en gezonder gedrag van de bevolking. 10.2.
Wat gaan we ervoor doen?
A. Wettelijke GGD-taken
De gemeenten laten een aantal taken voor de publieke gezondheid (het onderzoek van de gezondheidssituatie van de bevolking [epidemiologische analyse], beleidsadvisering, bijdragen aan preventieprogramma’s en gezondheidsbevordering en preventieve ouderengezondheidszorg) uitvoeren door de GGD (Wet publieke gezondheid).
C. Autonome gemeentelijke taken die de GGD in opdracht van de gemeenten uitvoert Academische werkplaats AGORA, een samenwerkingsverband met Wageningen University & Research centre, voert onderzoeken uit voor gemeenten, die deels boven de afgesproken basistaken uitgaan en afzonderlijk worden bekostigd. Dit geldt ook voor het Evaluatiebureau publieke gezondheid, dat voortkomt uit Agora. Prioriteiten Voor het programma Kennis en Expertise zijn de prioriteiten in 2023: 6. NOG Gezondere leefstijl Wij zetten in op de prioriteiten van het Nationaal Preventieakkoord 2018 (roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik); hieraan wordt zeer waarschijnlijk mentale gezondheid als thema toegevoegd. De landelijke nota gezondheidsbeleid 2020 – 2024 pleit voor een brede aanpak van gezondheid. In 2023 geeft de GGD in alle drie subregio’s input aan lokale of regionale preventieakkoorden, waarbij ingezet wordt op een brede programmatische aanpak. 7. Aansluiten bij informatiebehoefte gemeenten De Koersnotitie bevat de ambitie dat de GGD snel toegepaste informatie kan leveren aan gemeenten (zie de AB-besluiten van 8 juli en 18 november 2021).
Beoogd wordt de opgedane inzichten en ervaringen vanuit de COVID19 informatievoorziening te bestendigen en toe te passen op andere werkvelden Om deze rol te borgen worden de samenwerking met regionale (kennis)partners en de deskundigheid binnen de GGD versterkt. In 2023 geeft de GGD uitvoering aan een tweejarig ontwikkelprogramma om de informatievoorziening te verbeteren.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
27
8. Aandacht voor kwetsbare groepen De coronapandemie heeft het belang laten zien van een gezonde leefstijl en aandacht voor kwetsbare groepen. In 2023 heeft de GGD samen met gemeenten en samenwerkingspartners bepaald welke inzet c.q. welk aanbod er vanuit de GGD is voor kwetsbare groepen in de samenleving. 10.3.
Wat mag het kosten?
Rekening van baten en lasten per programma
3e begrotings programma Meerjaren Meerjaren Meerjaren wijziging begroting raming raming raming 2022 2023 2024 2025 2026
Kennis & Expertise Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
729 2.100 -1.371 28 0 -1.399
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
544 2.035 -1.491 28 0 -1.519
544 2.147 -1.603 28 112 -1.519
544 2.035 -1.491 28 0 -1.519
544 2.035 -1.491 28 0 -1.519
28
11. Inwonerbijdrage en organisatieprojecten 11.1.
Wat willen we bereiken?
In dit programma hebben wij de kosten en opbrengsten opgenomen van: organisatie-ontwikkelingstrajecten binnen de GGD nog te realiseren, niet gespecificeerde omzet van plusopdrachten de inwonerbijdrage van gemeenten voor de uitvoering de basistaken van de GGD. 11.2.
Wat gaan we ervoor doen?
A. Wettelijke GGD-taken De colleges van burgemeester en wethouders van gemeenten in een veiligheidsregio, treffen een gemeenschappelijke regeling voor de instelling en instandhouding van een regionale gezondheidsdienst in die regio (Wet publieke gezondheid). De wet schrijft voor dat de gemeenten een aantal taken voor de publieke gezondheid laten uitvoeren door de GGD. Prioriteiten 9. GGD NOG Robuust GGD NOG Robuust wordt projectmatig aangepakt en separaat gemonitord en geëvalueerd. Voor het programma inwonerbijdrage en organisatieprojecten zijn de prioriteiten voor 2023 die uit GGD NOG Robuust voortkomen: 1. In 2023 heeft de GGD een programma uitgevoerd om beter in te spelen op de behoefte van de gemeenten en hun inwoners. Hiervoor brengt de GGD relatie- en projectmanagement tot stand en hebben relatiemanagers structureel contact met de gemeenten en andere stakeholders. 2. Er zijn meerjarige afspraken gemaakt met gemeenten over Toezicht Wmo, Seksuele Gezondheid en Jeugdgezondheid Adolescenten (zie ook prioriteit 2 bij het programma Jeugdgezondheid). 3. Er is duidelijkheid over het resultaat van de businesscase van intensivering van de samenwerking met Het Service Centrum en de Veiligheidsregio NOG. 11.3.
Wat mag het kosten?
Rekening van baten en lasten per programma
3e begrotings programma Meerjaren Meerjaren Meerjaren wijziging begroting raming raming raming 2022 2023 2024 2025 2026
Inwonerbijdrage en projecten Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
12.623 737 11.886 0 458 12.344
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
13.159 350 12.809 0 0 12.809
13.159 350 12.809 0 0 12.809
13.159 350 12.809 0 0 12.809
13.159 350 12.809 0 0 12.809
29
12. Overhead 12.1.
Wat willen we bereiken?
Een onderdeel van het programma Overhead is bestuursondersteuning. Het doel van de bestuursondersteuning is om het GGD-bestuur en de gemeenten in positie te brengen voor het besturen van de GGD. Dit betreft: 1. advisering en ondersteuning voor de bestuurlijke besluitvorming, en 2. het agenderen en oppakken van maatschappelijke en bestuurlijke vraagstukken op het gebied van de publieke gezondheid. 12.2.
Wat gaan we ervoor doen?
Prioriteiten Voor het programma Overhead zijn de prioriteiten in 2023: 10. Nieuwe Bestuursagenda 2023 – 2027 Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 is een nieuw algemeen bestuur aangetreden. Het algemeen bestuur bepaalt de koers en de prioriteiten van de GGD. Deze legt het bestuur vast in de bestuursagenda. Samen met de gemeenten werkt de GGD deze prioriteiten verder uit. In 2023 stelt het algemeen bestuur een nieuwe bestuursagenda voor de periode 2023 – 2027 vast. 11. Informatievoorziening aan raden De GGD laat zich graag uitnodigen door raden c.q. raadscommissies van de gemeenten om toelichting te geven over het beleid van en taakuitvoering door de GGD. Het streven is dat de GGD in 2023 bij meer dan 15 (minimaal 75%) bijeenkomsten van raden of raadscommissies aanwezig is geweest.
Rekening van baten en lasten per programma
3e begrotings programma Meerjaren Meerjaren Meerjaren wijziging begroting raming raming raming 2022 2023 2024 2025 2026
Overhead Baten Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Dotatie reserve Onttrekking reserve Gerealiseerd resultaat
51 15.629 -15.578 0 0 -15.578
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
52 5.782 -5.730 0 0 -5.730
30
PARAGRAFEN 13. Paragrafen Op basis van artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat deze begroting drie paragrafen met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten: weerstandsvermogen en risicobeheersing (inventarisatie weerstandcapaciteit, inventarisatie risico’s en beleid) financiering (treasurybeleid) bedrijfsvoering (bedrijfsprocessen om de beleidsdoelstellingen te realiseren en de sturing en beheersing daarvan) De andere paragrafen uit artikel 9 zijn niet van toepassing voor GGD Noord- en Oost-Gelderland. Dit geldt ook voor de paragraaf verbonden partijen. De GGD kent ook geen verbonden partijen in de zin van de wet, d.w.z. waar de GGD bestuurlijke invloed en financieel belang heeft. 13.1.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Inleiding In deze paragraaf geven wij weer hoe robuust de financiële positie is. Het weerstandsvermogen is het vermogen van GGD NOG om financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat de continuïteit van de GGD in gevaar komt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van de relatie tussen: de weerstandscapaciteit, d.w.z. de middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten te dekken, en alle risico’s waarvoor geen specifieke maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie. In het kader van de vernieuwing van de BBV is een uniforme basisset financiële kengetallen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing voorgeschreven. Voor GGD NOG zijn de onderstaande kengetallen van toepassing: Netto Schuldquote: de netto schuld gedeeld door de totale inkomsten, Solvabiliteit: eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen, Structurele exploitatieruimte: het structurele exploitatiesaldo in percentage van de totale baten. Kengetal Netto schuld quote Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte
realisatie 2021
begroot 2022
begroot 2023
-2,3% 22,2% 0,1%
-1,8% 46,3% 0,0%
-5,6% 47,0% 0,0%
Weerstandscapaciteit en risico’s Het algemeen bestuur heeft op 22 november 2018 de onderstaande risico’s als belangrijkste risico’s voor de GGD in het kader van het risicomanagement vastgesteld.
Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
31
1.
2.
3.
inhoudelijke risico’s en risico’s met betrekking tot opbrengsten: a. wijziging wetgeving b. uitbraak infectieziekte/tbc c. gemeenten laten taken niet door de GGD uitvoeren d. omzetdaling/minder opdrachten e. morele verplichting voor uitvoering van taken die niet kostendekkend zijn risico’s vanwege personele omstandigheden: a. ziekteverzuim boven 4% b. WW-verplichting c. arbeidsmarktkrapte/leeftijdsopbouw risico’s vanuit de bedrijfsvoering: a. begrotingsoverschrijding b. technologische ontwikkeling
Deze risico’s zijn gekwantificeerd voor de bepaling van het weerstandsvermogen. Voor de inwonerbijdrage Jeugdgezondheid worden de gemeenten geacht zelf een reserve aan te houden. Bij eventueel uittreden komt er een frictiebijdrage die de kosten voor de andere gemeenten dekt. Risico’s Om het benodigde weerstandsvermogen te bepalen hanteren wij als definitie van een risico: een gebeurtenis of omstandigheid met mogelijk nadelige financiële gevolgen voor de organisatie. Beleid weerstandscapaciteit en de risico’s Percentage weerstandscapaciteit Berekening percentage weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit (materieel gezien) Voorstel tot storting bij jaarrekening 2021 Stand weerstandsvermogen bij GGD na stortingsvoorstel Weerstandsvermogen aan te houden bij de GGD per 31-12-2018 Percentage weerstandscapaciteit
31-12-2021 1.618.000 0 1.618.000 1.629.000 99%
Benodigd weerstandsvermogen structurele exploitatierisico’s Omschrijving risico 1 Inhoudelijke risico's en risico's met betrekking tot opbrengsten 2 Risico's vanwege personele omstandigheden 3 Risico's uit bedrijfsvoering Totaal risico kans dat risico's zich gelijk voordoen Totaal risico GGD NOG af post onvoorzien in exploitatie aan te houden weerstandsvermogen
in € 1.644.000 2.392.000 806.000 4.842.000 50% 2.421.000 792.000 1.629.000
De berekening van het benodigd weerstandsvermogen is gemaakt op basis van de realisatie van 2021 waarbij rekening is gehouden met de invloed van COVID-19. Het percentage weerstandscapaciteit is Programmabegroting 2023 – GGD Noord- en Oost-Gelderland - CONCEPT
32
99%. In euro’s is het weerstandsvermogen € 11.000 te laag. Wij stellen voor om geen dotatie aan de algemene reserve te doen. 13.2.
Financiering
Inleiding Deze paragraaf omvat de beleidsvoornemens voor het risicobeheer van de financieringsportefeuille. De financieringsparagraaf geeft kaders voor het transparant maken en daarmee voor het sturen, beheersen en controleren van de financieringsfunctie. Het algemeen bestuur van de GGD heeft een Treasurystatuut vastgesteld waarin de volgende uitgangspunten zijn vastgelegd. zoveel mogelijke interne financiering een risicomijdende gedragslijn rekening houdend met deze randvoorwaarden, het optimaliseren van de renteresultaten. Schatkistbankieren en financiering De Wet schatkistbankieren schrijft voor dat de decentrale overheden, waaronder de GGD, al hun overtollige liquide middelen en beleggingen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Daarmee zijn de mogelijkheden om de renteresultaten te optimaliseren uitgeput. Wij verwachten dat het ook in 2022 niet nodig is externe financieringsmiddelen aan te trekken. De GGD kan volledig gebruik maken van interne financiering. Kapitaalgoederen De kapitaalgoederen van de GGD betreffen medische apparatuur, kantoorinventaris, ICT- en telefoniemiddelen. De rekening 2021 heeft per 31-12-2021 een boekwaarde van kapitaalgoederen van afgerond € 0,7 miljoen. Door de bestrijding van COVID-19 heeft GGD NOG veel extra personeel ingezet. Deze medewerkers hebben laptops, telefoons, bureaustoelen etc. nodig.