361698 Eindrapportage evaluatie gebiedsgericht werken gemeente Epe

Van gebiedsgerichte visie naar gebiedsgericht werken Integrale evaluatie van Gebiedsgericht Werken in de gemeente Epe

POWEREDBY PURPOSE

Colofon Dit rapport is uitgegeven door Purpose in opdracht van de gemeente Epe

Publicatie: oktober 2021 Onderzoeksteam: Jonathan Fink-Jensen en Sander Spinder

Voor meer informatie neem contact op met: ▪ Marlies Hombergen (marlies.hombergen@epe.nl) ▪ Sander Spinder (s.spinder@purpose.nl)

2

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

3. Inwonersperspectief

2. Visie en beleid

1. Aanleiding en aanpak

0. Managementsamenvatting

Hoofdstuk

Gemeentelijke organisatie onvoldoende ingericht om regierol uit te voeren

Inwoners zijn actief in de buurt, maar zijn ontevreden over of onbekend met ondersteuning

Visie is breed gedragen maar doorontwikkeling is stilgevallen na 2019

Brede evaluatie van gebiedsgericht werken en onderliggende beleidsinstrumenten

Gebiedsgericht Werken in de gemeente Epe is ‘work in progress’

Samenvattende titel

28

21

18

13

4

Pg.

Inhoudsopgave

4. Organisatie en inrichting

33

44

Potentie niet benut door gebrek aan regie en onduidelijke rolverdeling

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

5. Beleidsinstrumenten 6. Bijlagen

3

0. Managementsamenvatting

4

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Managementsamenvatting

Gebiedsgericht Werken in de gemeente Epe is work in progress Gebiedsgericht werken is in opkomst in Nederland

Samenlevingsopbouw en het nauw verwante wijk- of gebiedsgerichte werken is (weer) in opkomst: gemeenten en partners werken actief aan het centraal stellen van de behoeften van bewoners binnen hun eigen leefomgeving.1 Deze werkwijze vereist een grote omslag voor gemeenten, partners én inwoners; de ontwikkeling en implementatie kosten tijd.

Gebiedsgericht werken is in de gemeente Epe al sinds 2011 in ontwikkeling

In de gemeente Epe zijn grote stappen gezet sinds er in 2011 een start werd gemaakt met wijkwandelingen. In 2016 is er een gezamenlijke visie ontwikkeld: het resultaat van samenwerking tussen gemeente, partners, inwoners. Er zijn 6 beleidsinstrumenten in het leven geroepen: gebiedsregisseurs, gebiedsopgaven, de Goed-voor-Elkaar subsidieregeling, EpeDoet!, Buurtmaken en Wijksteunpunten.

Evaluatieonderzoek is een nieuw, kritisch ijkpunt

Deze evaluatie is een meetmoment om de voortgang vast te stellen. De uitkomsten van de evaluatie zijn kritisch: de visie uit 2016 is nog steeds breed gedragen bij inwoners, partners en de gemeente maar de doorontwikkeling is na 2019 grotendeels stil komen te liggen. Verschillende knelpunten uit 2018, waaronder integraal werken en de beperkte bekendheid van gebiedsregisseurs, zijn niet opgelost. Er is onduidelijkheid en verschil in verwachting over de rol van gebiedsregisseurs. En door de coronapandemie en personele wisselingen bij gemeente en uitvoeringspartners zijn initiatieven en overleggen (tijdelijk) stilgevallen. Er is daarom behoefte aan stevigere regievoering vanuit de gemeente.

Er is breed draagvlak voor doorontwikkeling maar de verwachtingen moeten wel gelijkgesteld worden

Bewoners zijn actief betrokken bij hun buurt of willen dat zijn. Partners hopen dat er nieuw leven wordt geblazen in stilgevallen overlegstructuren. En in de gemeente wordt het belang van gebiedsgericht werken onderstreept. Ondanks tekortkomingen in de uitvoering omarmen inwoners, partners en de gemeente de visie uit 2016 en is er breed draagvlak voor doorontwikkeling. In de tussentijd is de wereld wel veranderd: afgelopen jaren is de focus op inwonerparticipatie toegenomen binnen de gemeente en inwoners zelf zijn communicatiever geworden richting de overheid. Deze trend heeft gevolgen voor de dienstverlening van de gemeente aan inwoners en voor de taakstelling van uitvoeringspartners.

Aanbevelingen gericht op quick wins, gedeeld beeld van taakopvatting en doorontwikkeling op langere termijn

5

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Stel een plan van aanpak op waarin wordt vastgesteld hoe de gemeente vervolg geeft aan de resultaten van dit onderzoek. Onderneem op de korte termijn acties om de visie beter in te bedden in de gemeente en om stilgevallen overleggen met partners nieuw leven in te roepen. Creëer een eenduidig beeld van de rol van gebiedsregisseurs en andere uitvoeringspartners. Voor de lange termijn zijn er verschillende ontwikkelscenario’s: 1) versterken huidige inrichting, 2) inzetten op integrale werkwijze, of 3) een gekantelde organisatie. 1 Zie bijvoorbeeld: Movisie (2021), De terugkeer van de samenlevingsopbouw; Platform31 (2021), Organisatievormen in het wijkgericht werken

Managementsamenvatting

Gemeente, inwoners en partners omarmen gezamenlijke visie maar zijn kritisch over de uitvoering

Betrokkenen vinden dat de gemeente denkt vanuit kaders en beperkingen Inwoners vinden dat ze weinig invloed hebben op de eigen leefomgeving. In 2019 scoren inwoners de betrokkenheid en oplossingsgerichtheid van de gemeente met een 4,56 (uit 10).1 In 2021 vinden inwoners dat er te weinig met hun input wordt gedaan.2

…maar wordt in de praktijk anders ervaren

GGW is een wijze van werken waarbij de behoefte van de bewoner centraal staat

Beperkte ruimte en onbekendheid ondersteuning inwonerinitiatieven 20-30% van de inwoners geeft aan ondersteuning te willen bij initiatieven maar dit niet te ontvangen.3 Slechts 14% van de inwoners is bekend met de gebiedsregisseurs in 2021, t.o.v. 33% in 2018. Slechts 10% van de inwoners kent de Goed-voor-Elkaar regeling.

Visie op papier wordt breed omarmd…

De bewoner wordt gestimuleerd en ondersteund om eigen initiatieven te ontplooien

Strategische samenwerking niet optimaal Strategisch overleg tussen de gemeente en partners is stilgevallen. De gebiedsopgaven zijn vooral op operationeel niveau opgesteld. De opgaven worden niet ervaren als gezamenlijke opgaven van inwoners, partners en de gemeente.

1.

3.

Door de aanwezige vrijwilligers en professionele partijen wordt binnen een gebied goed samengewerkt en hierdoor ontstaat lokaal maatwerk

Leefbaarheid is hoog Inwoners scoren de leefomgeving in 2019 gemiddeld met een 8,07.1 22% van de inwoners vond wel dat de buurt (enigszins) achteruit was gegaan in voorbije jaren.

2.

4.

GGW is gericht op het behoud of verbeteren van de leefbaarheid binnen het gebied

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Uitgelicht: verschillende verwachtingen met betrekking tot de rol van gebiedsregisseurs Gebiedsregisseurs hebben een centrale taak bij het opbouwen van netwerken en het opstellen en realiseren van gebiedsopgaven. Maar de gemeente (als opdrachtgever) en uitvoeringspartners Koppel Swoe en MEE hebben andere verwachtingen over de invulling van de functie. Waar gebiedsregisseurs zich nu richten op het oppakken van inwonerssignalen, is er vanuit de gemeente behoefte aan (strategisch) omgevingsmanagement. Er is verschil van inzicht of regisseurs op de hoogte moeten zijn van gemeentelijk beleid. Vanuit de Afdeling Ruimte is er behoefte aan regisseurs met kennis van het fysieke domein. Uitvoeringspartners, op hun beurt, hebben het idee dat de beoordeling van hun werk regelmatig afwijkt van de oorspronkelijke opdracht. 1 Burgerpeiling (2019) 6 2 Zie hoofdstuk ‘Inwonersperspectief’. Gebaseerd op interviews en open antwoorden EpeSpreekt! (2021) 3 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem; Epe Spreekt! (2018), Toegang tot werk, inkomen, (jeugd)zorg en welzijn, Movemtem

Managementsamenvatting

Organisatie en inrichting

Potentie beleidsinstrumenten onbenut • Uitgebreide set instrumenten aanwezig voor uitvoering en ondersteuning visie • Onduidelijkheid en verschil van verwachting m.b.t. rollen en kaders, m.n. bij regisseurs

Beleidsinstrumenten

Klik hier

Peilmoment 2021: visie onvoldoende ingebed in gemeentelijke organisatie, regierol onvoldoende opgepakt Visie Gebiedsgericht Werken

Behoefte aan steviger regie vanuit gemeente • Visie niet ingebed in gemeentelijke organisatie • Gebrek aan continuïteit na 2019 door coronapandemie en hoog verloop ambtenaren en gebiedsregisseurs

Visie is breed gedragen, maar er is onduidelijkheid over de praktische uitvoering • Gemeente, partners en inwoners hebben samen een visie ontwikkeld die nog steeds breed gedragen is • Doorontwikkeling na 2019 stilgevallen door personele wisselingen en uitbraak coronapandemie

Beleid en doelstellingen Visie is niet vertaald in beleid • 6 beleidsinstrumenten maar geen integraal beleid op GGW • Geen concrete doelstellingen • Geen structurele monitoring

Inwonersperspectief

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Inwoners zijn actief in de buurt, maar niet alle inwoners ontvangen gewenste ondersteuning • Inwoners ervaren leefomgeving als prettig, groot potentieel inwoners die actief en betrokken (willen) zijn • Er is een groep inwoners die wel ondersteuning wil bij initiatieven en activiteiten maar dit niet ontvangt • Bekendheid en gebruik van ondersteuning gebiedsregisseurs en Goed-voor-Elkaar regeling is laag 7

Aanbevelingen

Gebiedsgericht werken doorontwikkelen waardoor de leefbaarheid in de gemeente (verder) toeneemt. De visie operationaliseren zodat gemeente, partners en inwoners de visie dragen en uitvoeren

Stel een Plan van Aanpak op voor de doorontwikkeling van gebiedsgericht werken Wat

2

Inrichtingsmodel

3

Stel een plan van aanpak op voor vervolg en communiceer transparant

Hoe

1

Gedeeld beeld

Verkennen van ontwikkelscenario’s*

Verankeren van GGW in beleidsplannen

Beleid

4

• Stel een plan van aanpak op waarin procesmatig wordt vastgesteld hoe en wanneer de gemeente vervolg geeft aan de resultaten van dit onderzoek. Neem onderstaande elementen op in het plan • Gebruik gebiedsgericht werken als instrument om het broze vertrouwen van inwoners in de gemeente te herstellen, door transparant over de uitkomsten van het evaluatieonderzoek te communiceren. Neem betrokkenen mee in de uitkomsten én in het plan van aanpak

Quick Wins

Creëren eenduidig beeld van gewenste taakopvatting gebiedsregisseurs*

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Doorvoeren verbeterpotentieel op de korte termijn*

* Uitgewerkt op volgende pagina’s

8

Aanbevelingen – Quick Wins

Interne organisatie

Pak de regierol

Samenwerking partners

1

Quick Wins

Bed visie in de gemeentelijke organisatie in

Richt overlegstructuur opnieuw in ➢ Start strategisch overleg met maatschappelijke partners opnieuw op. Gebruik dit overleg o.a. om de gebiedsopgaven in gezamenlijkheid vast te stellen en te monitoren. Inventariseer wensen voor meer strategische opgaven op de middellange termijn (3-5 jaar) ➢ Start het uitvoerend (‘brede’) overleg in de gebieden opnieuw op om signalen uit de wijk te monitoren en taken te verdelen

Quick Wins om de visie in te bedden en regierol te pakken

Versterk integraal werken ➢ Organiseer structurele overleggen tussen de afdelingen Samenleving en Ruimte om plannen af te stemmen ➢ Organiseer structurele overleggen tussen de gebiedsregisseurs, contactambtenaren GGW en het Coördinatiepunt Leefbaar en Veilig om signalen uit te wisselen ➢ Richt gebiedsgerichte rapportages in, bv. op basis van de geactualiseerde gebiedsopgaven

Zet monitoring en evaluatiestructuur op ➢ Bepaal doelstellingen per beleidsinstrument. Breng de doelstellingen van individuele beleidsinstrumenten samen in één integraal overzicht ➢ Maak resultaatafspraken met (uitvoerings)partners en monitor deze afspraken

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktoberr 2021

Breng gebiedsgericht werken breder onder aandacht ➢ Organiseer bijeenkomsten om medewerkers op de hoogte te brengen van de visie en te bespreken hoe om te gaan met inwonerinitiatieven. Bespreek met de medewerkers de rol van de gemeente bij de voorliggende gebiedsopgaven ➢ Koppel gebiedsregisseurs aan een vast aanspreekpunt bij de afdeling Ruimte. Monitor de pilot met de Omgevingsmanager op de afdeling Ruimte en zorg voor goede opvolging

9

Aanbevelingen – Gedeeld beeld

Eenduidige taakopvatting gebiedsregisseurs

Creëer een gemeenschappelijk beeld van de gewenste taakopvatting van gebiedsregisseurs

2

Gedeeld beeld

Stel vast wat de huidige taakopvatting van gebiedsregisseurs is (ist) en wat de gewenste opvatting is (soll). Leg vast hoe operationeel of strategisch de functie ingevuld moet worden en wat de verantwoordelijkheden zijn op het gebied van sociaal domein en het fysieke domein. Neem daarbij ook nieuwe ontwikkelingen m.b.t. de gemeentelijke dienstverlening richting inwoners en de omgevingswet in overweging.

Besluit of gebiedsregisseurs intern of extern belegd worden

Inbesteding

Maak vervolgens de afweging om de functie uit te besteden aan partners of binnen de gemeente zelf te beleggen. Beide opties hebben hun eigen voor- en nadelen en vereisen andere competenties van de gemeente en van de gebiedsregisseurs.

Uitbesteding

Regisseurs organiseren interne cultuurverandering

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktoberr 2021

• Werving medewerkers en interne teamontwikkeling • Begeleiding transitie met behoud (en versterking) van goede verstandhouding met partners

• Regisseurs hebben collegiaal contact met gemeentelijke afdelingen en kunnen makkelijker draagvlak organiseren • Regisseurs maken onderdeel uit van interne organisatie en zijn op de hoogte van gemeentelijke beleidskaders • Het mandaat van gebiedsregisseurs kan makkelijker vergroot worden, bv. voor gebiedsbudgetten en uitvoering opgaven

Gebiedsregisseurs zijn in dienst van de gemeente. Ze zijn verantwoordelijk voor het inbedden van de visie in de gemeentelijke organisatie2

Partners maken direct onderdeel uit van werkwijze verantwoordelijk voor het opstellen en realiseren van gebiedsopgaven

Omschrijving Gebiedsregisseurs zijn in dienst van uitvoeringspartners. Partners zijn Voordelen • Regisseurs kunnen vanuit een onafhankelijke positie relaties opbouwen met inwoners en partners • Partners ervaren een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de realisatie van gestelde gebiedsopgaven • Regisseurs zijn via hun organisatie nauw betrokken bij de uitvoering van wijksteunpunten, welzijnswerk en EpeDoet!1 Rol gemeente • Contractering en regievoering: resultaatafspraken en aansturing vanuit de gemeente • Sparringspartner: contactpersoon voor regisseurs op gemeentelijke afdelingen voor inhoudelijk overleg en organisatie intern draagvlak 1 In theorie is een additioneel voordeel van uitbesteding dat partners binnen de organisatie kennis en 10 expertise uit andere gemeenten in kunnen brengen. De huidige uitvoeringspartners hebben (nog) geen ervaring opgedaan in andere gemeenten dan Epe 2 In de Gemeente Meppel organiseren wijkregisseurs informatiesessies op de afdelingen. Daarnaast zijn ze betrokken bij beleidsvorming van de afdelingen en het meedenken met concrete casuïstiek

Aanbevelingen - Inrichtingsmodel

3

Inrichtingsmodel

Ontwikkelingsscenario’s inrichtingsmodel op de lange termijn Verken ontwikkelingscenario’s voor de langere termijn

Bestuur en politiek

Beleid en doelen per instrument. Gebiedsopgaven niet vertaald naar gemeentelijk beleid

Wethouder met GGW in portefeuille

De ingeslagen weg uit 2016 wordt doorgezet. Knelpunten worden binnen het huidige model opgelost.

Versterken huidige inrichting

1

GGW onderdeel Samenleving en Ruimte. Brede gebiedsteams voorgezeten door regisseurs, aangestuurd door stuurgroep vanuit gemeente en partners

Integraal beleidsdocument brengt beleidsinstrumenten samen met sociale en fysieke beleidsdoelen

Wethouder met GGW in portefeuille

De ingeslagen weg uit 2016 wordt doorontwikkeld. Afdelingen binnen de gemeente gaan nauwer samenwerken.

Doorontwikkeling

2

Continue afstemming ambtenaren en gebiedsteams. Monitoring per gebied, sectorale plannen samengevoegd

Aparte afdeling GGW. Brede gebiedsteams (als in 2) hebben bovendien eigen budget en mandaat om gebiedsopgaven op te pakken2

Gebiedsopgaven opgenomen in gemeentelijk beleid en vice versa

Gebieden verdeeld onder wethouders

Een aparte afdeling GGW zorgt ervoor dat gebiedsopgaven en gemeentelijk beleid samenvallen.

Gekantelde gemeente1

3

Voor de langere termijn zijn verschillende scenario’s denkbaar. Verken de scenario’s om te besluiten welk inrichtingsmodel gehanteerd wordt.

Beleid en doelen

GGW onderdeel Samenleving en Ruimte, contactambtenaar voor gebiedsregisseurs op beide afdelingen

Overleg gelijk aan 1. Sectorale plannen Ruimte en Samenleving structureel afgestemd per gebied

Communicatie

Interne werkprocessen

Organisatie

Structureel overleg Samenleving en Ruimte, incl. Coördinatiepunt Leefbaar en Veilig

Gebiedsgerichte communicatie door gebiedsregisseurs

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktoberr 2021

Gebiedsgerichte communicatie door beleidsafdelingen 11

Gebiedsgerichte communicatie door beleidsafdelingen

1 Theoretisch model opgesteld door Platform31 in: Organisatievormen in het wijkgericht werken (2021), Platform31. Aangevuld door Purpose o.b.v. huidige situatie gemeente Epe 2 Een alternatief is de oprichting van Wijkbedrijven waarin burgers aandeelhouder kunnen worden. Zie bijvoorbeeld Wijkbedrijf De Middellander in Rotterdam

Aanbevelingen - Inrichtingsmodel

Gebiedsopgaven

Subsidie alleen voor initiatieven gericht op sociale cohesie, mandaat bij contactambtenaar

Opgaven zijn operationalisering van leefbaarheidssignalen. Geen direct verband met beleid gemeente

Versterken huidige instrumenten, beëindigen Buurtmaken

Versterken huidige inrichting

1

Doorstart Buurtmaken d.m.v. vaste professionele ondersteuning

Subsidie ook voor Ruimte/exploitatie, mandaat bij contactambtenaar

Gebiedsopgaven bestaan uit strategische plannen (ca. 5 jaar) en operationalisering (jaarplannen)2

Versterken huidige instrumenten

Doorontwikkeling

2

Doorstart Buurtmaken d.m.v. vaste professionele ondersteuning

Subsidie ook voor Ruimte/exploitatie Budget per gebied beschikbaar. Mandaat bij regisseur.

Gebiedsopgaven bestaan uit strategische plannen (ca. 5 jaar) en operationalisering (jaarplannen)2

Uitbreiden instrumentarium met participatietrajecten1

Gekantelde gemeente

3

3

Inrichtingsmodel

Goed-voor-Elkaar

Buurtmaken beëindigen, Sociale Kaart onderbrengen bij EpeDoet!

Koppeling Buurtmaken en EpeDoet! behouden

Beleidsinstrumenten binnen de ontwikkelingsscenario’s

Buurtmaken

Ontkoppelen Buurtmaken en EpeDoet!

Koppeling Buurtmaken en EpeDoet! behouden

Algemeen

EpeDoet!

Op de hoogte van gebiedsopgaven

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktoberr 2021

Onderdeel van overleg gebiedsteams en opstellen en realisatie gebiedsopgaven

12

Betrokken bij opstellen en realisatie gebiedsopgaven

Wijksteunpunten

1 Bijvoorbeeld wijkraden, klankbordgroepen, digitale debatten, G1000 2 Input voor de (strategische) gebiedsopgaven uit drie bronnen: 1) beleid en doelstellingen gemeente en partners, 2) leefbaarheidssignalen en cijfers uit het gebied, 3) directe input gebiedsbewoners

1. Aanleiding en aanpak

13

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Aanleiding en aanpak

Gemeente Epe heeft Purpose gevraagd een brede evaluatie uit te voeren naar het gebiedsgericht werken

Vraagstelling

De gemeente Epe vraagt Purpose om een brede evaluatie uit te voeren van het gebiedsgericht werken, inclusief onderliggende instrumenten. De evaluatie moet antwoord geven op de centrale vragen:

Aanleiding • In 2011 is in de gemeente Epe een start gemaakt met wijk- en buurtgericht werken. In de loop der jaren heeft dit verder vorm gekregen vanuit het coalitieprogramma ‘Samen zorgen voor elkaar’ (2014). De kaders voor het gebiedsgericht werken zijn in 2016 vastgesteld in het visiedocument ‘Gebiedsgericht Werken in Epe’

1. In hoeverre draagt het gebiedsgericht werken op een effectieve en efficiënte manier bij aan het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen voor gebiedsgericht werken? Zijn de instrumenten die de gemeente Epe daarvoor inzet voldoende?

2. Wordt gebiedsgericht werken in de gemeentelijke Epe integraal benaderd en uitgevoerd? Welke verbeteringen zijn aan te bevelen?

• In 2018 is een interne evaluatie uitgevoerd waaruit blijkt dat er grote stappen zijn gezet in het implementeren van gebiedsgericht werken. Daarnaast is ook een aantal knelpunten blootgelegd. Het advies was om de gebiedsgerichte aanpak voort te zetten en aan de slag te gaan met genoemde knelpunten • Voor 2021 stond een nieuwe brede evaluatie op het programma om de effecten van gebiedsgericht werken onder de loep te nemen. Daarnaast moeten ook de Goed-voor-elkaar regeling, Buurtmaken en EpeDoet! worden geëvalueerd. Aangezien deze instrumenten onder de paraplu gebiedsgericht werken vallen is het logisch om deze mee te nemen in de integrale evaluatie van het gebiedsgericht werken

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

De gemeente Epe vraagt Purpose inzichtelijk te maken: • Waar de gemeente staat met betrekking tot gebiedsgericht werken • Of en hoe de beleidsinstrumenten op elkaar ingrijpen • Hoe het gemeentelijke perspectief zich verhoudt tot dat van partners en inwoners

14

Aanleiding en aanpak

Evaluatie brengt knelpunten in kaart

Gebiedsregisseurs bieden een vast aanspreekpunt, maar het is vaak onduidelijk waarvoor de regisseurs precies aansprakelijk zijn. De regisseurs zijn nog te weinig bekend bij de gemeente en inwoners en/of ze worden onvoldoende gevonden. Gebiedsregisseurs zelf worstelen met de dubbele pet van sociaal werker en gebiedsregisseur. Het thema veiligheid is onderbelicht in de gebiedsopgaven. Ook de Goed-voor-Elkaar regeling, net gestart in 2018, moet breder bekend gemaakt worden

Interne evaluatie: nieuwe aanpak nog niet volledig geïntegreerd

Nu

De participatie van inwoners verschilt per wijk. Overheid en maatschappelijke partners trekken problemen en oplossingen teveel naar zich toe zodat er te weinig eigenaarschap van bewoners is. Er is vaak geen eindverantwoordelijke voor de wijkplannen en er worden te weinig sociale signalen opgehaald

Evaluatie vormt een nieuw ijkpunt in ontwikkelingsproces van gebiedsgericht werken in Epe Start van wijkgerichte aanpak De start bestaat uit wijkwandelingen en wijkplannen. Inwoners verzamelen samen met maatschappelijke organisaties en de lokale overheid leefbaarheidssignalen om verbetervoorstellen te bedenken en uit te voeren

2016

2015

Integrale evaluatie voor inzicht in laatste stand van zaken

2014

2011

Wijkgerichte aanpak wordt omgezet in gebiedsgerichte aanpak met gebiedsopgaven en -regisseurs

Gemeente Epe geeft opdracht voor een integrale evaluatie van gebiedsgericht werken en de beleidsinstrumenten om handvatten te bieden voor doorontwikkeling van de werkwijze

2018

Coalitieprogramma zet in op uitbouw wijkgerichte werkwijze

Er worden strategische doelen en thema’s opgesteld voor doorontwikkeling en integratie van de sociale en fysieke component. De gemeente wordt onderverdeeld in gebieden: elk gebied krijgt in 2017 een gebiedsregisseur toegewezen die aan de slag gaat met gebiedsopgaven (opgeleverd in 2018). De gebiedsregisseurs hebben een sociaal karakter, zodat sociale signalen in beeld komen

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Het coalitieprogramma ‘Samen zorgen voor elkaar’ (2014-2018) formuleert de opdracht om wijkgericht werken uit te bouwen en gemeentebreed in te voeren. Daarbij moet de sociale component (zorg en welzijn) geïntegreerd worden met de fysieke component

15

Aanleiding en aanpak

Organisatie

Evaluatie

16

• • • • •

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

EpeSpreekt! 2018 en 2021 Burgerpeiling 2019 Interviews inwoners uit de wijk Interviews aanvragers Goed-voor-Elkaar regeling (5) Quickscan Lokale Democratie 2021

Inwoner*

Evaluatie van 1) gemeentelijke organisatie en werkprocessen en 2) de uitvoering door partners. Naast de deskresearch zijn er interviews gehouden met: • Wethouders (2) en ambtenaren Samenleving & Ruimte (11) • Bestuur/management Koepel-Swoe (1) & MEE-Veluwe (1) • Gebiedsregisseurs (5) • Coördinator Epe Doet! (1) • Directeur Mijnbuurtje (1) en vrijwillige buurtverbinders (2) • Eigenaar Buurtpunt (1) • Management en medewerkers Woningcorporatie Triada (3) • Gebiedsregisseur Gemeente Meppel (1)

Purpose voert de evaluatie uit vanuit drie perspectieven

Data

• Goed-voor-Elkaar regeling • Buurtmaken • EpeDoet!

* Verantwoording inwonersperspectief uitgewerkt op volgende pagina

Aanleiding en aanpak

Online inwonerspanel EpeSpreekt!

De Burgerpeiling van Waarstaatjegemeente is een belevingsonderzoek onder inwoners. De laatst gepubliceerde peiling is uitgevoerd in 2019.

Burgerpeiling

Tijdens de wandeling zijn aanvullende gesprekken gevoerd met inwoners over hun ervaring m.b.t. gebiedsgericht werken en de gebiedsregisseurs.

Purpose is met 3 verschillende gebiedsregisseurs de wijk in gegaan en heeft daarbij 5 interviews afgelegd met aanvragers van de Goed-voor-Elkaar regeling.

Meeloopdag

Inwonersperspectief gebaseerd op peilingen en interviews, aangevuld met recent uitgevoerde Quick Scan Moventem heeft in 2021 een onderzoek naar het Sociaal Domein uitgevoerd onder de leden van EpeSpreekt!

918 inwoners uit unieke huishoudens hebben meegedaan aan de peiling.2 De uitkomsten hebben een betrouwbaarheidsniveau van minimaal 95% en een foutenmarge van 5%.

Inwoner

17

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

562 inwoners hebben de vragenlijst volledig ingevuld: de uitkomsten hebben een betrouwbaarheid van 95% voor de totale populatie van de gemeente.1 Waar mogelijk worden resultaten afgezet tegen uitkomsten uit EpeSpreekt! 2018.

Quick Scan Lokale Democratie Democratie in Actie heeft in de zomer van 2021 de Quick Scan gepubliceerd. De Quick Scan is niet uitgevoerd ten behoeve van dit evaluatieonderzoek, maar er is wel thematische overlap. De uitkomsten van de Quick Scan zijn daarom gebruikt voor de thema’s vertrouwen, inspraak bewoners en inwonerinitiatieven. 1 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem 2 Burgerpeiling gemeente Epe (2019)

2. Visie en beleid

18

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Visie en beleid

Beleid

Visie

Er zijn zes beleidsinstrumenten waarmee de visie uitgevoerd kan worden. Er is geen integraal beleidsdocument voor GGW. GGW maakt wel onderdeel uit van gemeentelijk beleid van de afdeling Samenleving, zoals de Sociale Agenda. Maar de fysieke opgaves in de gebieden worden onderbelicht in de huidige werkwijze. Uit interviews met de afdeling Ruimte blijkt dat er wel behoefte is aan een werkwijze waarin gebiedsgericht gecommuniceerd en gepland kan worden.

In 2016 hebben de gemeente, inwoners en maatschappelijke partners gezamenlijk een visiedocument opgesteld. Gebiedsgericht werken (GGW) is hierin gedefinieerd als een manier van werken, niet als een doel op zich. Tijdens de interviews bleek dat de visie nog breed gedragen is onder betrokkenen: gemeente, inwoners én partners zijn positief over de achterliggende visie.

Gezamenlijke visie uitgewerkt in zes beleidsinstrumenten, geen concrete doelstellingen en/of resultaatmeting

Doelstellingen

Voor deze evaluatie gebruiken we de doelstellingen uit het Uitvoeringsplan Gebiedsgericht Werken in Epe (2016). In de bijlage worden de doelstellingen geëvalueerd

Door personele wisselingen en het ontbreken van een integraal beleidsdocument had het boven water krijgen van de gemeentelijke doelstellingen veel voeten in de aarde. De bestaande doelstellingen en gebiedsopgaven zijn deels gedateerd, niet concreet en vaak niet meetbaar. Ook de doelen van onderliggende beleidsinstrumenten zijn niet (altijd) concreet en meetbaar.

Meten van resultaat

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Er is geen raamwerk om voortgang en behaalde resultaten doorlopend te meten. De doelstellingen die er zijn, zijn moeilijk/niet meetbaar. Strategische overleggen met partners zijn stilgevallen, waardoor bijsturing moeilijk is. De Burgerpeiling biedt een potentieel frequent monitoringsinstrument (met evt. verdieping via EpeSpreekt!)

19

Visie en beleid

Wijkgerichte aanpak omgezet in gebiedsgerichte aanpak met gebiedsopgaven en -regisseurs

Integrale evaluatie voor inzicht in laatste stand van zaken

Grote stappen gezet sinds start wijkwandelingen in 2011, ontwikkeling gebiedsgericht werken na 2019 deels stilgevallen Start wijkwandelingen

2018

Nu

Doorontwikkeling deels stilgevallen door personele wisselingen en coronapandemie

2016

Interne evaluatie 2018: gebiedsgerichte aanpak lost knelpunten van voor 2016 op, maar aanpak is nog niet volledig geïntegreerd

Na de evaluatie zijn de volgende acties uitgevoerd: ✓ Profielschets voor gebiedsregisseurs opgesteld ✓ Gebiedsopgaven geactualiseerd, thema veiligheid opgenomen ✓ Inzet op vergroten bekendheid gebiedsregisseurs met flyer en filmpje op website van Koppel-Swoe

2011

Bestaande knelpunten opgelost ✓ Netwerk gebiedsregisseurs biedt centraal aanspreekpunt partners en inwoners ✓ Intensievere samenwerking gemeente en partners ✓ Leefbaarheidssignalen opgehaald en omgezet in gebiedsopgaven ✓ Subsidieregeling opgestart voor inwonerinitiatieven

Doorontwikkeling hapert (deels) door personele wisselingen gemeente en uitbraak van de coronapandemie × Overlegstructuur tussen partners en gemeente stilgevallen × Gezamenlijke monitoring gebiedsopgaven niet opgepakt × Bekendheid gebiedsregisseurs bij inwoners afgenomen × Bekendheid gebiedsregisseurs binnen gemeente nog steeds beperkt × Behandeling aanvragen Goed-voor-Elkaar regeling tijdelijk stilgevallen

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Ontwikkelpunten voor gebiedsregisseurs, gebiedsopgaven en Goed-voor-Elkaar subsidieregeling • Rol gebiedsregisseurs aanscherpen. Monitoren balans met sociaal werk • Bekendheid regisseurs uitbouwen bij inwoners en ambtenaren • Thema veiligheid implementeren in werkwijze en gebiedsopgaven • Gebiedsopgaven gezamenlijk oppakken en monitoren met partners en inwoners • Bekendheid subsidieregeling vergroten

20

3. Inwonersperspectief

21

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Inwonersperspectief

Veel inwoners actief in vrijwilligerswerk en informele hulp 81% van de inwoners zet zich in voor de samenleving door vrijwilligerswerk, informele hulp of meedenken met gemeente In Epe bieden meer inwoners informele hulp dan in de rest van het land, vrijwilligerswerk zit op het landelijk gemiddelde Bijna de helft van de inwoners vindt dat inwoners (erg) betrokken zijn bij de buurt

Vertrouwen inwoners in bestuur en betrokkenheid van de gemeente beperkt • Het vertrouwen van inwoners in het gemeentebestuur lijkt te zijn gedaald na 2019 • Inwoners vinden dat ze weinig invloed hebben op eigen leefomgeving en dat ze weinig ontwikkelruimte krijgen

Prettige leefomgeving, helft inwoners uitgesproken positief over verbinding en ondersteuning in de buurt • Inwoners ervaren de directe leefomgeving als prettig en geven hiervoor gemiddeld een 8,07. 2 op de 5 inwoners vond in 2019 dat de buurt (enigszins) achteruit was gegaan • 40-50% van de inwoners is positief over de onderlinge verbondenheid en ondersteuning in de buurt • 43% van de inwoners geeft aan te weten waar ze terecht kunnen voor zorg of ondersteuning

• • •

Totaalbeeld: inwoners zijn actief in de buurt, maar zijn ontevreden over of onbekend met ondersteuning Inzet van de inwoners

Ervaring leefomgeving

Vertrouwen in de gemeente

Ondersteuning inwonerparticipatie

22

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Inwoners hebben behoefte aan meer (bekendheid van) ondersteuning van inwonerinitiatieven • Er is een groep van 20-30% van de inwoners die wel ondersteuning wil bij initiatieven en activiteiten maar dit niet ontvangt • Gebiedsregisseurs en de Goed-voor-Elkaar regeling zijn beperkt bekend bij inwoners • Initiatiefnemers missen een duidelijk aanspreekpunt en heldere kaders voor (on)mogelijkheden van hun initiatieven

Bronnen: zie verdieping op volgende pagina’s

Resultaat - Inwonersperspectief

45%

5% 5%

23

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

• 45% van de inwoners vindt dat inwoners betrokken zijn bij hun buurt • 20% is het (helemaal) niet eens met de stelling • De cijfers zijn niet per gebied bekend

Bijna 1 op 2 inwoners vindt inwoners betrokken bij de buurt

• In 2020 deed 43,8% van Nederlanders >15 vrijwilligerswerk, tegen 45% in Epe in 20213 • In 2020 bood 32,9% van de Nederlanders >15 informele hulp, terwijl respectievelijk 45% en 24% van de inwoners in Epe burenhulp en mantelzorg bieden in 20213

Inzet in vrijwilligerswerk gelijk aan Nederland, meer informele hulp dan in de rest van het land

• Vaakst genoemde inzet is burenhulp (45%), vrijwilligerswerk (45%) en mantelzorg (24%) • Daarnaast geeft 20% van de inwoners aan actief mee te denken met beleid of projecten van de gemeente • 19% van de inwoners geeft aan zich niet in te zetten voor de samenleving. De vaakst genoemde redenen hiervoor zijn ouderdom en de drukte van werk en gezinsleven. Verder worden coronamaatregelen, angst en medische redenen genoemd2

81% van de inwoners zet zich in voor de samenleving

Veel inwoners actief in vrijwilligerswerk en informele hulp

19%

45%

Burenhulp Vrijwilligerswerk Mantelzorger Meedenken met beleid/projecten gemeente Inwonerinitiatief Activiteiten in de buurt Anders Geen van bovenstaande

Hoe zet u zich in voor de samenleving? (2021)1

9% 9% 10% 20% 24%

Niet mee eens

15%

Helemaal niet mee eens

30%

Helemaal mee eens

Weet ik niet / N.v.t.

40%

Inwoners zijn betrokken bij hun wijk en buurt (2021)1 5%

Mee eens

In mijn buurt doet iedereen wat hij/zij wil. We groeten elkaar en dat is het dan ook2

Niet mee eens, niet mee oneens Als het nodig is helpen we elkaar. Van koffie tot gereedschap, tot een pannetje soep bij ziekte2

1 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem 2 Epe Spreekt! (2021), Bijlagenboek Rapportage Sociaal Domein, Moventem 3 CBS, Sociale contacten en maatschappelijke participatie. Definitie informele hulp: in vrije tijd buiten organisaties om onbetaalde hulp gegeven aan anderen buiten het eigen huishouden, zoals aan zieken, buren, familie, vrienden en bekenden

Resultaat - Inwonersperspectief

7 39%

8

30%

25%

8%

4%

>9 37%

20%

13%

28%

8%

6%

Mee eens

Helemaal mee eens

Weet ik niet / N.v.t.

Helemaal niet mee eens

Niet mee eens

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Niet mee eens, niet mee oneens

• 43% van de inwoners weet waar ze terecht kunnen voor zorg of ondersteuning, 12% geeft aan dit niet te weten • De overige 45% van de inwoners heeft geen sterke mening

2 op de 5 inwoners geeft aan ondersteuning in de buurt te kunnen vinden wanneer dat nodig is

• In 2021 vindt 41% van de inwoners de onderlinge verbondenheid in de buurt stevig. 53% van de inwoners geeft aan dat men elkaar ondersteunt in de buurt wanneer mogelijk • 19-28% van de inwoners vindt de onderlinge verbondenheid en ondersteuning niet stevig

40-50% van de inwoners is positief over onderlinge verbondenheid en ondersteuning in de buurt

• In 2019 geven inwoners de eigen leefomgeving gemiddeld een 8,07. In gemeenten met vergelijkbare welzijnsklasse waarderen inwoners hun buurt met een 8,16 • 17% van de inwoners is in 2019 van mening dat de buurt de afgelopen jaren vooruit is gegaan, 22% vindt dat de buurt enigszins of duidelijk achteruit is gegaan

Inwoners ervaren eigen leefomgeving als prettig

40-50% van de inwoners positief over verbinding en ondersteuning in de buurt

16%

Waardering buurt als woon- en leefomgeving (2019)1 Cijfer <5 6 3% 4%

35%

De onderlinge verbondenheid is mijn buurt is stevig (2021)2 6%

46%

17%

24

In mijn buurt ondersteunen we elkaar waar mogelijk (2021)2 7%

40%

Ik weet waar ik terecht kan als ik hulp nodig heb op het gebied van zorg/ondersteuning (2021)2 3%

1 Burgerpeiling (2019) 2 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem)

Resultaat - Inwonersperspectief

Er wordt veel informatie opgehaald, maar onduidelijk is wat ermee wordt gedaan. Daardoor lijkt het meepraten nutteloos2

Naar mijn mening wordt de mening van de burger helemaal niet serieus genomen3

Er is onvoldoende een meedenkcultuur. Te veel een insteek vanuit regels wat er niet kan3

25

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

• In 2019 waardeerden inwoners de betrokkenheid en oplossingsgerichtheid vanuit de gemeente met een 4,56 (4,95 in vergelijkbare welzijnsklassen).4 Slechts 16% van de inwoners vond toen dat de gemeente zich flexibel opstelde wanneer dit nodig is (t.o.v. 24% landelijk) • Inwoners geven tijdens interviews aan blij te zijn met de oorspronkelijke visie op gebiedsgericht werken en met de inwonersavonden. Maar ze zijn teleurgesteld geraakt door het gebrek aan (of onvolledige) communicatie vanuit de gemeente. Signalen die al langer spelen zijn daardoor nog steeds niet opgelost, wat een gevoel van stroperigheid en onmacht oproept • Ook hebben inwoners het idee dat aangebrachte ideeën alleen kans maken als ze binnen bestaande kaders vallen, zonder dat de gemeente mee wil denken met wat wél mogelijk is

Door gebrekkige communicatie en opvolging van signalen verliezen inwoners het vertrouwen

• In de burgerpeiling uit 2019 lag het vertrouwen van inwoners in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd op 39% (33% landelijk)4 • De Quick Scan Lokale Democratie uit 2021 geeft een veel lagere uitkomst: slechts 11% geeft aan vertrouwen te hebben in het gemeentebestuur • Omdat het twee verschillende typen onderzoeken zijn kunnen de resultaten uit 2019 en 2021 niet direct met elkaar vergelijken worden. De verschillen suggereren wel dat het vertrouwen recent is afgenomen

Vertrouwen inwoners in gemeentebestuur lijkt afgenomen

Vertrouwen inwoners in bestuur en betrokkenheid van de gemeente is beperkt 37% Referentiegemeenten

Ik heb vertrouwen in het gemeentebestuur (2021)1 11% Epe

32% Referentiegemeenten

De gemeente betrekt inwoners voldoende bij plannen, activiteiten en voorzieningen (2021)1 11% Epe

23% Referentiegemeenten

De gemeente zorgt dat inwoners echt invloed kunnen hebben op hun leefomgeving (2021)1 9% Epe

26% Referentiegemeenten

Inwoners krijgen voldoende ruimte om ideeën en initiatieven te realiseren (2021)1 9% Epe

1 Quick Scan Lokale Democratie Gemeente Epe (2021), Democratie in actie. Gemeentebestuur bestaat uit Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders. 2 Epe Spreekt! (2021), Bijlagenboek Rapportage Sociaal Domein, Moventem 3 Quick Scan Lokale Democratie Gemeente Epe, Open Antwoorden (2021), Democratie in actie 4 Burgerpeiling (2019)

Resultaat - Inwonersperspectief

We krijgen geen gehoor bij de gemeente, zelfs geen nee. Zeg het dan als het niet kan en leg het uit2

Een duidelijk loket of aanspreekpunt voor initiatiefnemers

86% 60%

26

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

De gemeente heeft Koppel Swoe en MEE opdracht gegeven om gebiedsregisseurs aan te stellen. De Goed-voor-Elkaar regeling is door de gemeente opgestart ter versterking van maatschappelijke initiatieven • Slechts 10-14% van de inwoners is bekend met de gebiedsregisseurs en de subsidieregeling • Inwoners maken weinig gebruik van ondersteuning door gebiedsregisseurs bij vrijwilligerswerk (3%) en informele hulp(1%). Bij het organiseren van activiteiten in de buurt (9%) en inwonerinitiatieven (8%) gebruiken inwoners iets vaker ondersteuning van regisseurs, maar nog steeds minder dan ondersteuning vanuit de gemeente (19-22%) • In 2018 gaf 47% van de Epenaren nog aan gebiedsregisseurs (zeer) belangrijk te vinden.5 Na een interne evaluatie in 2018 werd vastgesteld dat gebiedsregisseurs breder bekend moesten worden, maar sindsdien is de bekendheid onder inwoners afgenomen • Een mogelijke oorzaak hiervoor ligt in de coronapandemie, waardoor veel activiteiten en persoonlijke ontmoetingen moesten worden afgezegd

Gebiedsregisseurs en Goed-voor-Elkaar regeling maar beperkt bekend

• Slechts 11% van de inwoners vindt in 2021 dat de gemeente goed omgaat met maatschappelijke initiatieven, tegen 27% in andere gemeenten • Inwoners geven in open antwoorden en tijdens interviews aan dat ze de gemeente slecht kunnen bereiken en dat vaak onduidelijk is wat er mogelijk is. Geïnterviewde inwoners waarderen de inzet van gebiedsregisseurs, maar geven aan dat ook zij gebonden zijn door “gemeentelijke stroperigheid”4

Initiatiefnemers missen een duidelijk aanspreekpunt en hebben behoefte aan duidelijkheid over de (on)mogelijkheden voor hun initiatief

Inwoners willen meer ontwikkelruimte en duidelijkheid van de gemeente bij maatschappelijke initiatieven 27% Referentiegemeenten

De gemeente gaat goed om met maatschappelijke initiatieven (2021)1 11% Epe

1

Duidelijke procedures en spelregels

Top 3 prioriteiten om maatschappelijke initiatieven beter te helpen1

2

Aandacht en waardering van raadsleden en/of collegeleden

33% -19%

40% 90%

67%

3

2018 2021

2018

14%

Bekendheid inwoners met.. (2018-2021)3 Gebiedsregisseurs

Buurtverbinders

Goed-voor-Elkaar 2021 10% Wel mee bekend Niet mee bekend

1 Quick Scan Lokale Democratie Gemeente Epe (2021), Democratie in actie. 2 Interview met bewoner (25-8-2021) 3 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem 4 Interview met bewoner (25-8-2021) 5 Epe Spreekt! (2018), Toegang tot werk, inkomen, (jeugd)zorg en welzijn, Movemtem

Resultaat - Inwonersperspectief

61%

60%

32% 47% Nee, maar zou dit wel willen

34% 24%

15% 21%

30%

10%

14%

20%

20-30% van de inwoners mist ondersteuning bij initiatieven

• 86-90% van de inwoners ontvangt ondersteuning bij vrijwilligerswerk en mantelzorg of geeft aan daar geen behoefte aan te hebben • Bij inwonerinitiatieven en buurtactiviteiten ligt dit percentage lager, op 70-80%. Dit betekent dat 20-30% van de inwoners wel ondersteuning zou willen voor hun initiatief maar die niet ontvangt

Gemengd beeld over tevredenheid ondersteuning vrijwilligerswerk en mantelzorg

24%

Ik heb goed contact met EpeDoet!2

• 56-81% van de inwoners geeft aan slechts gedeeltelijk tevreden te zijn • Weinig respondenten hebben toelichting gegeven op hun gedeeltelijke tevredenheid, wanneer er wel antwoord is gegeven wordt er verwezen naar gebrekkige communicatie en geslotenheid vanuit de gemeente

Weinig inwoners zijn helemaal tevreden met ondersteuning initiatieven

• 26-32% is helemaal tevreden en 15-21% helemaal niet • Ontevredenheid wordt o.a. gevoed door teleurstellingen over het platform Buurtmaken, afwijzingen voor aangevraagde subsidies en het gevoel ongehoord te zijn

23%

*3%

11% * 22%

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

De gebiedsregisseur denkt goed en actief mee in onze plannen. Helaas is het de gemeente die iedere keer aankomt met "de regeltjes"2

Tussen EpeDoet! en Buurtmaken is er geen uitwisseling van informatie en kennis2

27

Inwoners hebben behoefte aan meer ondersteuning van inwonerinitiatieven en buurtactiviteiten 29%

Maakt gebruik van ondersteuning bij… (2021)1 Vrijwilligerswerk 26%

38%

Mantelzorg Inwonerinitiatieven 33%

Nee en wil dit ook niet

Buurtactiviteiten Ja

26% 32%

81% 56%

*

Tevredenheid over ondersteuning van… (2021)1 Vrijwilligerswerk Mantelzorg Inwonerinitiatieven 5% 18%

Nee, niet tevreden

Buurtactiviteiten Ja, helemaal tevreden

Weet niet/geen mening

*3%

Gedeeltelijk tevreden

1 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem 2 Epe Spreekt! (2021), Bijlagenboek Rapportage Sociaal Domein, Moventem

4. Organisatie en inrichting

28

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Organisatie en inrichting

Onduidelijkheid over positionering en taken gebiedsregisseurs Er is verschil van inzicht over de positionering en de taken van gebiedsregisseurs t.o.v. de gemeente: zijn ze een verlengstuk van de gemeente of staan ze tussen gemeente en inwoners in?

Gebiedsgericht werken leeft onvoldoende op de afdeling Ruimte Er wordt binnen Ruimte sectoraal gewerkt, niet gebiedsgericht. Medewerkers zijn vaak onbekend met gebiedsregisseurs. De behoefte is wel aanwezig, er is bv. een pilot gestart met omgevingsmanager.

Er wordt niet integraal gebiedsgericht gewerkt Er wordt niet op gebiedsniveau gerapporteerd en er zijn geen structurele overleggen tussen de afdelingen Leefbaar en Ruimte

Visie is niet ingebed in gemeentelijke organisatie

Interne organisatie

Beperkte monitoring en evaluatie vanuit gemeente Door het ontbreken van duidelijke doelstellingen en een frequente overlegstructuur vindt er slechts beperkt monitoring plaats van GGW

Onduidelijkheid over doelstelling en kaders Voor sommige beleidsinstrumenten (bv. Buurtmaken, Goed-voor-Elkaar en gebiedsopgaven) is er onduidelijkheid onder betrokkenen over de inzet, kaders en doelstelling van het instrument

Gebrek aan continuïteit vanuit gemeente Door de personele wisselingen bij de gemeenten missen betrokkenen een duidelijk aanspreekpunt, consistentie in de houding vanuit de gemeente en een frequente overlegstructuur

Er is geen (strategische) overlegstructuur Het strategisch overleg met partners ligt al twee jaar stil, breed uitvoerend overleg tussen partners in de wijk vindt alleen ad-hoc plaats

Gemeente pakt regierol onvoldoende

Samenwerking partners

Totaalbeeld: onduidelijkheid en verschillende verwachting over taken en verantwoordelijkheden bij gemeente en partners

Inflexibele houding ten opzichte van inwonerinitiatieven Betrokkenen ervaren de houding van de gemeente t.o.v. inwonerinitiatieven als instrumenteel. Er wordt niet altijd goed meegedacht wat er mogelijk is buiten de bestaande kaders

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Gevolg: onduidelijkheid over kaders en taakverdeling bij gemeente en partners resulteert in stagnatie in voortgang gebiedsgerichte werkwijze 29

Organisatie – gemeentelijke organisatie

30

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

• De onduidelijkheid voor inwoners neemt verder toe omdat afdelingen binnen Ruimte ook afzonderlijk opereren. Inwoners hebben soms alleen al vanuit de afdeling Ruimte drie verschillende aanspreekpunten • Binnen de afdeling Ruimte wordt vooral sectoraal gewerkt en niet gebiedsgericht. Verschillende medewerkers geven aan dat de visie onvoldoende leeft op de afdeling en/of dat ze de gebiedsregisseurs niet persoonlijk kennen • Er is wel behoefte aan een gebiedsgerichte aanpak, maar in de huidige opzet hebben gebiedsregisseurs beperkt kennis van ruimtelijke gebiedsontwikkeling. Bij beleidsuitvoerders die in contact staan met gebiedsregisseurs is er frustratie over het gebrek aan kennis van de gemeentelijke beleidskaders bij gebiedsregisseurs

Huidige opzet GGW sluit niet aan bij de praktijk van de Afdeling Ruimte

De visie uit 2016 streeft een integrale gebiedsgerichte werkwijze na waarin sociale en fysieke componenten samenkomen. • Bestuurlijk is GGW ondergebracht bij 1 wethouder, er vindt 1x per maand portefeuillehoudersoverleg plaats. Er zijn geen gebiedsgerichte budgetten en er wordt niet op gebiedsniveau gerapporteerd • Ambtelijk is de aansturing van GGW ondergebracht bij de Afdeling Samenleving. Er zijn geen structurele overleggen tussen de afdelingen Samenleving en Ruimte en de afdelingen opereren los van elkaar. Voor inwoners betekent dit dat ze, binnen hetzelfde gebied, met diverse aanspreekpunten vanuit verschillende afdelingen in contact komen

Er wordt binnen de gemeente niet integraal gebiedsgericht gewerkt

Binnen de gemeente wordt niet integraal gebiedsgericht gewerkt en GGW leeft onvoldoende bij afdeling Ruimte

Ondersteuning

College - wethouder GGW

Ruimte

Participatie

Samenleving

Leefbaar en Veilig Teamleider

Coördinatie buurtpunten

Afdelingshoofd

Teamleider

Beleid sociaal domein

Beleidsadviseur

Afdelingshoofd

Klant Contact Centrum

Beleid & coördinatie instrumenten*

Beleidsadviseur

Afdelingshoofd

Teamleider

Beleidsadviseur

Belegd met aansturing / uitvoering gebiedsgericht werken Aansturing / uitvoering gebiedsgericht werken niet belegd * Gebiedsregisseurs, gebiedsopgaven, EpeDoet!, Buurtmaken, Goed-voor-Elkaar regeling

Organisatie – gemeentelijke organisatie

31

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

• De beleidsadviseur GGW is zowel strategisch als uitvoerend verantwoordelijk voor beleidsinstrumenten, waardoor beide worden onderbelicht • Het effectieve mandaat m.b.t. Goed-voor-Elkaar ligt bij het college, dit vergroot het risico op trage besluitvorming Zie ook Hoofdstuk 5: evaluatie van Goed-voor-Elkaar regeling

Beleidsinstrumenten GGW niet altijd efficiënt georganiseerd

• Bij inwoners, partners en intern zijn er geluiden dat men binnen de gemeente niet goed weet om te gaan met bewonersinitiatieven: de gemeente denkt vanuit kaders en beperkingen i.p.v. vanuit oplossend vermogen • Geïnterviewde inwoners ervaren het contact met de gemeente als heel zakelijk, missen duidelijke terugkoppeling en hebben het gevoel dat er geen gesprek met hen wordt aangegaan1

Er lijkt een inflexibele houding te zijn ten opzichte van inwonerinitiatieven

• De huidige gebiedsregisseurs richten zich op het oppakken van leefbaarheidssignalen in de gebieden. Vanuit de gemeente is er meer behoefte aan regisseurs die vanuit gemeentelijke kaders (strategische) gebiedsopgaven opstellen en realiseren met partners inwoners • Er is binnen de gemeente daarom twijfel of gebiedsregisseurs intern of extern gepositioneerd moeten worden en wat de benodigde competenties zijn • Specifiek is er onduidelijkheid over de rol van gebiedsregisseurs op het fysiek domein, waardoor dit domein nu onderbelicht wordt. De Afdeling Ruimte is daarom onlangs een pilot gestart met een eigen Omgevingsmanager Zie ook Hoofdstuk 5: evaluatie van gebiedsregisseurs

Onduidelijkheid over positionering en taken gebiedsregisseurs

Er is onduidelijkheid over de rol van gebiedsregisseurs en er lijkt een inflexibele houding te zijn t.o.v. inwonerinitiatieven

1 Meeloopdag in de wijk, 5 aanvragers Goed-voor-Elkaar regeling (25 augustus 2021)

Organisatie - samenwerkingspartners

MEE Veluwe Koppel-Swoe

Gebiedsopgaven Gebiedsregisseurs Wijksteunpunten EpeDoet! Buurtmaken

Inwoners

•

• • •

Onduidelijkheid over doelstelling en kaders

• In 2 jaar tijd zijn er 4 contactambtenaren geweest voor GGW: partners missen een duidelijk aanspreekpunt • Het is voor partners onduidelijk waar welke verantwoordelijkheden belegd zijn, of (tijdelijke) ambtenaren op de hoogte zijn van de visie en in hoeverre ze daar achter staan

Gebrek aan continuïteit vanuit gemeente

Het strategische overleg met maatschappelijke partners ligt al 2 jaar stil ondanks herhaaldelijk verzoek van partners dit weer op te starten Breed uitvoerend overleg met relevante partners in de wijk is niet structureel georganiseerd, maar vindt ad-hoc plaats Partners voelen zich niet gehoord en ervaren afstand tot de gemeente Er vindt uitvoerend overleg plaats tussen de gemeente en gebiedsregisseurs, maar regisseurs hebben behoefte aan een inhoudelijke sparringpartner bij de gemeente

Er is geen duidelijke overlegstructuur met de belangrijkste partners

Behoefte aan duidelijkere regie vanuit gemeente: het ontbreekt aan een duidelijke overlegstructuur en continuïteit

Gemeente MijnBuurtje

Goed-voorElkaar!

Maatschappelijke Partners (o.a. Triada, Politie, Handhaving)

Bij betrokkenen is soms onduidelijkheid over de beleidsinstrumenten, o.a. over: • De visie van de gemeente op buurtmaken en de rolverdeling tussen partijen • Kaders van de Goed-voor-elkaar regeling • De status van de gebiedsopgaven (zie ook Hoofdstuk 5: Gebiedsopgaven) • De (verplichte) koppeling tussen EpeDoet! en Buurtmaken

Beperkte monitoring en evaluatie van beleidsinstrumenten

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

• Doelstellingen ontbreken soms of zijn niet SMART geformuleerd • Er vinden geen structurele evaluaties en voortgangsoverleggen plaats 32

5. Beleidsinstrumenten

33

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Beleidsinstrumenten

Totaalbeeld: potentie beleidsinstrumenten niet volledig benut door gebrek aan regie en onduidelijke rolverdeling

Potentie beleidsinstrumenten niet volledig benut: instrumenten niet toegankelijk en efficiënt ingezet

EpeDoet!

Buurtmaken

• Buurtmaken na enthousiaste start vastgelopen door meningsverschil betrokkenen over doel en rolverdeling • Aantal betrokken buurtverbinders sterk teruggelopen • Teleurstelling over gebrek aan interactie op platform

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Wijksteunpunten • Buurt- en wijksteunpunten bieden laagdrempelige toegang tot zorg en welzijn • Aansluiting bij Gebiedsgericht Werken nog beperkt

• EpeDoet! steeds vaker gevonden • Platform is wendbaar gebleken in coronatijd • Koppeling Buurtmaken en EpeDoet! vormt drempel voor organisaties om vacatures te plaatsen

De gemeente heeft zes beleidsinstrumenten voor de uitvoering van de visie en het behalen van doelstellingen. Als regiegemeente heeft de gemeente de uitvoering van de Gebiedsregisseurs, de Gebiedsopgaven, Buurtmaken, EpeDoet! en de Wijksteunpunten (deels) belegd bij uitvoeringspartners. Betrokkenen zijn positief over de potentie van de instrumenten maar missen regievoering vanuit de gemeente, met name sinds het stilvallen van gezamenlijke overleggen. De samenhang tussen verschillende beleidsinstrumenten ontbreekt, o.a. door dit gemis aan overlegstructuren tussen gemeente en partners Gebiedsregisseurs • Betrokkenen overtuigd van meerwaarde GR, maar GR nog onbekend bij veel inwoners • Geen eenduidig beeld van taakomschrijving, positionering en benodigde competenties • Samenwerking gemeente en GR loopt stroef Gebiedsopgaven

• Opgaven zijn niet gezamenlijk opgesteld of breed omarmd met en door maatschappelijke partners • Opgaven zijn geformuleerd op operationeel niveau • Monitoring van voortgang opgaven stilgevallen

Goed-voor-Elkaar • Inwoners blij met bestaan Goed-voor-Elkaar regeling • Gemiddelde doorlooptijd toegekende aanvragen is 2,5 keer langer dan de streeftijd • Inwoners frustreren zich over lange doorlooptijd, complexiteit aanvraag en gebrekkige communicatie

34

Uitvoering - Beleidsinstrumenten

Gebieds regisseurs

Gemeente, partners en inwoners zien meerwaarde van de rol en het beoogde doel van gebiedsregisseurs Doel: de leefbaarheid in een bepaald gebied behouden / verbeteren 1

De gebiedsregisseur voert per gebied de volgende (hoofd)taken uit: 1. Opbouwen en onderhouden van een netwerk: zowel fysiek als sociaal, zowel met professionals als met bewoners; 2. Ophalen leefbaarheidssignalen bij inwoners en partners en gebiedsopgaven formuleren o.b.v. de signalen; 3. Netwerk van inwoners en partners stimuleren om de gebiedsopgaven te realiseren

Beoogd resultaat activiteit Gebiedsregisseurs: 1. De gebiedsopgaven zijn voor alle gebieden geformuleerd en actueel gehouden. Deze gebiedsopgaven bevatten de belangrijkste leefbaarheidssignalen uit het gebied en de bijbehorende opgaven vanuit de samenleving; 2. Het netwerk van inwoners en partners realiseren de opgaven in gezamenlijkheid

Context: gemeente, partners en inwoners staan achter de rol en het beoogde doel van gebiedsregisseurs

Gemeente en partners zien de meerwaarde van gebiedsregisseur als vooruitgeschoven post: een brugfunctie tussen gemeente en inwoner. Ook inwoners zien de meerwaarde: 1 op de 2 inwoners gaf in 2018 aan het (zeer) belangrijk te vinden dat gebiedsregisseurs actief zijn.2 Geïnterviewde inwoners benoemen dat ze blij zijn met de gebiedsregisseurs als contactpersoon naar de gemeente toe.

Sinds de start medio 2017 zoektocht naar invulling aantal gebiedsregisseurs, aantal benodigde uren en samenhang met sociaal werk

35

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

Medio 2017 is een start gemaakt met de rol van gebiedsregisseur. Epe heeft als regiegemeente de invulling van gebiedsregisseurs uitbesteed aan Koppel-Swoe en MEE. Het aantal regisseurs is uitgebouwd van 2 naar op het hoogtepunt 7 (parttime) gebiedsregisseurs, waardoor versplintering ontstond. Nu zijn er 4 gebiedsregisseurs actief en dit gaat op termijn terug naar 3 gebiedsregisseurs (2 fulltime en 1 parttime). Gebiedsregisseurs vinden dat huidig aantal uren ruim voldoende is voor invulling van hun rol als gebiedsregisseur. Wel geven ze aan dat er niet altijd voldoende uren Sociaal Werk aanwezig zijn in het gebied en dat gebiedsregisseurs dit nu soms zelf oppakken. Hierdoor vertroebelt de scheidslijn tussen gebiedsregisseur en sociaal werk, wat kan leiden tot onduidelijkheid bij inwoners en betrokkenen. De gemeente vindt juist dat er teveel uren aan Sociaal Werk worden besteed.

1 Plan en Begroting, subsidieaanvraag Koppel-Swoe (2021); Profielschets gebiedsregisseur (2020)

2 Epe Spreekt! (2018), Toegang tot werk, inkomen, (jeugd)zorg en welzijn, Movemtem (niet uitgevraagd in 2021)

Uitvoering - Beleidsinstrumenten

Evaluatie

Gebieds regisseurs

Taken Gebiedsregisseurs

• Partners in de wijk (bv. Triada, BOA’s) weten elkaar en de gebiedsregisseur te vinden. Door het wegvallen van het ‘brede’ en uitvoerende overleg vindt er geen structureel overleg meer plaats tussen partners. • De bekendheid van gebiedsregisseurs onder inwoners is sinds 2018 verder afgenomen: 14% van inwoners is bekend met gebiedsregisseurs, t.o.v. 33% in 2018.1 • Gebiedsregisseurs zijn beperkt bekend binnen de gemeente

Bekendheid regisseurs onder inwoners en binnen de gemeente beperkt 1

Opbouwen en onderhouden van een netwerk: zowel fysiek als sociaal, zowel met professionals als met bewoners

• Inwoners die de gebiedsregisseurs kennen geven aan de regisseurs gemakkelijk te vinden, maar door de beperkte bekendheid van gebiedsregisseurs is er een risico dat niet alle signalen worden opgepikt. • Partners gaven in 2018 aan blij te zijn dat ze één vast aanspreekpunt hebben m.b.t. leefbaarheidssignalen.2 Door het stilvallen van strategisch overleg is er een risico dat niet alle signalen terechtkomen bij gebiedsregisseurs. • Ook het overleg met het Coördinatiepunt Leefbaar en Veilig is stil komen te vallen. Uitwisseling van signalen vindt nu ad hoc plaats.

De oorspronkelijke gebiedsopgaven zijn geformuleerd op basis van gezamenlijk opgehaalde signalen, maar waren van onvoldoende kwaliteit. In 2021 zijn de gebiedsopgaven geactualiseerd door gebiedsregisseurs

2

Netwerk van inwoners en partners stimuleren om de gebiedsopgaven te realiseren

Ophalen leefbaarheidssignalen bij inwoners en partners en gebiedsopgaven formuleren o.b.v. de signalen

3

36

Purpose Management Consulting Gemeente Epe - Evaluatie Gebiedsgericht Werken| Oktober 2021

• De huidige gebiedsopgaven zijn volgens partners niet in gezamenlijkheid met partners opgesteld en worden ook niet in gezamenlijkheid gerealiseerd. • In de opgaven worden eigenaren/betrokkenen benoemd, maar er is niet één eigenaar vastgesteld die verantwoordelijk is voor de realisatie, waardoor de realisatie vooral bij de gebiedsregisseurs zelf komt te liggen. • Er vindt beperkt of geen monitoring plaats van de realisatie van de gebiedsopgaven

1 Epe Spreekt! (2021),Conceptrapportage Sociaal Domein, Movemtem; Epe Spreekt! (2018), Toegang tot werk, inkomen, (jeugd)zorg en welzijn, Movemtem 2 Evaluatie Gebiedsgericht Werken (2018)

Uitvoering - Beleidsinstrumenten

Onduidelijkheid over takenpakket gebiedsregisseur

Twijfel over combinatie fysiek en sociaal in één functie

Gebieds regisseurs

Er is een hoog verloop van de contactambtenaar gebiedsgericht werken geweest (4 in 2 jaar). • Gebiedsregisseurs ervaren dat de uitvoering van hun werk door de elkaar opvolgende contactmedewerkers verschillend wordt beoordeeld en dat deze regelmatig afwijkt van de oorspronkelijke opdracht • Gebiedsregisseurs ervaren de houding en het contact met de gemeente als zakelijk. Ze geven aan op zoek te zijn naar een inhoudelijke en gelijkwaardige sparringpartner die meedenkt en die de weg weet binnen de gemeente

Stroeve samenwerking gemeente en gebiedsregisseurs

Ontwikkelpunten: een eenduidig en gedeeld beeld creëren van de positionering en het takenpakket van gebiedsregisseurs Verschil van inzicht over de positie gebiedsregisseurs Ondanks de profielschets is er verschil van inzicht of regisseurs op de hoogte moeten zijn van gemeentelijk beleid: • Medewerkers van de gemeente geven aan dat regisseurs verkeerde verwachtingen scheppen bij inwoners doordat ze niet goed op de hoogte zijn van de kaders en het beleid • Regisseurs vinden dat zij niet goed op de hoogte worden gehouden van beleidsontwikkelingen en dat het niet hun taak is om bestaande beleidsdocumenten volledig uit het hoofd te kennen