339896 Ontwerp Omgevingsvisie gemeente Epe

• Als er opgaven zijn die (nog) niet samen worden opgepakt dan pakken we een initiërende en verbindende rol op.

61

Duurzame toekomst

Private regie mogelijk

Regisserend

Goed wonen

Samenwerkend Vitale economie

Veel rechtszekerheid gewenst

Waardevolle leefomgeving

Veel flexibiliteit gewenst

Sturend

Opdrachtgevend

Gezondheid, zorg en welzijn

Publieke regie nodig De dynamiek in de maatschappij en de innovatieve en creatieve kracht daaruit, vraagt om een open en lerende overheid en samenleving. Er is niet altijd een standaardoplossing. Maar vaak zijn er samen wél oplossingen te vinden die een win-win situatie opleveren. Dat vraagt wel om een open en transparante houding. Samenwerking. Vertrouwen. Bij iedereen. De opgaven waarvoor we staan, zijn groot. Hierin moeten keuzes gemaakt worden, die gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving. De inpassing van de opgaven in ons landschap en in onze dorpen is van wezenlijke waarde. Zij vormen de inspiratie voor de opgaven. Zij kleuren het voorrecht in om in onze gemeente te kunnen ontwikkelen, kansen te pakken en dromen na te volgen. We bieden dan ook ruimte voor ontwikkeling met waarborgen voor kwaliteit: hoofdstuk 2 van de visie is het canvas waarop we werken, hoofdstuk 3 geeft aan waarvoor we aan de lat staan en hoofdstuk 4 brengt beiden samen.

62

Uitgangspunten Om de ambities en doelen uit deze visie te realiseren, zijn ontwikkelingen en acties nodig. Dat geldt voor zowel de gebieden als voor de opgaven. Een deel van die ontwikkelingen zullen wij als gemeente initiëren, maar voor een belangrijk deel zullen ontwikkelingen door derden worden opgepakt. Om deze ontwikkelingen in goede banen te leiden hanteren we de volgende ontwikkelprincipes: • De waardevolle leefomgeving is ons DNA. We laten ons inspireren door de rijkdom van de natuur, de kenmerken van het landschap en de eigenheid van het gebied. Nieuwe ontwikkelingen passen bij de identiteit van het gebied en dragen bij aan ruimtelijke kwaliteit en de doelstellingen van de Omgevingsvisie. We leveren maatwerk. • We nemen verantwoordelijkheid in de energietransitie en de klimaatopgave. Dit doen we door in te zetten op zon en wind en aardgasvrije wijken. Ook benutten we kansen en nieuwe technieken. We maken werk van de klimaatopgave door in te zetten op groen, natuurbescherming en -ontwikkeling en gebiedseigen maatregelen. We stimuleren eigen verantwoordelijkheid en trekken samen op.

•

•

• •

•

•

•

•

In de gemeente Epe kun je een leven lang gezond, prettig en veilig wonen. Dit doen we door bij de inrichting van onze omgeving constant te werken aan een schone, gezonde en veilige woon- en leefomgeving. Er is voldoende water en groen in de omgeving en goede, veilige wandel- en fietspaden verbinden de dorpen met de natuur. Onze omgeving stimuleert ontmoeting en versterkt de band tussen onze inwoners. We werken aan een uitnodigende openbare ruimte met verblijfskwaliteit en voldoende voorzieningen voor jong en oud. We werken aan een stevige woningbouwopgave. Dit doen we door in en rond de kernen woningen te realiseren voor alle leeftijden en doelgroepen. Voor ondernemers biedt de gemeente Epe een prettig ondernemersklimaat. Dit doen we door ruimte te bieden voor ontwikkeling en het benutten van kansen. We hebben daarbij oog voor een duurzame toekomst. De centra van Vaassen en Epe zijn uitnodigend. Dit doen we door gastvrij en compleet te zijn. We koppelen de centra aan recreatie en toerisme (100% Wild, kasteel de Cannenburch) met goede verbindingen van en naar de wijken en het buitengebied. Recreatie vanuit onze natuurlijk omgeving. Dit doen we door uit te gaan van onze kracht: de waardevolle leefomgeving. Ontwikkeling vindt plaats vanuit waardetoevoeging en kwaliteit. Mobiliteit is in beweging.

Dit doen we door in te zetten op duurzame mobiliteit en het STOP-principe (stappen, trappen, OV, privé). We stimuleren wandelen en fietsen. Landbouw heeft in Epe een nieuwe toekomst. Dit doen we vanuit overtuiging dat de landbouw in transitie is. In de Veluweflank veranderen we vanuit het belang van natuur naar een bredere schakering met andere functies zoals de

•

•

ontwikkeling van bos, recreatie en kleinschalige woningbouw. In de IJsselvallei is meer agrarische ontwikkelruimte met daarbij oog voor de versterking van de biodiversiteit. We inspireren en bieden kansen. We zetten samen onze schouders eronder. In de gemeente Epe werken we op basis van vertrouwen met elkaar samen en respecteren we elkaars mening. We zijn transparant en constructief. De Omgevingsvisie voor Epe staat voor Natuurlijk goed leven: • Natuurlijk is onze leefomgeving en onze trots. • Goed staat voor de kwaliteit die we nastreven. • Leven staat voor kansen en mogelijkheden om te wonen, werken en recreëren.

De uitvoering van de omgevingsvisie De Omgevingsvisie brengt in beeld wat we voor de gebieden en de opgaven willen bereiken. Initiatieven die een bijdrage leveren aan de doelen en ambities (en geen afbreuk doen aan andere doelen), worden omarmd. Behoud en versterken van de bijzondere kwaliteiten van de gemeente staan centraal in deze omgevingsvisie. Nieuwe initiatieven moeten substantieel bijdragen aan het behoud en de versterking van de doelen voor de verschillende deelgebieden. Bijdragen aan de gestelde doelen is niet het enige criterium waar een initiatief aan moet voldoen. Daarnaast is belangrijk dat het initiatief voldoende breed wordt gedragen. Gebiedsproces en projecten De opgaven uit de omgevingsvisie worden gebiedsgericht en projectmatig opgepakt. De opgave bepaalt de aanpak. Vaak zijn anderen aan zet bij de realisatie daarvan. Onze rol daarbij bepalen we aan de hand van de omgevingsvisie, het karakter en de impact van de opgave. We richten daar in samenwerking met de initiatiefnemer een passend communicatie- en participatietraject voor in. Binnen

63

de gemeente Epe worden hierover beleidsmatige- en concrete afspraken gemaakt die één op één naast deze visie gelegd kunnen worden. Programma Voor een aantal specifieke thema’s werken we de visie uit door middel van het instrument programma uit de Omgevingswet. Doordat we aan de slag gaan met instrument zetten we het op de agenda. Binnen de scope van de programma’s worden doelen geconcretiseerd en worden partijen bij elkaar gebracht rondom verschillende (samenhangende) projecten om de doelen te realiseren. Het gaat om de thema’s: landbouw, energietransitie en klimaat. Omgevingsplan De juridische vertaling van de omgevingsvisie gebeurt door middel van het omgevingsplan. Voor de omzetting van alle bestemmingsplannen in lijn met de Omgevingswet en de omgevingsvisie wordt een plan van aanpak gemaakt. Bestaand beleid en nieuw beleid Er is al veel beleid. Dit beleid zal worden geactualiseerd in lijn met de omgevingsvisie. Daarnaast wordt al nieuw beleid voorbereid, zoals de actualisatie van de woonagenda, het mobiliteitsplan en het cultuurhistorisch beleidskader. Epe in het groter geheel Tot slot is belangrijk te benoemen dat ook Europa, het Rijk, de provincie Gelderland en het waterschap regels, beleid en verordeningen hebben.

Daar hebben wij als gemeente geen zeggenschap over, wél kunnen we ons inzetten om met deze andere overheden de ruimte te creëren om onze visie realiteit te maken.

64

Daarnaast werkt de gemeente samen met andere gemeenten, onder andere in de CleantechRegio. Bij de realisatie van de opgaven zijn dit in meer of mindere mate – afhankelijk van de opgave – onze partners met eigen rollen en verantwoordelijkheden. Monitoring beleid en projecten Voor het bewaken van de voortgang van de uitvoering van de omgevingsvisie zal een aantal monitoringsafspraken worden gemaakt. Op basis van de monitoring kan worden bezien of beleid, proces of middelen effectief worden ingezet en tot het gewenste resultaat leiden. Daarnaast kunnen er gedurende de looptijd van de visie nieuwe inzichten en ontwikkelingen zijn, waarin de omgevingsvisie niet voorziet. Dit kan leiden tot actualisering van de visie. Ook bij (gebiedsgerichte) projecten en de programma’s zal aandacht zijn voor periodieke evaluatie en actualisatie op basis van nieuwe inzichten en nieuwe projecten. Hoe is het vervolg van de omgevingsvisie zelf voorzien? Periodiek wordt bekeken of er voortgang is en blijft bij de uitvoering van de verschillende keuzes in de omgevingsvisie. Ook de visie zelf wordt periodiek geëvalueerd. De omgevingsvisie moet actueel blijven, maar kan niet bij elk nieuw inzicht worden herzien. De beschrijving van de kwalitatieve leefomgeving is daarbij het meest houdbaar. De opgaves zullen veranderen en de ontwikkelingen zijn het meest dynamisch.

De omgevingsvisie is een dynamisch en digitaal document dat door de raad bijgesteld kan worden naar aanleiding van actuele ontwikkelingen.

65

Bijlage Begrippenlijst

66

Biodiversiteit Soortenrijkdom aan planten en dieren Circulariteit circulaire economie Systeem dat zichzelf versterkt en herstelt. Doel is om producten, onderdelen en materialen op een zo hoogwaardig mogelijke manier in het systeem te behouden Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) Toekomstige bewoners zijn gezamenlijk opdrachtgever voor hun eigen nieuwbouw-project Dagelijkse voorzieningen Voorzieningen als supermarkt, basisgezondheidszorg, kinderopvang, basisschool, detailhandel en OV-halte Duurzaam Van lange duur; de aarde niet uitputtend Cultuurhistorische waarden Waardering van sporen, objecten, patronen en structuren die zichtbaar of niet zichtbaar onderdeel uitmaken van onze leefomgeving en een beeld geven van een historische situatie of ontwikkeling, waaronder stedenbouwkunde, archeologie en cultuurlandschap Dorpse schaal Maatvoering en type gebouwen die het karakter van het dorp bepalen Duiding van de kleuren: grijs, groen, rood, blauw In de omgevingsvisie wordt typering van kleuren gebruikt om bepaalde functie weer te geven: grijs voor infrastructuur of milieuaspecten, groen voor bomen / beplanting, rood voor bebouwing en blauw voor water.

Fietsradialen Een min of meer doorgaande rechte route van de randen van het dorp naar het hart. Functiemenging Het uitvoeren van meerdere type activiteiten in eenzelfde gebied Fysieke leefomgeving Datgene wat je ziet, voelt en ruikt. In de Omgevingwet niet gedefinieerd maar in ieder geval bestaand uit bouwwerken, infrastructuur, water, watersystemen, bodem, lucht, landschappen, natuur en cultureel erfgoed Hittestress Klachten veroorzaakt door hitte. aandoening bij mensen en dieren veroorzaakt door extreme hitte, die zich uit in diverse lichamelijke klachten; Klimaatbestendigheid Toestand waarbij de effecten van de klimaatverandering niet tot problemen leiden; toegerust/voorbereid op de klimaatverandering Klimaatadaptatie Aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering: het benutten van de kansen van het veranderende klimaat en anticiperen op de bedreigingen ervan Klimaatneutraal Niet bijdragend aan de klimaatverandering Klimaatverandering De verandering van het gemiddelde weer of klimaat over een langere periode

67

Landschap Een gebied dat in zijn verschijningsvorm een geheel vormt; het geheel van landschappelijke en cultuurhistorische elementen

Natuurinclusief Het vanaf het begin in samenhang rekening houden met ecologie en natuur, gericht op zo groot mogelijke positieve impact op biodiversiteit

Leefbaarheid Mate van aantrekkelijkheid en/of geschiktheid van een gebied om er te wonen, werken, recreëren en leven

Omgevingsvisie De omgevingsvisie is een integrale langetermijnvisie van een bestuursorgaan voor de hele fysieke leefomgeving en haar grondgebied op basis van de Omgevingswet

Levensloopbestendige woningen Woningen die geschikt zijn om (met kleine aanpassingen) een leven lang in te wonen. Bijvoorbeeld doordat op 1 gelijkvloerse verdieping alle voorzieningen (woon-, slaap-, badkamer en keuken) beschikbaar zijn Meekoppelkans Mogelijkheid om door één project of actie meerdere opgaven in te vullen Monocultuur Van monocultuur is sprake als op een stuk grond altijd hetzelfde gewas wordt verbouwd Mobiliteit Verkeer en vervoer; het verplaatsen van mensen of goederen Natura 2000-gebied Gebieden die zijn aangewezen onder de EU Vogelrichtlijn en onder de EU Habitatrichtlijn, altijd ook onderdeel van NNN Natuurnetwerk Nederland (NNN) Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden (voorheen Ecologische Hoofdstructuur)

68

Recreatiezonering Definiëren van een gebied waarin wel of niet (specifieke) vormen van recreatie mogelijk zijn Ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is de balans tussen gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde (bij het maken van keuzes voor nieuwe ontwikkelingen) Regionale Energiestrategie Strategie Strategie die een regio opstelt waarin wordt beschreven hoe de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving, de opslag van energie en de energieinfrastructuur vorm krijgen Robuust Deugdelijk, krachtig, stevig en sterk Sociale woningbouw Woningen met een begrensde huur, gericht op betaalbaarheid voor lagere inkomens Transformatie Het aanpakken van een gebouw of (werk)locatie waarbij de functie verandert, bijvoorbeeld van bedrijf naar wonen

Stikstofdepositie De stikstofoxiden en ammoniak in de lucht die op de grond terecht komen via stofdeeltjes of via regenwater.

Vernatten Het bewust verhogen van de grondwaterstand, door technische maatregelen als drainage of door het aanpassen van het peil

STOP principe Richtinggevend principe voor inrichtingsvraagstukken waarbij eerst prioriteit wordt gegeven aan de voetganger (Stappen), daarna aan de fietser (Trappen), vervolgens aan openbaar vervoer (O) en tot slot een privévervoersmiddel (P)

Verloving Het omzetten van naaldbomen naar een bos met meer loofbomen Woonomgeving Omgeving direct rondom de woning met woonstraat, parkeerplaatsen, groen- en speelvoorziening

Uitbreiding Het bouwen aan de buitenrand van de kern Inbreiding Het bouwen binnen de bestaande grenzen van de kern. Transpiratie en interceptietranspiratie Opnemen van vocht door planten en bodem wat vervolgens verdampt (transpiratie) en de verdamping van water op vegetatie voor het op de grond terecht komt (interceptietranspiratie) Vergiftiging, verzuring en vermesting van de natuur Invloed van landbouw op de kwaliteit van bodem en natuur in de omgeving door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en mest Verdroging Verschijnsel waarbij de waterspiegel in het grondwater daalt ten opzichte van het natuurlijke niveau Vitaliteit Aanwezigheid en bereikbaarheid van werkgelegenheid en voorzieningen en de aanwezigheid van bewoners die het draagvlak vormen voor die functies

69

Bijlage Visiekaart

70

Bijlage Strategische afweging

71

OMGEVINGSVISIE GEMEENTE EPE 72