Document · PDF

Wegenbeleidsplan Enschede 2024 - 2027 (aangepaste versie)

Raadsvergadering 4 december 2023, gemeente enschedeBij agendapunt: Wegenbeleidsplan Enschede 2024-202713.307 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

W E G E N B EL E I D S PL A N E N S C H E D E 20 2 4-20 27

SA MEN BLIJVEN WER K EN A A N HET Z O R G V UL D I G E B E H E E R E N O N D E R H O U D VA N O N Z E W E G E N E N I N F R A S T R U C T U R EL E K U N S T W E R K E N J UL I 2 0 2 3

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

INHOUD BIJDRAGE AAN DE STRATEGISCHE OPGAVEN VANUIT HET WEGBEHEER - WAT WILLEN WE BEREIKEN

3.1

Aantrekkelijk Enschede - bestaande ruimte

3.2

Groen en duurzaam Enschede

We moeten het: wettelijke kaders, als randvoorwaarde

3.3

Inclusief Enschede

1.3

Doel wegenbeleidsplan

3.4

Open Enschede

1.4

Afbakening: waar gaat het wegenbeleidsplan wel en waar niet over? 7

1.5

Verhouding tot ander beleid

1.6

Leeswijzer

SAMENVATTING

WAAROM EEN WEGENBELEIDSPLAN?

1.1

We willen het: belang van goede wegen voor Enschede

1.2

TERUGBLIK WEGENBELEIDSPLAN 2020-2023 KEUZES EN EFFECTEN 9 2.1

Lijn vorige wegenbeleidsplan

2.2

De evaluatie: vooral positieve effecten te zien

2.2.1 Kwaliteitsniveaus behaald, achterstanden weggewerkt

2.2.2 Inzet op strategische doelen vergroot 2.2.3 Wegen en infrastructurele kunstwerken veilig gehouden en kapitaalvernietiging voorkomen

2.3

DE OPGAVEN VERTAALD NAAR PRINCIPES EN KADERS VOOR HET WEGBEHEER

4.1

Aantrekkelijk Enschede

4.1.1 We hanteren als kwaliteitsniveaus: stadserf hoog, fiets- en wandelpaden basis plus, elementen woonstraten op laag en verder alles op basis - DOORZETTING 17

4.1.2 We zetten in op veiligheid, het voorkomen van kapitaalvernietiging en hebben meer aandacht voor comfort en aanzien - DOORZETTING

4.1.3 Infrastructurele kunstwerken houden we veilig, schoon en functioneel - INTENSIVERING

2.2.4 De nieuwe kaders werken

2.2.5 Bestuurlijke aandachtspunten opgepakt

2.2.6 Financiële aanpassingen werken

Conclusie: We zetten de lijnen uit het wegenbeleidsplan 2020-2023 grotendeels door

4.1.4 Cultuurhistorie als afwegingskader - DOORZETTING 4.1.5 We houden Enschede bereikbaar tijdens werkzaamheden - DOORZETTING

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

20 20

INHOUD

4.2

Groen en duurzaam Enschede

4.2.1 We gaan meer circulair werken (duurzaam ) - INTENSIVERING 4.2.2 We vergroenen waar mogelijk door overbodige verhardingen te verwijderen - DOORZETTING

SAMENVATTING

HOE WE DIT UITVOEREN

5.1

Assetmanagement

5.2

Regulier beheer en onderhoud, groot onderhoud en vervanging

5.2.1 Regulier beheer en onderhoud

5.2.2 Groot onderhoud (niet levensduur verlengend)

5.2.3 Vervanging (levensduur verlengend)

4.2.3 We onderzoeken of we de bermen in het landelijk gebied blijvend duurzaam kunnen beheren (duurzaam)

4.2.4 We zetten in op een goede aansluiting op de Energietransitie - INTENSIVERING

5.3

Werk met werk maken

5.4

Participatie en communicatie als uitgangspunt bij uitvoering

4.3

Inclusief Enschede

5.5

Bestuur actief (blijven) informeren

4.3.1 We houden ons aan de geluidsnormen - INTENSIVERING

4.3.2 We zorgen voor toegankelijke en goed onderhouden en ingerichte voet- en fietspaden - DOORZETTING

4.4

Open Enschede en uitvoering

4.4.1 We zetten in op assetmanagement (opgavegericht werken). Met de “Wegbeheer 2019” systematiek van het CROW als basis - INTENSIVERING 25

FINANCIEEL

6.1

Kaders vanaf 2023 en verder

6.2

Beschikbare en benodigde middelen

6.2.1 Begroting 2023

6.2.2 Benodigde middelen 2024 - 2027

Conclusie financiën

6.3

4.4.2 We optimaliseren het beheer van (verkeers-)borden en wegbelijningen in verband met ontwikkeling van slimme auto’s - NIEUW

4.4.3 We nemen verkeersveiligheid mee als afweging bij beheerprojecten - DOORZETTING

4.4.4 Participatie en adviesraden…. DOORZETTING

BIJLAGEN Bijlage 1: Verbeelding kwaliteitsniveaus asfalt en elementenverharding

BIJLAGEN

37 37

Bijlage 2: Beschrijving financiële kader en relevante wet- en regelgeving 39

4.4.5 We blijven inzetten op flexibele budgetten - DOORZETTING 26

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

S A M E N VAT T I N G

SAMENVATTING

BIJLAGEN

In dit plan hebben we het niét over: § De inrichting van de wegen.

Het goed onderhouden van onze wegen, bruggen en tunnels: we moeten het én we willen

§ Verkeersveiligheid of wijkverkeersplannen.

het. In de wet staat dat we goed voor onze wegen, bruggen en tunnels moeten zorgen.

§ Het aanleggen van nieuwe wegen, of het veranderen van wegen naar fietsstraten

Dat betekent dat ze regelmatig gekeurd, gerepareerd en vervangen moeten worden als

§ Het aanpassen van snelheden, aanleg van oversteekplaatsen en verkeerslichten

dat nodig is. Daarnaast willen we graag een veilig, leefbaar en bereikbaar Enschede. Goede wegen, bruggen en tunnels horen daarbij. Vanzelfsprekend kost dit geld. In 2023

Vergeleken met het vorige wegenbeleidsplan hebben we de komende jaren extra

kost het ongeveer 9 miljoen euro om onze plannen uit te voeren. Dit bedrag wordt elk jaar

aandacht voor de volgende onderwerpen:

meer, omdat de lonen stijgen. Ook de prijs voor materialen wordt duurder. Tot en met 2027 lopen de kosten op tot ongeveer 10,25 miljoen euro. Het benodigde geld hiervoor hebben we.

§ We gebruiken graag grondstoffen en materialen die lang meegaan (duurzaam). Ook proberen we ze zo vaak mogelijk te gebruiken (circulair). § We sluiten zoveel mogelijk aan bij werkzaamheden van bijvoorbeeld energiebedrijven. Zo voorkomen we dubbel werk in een straat.

Dit plan is een vervolg op het oude wegenbeleidsplan. We keken wat goed werkte en wat minder goed werkte in dat plan. De dingen die goed gingen nemen we mee in het nieuwe

§ We onderzoeken geluidsoverlast in gebieden waar de maximumsnelheid 30 kilometer per uur is. Dat moet volgens een nieuwe wet.

wegenbeleidsplan. Met dit plan zorgen we ervoor dat het onderhoud aan onze wegen,

§ Kunstschilderingen in tunnels: We controleren ze vaker en maken ze vaker schoon.

bruggen en tunnels bijdraagt aan de doelen van de stad. Dat betekent dat ze bijdragen

§ We gaan nog beter kijken hoe we onze tijd, geld en mensen zo goed mogelijk kunnen inzetten.

aan een groene, bereikbare stad waarin iedereen kan meedoen.

§ We laten onze borden en lijnen op de weg aansluiten bij de techniek van In dit plan hebben we het wél over het beheer en onderhoud van bestaande:

slimme auto’s.

§ Wegen, voet- en fietspaden § Bruggen en tunnels

Ook blijven we de omgeving betrekken bij wat we doen. Als het kan kunnen mensen

§ Lijnen op de wegen

meedenken

§ Verkeersborden

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

1.2

1. W A A R O M E E N

1.2 WE MOETEN HET: WETTELIJKE KADERS, ALS RANDVOORWAARDE

W E G E N B EL E I D S PL A N ?

Naast het belang van goed onderhouden wegen, fiets-, voetpaden en infrastructurele

1.1

kunstwerken zijn er ook een aantal belangrijke wettelijke kaders rond onze wegen en

1.1 WE WILLEN HET: BELANG VAN GOEDE WEGEN VOOR ENSCHEDE

infrastructurele kunstwerken. Deze gaan bijvoorbeeld over het veilig kunnen gebruiken van een weg. De belangrijkste wettelijke kaders waaraan we vanuit het beheer en onderhoud van de wegen en infrastructurele kunstwerken moeten voldoen zijn de:

De wegen, busbanen en fiets- en voetpaden zijn als de aderen van Enschede, waarlangs we ons kunnen verplaatsen naar ons werk, huis, studie en winkels. Ze dienen ook als

§ Wegenwet: Betreft specifiek de zorgplicht voor het waarborgen van de veiligheid van

toegangspoorten tot onze stad voor bezoekers en faciliteren het transport van voorraden

de weggebruiker. De inrichting van de wegen moet veilig zijn voor deze gebruiker.

en goederen. De weginfrastructuur van Enschede, inclusief de invalswegen en de singel,

Tijdig onderhoud moet zorgen voor een goede staat van de wegen.

geeft de stad haar herkenbare en toegankelijke karakter.

De wegenwet geldt niet alleen voor wegen, maar ook voor de infrastructurele kunstwerken. Wat wordt verstaan onder de term “goede staat” wordt in de wet niet

De bruggen en tunnels (infrastructurele kunstwerken) spelen daarnaast ook een

duidelijk gemaakt. Het moet echter minimaal geschikt zijn voor het gestelde doel,

belangrijke rol in het wegennet. Een hogere kwaliteit van het wegonderhoud heeft gelijk

daarmee is er dus sprake van een onderhoudsverplichting.

effect op het gebruik, de veiligheid en comfort voor de weggebruiker. Het wegennet

§ Daarnaast zijn er in het Nieuw Burgerlijk Wetboek, de Wegenverkeerswet 1994, de

vertegenwoordigt een vervangingswaarde van ongeveer 0,5 miljard euro. Zorgvuldig

Wet geluidhinder, het Bouwstoffenbesluit, de Wet Natuurbescherming en

beheer en onderhoud is daarom van groot belang om kapitaalvernietiging te voorkomen.

de Arbeidsomstandighedenwet diverse wettelijke bepalingen opgenomen met

Goed beheer en onderhoud is van onze wegen, fiets- en voetpaden, en infrastructurele

betrekking tot het wegbeheer.

kunstwerken is ook van belang om de stad optimaal te laten functioneren.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

Belangrijke aandachtspunten hierin zijn: goed rentmeesterschap, geïnvesteerd kapitaal in stand houden, wegen in goede staat houden, borgen van veiligheid en functionaliteit van wegen en infrastructurele kunstwerken, genomen inrichtings-

SAMENVATTING

BIJLAGEN

1.3

1.3 DOEL WEGENBELEIDSPLAN Vanuit de 2 voorgaande paragrafen (het belang van goede wegen in 1.1. en het invulling geven aan de wettelijke kaders in 1.2) kunnen we stellen dat:

maatregelen handhaven, zorgplicht veilige openbare ruimte, beheerder is risicoaansprakelijk, juiste omgang met afvalstoffen, hanteren geluidsniveaugrenzen. § Woningwet en bouwbesluit. De woningwet geldt ook voor civiele kunstwerken (in de wet wordt dit benoemd als “een bouwwerk, geen gebouw zijnde”). De kunst-

HET DOEL VAN HET WEGENBELEIDSPLAN IS… § Via goed wegbeheer de inwoners, bedrijven en bezoekers in Enschede,

werken moeten zodanig wordt gebouwd dat er geen gevaar voor gezondheid en

nu en in de toekomst, een voldoende veilige en comfortabele en waar nodig

veiligheid ontstaat. De voorschriften zijn vastgelegd in het Bouwbesluit.

hoogwaardige onderhoudstoestand van de verharding garanderen. Dit tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten;

Deze wetgeving vormt een belangrijke randvoorwaarde bij de uitvoering van het wegbeheer en- onderhoud en daarmee ook voor ons wegenbeleidsplan.

§ De uitvoering van het beheer en onderhoud van de wegen daarbij conform de bestuurlijke kaders en wettelijke verplichtingen goed kunnen blijven uitvoeren. Waarbij we zo goed mogelijk bijdragen aan de strategische opgaven van

KERNCIJFERS 2023

Enschede:

VERHARDINGSSOORTEN

- Groen en duurzaam Enschede

Asfalt

3.362.251

- Inclusief Enschede

Elementen

4.508.149

Cementbeton

86.211

Overige/ onverhard

295.955

Totaal

8.252.566

INFRASTRUCTURELE KUNSTWERKEN

STUKS

Bruggen, viaducten

223

- Aantrekkelijk Enschede - Open Enschede WAARMEE WE OOK: Blijven voldoen aan de Financiële verordening gemeente Enschede.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

1.4

SAMENVATTING

1.4 AFBAKENING: WAAR GAAT HET WEGENBELEIDSPLAN WEL EN WAAR NIET OVER?

Het plan richt zich ook niet op mobiliteitsvraagstukken (zie ), zoals:

Het wegenbeleidsplan heeft betrekking op het beheer en onderhoud van bestaande

§ Aanleg van oversteekplaatsen, verkeerslichten, enzovoort.

gemeentelijke wegen, inclusief:

§ Aanleg van nieuwe wegen of de transformatie van bestaande wegen

§ Wegen, voet- en fietspaden.

BIJLAGEN

§ Aanpassingen van snelheden.

naar bijvoorbeeld fietsstraten.

§ Infrastructurele kunstwerken, zoals de bruggen en tunnels.

§ Verkeersveiligheid en wijkverkeersplannen.

§ Wegmarkeringen, zoals de lijnen en strepen op de weg.

§ Wegcategorisering, zoals het bepalen of een weg een maximumsnelheid

§ Verkeersborden.

van 30 km/uur of 50 km/uur heeft.

Het plan omvat zowel grootschalig als kleinschalig onderhoud en reconstructie, zoals beschreven in paragraaf 5.2. Daarom kan het plan ook worden gezien als een beheerplan voor de bestaande wegen en infrastructurele kunstwerken.

1.5

1.5 VERHOUDING TOT ANDER BELEID Het wegenbeleidsplan gaat dus over het beheer van de bestaande wegen. Tegelijkertijd heeft het raakvlak met divers ander gemeentelijk beleid. De belangrijkste zijn:

Tegelijkertijd behandelt het plan geen concrete inrichtingseisen, aangezien deze worden vastgesteld in de Toetsingskaders openbare ruimte.

§ Mobiliteitsbeleid, zoals de Mobiliteitsvisie, het Verkeersveiligheidsplan en de Fietsvisie. Dit beleid gaat over het aanpassen van wegen of toevoegen van nieuwe wegen. Waar dit wegenbeleidsplan gaat over het beheer en onderhoud van de bestaande wegen. § Groenambitieplan Enschede “Enschede één groot groen park” en het Water- en klimaatadaptatieplan: die inzetten op meer groen en minder verharding.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

§ Circulaire Economie, zoals het in voorbereiding zijnde Koersdocument Circulaire Economie. Die inzichten geeft in hoe wij moeten omgaan met het materiaalgebruik en de vervanging van materialen bij het wegbeheer. § Visie Landelijk Gebied. Deze visie heeft raakvlak met het beheer van de wegen, omdat de bermen in het landelijk gebied ook onder het wegbeheer vallen. Een opgave vanuit deze visie is duurzaam bermbeheer in het landelijk gebied. Duurzaam bermbeheer is ook een onderdeel van het Natuur- en Landschapsplan, dat op 21 maart 2023 is vastgesteld door het college. Daarnaast is duurzaam bermbeheer een maatregel uit de Natuurkansenkaart Enschede en uit de Natuurkanskaart Erven Enschede. § Beleidsplan Openbare Verlichting dat ingaat op de wijze waarop we onze wegen verlichten. § Gladheidbestrijdingsplan dat specifiek gaat over het strooibeleid van de gemeente.

1.6

1.6 LEESWIJZER In het volgende hoofdstuk (2) blikken we terug op het wegenbeleidsplan 2020 -2023. Waarin we wat goed ging en wat we in dit wegenbeleidsplan beter kunnen doen. In hoofdstuk 3 behandelen we de strategische opgaven van Enschede en leggen de verbinding met het wegenbeleid. Dit vertalen we vervolgens in hoofdstuk 4 naar de kaders voor het wegbeheer in de komende 4 jaren (de doorlooptijd van dit nieuwe wegenbeleidsplan). Waarna we uitleggen in hoofdstuk 5 hoe we deze kaders buiten uitvoeren. De financiën rond het wegenbeleid behandelen we in het laatste hoofdstuk (6).

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

2. T E R U G BL I K W E G E N-

SAMENVATTING

BIJLAGEN

In samenwerking met marktpartijen en instellingen zetten we gezamenlijk in op innovatie

2.2

bij het wegbeheer en zo veel als mogelijk hergebruik van materialen.

B EL E I D S PL A N 20 20-20 2 3

2.2 DE EVALUATIE: VOORAL POSITIEVE EFFECTEN TE ZIEN

K E U Z E S E N EFF E C T E N

In deze paragraaf volgt een korte evaluatie van het wegenbeleid in de periode van het

In dit hoofdstuk geven we een terugblik op het wegenbeleidsplan 2020-2023. Dit door

wegenbeleidsplan 2020-2023.

een schets van de lijn van dit vorige wegenbeleidsplan (2.1) en een beknopte evaluatie in 2.2.1. KWALITEITSNIVEAUS BEHAALD, ACHTERSTANDEN WEGGEWERKT

2.2. Tot slot geven we in 2.3 in de conclusie aan wat we vanuit het vorige

2.1

wegenbeleidsplan meenemen.

De kwaliteitsniveaus die we hebben afgesproken zijn: § Stadserf niveau hoog

2.1 LIJN VORIGE WEGENBELEIDSPLAN

§ Kwaliteitsniveau basis voor de hele stad; met uitzondering van de woonstraten

In het wegenbeleidsplan 2020 – 2023 legden de verbinding met de strategische opgaven

met elementenverharding (niveau laag) Sinds 2020: voet- en fietspaden basis-plus

van Enschede. Zo zetten we in op duurzaamheid door bijvoorbeeld verharding waar dat

(door vaker inspecties uit te voeren en daar waar schade is meteen over te gaan

kan te vervangen voor groen. Ook kozen we voor een hogere kwaliteit van voet- en

tot reparatie)

fietspaden in Enschede, vanuit het belang dat deze voet- en fietspaden hebben vanuit

§ De infrastructurele kunstwerken zitten op niveau “veilig & functioneel”: de inspecties, te nemen maatregelen en uitgevoerde maatregelen hebben geleid

mobiliteit, een inclusieve stad en duurzaamheid.

tot goede resultaten. We gaven onze partners zoals de Adviescommissie Cultuurhistorie, de (toenmalige) Wmo Raad en de Fietsersbond een meer nadrukkelijke adviesrol kregen in het

Om te meten of we de afgesproken kwaliteitsniveaus halen, voeren we jaarlijks een

wegbeheerproces, om meer gewicht te kunnen geven aan cultuurhistorie,

inspectie uit (de inspectieronde van 2021 is door corona vervallen), daardoor kunnen we

toegankelijkheid en belangen voor fietsers. Bij deze ontwikkelingen vonden we het

alleen niet goed zien of we binnen de “bandbreedte” van de afgesproken kwaliteit vallen.

tegelijkertijd belangrijk dat we ons wegbeheer zorgvuldig bleven uitvoeren: veiligheid voor de weggebruiker en geen kapitaalvernietiging blijven de basisuitgangspunten van ons wegbeheer. Bij zowel het wegbeheer als het beheer en de vervangingen van infrastructurele kunstwerken zetten we ook in op assetmanagement.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

Resultaten inspectie wegen:

een klein areaal. Waarbij de schades vaak worden veroorzaakt door boomwortels.

De eindresultaten van de in 2022 gehouden inspectie zijn hieronder opgenomen:

Hierin zoeken we de balans tussen het niet beschadigen van de bomen en het veilig

BIJLAGEN

houden van de paden.

AFGESPROKEN KWALITEITSNIVEAU

UITKOMST INSPECTIE 2022/ DAADWERKELIJK NIVEAU

Centrum Onderhoud hoog

Hoog

Hoofdwegen

Basis

Woongebied

Asfalt basis

Basis

Elementen laag

Basis

ONDERDEEL

§ Elementenverharding in woongebieden zit boven het afgesproken kwaliteitsniveau. Namelijk ook op basis, waar kwaliteitsniveau laag is afgesproken. Uit de komende inspectie moet blijken of dit stabiel blijft of dat we op termijn toch gaan zien dat deze gebieden afzakken in kwaliteit. 2.2.2. INZET OP STRATEGISCHE DOELEN VERGROOT De nieuwe algemene kaders wegen en infrastructurele kunstwerken. Hierbij was het doel om via een goed wegbeheer te blijven werken aan het vergroten inzet op de strategische doelen van de stad: Daarin hebben we mooie resultaten bereikt door § Minder verharding, daar waar mogelijk zijn wegen versmald en is overbodige

Bedrijventerreinen

Basis

verharding verwijderd (mede dankzij NK Tegelwippen) en omgevormd naar groen en/ of waterberging.

Buitengebied (Landelijk gebied)

Basis

Paden in Groengebieden en parken

Basis

§ CO2-reductie middels innovatieve projecten, zoals de Assinkkloosterweg, waar een duurzaam alternatief voor cement en er CO2 reducerende asfaltmengels zijn toegepast.

Basis

§ Het toepassen van nieuwe samenwerkingsvormen. Denk hierbij aan bouwteams waarbij gemeente en de aannemer in de ontwerpfase al intensief samenwerken aan

Uit de inspectieresultaten komt naar voren:

het ontwerp. De kennis van de aannemer wordt zo optimaal benut en zo ontstaan

§ Alle geïnspecteerde wegen zitten gemiddeld op het afgesproken kwaliteitsniveau;

slimme en mogelijk innovatieve oplossingen.

§ De achterstand die in het vorige wegenbeleidsplan te zien was bij wegen buitengebied en bij voetpaden in groengebieden, hebben we ingelopen. Wel zien we dat elementenverharding in groengebieden nog op een laag niveau zit. Dit is tegelijkertijd

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

2.2.3. WEGEN EN INFRASTRUCTURELE KUNSTWERKEN VEILIG GEHOUDEN EN KAPITAALVERNIETIGING VOORKOMEN Het is ons de afgelopen periode goed gelukt om de veiligheid te behouden en kapitaalvernietiging te voorkomen. Dit is gelukt door met onder andere nutspartijen meerjarenplannen af te stemmen om werk met werk te kunnen maken. Door onze systematiek met weginspecties (maatregeltoets), zijn we in staat om op het juiste moment, de goede onderhoudsmaatregelen te treffen. Daardoor gaat ons “kapitaal” die het wegenareaal is, zo lang mogelijk mee. 2.2.4. DE NIEUWE KADERS WERKEN Daarnaast zijn er nieuwe specifieke kaders vastgesteld: § De systematiek CROW “Wegbeheer 2019” geldt als uitgangspunt voor het wegbeheer. § Participatie: bij de start van projecten een goede afweging maken van de ruimte die er is voor participatie en de mate van invloed die verschillende betrokkenen hebben op

De systematiek heeft ertoe geleid dat we nu bezig zijn om assetmanagement in te voeren . § Aan de nieuwe werkwijze met de adviescommissies is concreet invulling gegeven.

het project. § Samenwerking met Hogeschool Saxion, Universiteit Twente en Stichting Pioneering,

Dat is een zoektocht om enerzijds de adviescommissies een goed rol te geven in het proces en anderzijds te zorgen dat de werklast voor de adviescommissies niet te groot

ook op gebied van wegen en infrastructurele kunstwerken. § Levensduur verlengende maatregelen door duurzame beschermlagen te gebruiken bij

wordt. Daarin hebben we met de Adviescommissie Cultuurhistorie, de Fietsersbond en

infrastructurele kunstwerken. Waardoor we minder snel materialen hoeven te

de Commissie toegankelijkheid goede en werkbare afspraken kunnen maken.

vervangen en kapitaalvernietiging voorkomen.

Daarover is 16 maart 2021 een brief gestuurd aan de Raad.

§ Samenwerking met uitvoering warmtebaanprojecten Ennatuurlijk, waarmee we werk met werk maken. We stemmen elk kwartaal onze meerjaren onderhoudsplannen af met Ennatuurlijk.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

2.2.5. BESTUURLIJKE AANDACHTSPUNTEN OPGEPAKT

SAMENVATTING

BIJLAGEN

§ Rond de bezuinigingen op wegen en het voorkomen van lappendekens

In de periode van het Wegenbeleidsplan 2020 – 2023 waren er een aantal moties met

(kleine reparaties) concluderen we dat we door de vernieuwde werkwijzen en

raakvlak tot het wegbeheer. Dit zijn onder andere:

de flexibilisering van budgetten (2.1.6) de wegen op niveau kunnen onderhouden

§ Motie ‘Een toegankelijk Enschede voor iedereen’

(zie 2.1.1). We blijven daarbij inzetten op het voorkomen van te veel lapwerk.

§ Motie ‘Onderzoek naar compenseren bezuiniging op onderhoud paden en wegen’;

Dit bijvoorbeeld door een andere wijze van aanbesteden van asfaltwerkzaamheden of door andere technieken en materiaalgebruik. De wegbelijningen contoleren we

Deze moties zijn opgepakt in de afgelopen periode, door:

vaker en herstellen we eerder. Hiervoor hebben we ook een speciale app ontwikkeld,

§ Op 12 oktober 2021 is de wijze van invulling van deze moties in een brief aan de

waarmee we beter en sneller kunnen handelen.

gemeenteraad op hoofdlijnen beantwoord. 2.2.6. FINANCIËLE AANPASSINGEN WERKEN

§ Rond toegankelijkheid van onze wegen leggen we zoals afgesproken wegbeheerprojecten voor aan de adviescommissie toegankelijkheid en geven

De volgende financiële besluiten zijn door de gemeenteraad als onderdeel van het

deze commissie een actieve rol in ons wegbeheer (zie 2.13). Daarop aanvullend zijn

raadsbesluit genomen:

– zoals opdragen in de motie – rondes in het Centrum gemaakt. Dit om te bekijken

§ 6. Voor de periode 2020-2023 (4 jaar) in totaal een investeringskrediet van 8 miljoen

welke punten nog niet voldoende toegankelijk zijn. Die punten zijn opgepakt door

euro toe te kennen voor het vervangen van wegen en infrastructurele kunstwerken;

beheer of worden op een later moment meegenomen in een lopend project. Daarop aanvullend heeft de commissie diverse stappen gezet om het probleem “aan de bron” aan te pakken, dat is veel effectiever dan achteraf oplossen. Zo helpen

§ 7. De ”reserve nog uit te voeren werkzaamheden” bij nog niet gereedkomen van groot onderhoud wegen door bepaalde omstandigheden einde van het boekjaar te gebruiken; § 8. Een voorziening voor “groot onderhoud infrastructurele kunstwerken” in te stellen

ze mee bij de Toetsingskaders openbare ruimte en werken ze aan het organiseren

om fluctuaties in het groot onderhoud door de jaren heen op te kunnen vangen binnen

van “ervaringsrondes” en wijkschouwen.

de financiële kaders. Gevolgen van deze besluiten:

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

Deze besluiten hebben een positieve uitwerking gehad op de uitvoering van het

Uit de voorgaande evaluatiepunten nemen we in elk geval de volgende punten mee voor

wegbeheer. Waar we in het verleden waren “gebonden” aan jaarbudgetten, is het door de

dit nieuwe wegenbeleidsplan:

flexibilisering mogelijk om makkelijker budgetten mee te nemen. In het beheer hebben

§ We willen de kwaliteitsniveaus handhaven. De kwaliteitsniveaus passen nog goed bij

veel partners een rol hebben en moet er ruimte zijn en blijven voor participatie. Verder is

de (strategische doelen van de) stad . Daarnaast zien we aan de langjarige trend dat

er een grote mate van afhankelijkheid van “derden” is en is er een grote druk is op het

het ons lukt de niveaus te halen en waar nodig bij te sturen.

personeelbestand. In deze omstandigheden helpt het enorm om makkelijker werk mee te

§ Als het gaat om de inzet op de strategische doelen hebben we mooie resultaten bereikt.

nemen over de jaargrens. Dit heeft ertoe geleid dat we ons minder laten leiden door de

In het volgende hoofdstuk maken we een vertaling naar de huidige strategische

financiële systemen en meer door wat Enschede en de samenleving nodig heeft.

opgaven én gaan we nader in op wat mogelijk is om eerdere mooie resultaten te

Daardoor konden we onze budgetten effectiever inzetten.

versterken én beter meetbaar te maken door er concrete doelen aan te verbinden.

2.3

§ De werkwijze met de adviescommissies was plezierig en werkbaar: er is een goed

2.3 CONCLUSIE: WE ZETTEN DE LIJNEN UIT HET WEGENBELEIDSPLAN 2020-2023 GROTENDEELS DOOR

evenwicht gevonden tussen een realistische tijdsinvestering van de mensen die in de commissies (veelal vrijwillig) werken en tussen het uitoefenen van invloed waar nodig. § De flexibilisering van budgetten nemen we ook mee. Want het geeft ruimte om te sturen op onze opgaves en koppelkansen.

In het algemeen concluderen we uit de evaluatie dat we met het wegenbeleidsplan 2020 – 2023 een goede basis hebben gelegd voor meer opgavegericht wegbeheer in Enschede. Waarbij we ook onze budgetten flexibeler en beter passend bij de leefwereld (de uitvoering van het wegbeheer) hebben vormgegeven. We zetten daarom met dit nieuwe wegenbeleidsplan de lijnen uit het wegenbeleidsplan 2020-2023 grotendeels door.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

3.1

3. B I J D R A G E A A N D E

3.1 AANTREKKELIJK ENSCHEDE BESTAANDE RUIMTE

S T R AT E G I S C H E O P G AV E N

Onder aantrekkelijk Enschede werken we aan baankansen; het aantrekken, vasthouden

VA N U I T H E T W E G B E H E E R W AT W ILL E N W E B E R E I K E N

en ontwikkelen van talent en het zorgen dat de bestaande stad vitaal is. Betekenis van deze opgave voor het wegbeheer: § We zorgen dat de basis rond het wegbeheer op orde is, waarbij we blijven inzetten op comfort, veiligheid en aanzien van de wegen en infrastructurele kunstwerken.

In Enschede zijn in 2022 vier strategische opgaven benoemd waaraan we de komende jaren werken. Dit zijn Aantrekkelijk Enschede, Groen duurzaam Enschede, Inclusief Enschede en Open Enschede. Waarmee we ook werken aan het versterken van de identiteit van Enschede. Deze opgaven zijn ook verwoord in de Gemeentebegroting 2023 Enschede, waarbij ook de bijbehorende indicatoren en doelen zijn benoemd. Vanuit het wegbeheer dragen we bij aan de realisatie van deze opgaven. In dit hoofdstuk lichten we de opgaven op hoofdlijn toe, waarbij we ons vooral richten op wat dit betekent voor het wegbeheer in Enschede.

Om te zorgen dat Enschede aantrekkelijk is en blijft. § We onderhouden de wegen en infrastructurele kunstwerken op het met de gemeenteraad afgesproken kwaliteitsniveaus. § We werk blijven maken van de verkeersveiligheid op onze wegen. Dit in samenhang met mobiliteitsopgaven. § We zetten actief in op landelijke ontwikkelingen, zoals 30 kilometer per uur als uitgangspunt voor de bebouwde kom. § Enschede bereikbaar houden. Bijvoorbeeld bij wegwerkzaamheden en projecten. § We bieden baankansen en zetten in op SROI. Zowel bij Onderhoud Enschede als bij aannemers worden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen geboden. § We gaan studenten civiele techniek aantrekken, die als bijbaan kunnen werken bij Stadsdeelbeheer en in het wegbeheer. Zo brengen we het werken bij de gemeente Enschede onder de aandacht en proberen we talenten meer vast te houden. Dit is nodig vanwege het beperkte aantal civiele techniek studenten en de grote uitstroom komende jaren bij de gemeente Enschede.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

3.2

3.2 GROEN EN DUURZAAM ENSCHEDE

Via deze opgave zorgen we dat Enschede klimaatbestendig, water robuust, groen en biodivers is. Ook werken we aan een klimaatneutraal en circulair Enschede.

SAMENVATTING

BIJLAGEN

§ We zien tegelijkertijd ook het effect van stijgende loon en materiaalkosten. Bijvoorbeeld als gevolg van inflatie en de energieprijs ontwikkelingen. § We zien tegelijkertijd ook dat aannemers grote investeringen moeten doen om de omslag naar bijvoorbeeld elektrische voertuigen te maken. Daarbij helpt het als ze “zekerheid” hebben over het meerjarig investeringsvolume.

Betekenis van deze opgave voor het wegbeheer: § We werken aan het groenblauwer maken van Enschede via het wegbeheer. Waarbij we bijvoorbeeld overbodige verhardingen verwijderen en streven naar meer biodiversiteit in het bermbeheer. Dit mede vanuit het doel om in 2050 als Enschede volledig Klimaatrobuust te zijn. Dit betekent tegelijkertijd dat ontwikkelingen altijd moeten leiden tot een hogere klimaatadaptiviteit en een groenere omgeving.

3.3

3.3 INCLUSIEF ENSCHEDE

Onder de opgave inclusief vallen thema’s als de mogelijkheid voor elke inwoner tot financiële zekerheid en stabiliteit en het maken van keuzes die gezond leven gemakkelijker maken. Ook valt hieronder de mogelijkheid voor elke inwoner om zich

§ We streven naar 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken in 2030 en volledig

optimaal te ontwikkelen.

circulair in 2050. Dit omvat het bevorderen van recycling, hergebruik en andere circulaire benaderingen binnen de wegeninfrastructuur, met als uiteindelijke doel

Betekenis van deze opgave voor het wegbeheer:

het realiseren van een duurzaam en efficiënt gebruik van grondstoffen.

§ We zorgen voor toegankelijke wegen, voet- en fietspaden. Zodat ze voor iedereen

§ In 2030 moeten we 55% minder CO2 gebruiken t.o.v. 1990. Bijvoorbeeld door gebruik

goed toegankelijk zijn. Of je nu minder goed ter been bent, in een rolstoel zit of met

van elektrische voertuigen en gereedschap. Of het gebruik van grondstoffen die

een kinderwagen wandelt. We zorgen bijvoorbeeld voor logische verlaagde

minder CO2 uitstoten in de productie. (bijvoorbeeld lage temperatuur asfalt).

oversteekplekken bij voetpaden.

Belangrijk hierbij is dat we als gemeente wel in staat zijn te meten hoeveel CO2 we nu

§ We dragen vanuit het wegbeheer actief bij aan een gezondere leefomgeving.

uitstoten bij alle werkzaamheden en die kunnen vergelijken met de hoeveelheid CO2

Bijvoorbeeld op het gebied van de gezondheidsbescherming door de inzet van

die we in 1990 zouden hebben uitgestoten. Hiervoor worden nu standaard alle civiele

geluidsarmere materialen om zo geluidsoverlast te beperken of door gebruik

werken die worden uitgevoerd voorzien van een CO2 berekening. Hierdoor zijn we in

van materialen die het milieu minder belasten. Of op het gebied van de

staat een betere afweging te maken in de benodigde investeringen die we moeten

gezondheidsbevordering door te zorgen voor betere voet- en fietspaden,

doen om de CO2 doelstelling te halen.

waardoor inwoners eerder gaan/langer blijven lopen of fietsen.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

3.4

SAMENVATTING

BIJLAGEN

Bovenstaande paragrafen geven enkele voorbeelden van de manieren waarop we vanuit

3.4 OPEN ENSCHEDE

het wegbeheer bijdragen aan de opgaven. In het algemeen geldt dat we er vanuit

Vanuit de opgave open Enschede zetten we in op Enschede als mensgerichte,

wegbeheer altijd naar streven om zo optimaal mogelijk (binnen de bestaande kaders) bij

netwerkende en responsieve organisatie. Waarbij we Enschede zien als een digitale

te dragen aan de realisatie van de opgaven.

gemeente. Betekenis van deze opgave voor het wegbeheer: § We zetten in op innovatie. Dit doen we door zelf te zoeken naar nieuwe innovatieve toepassingen en onze aannemers en ingenieursbureaus hierin te stimuleren en samenwerken met regionale en landelijke kennisinstellingen. Waarbij we ook kijken naar wat toekomstige ontwikkelingen van ons wegbeheer vragen. Denk daarbij aan bijvoorbeeld auto’s met automatische verkeersbordherkenning of zelfs zelfrijdende auto’s. Tegelijkertijd onderzoeken we ook nieuwe productontwikkelingen, data-inzet en nieuwe (geautomatiseerde) analyse mogelijkheden. § We vinden participatie belangrijk. Samen met inwoners, ondernemers en instellingen gaan we vanuit de Participatieverordening gemeente Enschede aan de slag met ons wegbeheer. Waarbij we de adviesraden in positie zetten en per project bekijken hoe we participatie optimaal vormgeven en welke rol de wijk- en dorpsraden daarin spelen. § We werken aan het (nog) eenvoudiger maken van het (digitaal) doen van meldingen openbare ruimte, waaronder ook de wegen vallen. Daar waar inwoners iets aantreffen wat niet in orde is bij wegen, fietspaden, voetpaden en infrastructurele kunstwerken, kunnen ze eenvoudig melding doen, komt de melding sneller bij de juiste behandelaar terecht en kunnen inwoners gemakkelijker volgen wat er met hun melding wordt gedaan.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

4. D E O P G AV E N V E R TA A L D NA AR PRINCIPES EN K A DERS

SAMENVATTING

BIJLAGEN

4.1

4.1 AANTREKKELIJK ENSCHEDE

Vanuit de strategische opgave “Aantrekkelijk Enschede” hanteren we de volgende kaders voor het wegbeheer in Enschede.

VOOR HET WEGBEHEER

4.1.1. WE HANTEREN ALS KWALITEITSNIVEAUS: STADSERF HOOG, FIETS- EN In dit hoofdstuk geven we de vertaling van strategische opgaven uit hoofdstuk 3 naar

WANDELPADEN BASIS PLUS, ELEMENTEN WOONSTRATEN OP LAAG EN VERDER

concrete kaders. Dit doen we per strategische opgave, waarbij we ook de lessen uit de

ALLES OP BASIS - DOORZETTING

evaluatie uit hoofdstuk 2 meenemen.

We zetten daarmee de kwaliteitsafspraken* van het vorige wegenbeleidsplan 20202023 voort. Dit doen we uit afweging van het gewenste beeld buiten, de strategische opgaven, veiligheid en financiële middelen. Vertaald in een overzicht betekent dit dat we

TOELICHTING KADERS

de wegen op de volgende kwaliteitsniveaus (blijven) onderhouden:

We geven in de volgende paragrafen per kader aan of het gaat om een:

ONDERDEEL

KWALITEITSNIVEAU

Stadserf

HOOG

geactualiseerd naar de huidige situatie.

Fiets- en voetpaden

BASIS PLUS

INTENSIVERING: Dit zijn kaders die ook in het vorige wegenbeleidsplan al

Rest van de stad

BASIS

Uitzondering: Elementenverhardingen woonstraten (klinkers)

LAAG

DOORZETTING: Dit is een kader die we meenemen (doorzetten) vanuit het wegenbeleidsplan 2020 – 2023. Uiteraard hebben we deze kaders wel

werden genoemd, maar waar we in dit wegenbeleidsplan extra op inzetten of aangescherpte kaders voor opnemen. NIEUW: Deze kaders zijn nieuw ten opzichte van het wegenbeleidsplan 20202023. Deze zijn bijvoorbeeld opgenomen vanuit de strategische opgaven of

*In bijlage 1 vindt u een verbeelding van de kwaliteitsniveaus asfalt en elementenverharding.

andere nieuwe inzichten of innovaties.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

4.1.2. WE ZETTEN IN OP VEILIGHEID, HET VOORKOMEN VAN

beheersysteem kan het kunstwerkenbestand, nu en in de toekomst, op zorgvuldige wijze

KAPITAALVERNIETIGING EN HEBBEN MEER AANDACHT VOOR

worden beheerd. Dit borgt de gemeente Enschede door hanteren van onderstaand

COMFORT EN AANZIEN - DOORZETTING

inspectieregime (dit is grotendeels een voortzetting van de bestaande werkwijze):

Ook met dit wegenbeleidsplan zetten we weer in op behoud van veiligheid en het voorkomen van kapitaalvernietiging. Dit door de wegen op het afgesproken niveau te

Schouwen

onderhouden en te voorkomen dat er te grote schades ontstaan. Tegelijkertijd hebben we

Wanneer dit nodig is voor veiligheid van de gebruiker worden kunstwerken (tweemaal)

ook weer meer aandacht voor comfort en het aanzien van de weg. Dit door bijvoorbeeld

per jaar gereinigd. Tijdens deze werkzaamheden wordt een aanvullende schouw

op asfaltwegen een balans te vinden tussen kleine reparaties en het beeld van de weg.

uitgevoerd. Een schouw betreft een visuele inspectie voor het signaleren van (acute) bedreigingen voor de gebruiksveiligheid. Hierbij kan ook worden aangegeven of een

4.1.3. INFRASTRUCTURELE KUNSTWERKEN HOUDEN WE VEILIG,

aanvullende inspectie (instandhoudingsinspectie, technische inspectie, etc.), buiten de

SCHOON EN FUNCTIONEEL - INTENSIVERING

reguliere inspectie om, door een specialistisch bedrijf noodzakelijk is.

In deze paragraaf geven we een toelichting op het beheer en onderhoud van Een onderdeel wat hier nu aan wordt toegevoegd is de inspectie van creatieve

infrastructurele kunstwerken. Dit doen we via de volgende stappen:

kunstwerken (hierna schilderingen) op een aantal civiele kunstwerken (hierna tunnels). Onderhoudsniveau We houden de infrastructurele kunstwerken veilig, schoon en functioneel. Daarbij

De voornaamste reden om de tunnels van kunstschilderingen te voorzien is het verhogen

inspecteren we nu ook aanvullend de creatieve beschilderingen op de infrastructurele

van de sociale veiligheid. Dit heeft twee oorzaken: enerzijds wordt het een aangenamer

kunstwerken (zie onderdeel schouwen).

omgeving omdat er minder grote grijze wanden zijn, anderzijds werkt het preventief tegen het plaatsen van (illegale) graffiti (in aanzienlijke mate). Samen met andere maatregelen

Inspecties

(snoeien, verlichting) vergroot het daarmee de kwaliteit van de tunnel voor de fietser.

De gemeente Enschede kent verschillende soorten inspecties, waarmee schadebeelden en/of andersoortige problemen bij infrastructurele kunstwerken worden opgenomen. De resultaten van deze inspecties worden vastgelegd in een beheersysteem. Middels het gestructureerd vastleggen van de inspectieresultaten en beheerinformatie in het

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

Daarnaast zijn er twee locaties waar een wijkinitiatief heeft gezorgd voor algemene

De volgende objecten worden 1 keer per 2 jaar geïnspecteerd:

verfraaiing van een tunnel.

§ Houten bruggen

BIJLAGEN

§ Betonnen bruggen (in het werk gestort) Deze schilderingen willen we graag in stand houden en tijdens de schouw wordt ook de

§ Tunnels

staat van beschildering meegenomen en waar nodig worden maatregelen getroffen. We

§ Steigers

houden een schildering na aanbrengen zeker 10 jaar in stand. Vervolgens te kijken wat de

§ Stalen bruggen

staat van de schildering is en afhankelijk daarvan het onderhoud een aantal jaar te verlengen. Mocht de schildering in te slechte staat geraken, dan is te overwegen de

De volgende objecten worden 1 keer per 4 jaar geïnspecteerd:

schildering te vervangen in plaats van te repareren.

§ Viaducten § Betonnen bruggen (voorgespannen liggers)

Instandhoudingsinspectie

§ Duikers

Een instandhoudingsinspectie is een visuele inspectie van het functioneren van de

§ Geluidsmuren

belangrijkste onderdelen. Hier worden de gebreken opgespoord, die direct of op korte

§ Stuwen

termijn onveilige situaties kunnen geven of die de werking van het kunstwerk

§ Keermuren

beïnvloeden. Ook actualiseren we de onderhoudsbudgetten aan de hand van de

§ Walmuren

verwachte onderhoudsbehoefte van de kunstwerken vanuit deze inspectie. Technische inspectie Hoe vaak we een kunstwerk inspecteren is afhankelijk van het soort kunstwerk, het

Een technische inspectie betreft het uitvoeren van metingen en de benodigde proeven.

gebruik en de gebruikte materialen én daarmee de risico’s. De gemeente Enschede

Dit vanuit de geldende normen, veiligheid en staat van onderhoud. Ook controleren we

hanteert hiervoor de volgende inspectiestrategie:

daarbij of we nog voldoen aan ontwerp- en gebruikseisen. Een technische inspectie wordt in veel gevallen geadviseerd wanneer tijdens de instandhoudingsinspectie schadebeelden worden geconstateerd waarbij de oorzaak niet eenduidig kan worden vastgesteld.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

Zowel vanuit de instandhoudingsinspectie als vanuit de technische inspectie kan

4.1.5. WE HOUDEN ENSCHEDE BEREIKBAAR

de uitkomst zijn dat er nog meer specifiek onderzoek van een object nodig is om

TIJDENS WERKZAAMHEDEN - DOORZETTING

een uitspraak te kunnen doen over bijvoorbeeld de restlevensduur of de

Enschede heeft 1.700 straten. Er wordt daarom altijd wel ergens aan de weg gewerkt.

(resterende) draagkracht.

Tijdens de werkzaamheden houden we de stad bereikbaar. Dat is een puzzel die de

BIJLAGEN

hulpdiensten en onze bereikbaarheidscoördinator elke week samen leggen. Een goed 4.1.4. CULTUURHISTORIE ALS AFWEGINGSKADER - DOORZETTING

onderhouden wegennetwerk met een goede doorstroming draagt bij een aantrekkelijk

Cultuurhistorie vormt een afwegingskader in ons wegbeheer en de realisatie van onze

Enschede. Dit doen we onder andere door:

wegbeheerprojecten. Dit net als in het wegenbeleidsplan 2020-2023. We vinden cultuurhistorie namelijk belangrijk, omdat het bijdraagt aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Enschede. Onze cultuurhistorie vertelt wie we zijn en waar we

§ Inzet op dynamisch verkeers- en mobiliteitsmanagement (zie onderdeel 5.5 van de Mobiliteitsvisie Enschede) gecombineerd met:

als Enschede vandaan komen. In de praktijk doen we dit door raadpleging van de

§ Inzet van de bereikbaarheidscoördinator, die zorgt dat werkzaamheden goed op elkaar

cultuurhistorische waardenkaart en zo nodig het inwinnen van aanvullend advies.

zijn afgestemd, zodat tijdens werkzaamheden de stad voldoende bereikbaar blijft.

Zoals via de Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit, waarin ook de

§ Afwegingen bij de uitvoering van projecten en het dagelijks beheer en onderhoud van

(voormalige) Adviescommissie Cultuurhistorie en Monumentencommissie deelnemen.

de wegen en infrastructurele kunstwerken. § Heldere communicatie over de wegwerkzaamheden die we uitvoeren. Bijvoorbeeld via

Vragen die daarbij relevant zijn:

de nieuwsberichten met actuele werkzaamheden op de website van de gemeente.

§ Staat het gebied waarin de weg ligt op de cultuurhistorische beleidskaart of waardenkaart? § Of is er een andere reden waarom cultuurhistorie hier een rol speelt? § Welke waarden zijn toegekend aan het gebied? § Welke materialen zijn toegepast in welke vorm en hoe de weg past in de omgeving? § Aan de hand van deze vragen en het aanvullende advies nemen we de uitgangspunten voor cultuurhistorie mee in het programma van eisen voor een project.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

4.2

4.2 GROEN EN DUURZAAM ENSCHEDE

SAMENVATTING

BIJLAGEN

Binnen de gemeente Enschede zijn belangrijke stappen gezet in het meetbaar maken van zogenaamde CO2-calculaties. Hierbij zijn we binnen een paar

Vanuit de strategische opgave “Groen en duurzaam Enschede” hanteren we de

maanden al uitgegroeid tot landelijke koploper en wordt onze kennis op dit

volgende kaders:

gebied nu landelijke uitgerold via landelijke samenwerkingsverbanden.

4.2.1. WE GAAN MEER CIRCULAIR WERKEN (DUURZAAM ) - INTENSIVERING Nederland heeft zich ten doel gesteld in 2050 volledig circulair te zijn met als tussendoel

4.2.2. WE VERGROENEN WAAR MOGELIJK DOOR OVERBODIGE

50% minder gebruik van primaire/niet hernieuwbare grondstoffen in 2030. De urgentie

VERHARDINGEN TE VERWIJDEREN - DOORZETTING

is gezien de geringe tijd tot 2030 hoog. Vanuit het wegbeheer hebben we een belangrijke

We dragen vanuit het wegbeheer actief bij aan de doelen en ambities rond het vergroenen

rol in het behalen van de doelen. Dit vanuit onze gemeentelijke rol als ontwerper,

en klimaatrobuuster maken van Enschede. Zoals verwoord in het Groenambitieplan

vormgever, inrichter en beheerder van de openbare ruimte. Voor wegbeheer is

Enschede “Enschede één groot groen park” en het Water- en klimaatadaptatieplan

het daarom van belang om circulariteit als criterium mee te nemen. Dat doen we

Enschede “Verder bouwen aan een groen- blauw Enschede”.

onder andere door: Bijvoorbeeld door: § We kiezen bewuster voor duurzaamheid en circulaire economie: in het proces van vormgeving en ontwerp en bij de aanbesteding.

§ Het vervangen van overbodige (delen van) verhardingen voor meer kwalitatief openbaar groen. Zowel in de projecten die we uitvoeren vanuit het wegbeheer, als door

§ We onderzoeken of we een digitale en fysieke grondstoffenbank op kunnen zetten om zo circulair mogelijk te werken. Zowel in het materiaalgebruik als de uitvoering van het

afzonderlijke acties zoals als het jaarlijkse NK Tegelwippen. § Het afkoppelen van wegen van de riolering en het regenwater opvangen in het naastgelegen groen.

beheer en onderhoud (materieel) bij de wegen. § We doen volop mee aan onderzoeken en experimenten en pilots. Bijvoorbeeld door het experimenteren met nieuwe materialen, zoals CO2 negatief asfalt. Of door het

4.2.3. WE ONDERZOEKEN OF WE DE BERMEN IN HET LANDELIJK GEBIED

aangaan van meerjarige contracten waarin we circulariteit en CO2 reductie een standaard onderdeel van de uitvraag laten zijn. § We dragen bij aan het opzetten van een marktdialoog om samen met marktpartijen te spreken over nieuwe werkwijzen, gezichtspunten en gezamenlijke ambities, waar circulariteit en duurzaamheid bij horen.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

BLIJVEND DUURZAAM KUNNEN BEHEREN (DUURZAAM) De bermen in het landelijke gebied maken deel uit van de weg en het wegbeheer. Vanuit de strategische opgave Groen duurzaam Enschede willen we de biodiversiteit verhogen. De bermen in het landelijk gebied hebben niet alleen infrastructurele functie, ze zijn een

SAMENVATTING

BIJLAGEN

4.3

4.3 INCLUSIEF ENSCHEDE

Voor “Inclusief Enschede” hanteren we de volgende kaders voor het wegbeheer in Enschede:

belangrijke drager van de biodiversiteit. Door een deel van deze bermen op een andere wijze te beheren (maaien en afvoeren maaisel), kunnen ze mogelijk een schakel vormen

4.3.1. WE HOUDEN ONS AAN DE GELUIDSNORMEN - INTENSIVERING

in het herstel van de biodiversiteit. Een schakel die met 600 kilometer aan bermen het

Bij een gezonde leefomgeving, hoort een leefomgeving waar mensen niet te maken

gehele buitengebied tot in de haarvaten omvat. Hiermee dragen we bij aan de realisatie

hebben met te veel geluid. Wat “te veel” is, is voor wegen vanaf 50 km en hoger

van de ambities van de Visie landelijk gebied en het Groenambitieplan Enschede

vastgelegd in de Wet geluidhinder. Met de komst van de omgevingswet gaat de

“Enschede één groot groen park”. In 2024 werken we dit vanuit de visie landelijk gebied

systematiek van de Wet geluidhinder ook gelden voor 30 km wegen. Wat betekent dat er

uit en doen een pilot.

ook voor de meeste 30 km wegen een zogenaamde “monitoringsplicht” gaat gelden. Zoals die nu ook al geldt voor de wegen van 50 km en hoger. Dit betekent dat we 30 km

4.2.4. WE ZETTEN IN OP EEN GOEDE AANSLUITING OP

wegen ook moeten toetsen aan de geluidsnormen. Daardoor kan het zijn dat we ook voor

DE ENERGIETRANSITIE - INTENSIVERING

deze wegen en/of woningen langs deze wegen voorzieningen moeten treffen.

De energietransitie legt een druk op de openbare ruimte. Bijvoorbeeld door de ondergrondse kabels en leidingen en aangepaste infrastructuur die hiervoor nodig zijn.

Tegelijkertijd vindt er een ontwikkeling plaats waarbij we mogelijk vaker wegen inrichten

Maar ook zien we dat de recente energiecrisis invloed heeft op de kosten van het

als 30 km weg. We richten deze wegen vaak in met klinkers, omdat deze wegen moeten

wegbeheer. We zetten hierop in door:

uitnodigen tot rustig rijden. Bij het toepassen van standaard (gebakken) klinkers leidt dit

§ De samenwerking met nutspartijen te intensiveren.

tot een toename van geluid met ca. 3 dB ten opzichte van standaard asfalt. Om dit effect

§ Langer vooruit te kijken naar wat er moet gebeuren aan wegonderhoud om zo

op te vangen kan er bijvoorbeeld voor worden gekozen om zogenaamde “stille klinkers” toe te passen.

meekoppelkansen met nutspartijen te vergroten. § Beter inzicht en sturing op projecten. Dit door aan te sluiten op het systeem Totallink. Waarmee we de projectinformatie ontsluiten, die nodig is voor een goede actuele projecten- en capaciteitsplanning voor het fysieke domein (zie ook gemeentebegroting 2023-2026).

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

§ Ons beleidskader is dat we ons houden aan de geluidsnormen en kijken of toepassing

- Voldoende contrast, zodat mensen die minder goed zicht hebben toch kunnen zien

van andere materialen (bijvoorbeeld “stille klinkers”) zoveel mogelijk geluidstoename

aar de stoep eindigt en de weg begint. Dit kan bijvoorbeeld door een lijn aan te

kunnen voorkomen.

brengen op de plek waar de stoep eindigt en de weg begint bij een verlaagde

§ De komende jaren onderzoeken we hiervoor of we materialen kunnen toepassen in

BIJLAGEN

oversteekplaats.

30km zones, die snelheid verlagend werken en tegelijkertijd niet of beperkt geluid

- Een punt van aandacht is het goed helder maken van blinde geleide lijnen, zodat

verhogend werken in verhouding tot asfalt.

mensen daar geen obstakels (zoals fietsen) neerzetten. § We zetten in op de toegankelijkheid van onze voet- en fietspaden voor bijvoorbeeld

4.3.2. WE ZORGEN VOOR TOEGANKELIJKE EN GOED ONDERHOUDEN

mensen met een beperking. Dit doen we in samenwerking met de Adviescommissie

EN INGERICHTE VOET- EN FIETSPADEN - DOORZETTING

Toegankelijkheid. Hiervoor hebben we al de Toetsingskaders openbare ruimte

We zetten in op gezondheid en stimuleren het fietsgebruik en wandelen. Daarom

aangevuld met inrichtingseisen op het gebied van toegankelijkheid. Deze vullen we

onderhouden we voet- en fietspaden op een basis plus niveau. Wat betekent dat we deze

waar nodig nog aan met aanpassingen vanuit de adviescommissie, bijvoorbeeld op de

paden vaker controleren en sneller pleksgewijs herstellen dan de wegen die we op een

hierboven genoemde aandachtspunten.

basisniveau onderhouden.

§ We gaan schouwen houden met leden van de Adviescommissie Toegankelijkheid.

§ Vanuit de Fietsersbond Enschede en/ of de Adviescommissie Toegankelijkheid

Zowel de fietsersbond als de Adviescommissie Toegankelijkheid streven er naar om

kwamen onder andere de volgende aandachtspunten naar voren:

zoveel mogelijk “aan de voorkant” hun aandachtspunten mee te geven, zodat ze minder

- De toename van de fietssnelheid én de breedte van fietspaden voor bijvoorbeeld

op projectniveau hoeven “in te grijpen”. Dat lukt steeds beter, doordat we goed contact

bakfietsen, scootmobielen en handbikes.

hebben en ook meer met die blik naar het wegbeheer kijken. Ook organiseert de

- Belijning langs fietspaden in het buitengebied waar geen verlichting is. Dit omdat in

Adviescommissie Toegankelijkheid de komende tijd zelf initiatieven om de

het donker het verschil tussen de weg en de berm niet altijd even goed zichtbaar is.

bewustwording rond dit onderwerp te vergroten.

Waar nodig nemen we dit mee in de toetsingskaders openbare ruimte in samenwerking met deze partijen.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

Afbeelding: Voorbeeld van een schouw

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

4.4

SAMENVATTING

BIJLAGEN

4.4 OPEN ENSCHEDE EN UITVOERING We werken aan de strategische opgave “Open Enschede” via de volgende kaders:

Assetmanagement is het optimaal beheren en onderhouden van de openbare ruimte.

4.4.1. WE ZETTEN IN OP ASSETMANAGEMENT (OPGAVEGERICHT WERKEN). MET DE “WEGBEHEER 2019” SYSTEMATIEK VAN HET CROW ALS BASIS - INTENSIVERING

De strategische opgaves zijn bepalend voor de balans tussen beleid,

In Enschede streven we ernaar om assetmanagement verder te implementeren in ons

prestaties, risico’s en kosten.

wegbeheer. Dit houdt in dat we de wegen en infrastructurele kunstwerken optimaal beheren en onderhouden. Hierbij streven we naar een goede balans tussen prestaties,

Prioriteiten voor de assets worden integraal vastgesteld.

risico’s en kosten. We vertalen de vier opgaven voor Enschede, evenals onze doelen en ambities zoals beschreven in hoofdstuk 3, naar concrete acties voor alle aspecten van ons wegbeheer. Dit wegenbeleidsplan biedt de bestuurlijke en beleidsmatige richting

4.4.2. WE OPTIMALISEREN HET BEHEER VAN (VERKEERS-)BORDEN EN

voor verdere uitwerking.

WEGBELIJNINGEN IN VERBAND MET ONTWIKKELING VAN SLIMME AUTO’S - NIEUW Dit doen we onder andere door te gaan werken met een nieuw bebordingenbeheer-

Als kader geldt:

systeem met slimme inspectie. Dit systeem kan via inspectie vanuit een rijdende

§ We zetten in op de landelijke in ontwikkeling zijnde systematiek rond

auto in beeld brengen of er borden ontbreken en of er beheer aan de borden nodig is.

assetmanagement bij het beheer van wegen en infrastructurele kunstwerken. § Tot het moment dat deze nieuwe Beheersystematiek volledig is ontwikkeld,

Daarnaast inspecteren we de belijningen en zorgen dat deze duidelijk en op basisniveau blijven. Deze maatregelen zijn ook nodig om gereed te zijn voor innovaties of al

volgen we de landelijk vastgestelde wegbeheersystematiek 2019 van het CROW,

bestaande technieken rond slimmere auto’s, zoals ‘lane-keeping’ systemen,

die ons meer passende maatwerkmogelijkheden biedt.

automatische wegbebording uitlezing voor bijvoorbeeld ‘adaptive cruise-control’

§ We zitten in een traject om assetmanagement vorm te geven binnen de overige

of zelfrijdende auto’s.

“assets” in de openbare ruimte, zodat we in de toekomst nog beter integrale afwegingen kunnen maken.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

4.4.3. WE NEMEN VERKEERSVEILIGHEID MEE ALS AFWEGING

Deze adviesraden leggen we onze projectenlijst voor om hier een advies op te geven.

BIJ BEHEERPROJECTEN - DOORZETTING

Of we maken met hen vooraf afspraken over de inrichtingseisen voor projecten,

Bij het maken van reguliere onderhoudsplanningen, zijn verkeersveiligheid en

bijvoorbeeld door de Toetsingskaders openbare ruimte Enschede aan te vullen.

risicolocaties belangrijke onderwerpen die aandacht krijgen. Daarmee is

Rond de andere adviesraden bepalen we per project of soort werk of zij een actieve

verkeersveiligheid een onderwerp wat vroeg het proces van beheer en onderhoud

rol moeten of kunnen vervullen.

wegen wordt meegewogen, dit is in lijn met het verkeersveiligheidsplan wat in de eerste helft van 2023 is vastgesteld.

§ We werken samen met kennisinstellingen en ondernemers, bijvoorbeeld rond innovatie of duurzaamheid. We werken samen met de kennisinstellingen, zoals de Universiteit Twente en Saxion Hogeschool, Stichting Pioneering of ondernemers. Met hen zoeken

4.4.4. PARTICIPATIE EN ADVIESRADEN…. DOORZETTING

we naar innovaties in het wegbeheer of mogelijkheden om stappen te zetten op het

Participatie vinden we belangrijk. We zetten hier bij het wegbeheer via verschillende

gebied van duurzaamheid.

sporen op in. Bijvoorbeeld door: 4.4.5. WE BLIJVEN INZETTEN OP FLEXIBELE BUDGETTEN - DOORZETTING § Participatieniveau bepalen: Vooraf aan alle ontwikkelingen en projecten bepalen we

In het Wegenbeleidsplan 2020-2023 hebben we ingezet op de flexibilisering van

mede vanuit de Participatieverordening Gemeente Enschede het participatieniveau.

budgetten. Deze lijn zetten we in dit wegenbeleidsplan door, omdat we zien dat deze

Oftewel: welke ruimte is er voor de samenleving om te participeren in het traject,

flexibilisering een positief effect heeft (zie hoofdstuk 2)

welke partijen hebben daarin een rol en wat zijn de kaders en spelregels die we daarbij hanteren. Hierin nemen we de wijk- en dorpsraden mee. § Adviesraden actieve rol: We geven in elk geval de volgende adviesraden een actieve rol: - De Adviescommissie Toegankelijkheid: om ons scherp te houden op de inclusieve samenleving en toegankelijke wegen voor iedereen. - De Fietsersbond: vanuit onze mobiliteitsopgaven, duurzaamheid en het bevorderen van gebruik van de fiets. -De Adviescommissie Omgevingswet (in oprichting), waarin ook de (voormalige) Adviescommissie Cultuurhistorie is/ wordt ondergebracht: Om goede afwegingen rond cultuurhistorie te maken.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

5. H O E W E D I T U I T V O E R E N

5.1

SAMENVATTING

BIJLAGEN

5.2

5.2 REGULIER BEHEER EN ONDERHOUD, GROOT ONDERHOUD EN VERVANGING De uitvoering van dit wegenbeleidsplan vindt plaats

5.1 ASSETMANAGEMENT

via het reguliere beheerproces en het (dagelijks)

Assetmanagement vormt onze basis waarop we het proces van het wegbeheer

beheer en onderhoud. Waarbij de inrichting plaats

vormgeven. Assetmanagement is een landelijke term en systematiek. Het is vergelijkbaar

vindt conform de Toetsingskaders openbare ruimte

met het opgavegericht werken met strategische opgaven, zoals we die in het beleid en de

(TOR). In dit reguliere beheerproces kennen we drie

visies van de gemeente Enschede hanteren. We vertalen via assetmanagement de

soorten ingrepen, die we buiten bij het wegbeheer in

wettelijke taken, risico’s, bestuurlijke wensen en strategische opgaven naar de concrete

de openbare ruimte toepassen. Dit zijn:

uitvoering buiten. Dit vraagt ook heldere definities, aanpassing van denk- en werkwijzen,

§ Regulier beheer en onderhoud,

het meetbaar maken en doorvoeren in de systemen van deze werkwijze. In paragraaf

§ Groot onderhoud en

hebben we assetmanagement verder toegelicht en een definitie gegeven.

§ Vervanging. Hieronder lichten we deze begrippen meer toe. Het onderscheid is ook belangrijk in verband met de beschikbare budgetten en kredieten en vanuit de

BELEID EN STRATEGIE

wettelijke en gemeentelijke kaders. In deze kaders EN EN EN ER ER AMM H BE OGR PR

EV BI ALU JS ER TU EN RE N

moeten gebruiken vastgelegd. De begrippen komen daarom ook terug in hoofdstuk “6. Financieel”.

MENS & ORGANISATIE

zijn namelijk de financiële uitgangspunten die we

PL VO ANN OR EN BE RE EN ID EN

N RE TO EN NI SER O M LY A AN

BOUWEN EN ONDERHOUDEN

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

SAMENVATTING

BIJLAGEN

5.2.1. REGULIER BEHEER EN ONDERHOUD

5.2.3. VERVANGING (LEVENSDUUR VERLENGEND)

Hieronder valt het dagelijks onderhoud. Bijvoorbeeld bewegwijzering en bebording/

Bestaat uit het vervangen van meer dan 2 lagen van een asfaltweg en/of de wegfundering

belijning. Het herstellen van vorstschade en kleine reparaties of herstelwerkzaamheden

van deze weg. Bij elementenverharding gaat het om het vervangen van de klinkers en/ of

aan klinkerwegen. Dit zowel binnen als buiten de bebouwde kom. Buiten de bebouwde

het aanpassen van de fundering van de weg.

kom valt hier ook het onderhoud van de bermen onder.

5.3

5.3 WERK MET WERK MAKEN

VERGELIJKING: ONDERHOUD VAN EEN HUIS

In de planning en uitvoering van het wegbeheer “maken we werk met werk” waar dit

Vertaald naar het onderhouden van een huis zijn de begrippen uit te leggen als:

mogelijk is. Dat wil zeggen: we maken meerjaren wegenplanningen. Kijken welke andere werkzaamheden er gepland staan, zoals rioleringsprojecten, mobiliteitsprojecten of

§ Regulier beheer en onderhoud: het pleksgewijze schilderwerk aan een woning en het schoon houden van een woning, enz.

kabel- en leidingwerkzaamheden. Waar mogelijk combineren we deze werkzaamheden, zodat we kosten besparen en de overlast voor de omgeving beperken. Ook kijken we bij

§ Groot onderhoud: delen van een kozijn vervangen, 1 maal in de 5 jaar

bijvoorbeeld vervanging of we ook andere vraagstukken mee kunnen nemen, zoals de

gehele buitenschilderwerk (inclusief schuren etc.), 1 keer in de 10 jaar

noodzakelijke vergroening van een straat. Hiervoor moeten dan wel vanuit de mee te

de volledige binnenkant schilderen/ behangen.

nemen onderdelen aanvullende financiële middelen beschikbaar zijn om deze plus

§ Vervanging: het vervangen van een dak, volledig nieuwe kozijnen en

te realiseren.

deuren, enz.

5.2.2. GROOT ONDERHOUD (NIET LEVENSDUUR VERLENGEND) Groot onderhoud gaat verder dan het regulier onderhoud. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om het vervangen van maximaal 2 lagen asfalt (deklaag en tussenlaag). Of bij elementverharding het herstraten van (delen van) de weg, zonder de fundering aan te passen.

WEGENBELEIDSPLAN ENSCHEDE 2024 - 2027

INHOUD

5.4

5.4 PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE ALS UITGANGSPUNT BIJ UITVOERING

SAMENVATTING

BIJLAGEN

5.5

5.5 BESTUUR ACTIEF (BLIJVEN) INFORMEREN Onze wegen vertegenwoordigen een groot kapitaal. Om kapitaalvernietiging te

Het uitvoeren van het wegbeheer doen we niet alleen, maar waar mogelijk samen met de

voorkomen is het van belang dat we zorgvuldig met onze wegen omgaan. Daarom houden

inwoners, ondernemers en instellingen. In paragraaf hebben we hiervoor al een kader

we het bestuur doorlopend op de hoogte van de ontwikkeling rond het wegbeheer.

vastgelegd. Het is daarbij wel goed te beseffen dat de mate waarin we kunnen

Dat doen we onder andere via de Interne Planning en Control Cyclus van de gemeente.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=e80710bf-bd73-4e88-ad81-eb30a096c0e7