Voortgangsrapportage Openbaar
Tekst van het document
1. Boeldershoek 2. Centrumkwadraat 3. Cromhoff 4. De Kop 5. Eschmarkerveld 6. Glanerbrug 7. Horstmanpark 8. Kennispark 9. MFSA Zuid-Schreurserve-Glanerbrug 10. Twekkelerveld 11. Topsport Diekman 12. Warenhuis 13. Wijkaanpak Zuid Versie: april 2026 Nieuw Bedrijventerrein Boeldershoek - West 1. Geef een beknopte samenvatting van het project. Enschede is een woon- en werkstad. Sinds de komst van de textielindustrie is werk en werkgelegenheid niet weg te denken uit deze gemeente. Het vormt een
belangrijk element voor de ontwikkeling van de stad, het behouden van talent en het voorzien van inwoners van een inkomen. Momenteel lopen de mogelijkheden voor werk, werkgelegenheid en ondernemerschap tegen de grenzen aan. Binnen de gemeente Enschede zijn bijna geen nieuwe bedrijfskavels meer beschikbaar en met het afboeken van de Usseler Es is de strategische voorraad verdwenen. Onderzoeksbureau Stec heeft berekend dat tot 2030 de netto behoefte aan bedrijfskavels circa 30 hectare is. Daarmee kunnen we toekomstperspectief blijven bieden aan bedrijven en voldoende werkgelegenheid faciliteren voor de stad. De gemeenteraad heeft 3 locaties aangewezen als mogelijk nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein. De locatie Boeldershoek – West is de eerste locatie waar we actief aan de slag gaan om een bedrijventerrein te ontwikkelen. 2. Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project Nee 3. Waar ligt het (stadsdeel + kaartje) Stadsdeel West, gelegen naast Twence en bedrijventerrein Twentekanaal Zuid (hengelo) 4. Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinformatie op.
De ontwikkeling van Boeldershoek - West draagt bij aan de strategische opgaven ‘Aantrekkelijk Enschede’ en ‘Groen en duurzaam Enschede’. Het stelt Enschede in staat om gericht ruimte te bieden aan nieuwe bedrijven en lokale bedrijven die willen doorgroeien. Daarmee geven we uitvoering aan meerdere ambities op het
gebied van ruimte, economie, energie, circulariteit, biodiversiteit en klimaatbestendigheid. In de begroting is de zoektocht naar een nieuw bedrijventerrein expliciet als opdracht opgenomen. Ook geven we met nieuwe bedrijfslocaties uitvoering aan de in 2024 door raad vastgestelde “Ontwikkelagenda Economie”. Het versterken van Enschede als “stad van technologie, innovatie en creativiteit” en “als stad met toekomstbestendige ruimte om te ondernemen”, zijn in de Ontwikkelagenda twee belangrijke speerpunten. Naast het intensiever en duurzamer gebruik op onze bestaande werklocaties, is daarbij behoefte aan het ontwikkelen van in totaal 30 hectare nieuwe toekomstbestendige bedrijfskavels om deze doelstelling waar te kunnen maken. A Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd) 1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep) We hebben de ambitie om te groeien als stad. Hierbij is voldoende en kwalitatieve ruimte voor werk essentieel. Dat doen we door bestaande bedrijventerreinen uit te breiden en te verdichten waar mogelijk.
Met het ‘nieuwe werklandschap van de toekomst’ richten we ons vooral op het TIC- profiel om de ambitie van Twente waar te maken om een technologische motorkamer van Europa te worden. Het TIC profiel beschrijft dat Enschede een stad is “waar technologie, innovatie en creativiteit samenkomen”. De nadruk ligt op: Technologische kennis en toegepaste technologie Innovatief talent en ondernemerschap Een sterke creatieve sector Binnen het TIC-profiel richt Boeldershoek – West zich vooral op het technologische profiel (high- en mediumtechnologie). Het soort banen is vooral gericht op hoger opgeleiden, maar verwacht wordt dat indirect ook het aantal banen toeneemt voor laagopgeleide inwoners in Twente. Tevens draagt deze opgave bij aan het vasthouden en aantrekken van talent. 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (stimulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om) 1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het stimuleren van ontmoetingen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik - 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten) 1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2.
wijkvoorzieningen Voldoende interessant en bereikbaar werk maakt het mogelijk voor inwoners om zich verder te ontwikkelen. Ook helpt het talent vast te houden. B Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal 1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (batterij, trafo, voorkomen netcongestie, etc.) Bij de ontwikkeling van het ‘nieuwe werklandschap van de toekomst’ wordt veel aandacht besteed aan energie (besparing, opwek en samenwerking), netcongestie, samenwerking en groen (klimaatadaptatie en biodiversiteit). Tegelijkertijd helpen nieuwe (innovatieve) bedrijven met slimme maatregelen bij het behalen van onze duurzaamheidsdoelstellingen (o.a. transitie naar circulaire economie en energieopwekking en -uitwisseling). 7. Aandacht voor reductie CO2 bij realisatie project (energiegebruik, transport, materialen) 2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 1. Stijging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit Zie B1 3 Enschede is groen en biodivers 1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4.
Daling hittestress Zie B1 4 Enschede is circulair 1. Is de grondstoffeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit? Dit is nader te bepalen. Met Twence als naastgelegen buurman zijn er volop mogelijkheden voor toepassingen in duurzame energie en circulaire economie. C Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen 1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toplocaties, aantal 3. Bvo werkfuncties 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reistijd naar aanliggende economische centra Met Boeldershoek – West als uitbreidingsplan en door te verdichten op andere (werk)locaties verwachten we de banengroei en ruimtebehoefte t/m 2040 deels op te kunnen vangen. Tegelijkertijd heeft Twente de ambitie om een groene technologische topregio te worden en willen we de technologische motorkamer van Europa worden. Om meerdere redenen draagt dit bij aan de aantrekkelijkheid van Enschede: Brede welvaart: interessante banen voor (jong) talent en baanzekerheid. Verdienvermogen en toegevoegde waarde en spin-off daarvan op voorzieningen en faciliteiten in stad en regio. Inzetten op sleuteltechnologieën (chiptech en medtech) versterkt het onderscheidend vermogen van Twente. Maatschappelijke impact van innovaties: oplossing (wereldwijde) uitdagingen, zoals: krapte in zorg.
De verwachte banengroei is afhankelijk van de netto omvang van het nieuw te ontwikkelen terrein. Uitgaande van 20-35 ha is de verwachting dat het nieuwe terrein direct werkgelegenheid biedt aan 1.000 tot 1.700 werkzame personen in de regio en daarbuiten. Met het terrein ontstaat ruimte voor starters. Ook ontstaat doorschuifruimte waardoor ruimte ontstaat voor andere (startende) bedrijven. Door het terrein te realiseren in het westen van de stad zorgen we ervoor dat de werklocatie goed te bereiken is vanuit Enschede, Hengelo en de rest van Twente. 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld 1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 3. Bijdrage aan cultureel middenveld 4. Aantal toegevoegde woningen 5. Aantal woningen huur/koop 6. Aantal woningen onder NHG/boven NHG Door in te zetten op een (hoogwaardig) technologisch profiel verhogen we het verdienvermogen van de stad. Daar profiteren veel stedelijke voorzieningen die bijdragen aan de bruisende stad. Ook zorgen we zo voor voldoende interessante arbeidsplaatsen die van belang zijn voor het aantrekken en vasthouden van (jong) talent 3 In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven 1. Verbetering interne bereikbaarheid 2.
Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, - minder geluidsoverlast, gezonde bodem. D | Open Enschede 1 | Enschede is een op de inwoner gerichte | 1. | Wijze van communiceren | - gemeente waarbij de menselijke maat | 2. | Vertaling van menselijke maat in uitgangspunt is voor ons handelen | regelgeving 2 | Enschede is een netwerkende en responsieve | 1. | Samenwerking met andere | We gaan uit van een technologisch gemeente | partners | bedrijventerrein voor de regio. Dit is in lijn 2. | Faciliteren initiatieven vanuit de | met de ambitie van de Twente Board: samenleving | inzetten op een technologische groene topregio. Logischerwijs betrekken we de provincie, andere regiogemeenten en verenigde bedrijfsleven bij de verdere planvorming. In dit geval met onze partner Twence 3 | Enschede is in toenemende mate een digitale | - gemeente 5. | Welke besluiten zijn er eerder al door de raad | In maart 2022 heeft de raad opdracht gegeven voor een locatieonderzoek voor een genomen? | nieuw bedrijventerrein Enschede. Op 12 mei 2025 heeft de raad de definitieve locaties vastgesteld. En is opdracht gegeven om actief aan de slag te gaan met Boeldershoek - West 6.
| Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 | Nu 2026; Nader onderzoek diverse onderdelen o.a.: periodes: tussen nu en 2026, 2026 – 2030, | - | Haalbaarheid (kosten versus opbrengsten) 2030-2035), wanneer is welk | - | Onderzoek Governance (hoe samenwerken met Twence) onderdeel/afwegingsinformatie gereed | - | Zonnepanelen (weghalen, op dak plaatsen etc.) (woningen, voorzieningen, water, groen, etc.) | - | Onderzoek bodemdaling/zoutcavernes/gasleiding/warmteleiding 2026 – 2030: - | Samenwerkingsovereenkomst met Twence - | Omgevingsplan - | Uitgifteplan - | Start verkoop 2030 – 2035: - | Verkoop kavels - | Bouw panden - | Ingebruikname nieuwe terrein Centrumkwadraat
1. Geef een beknopte samenvatting van het project. Centrumkwadraat is de belangrijkste binnenstedelijke ontwikkeling aan de noordzijde van de binnenstad. Het maakt onderdeel uit van de Spoorzone Hengelo Enschede en de grootschalige woningbouwopgave. In het gebied wordt een hoog stedelijk woon- en werkmilieu gerealiseerd. De ontwikkeling van Centrumkwadraat loopt inmiddels al meer dan 15 jaar. De afgelopen jaren zijn met name in de schil wat verder gelegen van het station projecten gerealiseerd. Denk daarbij aan de Boddenkamp, voormalig Arke Kantoor, Ambachtsschool, Visserijstraat/Niermansgang, Deurningerstraat Il Villiagio, Melkhal Cobercoterrein, Bruningmeijer. Meer recent zijn de Performance Factore Bundle, het nieuwe appartemencomplex aan de Molenstraat van de SJHT en de Joan Coststraat opgeleverd. In ’t Zeggelt worden de laatste kavels bebouwd. De Brammelerdwarsstraat is in aanbouw. Ook in de openbare ruimte is de afgelopen jaren al fors geïnvesteerd. De Molenstraat is opnieuw ingericht tot fietsstraat als onderdeel van de F35. De Raiffeissenstraat en Deurningerstraat tot en met de ovatonde zijn ook heringericht met meer groen. In totaal worden er in Centrumkwadraat tot 2035 ca. 3500 woningen gerealiseerd. Inmiddels zijn al meer dan 1000 woningen gebouwd.
Daarnaast streven we naar een commercieel programma van 20.000-30.000 m2 aansluitend bij de metromix zodat een goede mix ontstaat tussen wonen, werken en voorzieningen. Het stationsgebied wordt de komende jaren omgevormd tot een mobiliteitshub. Er komt een nieuwe parkeergarage en fietsenstalling, het busplein wordt vernieuwd en met de electrificatie en doorkoppeling van het spoor op de lijn Zwolle, Enschede, Munster wordt ingezet op een volwaardige noordelijke entree van het station . 2. Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project. Centrumkwadraat is de grootste ontwikkeling aan de noordzijde van de binnenstad. Boulevardkwartier is de grootste ontwikkeling aan de zuidzijde van de binnenstad. Alle ontwikkelingen in het centrum en met name Centrumkwadraat en Boulevardkwartier hebben samenhang met elkaar zowel in de afstemming, mobiliteitsopgave en de programmering. Bij de gebiedsontwikkeling in centrumkwadraat zitten de verschillende deelgebieden in verschillende fasen. Bouwplannen Fase 1 (ontwerp en realisatie): Pakhuiskwartier Molenstraat Brammelerdwarsstraat Stationsplein 1a-5 Visserijstraat 2-5 Coberco appartementencomplex Bölke Next
Fase 2 ( (kaderstelling): Driehoek Noord Pakhuiskwartier 2e fase Blekergarage Boddenkampsingel Deurningerstraat Cultureel Vulpunt Voormalige brandweerkazerne Perfomance Factory 2e fase ABN Amro Stationsplein Busplein vastgoedontwikkeling Infra en openbare ruimte: Fase 1 (ontwerp en realisatie): Stationsplein achter parkeergarage Wenninkgaarde W. Brakmanstraat- H.B. Blijdensteinlaan Nieuwe Schoolweg Fase 2 (kaderstelling): Stationsplein Parkeergarage Busstation Fietsenstalling Noordelijke entree station Busstation Overige openbare ruimte Pakhuiskwartier, Driehoek Noord, Brandweerkazerne. 3. Waar ligt het (stadsdeel + kaartje) 4. Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Centrumkwadraat draagt bij aan alle belangrijke doelen van de stad zoals in het coalitie akkoord omschreven. Centrumkwadraat is een belangrijk onderdeel van de Spoorzone Hengelo Enschede en de grootschalige woningbouwopgave in Enschede-Hengelo. A Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd) 1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep) 1.
Voor bijzondere doelgroepen is de crisisopvang van Leger des Heils gerealiseerd en de opvang van Tactus in de Wiem. In de Noordmolen en de oude flat van de SJHT aan de Molenstraat wordt in de tijdelijkheid vluchtelingen uit de Oekraïne opgevangen. In de nieuwbouw van de SJHT aan de Molenstraat komen enkele wooneenheden voor de Kameraad. 2. In Centrumkwadraat is ruimte voor verschillende doelgroepen en segmenten. 3. Gestreefd word naar een goede mix op deelgebieden tussen wonen- werken en voorzieningen. 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (stimulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om) 1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het stimuleren van ontmoetingen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik 1. Een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte is uitgangspunt in Centrumkwadraat. Vergroening, voorkoming hittestress, voldoende waterberging zijn randvoorwaardelijk. 2. Bij een (hoog) stedelijk woon- en werkmilieu is een goede inrichting van de openbare ruimte essentieel voor verblijven, spelen en recreëren. We doen dit o.a. op het Stationsplein 3. Er is veel aandacht voor goede wandel- en fietsroutes. Uitgangspunt is het STOMP principe bij de aanleg van de openbare ruimte. De straten zijn in principe 30 km/u.
Parkeren voor bezoekers wordt zo veel mogelijk gefaciliteerd in gebouwde parkeervoorzieningen. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten) 1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. wijkvoorzieningen 1. Binnen Centrumkwadraat zijn voldoende scholen voor basis onderwijs aanwezig, ook na toevoeging van de woningen. Voor het middelbaar en hoger onderwijs werken Saxion en ROC steeds meer samen en maken ook gebruik van elkaars vastgoed. Hierdoor ontstaat betere benutting van de bestaande voorzieningen en wordt leegstand voorkomen. We zien geen extra toevoeging in de komende periode. 2. De toevoeging van meer programma rondom de binnenstad zorgt voor een beter draagvlak van de voorzieningen en het winkelbestand. B Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal 1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (batterij, trafo, voorkomen netcongestie, etc.) 7. Aandacht voor reductie CO2 bij realisatie project (energiegebruik, transport, materialen) 1. De hoofdinfrastructuur voor het Warmtenet loopt door de Molenstraat.
De nieuwbouw van de SJHT en Bruningmeijer zijn hier inmiddels al op aangesloten. 2. Bij de grotere vastgoedontwikkelingen aan het Stationsplein wordt er naar gestreefd deze zo veel mogelijk te laten aansluiten op het warmtenet. Hiervoor wordt de infrastructuur doorgetrokken naar het Stationsplein. 3. Inmiddels zijn in Centrumkwadraat al meer dan 1000 woningen gasloos gerealiseerd in de afgelopen periode. 4. Bij de herinrichting van de openbare ruimte wordt gebruik gemaakt van CO2 absorberende bestrating. 5. In brede zin is er aandacht voor netcongestie en slimme oplossingen daarvoor 6. Bij de bouwplaatsinrichting, transport en materiaalgebruik wordt gekeken naar duurzame oplossingen. 2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 1. Stijging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit 1. Realisatie van voldoende waterberging en vertraagde afvoer van water door meer groen, wadi’s, ondergrondse infiltratiekratten, o.a. in de Molenstraat, Deurningerstraat en in ’t Zeggelt. Ook bij herinrichting toekomstige gebieden zoals het Stationsplein, de aanleg van de nieuwe parkeergarage en de fietsenstalling is aandacht hiervoor. 2. Onderzocht wordt of er op verschillende plekken waterberging mogelijk is om zo te kunnen voldoen aan de stedelijke opgave.
Dat zou kunnen bij de Stationsplein of Nijverheidsstraat, de ondergrondse parkeergarage en fietsenstalling, Hier zijn nog geen financiële middelen voor gevonden. 3 Enschede is groen en biodivers 1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hittestress 1. Binnen Centrumkwadraat worden veel bomen bijgeplaatst. Dit is al gebeurd bij de Molenstraat (30 stuks), Deurningerstraat (23 stuks) en Raiffeissenstraat (25 stuks). Ook bij de herinrichting van de overige openbare ruimte en straten gaat dit gebeuren. Dit komt de hittestress, vergroening en biodiversiteit ten goede. Groen betekent ook dat de verblijfsklimaat aantrekkelijker wordt. 2. In de Molenstraat is er 2700 m2 nieuw groen bijgekomen. In de Deurningerstraat is dat 208 m2. Voor het Stationsplein gaan we uit van minimaal 50% groen, Ook voor Pakhuiskwartier geldt dat ca 30% van het gebied groen blijft. 3. Niet alleen besteden wij aandacht aan de vergroening van de openbare ruimt, ook bij de gebouwen doen we dat door groene daken en groen aan de gevels te maken. 4 Enschede is circulair 1. Is de grondstoffeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit? 1. Circulair bouwen is een belangrijk aandachtspunt in Centrumkwadraat.
Bij de nieuwbouw van de SJHT is ingezet op Cradle to Cradle onderdelen. Bij de toekomstige uitvraag van tenders en prijsvragen binnen Centrumkwadraat zal circulariteit een belangrijk gunningscriterium zijn. De eerstvolgende zal waarschijnlijk Pakhuiskwartier 2e fase worden. 2. Bij sloop van gebouwen stellen wij randvoorwaarden ten aanzien van hoe moet worden omgegaan met de grondstoffen die vrijkomen en kunnen worden hergebruikt. C Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen 1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toplocaties, aantal 3. Bvo werkfuncties 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reistijd naar aanliggende economische centra 1. In totaal realiseren we 20.000 tot 30.000 m2 aan werkfuncties binnen Centrumkwadraat. Een deel daarvan is transformatie van bestaande kantoorgebouwen naar moderne werkconcepten. Naar verwachting zal dit ongeveer structureel 2500 banen oplaveren. 2. Het stationsgebied is naast Kennispark de belangrijkste kantoorlocatie. Het voormalig ITC pand aan de Hengelosestraat wordt getransformeerd naar een modern kantoorgebouw voor de Belastingdienst. Hier komen meer dan 1000 mensen te werken. 3. In de plinten van gebouwen zetten we volop in op commerciële ruimten. Voor een deel is dit verplaatsing en deels nieuwe werkgelegenheid. 4.
In de tijdelijkheid geven we volop ruimte aan creatieve broedplaatsen zoals Sickhouse, Cultureel Vulpunt. Ook bij nieuwe ontwikkelingen zorgen we voor ruimten voor dergelijke functies 5. Met de mix van wonen, werken en voorzieningen is alles goed bereikbaar te voet of met de fiets. Daarnaast zetten we volop in op verbetering van de openbaar vervoer verbindingen per trein en bus. Zowel lokaal, regionaal als landelijk. 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld 1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 1. Centrumkwadraat draagt bij aan de doelstelling om talenten vast te houden en aan te trekken in de stad. Met de huisvesting van verschillende doelgroepen rondom de schil van de 3. Bijdrage aan cultureel middenveld 4. Aantal toegevoegde woningen 5. Aantal woningen huur/koop 6. Aantal woningen onder NHG/boven NHG binnenstad en verdere verdichting wordt het draagvlak voor voorzieningen, binnenstad, cultuur verder versterkt. 4./5. Er zijn ca 1000 woningen gerealiseerd. De komende jaren worden nog ca. 2500 woningen gerealiseerd. 3 In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven 1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.
Bij mobiliteit is uitgangspunt het STOMP principe. Auto is meer te gast. Door het parkeren op te lossen in gebouwde voorzieningen komt er meer ruimte voor vergroening en klimaat adaptieve inrichting. Dit bevordert de gezondheid en geeft meer ruimte aan bewoners en werknemers van de stad voor een aangenaam verblijf in de openbare ruimte. Investeren in een goede openbare ruimte heeft ook voor de bestaande woningen en zittende bewoners een grote meerwaarde en er ontstaat een aantrekkelijker leefmilieu D Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen 1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving We maken gebruik van social media en eigen projectwebsite. Daar waar nodig maken we een communicatieplan Voor de verschillende deelgebieden organiseren we inloopbijeenkomsten en er is een klankbordgroep 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente 1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren initiatieven vanuit de samenleving We werken samen met marktpartijen, corporaties, binnenstadsoverleg, ondernemers, maatschappelijke organisaties. Met het Rijk en Provincie investeren we langjarig in een goede samenwerking en overleg. Dit doen we ook met belangrijke partners als NS en Pro Rail.
3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Website: www.centrumkwadraat.nl Social media berichten via Instagram. 5. | Welke besluiten zijn er eerder al door de raad | College en Raadsvoorstel herziening Grex Molenstraat Zuidzijde 29 januari 2024 genomen? | Voorbereidingskrediet Parkeergarage en Fietsenstalling 10 juni 2024 bestemmingsplan Stationsplein 1a–5 (Centrumkwadraat) 27 oktober 2025 6. | Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 | 2025-2027 periodes: tussen nu en 2027, 2027 – 2030, | | Pakhuiskwartier Molenstraat Tender 2030-2035), wanneer is welk | | Brammelerdwarsstraat 26 woningen gereed dec 2026 onderdeel/afwegingsinformatie gereed | | Visserijstraat 2-5 2026 uitspraak raad van state (woningen, voorzieningen, water, groen, etc.) | | Coberco appartementencomplex start bouw 2026 | Blekergarage Boddenkampsingel | Deurningerstraat Cultureel Vulpunt | ABN Amro Stationsplein Omgevingsplan eind 2026 | Voormalige brandweerkazerne omgevingsplan 2027 | Nieuwe Schoolweg gereed 2026 | W. Brakmanstraat- H.B.
Blijdensteinlaan 2027-2030 | Bölke Next 101 woningen gereed eind 2028 | Stationsplein 1a-5 158 woningen gereed begin 2029 | Stationsplein achter parkeergarage | Pakhuiskwartier 2e fase uitvoering | Perfomance Factory 2e fase | Busplein vastgoedontwikkeling | Wenninkgaarde | Stationsplein herinrichting 2029 (1e deel) 2030-2035 | Driehoek Noord | Parkeergarage Busstation | Fietsenstalling | Noordelijke entree station | Busstation | Stationsplein herinrichting 2029 (2e deel) Fase 2 (kaderstelling): | Overige openbare ruimte Pakhuiskwartier, Driehoek Noord, Brandweerkazerne. Gebiedsontwikkeling Cromhoff 1. Geef een beknopte samenvatting van het project. De gebiedsontwikkeling Cromhoff bouwt aan een gevarieerd groenstedelijk woon - en werkmilieu aan de Singel; een woonmilieu wat Enschede nog niet kent. Op het voormalige bedrijfsterrein is door vrijvallende gebouwen/functies een kans ontstaan het gebied te transformeren om daarmee een nieuw stuk stad te realiseren. 2. Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project Nee het gaat om het totale plangebied. Maar de transformatie van het gebied zal wel in verschillende fasen plaatsvinden.
De transformatie start in het noordelijke deel rondom de hallen, Wegener kantoor en de Drukpershal op de gronden die in het bezit zijn bij Cromhoffpark B.V. en de gemeente Enschede. Het gebied langs de Zuiderval volgt daarop. De locatie ROC en Livio aan de zuidkant zijn afhankelijk van ontwikkelingen in het onderwijs en de zorg. 3. Waar ligt het (stadsdeel + kaartje) Stadsdeel west, gelegen tussen de Getfersingel, Burgemeester van Veenlaan, Wethouder Beverstraat en de Zuiderval.
4. Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinformatie op. A Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd) 1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep) In Cromhoff wordt een diversiteit van woningtypologieën en prijsklassen aangeboden in huur en koop aanbod (sociaal, middelduur en duur). Een wijk geschikt voor jong en oud, waarbij ook aandacht is voor de toenemende zorgvraag in de toekomst. Mogelijk dat een van de gebiedseigenaren in de toenemende ondersteuningsvraag een rol kan spelen in de toekomst (Livio). Ruim 20% van het programma is sociale huur en van het totale programma zal minimaal 50% in het betaalbare segment worden gerealiseerd. Toekomstige werkfuncties worden eveneens voorzien in het gebied.
Daarnaast leent het gebied rond de ROC locatie zich goed voor een combinatie van wonen, leren en werken. 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (stimulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om) 1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het stimuleren van ontmoetingen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik De woningen worden in verschillende natuur inclusieve buurtschappen gegroepeerd rondom het groene hart. De toegankelijkheid en aanwezigheid van deze plekken heeft een direct effect op de gezondheid van de bewoners. Het leven in een groene omgeving verbetert de concentratie, zorgt voor sneller herstel bij ziekte en creëert rust in je hoofd. Iedereen op de fiets is een van de leidende principes bij de planvorming geweest. Cromhoff wordt een plek waar je je welkom voelt, maar als iedereen met de auto komt dan zet dat de leefbaarheid onder druk. Bewoners en bezoekers worden verleid om zich te voet, met de fiets, OV of deelvervoer te verplaatsen. Zo blijft het in en rond het binnenstedelijk natuurgebied rustig en leefbaar! Een bijzonder element is de geplande doorfietsroute vanaf de brug over de A35 richting het centrum. Hiermee wordt het gebied en de parkachtige omgeving ook direct meer toegankelijk voor de omliggende wijken.
Het gemeenschappelijk groen, de inrichting van de openbare ruimte de aanwezigheid van voorzieningen en pleinen faciliteren het ontmoeten in de openbare ruimte. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten) 1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. Wijkvoorzieningen Cromhoff wordt een inclusieve wijk met een mix van koop en huurwoningen, toegankelijk voor verschillende doelgroepen. De woningen voldoen aan de actuele duurzaamheidseisen. De woningen staan in een groene omgeving en de openbare ruimte is gericht op het faciliteren van ontmoeting en verblijf. Daarbij is er in het gebied is er ruimte voor verschillende voorzieningen. B Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal 1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (batterij, trafo, voorkomen netcongestie, etc.) 7. Aandacht voor reductie CO2 bij realisatie project (energiegebruik, transport, materialen) Het uitgangspunt is het ontwikkelen van een duurzame, klimaat neutrale wijk welke voldoet aan de meest actuele duurzaamheidseisen.
Voor de nieuwbouw zal er gebruik gemaakt worden van duurzame materialen. Naast het bouwen van nieuwe, duurzame woningen, worden oude gebouwen verduurzaamd. Voor de bouwfase wordt nagedacht over CO2 reductie. 2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 1. Stijging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit Leven met het water en de natuur is een van de leidende principes bij de planvorming. Water en natuur bepalen de stedenbouwkundige hoofdstructuur waarbinnen de moderne stedelijke buurtschappen liggen die onlosmakelijk met het landschap verbonden zijn. Het 4 ha bos wordt behouden, de natte natuur wordt uitgebreid door de pomp onder het Wegener kantoor uit te zetten. Er kan een biotoop ontstaan met natte en droge plekken, waardoor de biodiversiteit zal toenemen. 3 Enschede is groen en biodivers 1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hittestress Door de toevoeging van nieuw groen wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de doelstellingen rondom klimaatadaptatie, verminderen van de hittestress en biodiversiteit. En dit in het hart van de stad. 4 Enschede is circulair 1. Is de grondstoffeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v.
circulariteit? Het bijzondere cultuurhistorische verleden van de plek wordt bij de ontwikkeling bewaard of een tweede leven gegeven (Janninkhallen, Drukpershal, Wegener kantoor). Daarnaast is ook hergebruik van materialen en grondstoffen een uitdrukkelijke wens. Waar mogelijk worden materialen uit het gebied gebruikt bij het maken van nieuwe openbare ruimte (straten/pleinen), dit past ook goed binnen de uitstraling/karakter van de wijk. Ook aan ontwikkelaars en bouwers wordt dit uitgangspunt meegeven. C Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen 1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toplocaties, aantal 3. Bvo werkfuncties 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reistijd naar aanliggende economische centra In het plan is een ruimte voor nieuwe voorzieningen (en daarmee banen) ten behoeve van economie en cultuur. Indirect zullen door de toevoeging van de woningen bestaande voorzieningen in de omgeving versterkt worden door een toename van de klandizie. 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld 1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 3. Bijdrage aan cultureel middenveld 4. Aantal toegevoegde woningen 5. Aantal woningen huur/koop 6.
Aantal woningen onder NHG/boven NHG Met Cromhoff voegen we een nieuwe en bijzondere plek toe aan de stad waar gewoond kan worden en voorzieningen aanwezig zijn. Het wordt een plek met een heel eigen karakter. Enerzijds de reuring rond de oude gebouwen en anderzijds de rust rondom het groene hart. Het plan richt zich op talent in de breedste zin. Het gaat om een mix aan doelgroepen van jonge stedelingen tot mensen die hechten aan een luxe leven. De gemene deler is de mensen welke zich richten op een actieve en gezonde levensstijl, de doeners. Een levendige woonomgeving is hierbij belangrijk; de authenticiteit van de plek met oude karakteristieke gebouwen en het aanwezige groen maken dit een unieke woonplek welke in Twente in deze vorm niet aanwezig is. Met deze kenmerken is Cromhoff bij uitstek een project waarmee Enschede zich kan profileren. Het gaat om een toevoeging van 529 woningen (50% betaalbaar) en de functies werken, cultuur, voorzieningen en broedplaatsachtige activiteiten. 3 In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven 1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem. Bewoners en bezoekers worden verleid om zich te voet, met de fiets, OV of deelvervoer te verplaatsen.
Zo blijft het in en rond het binnenstedelijk natuurgebied rustig en leefbaar! Een bijzonder element is de geplande fietsroute vanaf de brug over de A35 richting het centrum. Hiermee wordt het gebied en de parkachtige omgeving ook direct meer toegankelijk voor de omliggende wijken. Door de aanwezigheid van dagelijkse voorzieningen is er ruimte voor mensen om elkaar te ontmoeten. De herontwikkeling van deze locatie betekent naast een uitbreiding van groen ook de sanering van een stuk vervuilde ondergrond. D Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen 1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving N.v.t. 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente 1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren initiatieven vanuit de samenleving Voor de gebiedsontwikkeling wordt onder meer samengewerkt met de gebiedseigenaren, verschillende projectontwikkelaars/bouwers en woningcorporaties. In de tussenliggende periode tot dat de bouw gestart wordt, wordt door middel van placemaking en tijdelijke programmering ruimte gegeven worden voor initiatieven (onder meer culturele sector) en kan Enschede kennismaken met het gebied. Er is onder andere een horeca gelegenheid gevestigd en er vinden evenementen plaats in de voormalige drukpershal van Tubantia.
3 | Enschede is in toenemende mate een digitale | N.v.t. gemeente 5. | Welke besluiten zijn er eerder al door de raad | Zie hiervoor genomen? 6. | Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 | Recent zijn de volgende mijlpalen bereikt: periodes: tussen nu en 2026, 2026 – 2030, | - | Raadsbesluit (12-5-2025) 2030-2035), wanneer is welk | - | Ondertekening samenwerkingsovereenkomst PPS (9-10-2025) onderdeel/afwegingsinformatie gereed | - | Vaststelling omgevingsplan fase 1 op 8 december 2025 (woningen, voorzieningen, water, groen, etc.) | - | Oprichting PPS Cromhoff 27-01-2026 Het jaar 2026 staat in het teken van het onherroepelijk worden van het omgevingsplan. Na het onherroepelijk worden van het omgevingsplan kan daadwerkelijk gestart worden met de realisatie. Naar verwachting zal het eerste jaar nodig zijn om het gebied bouwrijp te maken. Tussen 2026 en 2035 zal het project gerealiseerd worden. Daarbij zal gestart worden met fase 1. Na een succesvolle verwerving van de locaties aan de Zuiderval zal gestart worden met de ontwikkeling van dit deel van het plangebied. De Kop 1. Geef een beknopte samenvatting van het project. De Kop is een van de belangrijkste binnenstedelijke ontwikkellocatie aan de zuidzijde van het centrum in Enschede. In het projectgebied komen in totaal ca 550 appartementen. In de plinten is er ruimte voor een beperkt commercieel programma.
In blok A komen ca. 260 appartementen. De plannen hiervoor zijn in een vergevorderd stadium. De Kop B en C zijn de deelplannen die de komende periode verder via een partnerselectie in de markt zullen worden gezet. In totaal betreft het ca. 300 appartementen. In de plinten is ruimte voor commercieel programma. De aanloopstraten en de inrichting tussen de gebouwen worden groen en klimaatadaptief ingericht. Op deze wijze ontstaat een aantrekkelijke, veilige en verbindende openbare ruimte als zuidelijke entree naar de binnenstad. 2. Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project De ontwikkeling van de Kop is onderdeel van de ontwikkeling van het Boulevardkwartier. De Raad heeft in december 2025 de gebiedsvisie hiervoor vastgesteld. Het Boulevardkwartier vormt de zuidelijke entree van de binnenstad.
De afgelopen jaren is al veel in dit gebied gerealiseerd. In 2014 is de zuidelijke entree van de Van Heekgarage gerealiseerd en de ondergrondse verbinding naar het nieuwe ziekenhuis (MST). Ook is het Koningsplein als openbare ruimte tussen MST en de Zuidmolen aangelegd. Recent is aan de Mooienhof het woningbouwproject TEX opgeleverd. De komende jaren staan er naast De Kop ook andere ontwikkelingen op stapel. Voor het kantoorgebouw van Ten Hag zijn afspraken gemaakt voor transformatie naar appartementen. Op de locatie van de voormalige verpleeghuistorens van het MST aan de Haaksbergerstraat is een plan ontwikkeld om hier in de komende jaren ook appartementen te realiseren. Het ITC pand aan de Boulevard 1945, de bibliotheek aan de Pijpenstraat en op de langere termijn het regiokantoor aan de Nijverheidsstraat worden getransformeerd. 3. Waar ligt het (stadsdeel + kaartje) 4. Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien
mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinformatie op. A Inclusief Enschede 1 Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd) 1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep) In de Kop worden woningen gerealiseerd voor diverse doelgroepen. Dee Kop A omvat 2 woontorens met ongeveer 260 sociale en midden huur appartementen, 415 m2 commercieel- maatschappelijke ruimte en een stallingsgarage met 100 parkeerplaatsen. In beide torens is een ontmoetingsruimte gepland die grenst aan een gemeenschappelijke daktuin. Een substantieel deel van het complex (ca. 80%) betreft zorggeschikte appartementen in een geclusterde woonvorm en is gericht op huisvesting van senioren met het doel om langer zelfstanding te blijven wonen. Binnen het woonconcept, dat gericht is op stedelijk wonen, ontmoeting, vitaliteit en gezondheid, is ook ruimte voor jongere doelgroepen in de overige appartementen en studio’s. Voor de commercieel-maatschappelijke ruimte op de begane grond worden functies gezocht die het woonconcept faciliteren. Bij De Kop B en C gaat het programma uit van wooneenheden voornamelijk in het middeldure en dure segment (huur/koop).
In de plinten is ruimte voor commercieel programma en extra banen. 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (stimulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om) 1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het stimuleren van ontmoetingen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt autoluw, groen en klimaatadaptief. Om de Kop B en C te kunnen realiseren is het noodzakelijk dat de opgang naar de entree van de parkeergarage Zuidmolen verdwijnt en een nieuwe entree voor de parkeergarage wordt gemaakt. Eerder werd nog uitgegaan van het verleggen van de westelijke entree en het ondergronds brengen daarvan. Met de aanpassing van de plannen voor de Kop B en C is dit niet meer nodig. Door meer ruimte te maken voor voetgangers en fietsers ontstaat een aantrekkelijk en groen ingericht gebied. Auto’s worden aan de randen opgevangen de bus routes worden verlegd. Zo ontstaat een prettige openbare ruimte tussen het ziekenhuis en de binnenstad. De omliggende straten worden opnieuw ingericht. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten) 1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2.
Wijkvoorzieningen In de plint van de Kop A komen voorzieningen ten behoeve van het concept dat in de bovenliggende bebouwing gaat komen. Deze kunnen ook door andere bewoners in het gebied worden gebruikt. B Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal 1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (batterij, trafo, voorkomen netcongestie, etc.) 7. Aandacht voor reductie CO2 bij realisatie project (energiegebruik, transport, materialen) In de Kop komen woningen voor verschillende doelgroepen en wordt een aantrekkelijke woonomgeving gerealiseerd. De woningen moet voldoen aan de geldende duurzaamheidseisen. Er is aandacht voor groene daken, hittestress, waterberging en vergroening van de woonomgeving. Het bestaande SLO pand is inmiddels gesloopt. Ook het ING pand zal na het aflopen van de huurovereenkomst met ING worden gesloopt. Hiervoor in de plaats komen gebouwen die voldoen aan de geldende duurzaamheidseisen. Onderzocht moet worden op welke wijze de gebouwen worden verwarmd: warmtenet, warmte koude opslag dan wel all electric. 2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 1. Stijging klimaatlabel openbare ruimte 2.
Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit De openbare ruimte wordt een aantrekkelijk en groen verblijfsgebied. Hittestress wordt verminderd en wateroverlast tegen gegaan. Met de aanleg van een groene parkzone met wadi’s kan water bij hevige regenval beter worden opgevangen. 3 Enschede is groen en biodivers 1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hittestress De openbare ruimte is op dit moment stenig ingericht met veel asfalt en weinig groen. In de tijdelijkheid is een skatepark aangelegd. De komende jaren zal de openbare ruimte sterk verbeteren. De aanloopstraten Nijverheidsstraat, Ripperdastraat, deel van Boulevard 1945 (inclusief Busplein) en omliggend gebied worden opnieuw ingericht. Meer gericht op voetgangers en fietsers. Bij de gebouwen is volop aandacht voor groene daken om hittestress te voorkomen en waterberging te faciliteren. 4 Enschede is circulair 1. Is de grondstoffeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit? Hergebruik van materialen en grondstoffen is uitgangspunt in de gebiedsontwikkeling. Dit wordt ook meegegeven aan de ontwikkelende partners en in de aanbesteding van de sloop (ING pand).
Bij de aanleg van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met circulariteit van grondstoffen. C Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen 1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toplocaties, aantal 3. Bvo werkfuncties 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reistijd naar aanliggende economische centra De gebiedsontwikkeling van De Kop versterkt de zuidzijde van de binnenstad door het maken van goede plinten met commercieel programma. Door de vergroting van het woningaanbod rondom het centrum en verdere verdichting wordt het draagvlak van voorzieningen en winkels verder vergroot. Het schept ook meer werkgelegenheid door de toevoeging van ca 2800 m2 bvo commercieel programma. 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld 1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 3. Bijdrage aan cultureel middenveld 4. Aantal toegevoegde woningen 5. Aantal woningen huur/koop 6. Aantal woningen onder NHG/boven NHG Met een hoog stedelijk woonmilieu, goede en aansprekende architectuur, toevoeging van nieuwe functies wordt de ruimtelijke kwaliteit versterkt. Met een gemêleerd woning- en voorzieningenaanbod wordt de stad aantrekkelijk voor verschillende doelgroepen en kunnen ook talenten beter voor de stad worden behouden en aangetrokken.
3 In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven 1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem. Met de beoogde verwijdering van de opgang van de Zuidmolen parkeergarage en de verplaatsing van de entree, de grootschalige investeringen in de openbare ruimte en verlegging van de bus routes wordt de openbare ruimte in dit deel van het centrum sterk verbeterd en aantrekkelijker. De bereikbaarheid van het ziekenhuis van bezoekers en nood- en hulpdiensten blijft gewaarborgd. D Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen 1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving Niet van toepassing 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente 1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren initiatieven vanuit de samenleving We werken samen met marktpartijen en corporaties. Woningcorporatie De Woonplaats wordt eigenaar van De Kop deelplan A. Voor De Kop B en C wordt een markselectie georganiseerd. Daarmee wordt meer ruimte gecreëerd voor de kennis en inbreng van de markt. 3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Niet van toepassing 5.
Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen? 2018: Beschikbaar stellen krediet openbare ruimte De Kop 2018: Vaststelling ontwikkelplan de Kop en opening grondexploitatie 2023: Aankoop ING Pand 2025: Vaststelling Gebiedsvisie Boulevardkwartier 2025: College besluit om marktselectie toe te passen bij de Kop B en C 6. Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2027, 2027 – 2030, 2030-2035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinformatie gereed (woningen, voorzieningen, water, groen, etc.) 2026: - Uitwerking markselectie en selectie marktpartij - Start planologische procedure De Kop deelplan A - Actualisatie investeringsramingen 2027: start realisatie De Kop deelplan A 2026 – 2032: herinrichting openbare ruimte 2029- 2030:Start realisatie De Kop deelplan B en C Eschmarkerveld 1. Geef een beknopte samenvatting van het project. Realisatie van een woonwijk van circa 800, grotendeels betaalbare, woningen voor een brede doelgroep in een groen en gezonde omgeving. 2. Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project Het gebied maakte ooit deel uit van de Vinex ontwikkeling Eschmarke. Het is nu een op zichzelf staande ontwikkeling. 3. Waar ligt het (stadsdeel + kaartje) Stadsdeel Oost 4.
Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe, het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de
onderstaande afwegingsinformatie op. A Inclusief Enschede 1 Eke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd) 1. Huisvesting bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep) Op het Eschmarkerveld realiseren we een gemengd programma voor diverse doelgroepen, waarin ook ruimte is voor bijzondere doelgroepen zoals duurzame pioniers en ouderen die een seniorenhof willen realiseren. Het aandeel sociale huur is ca. 20% en ruim 70% van de woningen valt in de betaalbare categorie. Er is nog niet besloten of er extra eisen aan de duurzaamheid van de woningen gesteld gaan worden die verder gaan dan de algemeen geldende normen. 2 Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (stimulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om) 1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het stimuleren van ontmoetingen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik In het koersdocument is vastgelegd dat groen, gezond en gemengd de hoofdthema's zijn voor de wijk.
Dit betekent dat bij het uitwerken van de plannen het realiseren van een groene woonomgeving die uitnodigt tot beweging en ontmoeting een belangrijk uitgangspunt is. Dit resulteert in een uitgebreid netwerk van fiets- en wandelpaden. Daarnaast vergroot de integratie van de F35 Enschede - Gronau in de wijk een extra stimulans om de fiets te gebruiken. 3 Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten) 1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. wijkvoorzieningen Zie ook onder punt 1 en 2. Door het behouden en aanvullen van bestaande groenstructuren hebben nagenoeg alle woningen in het Eschmarkerveld direct contact met openbaar groen. Vanwege de hoge grondwaterstanden in het Eschmarkerveld is in het masterplan veel aandacht voor ontwatering en waterberging, wat resulteert in een robuuste groen/blauwe structuur in het gebied. In het Eschmarkerveld wordt ruimte geboden aan het toevoegen van sociaalmaatschappelijke en zorgvoorzieningen. De realisatie van de nieuwe wijk vergroot bovendien het draagvlak voor het grote aanbod aan voorzieningen in de directe omgeving (winkelcentrum, sportvoorzieningen, basisscholen). Deze voorzieningen hebben in de huidige situatie te kampen met onderbenutting.
B Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal 1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (batterij, trafo, voorkomen netcongestie, etc.) 7. Aandacht voor reductie CO2 bij realisatie project (energiegebruik, transport, materialen) Het Eschmarkerveld wordt volgens de nieuwste duurzaamheidsnormen ontwikkeld. We overwegen nog om in delen van het gebied de lat een stukje hoger te leggen. De hele wijk wordt gasloos ontwikkeld. We overwegen nog om in deelprojecten meer aandacht te vragen voor bijvoorbeeld circulariteit en biobased bouwen. Strijdigheid van ambities (energie, circulair, biobased, betaalbaar, ….) is hierbij wel een aandachtspunt. 2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht 1. Stijging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit Veel volwassen groen in combinatie met een robuuste waterstructuur maken Eschmarkerveld klimaatbestendig. In het gedeelte van de wijk met de hoogste grondwaterstanden wordt het ontwerp hierop aangepast. Zo is het mogelijk om in een gebied met zeer hoge grondwaterstanden toch veel woningen te realiseren.
3 Enschede is groen en biodivers 1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit De ontwikkeling van Eschmarkerveld draait om het behoud van de vele volwassen bomen in het gebied. Deze worden aangevuld met nieuwe bomen en ander 4. Daling hittestress groen. Per saldo wordt het gebied natuurlijk niet groener door de ontwikkeling van een woonwijk in landelijk gebied. De biodiversiteit wordt versterkt door de centrale beekzone te verbindingen met de ecozone ten oosten van de wijk en bij de inrichting van de buitenruimte uit te gaan van doelsoorten zoals de kamsalamander. Daarnaast compenseert het project (grotendeels buiten het plangebied) het wegvallen van leefgebied voor kleine marterachtigen en egels door het creëren van nieuw leefgebied dat aansluit op bestaande natuur en de ecozone. 4 Enschede is circulair 1. Is de grondstoffeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit? Circulariteit is een belangrijk uitgangspunt. We laten dit terugkomen in de uitgiftecriteria en in onze eigen keuzes bij de inrichting van de openbare ruimte. Specifieke eisen aan ontwikkelende partijen moeten nog worden uitgewerkt. Strijdigheid van ambities (energie, circulair, biobased, betaalbaar, ….) is hierbij wel een aandachtspunt.
C Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede heeft veel baankansen 1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toplocaties, aantal 3. Bvo werkfuncties 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reistijd naar aanliggende economische centra Eschmarkerveld is nagenoeg volledige een woonontwikkeling waarbij de hooguit de realisatie van enkele voorzieningen en werken aan huis een bescheiden bijdrage zal leveren aan de banengroei. Voor de toekomstige bewoners is de bereikbaarheid van banen via alle modaliteiten (fiets, bus, trein en auto) uitstekend. 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld 1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 3. Bijdrage aan cultureel middenveld Eschmarkerveld voegt woningaanbod toe voor mensen die graag in een groene wijk willen wonen op fietsafstand van het centrum. Eschmarkerveld gaat een diverse doelgroep bedienen die een dergelijk woonmilieu zoekt. Er worden ca. 800 woningen toegevoegd, waarvan ca. 20% 4. | Aantal toegevoegde woningen | sociale huur, 15% midden huur, 50% 5. | Aantal woningen huur/koop | betaalbare koopwoningen (onder 355k) en 6. | Aantal woningen onder | ca. 10% duurdere koopwoningen NHG/boven NHG | (projectontwikkeling en kaveluitgifte), ook is er ruimte voor bijzondere woonconcepten (5%). 3 | In Enschede kun je prettig en gezond wonen en | 1.
| Verbetering interne | In samenwerking met mobiliteitsbeleid leven | bereikbaarheid | wordt onderzocht of het verleggen van de 2. | Omvang herstructurering | buslijn naar Losser naar een route via bestaande wijken/buurten: aantal | Eschmarkerveld, station Eschmarke en woningen, groenere | Euregio Bedrijvenpark kan bijdragen aan leefomgeving, schone lucht, | het verbeteren van de bereikbaarheid. Dit minder geluidsoverlast, gezonde | zou meer betekenis geven aan het station bodem. | Eschmarke (snelst met OV en auto bereikbare station vanuit Losser). De uitstekende bereikbaarheid per fiets (F35) draagt bij aan een lager autobezit en - gebruik en daarmee aan een beter leefklimaat in de nieuwe wijk. D | Open Enschede 1 | Enschede is een op de inwoner gerichte | 1. | Wijze van communiceren | N.v.t. gemeente waarbij de menselijke maat | 2. | Vertaling van menselijke maat in uitgangspunt is voor ons handelen | regelgeving 2 | Enschede is een netwerkende en responsieve | 1. | Samenwerking met andere | De planontwikkeling wordt afgestemd met gemeente | partners | stakeholders zoals ProRail, NS, Landschap 2. | Faciliteren initiatieven vanuit de | Overijssel en Euregio Bedrijvenpark. samenleving | Daarnaast verkennen we met initiatiefnemers zoals de stichting Seniorenhof of bijzondere woonconcepten waar vraag naar is op het Eschmarkerveld kunnen landen.
3 | Enschede is in toenemende mate een digitale | N.v.t. gemeente 5. | Welke besluiten zijn er eerder al door de raad | Vaststelling van het Koersdocument in 2022. genomen? | Vaststelling van het bestemmingsplan en de grondexploitatie in 2024. 6. | Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 | Tot 2027: afronden beroepsprocedure bestemmingsplan, bouwrijp maken en periodes: tussen nu en 2027, 2027 – 2030, | woonrijp maken hoofdstructuren (F35, beekzone, hoofdontsluitingen, 2030-2035), wanneer is welk | groenstructuren). Afronden verkoopprocedures fase 1 richting corporaties, onderdeel/afwegingsinformatie gereed (woningen, voorzieningen, water, groen, etc.) ontwikkelaars en particulier opdrachtgevers. Start bouw eerste woningen vanaf medio 2026. 2027-2030: oplevering ca. 100 woningen per jaar inclusief aangrenzende openbare ruimte 2030-2035: oplevering ca. 100 woningen per jaar t/m 2033, afronding inrichting openbare ruimte en overdracht aan beheer. Ontmoetingsplek Glanerbrug (voorheen: fysieke ontwikkeling Glanerbrug) 1. Geef een beknopte samenvatting van het project. Al jarenlang is in Glanerbrug het voorzieningenniveau onderwerp van gesprek.
Onder andere met het sluiten van het dorpshuis en het zwembad is deze discussie ook meerdere malen onderwerp van politieke bespreking geweest: Op 18 december 2023 is de motie multifunctionele nieuwbouw locatie De Brug Glanerbrug unaniem aangenomen door de raad. Met deze motie is het college opgeroepen om te komen tot een multifunctioneel wijkgebouw op de locatie van het voormalige zwembad De Brug in Glanerbrug. Deze motie is ontstaan uit de wens om de sociale infrastructuur in Glanerbrug te versterken, mede vanwege het vervallen van het zwembad en de gedateerde staat van jongerenlocatie “De Hut”. Deze motie is gelijktijdig aangenomen met een motie om te onderzoeken of een sporthal met zwemvoorziening bij MFSA oost haalbaar is. Inmiddels hebben we op hoofdlijnen het programma van eisen (PvE) en de op basis van dat PvE haalbare financiële uitwerking gereed, waarbij een extra benodigde exploitatiebijdrage kan worden gerealiseerd. In de volgende fase komen we met het dorp en de partners tot een volledig doorontwikkelde programmatische invulling, een definitief ontwerp en een
gedetailleerd uitgewerkt stichtingskostenoverzicht dat de basis is voor een definitief kredietvoorstel. 2. Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project Ja. Een nieuwe ontmoetingsplek draagt bij aan een sterk voorzieningencluster in Glanerbrug. Het biedt de kans om een plek te bieden aan de bibliotheek, wijkwijzer, politie, woningcorporatie, ambtelijke bezetting en het wijkteam. Met deze ontwikkeling willen we het gehele gebied rondom de sporthal De Brug en de nieuwe ontmoetingsplek aanpakken. Dit moet het hart van het dorp worden. Waar ontmoeting, bewegen, spelen en sporten centraal staan. Glanerbrug en haar omgeving zijn volop in ontwikkeling. De afgelopen twee jaar zijn er al een paar nieuwbouwprojecten opgeleverd (rondom de Heidevlinder). De komende jaren komt er een groot aantal bewoners bij met verschillende woningbouwprojecten. We hebben nu de kans om het gebied daarop te ontwikkelen en een extra impuls te geven. 3. Waar ligt het (stadsdeel + kaartje) Stadsdeel Oost – Glanerbrug 4. Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad? Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinformatie op.