Document · PDF

Factsheets SIA 2024 zonder financiële informatie

Raadsvergadering 15 juli 2024, gemeente enschedeBij agendapunt: Actualisatie Strategische Investeringsagenda24.446 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

1. Centrumkwadraat 2. Cromhoff 3. De kop 4. DIA Twekkelerveld 5. DIA Zuid 6. Diekman Topsportcampus 7. Eschmarkerveld 8. Glanerbrug Fysiek 9. Horstmanpark 10. Kennispark 11. Sportclustering Zuid, Schreurserve en Glanerbrug (MFSA’s) 12. Warenhuis

Versie: mei 2024

NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI

EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE

EN OP DE SC

TA L

RS IVE

AIR

IOD NB NE OE

CIRCUL

E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL

R EE TM

UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA

T EN

VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA

BAN E N G ROEI TOPL OCAT IES VE R INN ANT W OVA OO RD TI E B EDR E GRO ST IJV EI EN EN EDE EN A LI T TR JKE N A C VO BE IEU TIE OR W Z T F I AA E EN IN LB WO GE A A ON N M R D IVE EN ILI RS TO EU EK S Z I O MS JN TB ATT E R S TE ACT ND IE IG F,

K ANS

BA AN

F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM

EBRU G A SG REN

ING NLE V

ID HE ND

BEST A ANS ALE DIGIT

ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E

SAME A AN NAME

WEK PARING EN OP

A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K

B STA

A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST

DEEL

KHEID GELIJ NSEN

IN EN CL SC US HE IEF DE

EN LIG VEI

EN R OPG IEL

OEI EN AL

IN G

NG V S TI

OM G

SV E

OMEN EN BI

OOR IED ERE EN

INKOMEN, RONDK EA ND NT IES

SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K

HUI

ZO ND EL EE F

RHEID TE

EN GEME

Z EK E

I OC

ENERGIEBES

R A AL ATNEU T KLIMA

E SS IA LL

JSTAND

PROJECT: CENTRUMKWADRAAT

MENS GERIC

NA L EN

PR OF

E STA A AND BEST

TD ES AM

COM M

ILE

GS RIN

EN L

UN ICE

D GOEDE

D TA

IN G

SIG RE ND UI

MENSGE

DEL I

RICHT H

INTERN

EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE

ANDELE

E BERE

IKBA AR HEID

Centrumkwadraat

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Het project Centrumkwadraat is de grootste gebiedsontwikkeling van Enschede in het gebied rondom het sta on. Het project is ruim 12 jaar geleden gestart en er zijn diverse projecten gerealiseerd of in uitvoering. De Boddenkamp is afgerond en de Ambachtsschool is getransformeerd. Rondom de Melkhal zijn bijna alle woningen opgeleverd en de Melkhal zelf en het naastgelegen hotel zijn in 2022 respec evelijk 2023 opgeleverd. Momenteel wordt nog gewerkt aan de realisa e van de resterende 40 appartementen. Ook het appartementencomplex Bruningmeijer aan de Molenstraat is opgeleverd, evenals de herinrich ng van de Molenstraat zelf. In 't Zeggelt is de eerste fase nagenoeg afgerond en wordt er gewerkt aan de tweede fase. De performance factory is in aanbouw en wordt halverwege 2024 opgeleverd. Het voorlopig ontwerp voor de Bölke aan de Molenstraat is afgerond en akkoord bevonden door de stadsbouwmeester. De bestaande bebouwing is gesloopt en terrein bouwrijp gemaakt De vergunningaanvraag loopt. Het zelfde geldt voor de bouw van het complex van de SJHT in het Pakhuiskwar er. Start bouw is gepland voorjaar 2024. Aan de Brammelerdwarsstraat is omgevingsvergunning verleend voor 36 appartementen. De sloop is afgerond. Voor Sta onsplein 2-5 hee bestemmingsplan ter visie gelegen. Er zijn geen zienswijzen ingediend. Er ligt nu een deﬁni ef ontwerp.

Het totale programma voor Centrumkwadraat omvat ongeveer 2.500 woningen en circa 30.000 m2 bvo commercieel programma, bestaande uit kantoren, winkels, horeca en voorzieningen. Dit is exclusief de 3de fase: Schu ersveld. Van deze 2.500 woningen wordt circa 60-70%% in het betaalbare segment gerealiseerd. Naast woningen wordt ook de openbare ruimte volledige vernieuwd, waarbij deze klimaatadap ef en autoluw gemaakt wordt door meer groen toe te voegen. De woningen zijn duurzaam en circa 200 woningen zijn aangelegd met groene daken. Momenteel wordt er gewerkt aan het ontwerp van het nieuwe sta onsplein, dat straks meer een stadpark wordt dan een kaal plein. In de uitwerking van de ontwerpen wordt de ondergrondse ﬁetsenstalling (6.000 plekken) en de toekoms ge parkeergarage met zo'n 475 tot 600 plekken meegenomen. Daarnaast speelt de versnelling van de spoorverbinding Zwolle-Twente-Munster een grote rol in het project, omdat dit een grote impact hee op het spoor, het sta on en het omliggende gebied. Op dit moment wordt de ondergrondse variant van het spoor nader verkend

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

in samenwerking met de provincie, ProRail en NS. Voor de driehoek noord, als onderdeel van fase 2, wordt dit jaar een visie opgesteld. In de gebiedsontwikkeling van Centrumkwadraat wordt gewerkt met verschillende fases. In fase 1 worden projecten uitgevoerd waarbij er nu concreet aan 700 woningen gewerkt wordt. Fase 1 omvat onder andere de projecten Het Bölke, Pakhuiskwar er, Performance Factory, Brammelerdwarstraat en Sta onsplein 2a-5 In fase 2 wordt thans gewerkt aan visies voor nieuwe projecten. Fase 2 omvat de visies voor De Driehoek Noord, De Bleekergarage loca e, Cultureel Vulpunt Deurningersrtaat, Brandweerloca e en het Sta onsgebied (verlagen Spoor en rela e met het Pakhuiskwar er). Het ontwikkelgebied ligt in het centrum van Enschede rondom het sta on en ten noorden van de spoorlijn in het binnensingelgebied. Fase 1

Fase 2 herontwikkeling Sta on

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Centrumkwadraat is een integraal gebiedsontwikkeling dat bijdraagt aan alle doelen van de stad Enschede, waarbij het vasthouden van talenten het belangrijkste doel is. Centrumkwadraat is het grootste en meest omvangrijke gebiedsontwikkeling met daaruit voortvloeiende projecten van de stad en omvat bijna de gehele transforma e van een stadsdeel. Er wordt ingezet op wonen, werken en voorzieningen, met belangrijke thema's als duurzaamheid, lee aarheid en bereikbaarheid. Het programma sluit aan bij het metromix zakelijk district om zo een hoogstedelijk woonen werkmilieu te creëren. In de afgelopen 12 jaar zijn er circa 800 woningen gerealiseerd, en er zijn plannen voor nog eens 1.700 woningen (totaal circa 2.500). Naast wonen wordt er ook ca. 30.000m2 aan werkfunc es toegevoegd (kantoren, voorzieningen, horeca en winkels), waarvan een deel de transforma e van verouderd kantooraanbod betre . Dit zal naar verwach ng ca. 2.500 banen in het gebied opleveren. Er wordt ook aandacht besteed aan mobiliteit en parkeren. Er wordt gewerkt aan een nieuwe parkeergarage onder het bussta on met zo'n 475 tot 600 plaatsen. Deze parkeergarage maakt de stad over de radialen beter bereikbaar vanuit het noorden en westen. Tevens worden onnodige parkeerbewegingen door de stad voorkomen en kunnen er parkeerplaatsen op maaiveld ingewisseld worden voor

groen. Daarnaast draagt de parkeergarage bij aan de parkeerbehoe e die vanuit de grote ontwikkelingen ontstaan. Door het parkeren centraal op te lossen wordt het gebied goed bereikbaar. Voor de ﬁetsen wordt onder en bij het sta on een nieuwe ondergrondse ﬁetsenstalling gerealiseerd. A

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

1. Huisves ng bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

1. Voor de bijzondere doelgroep is er de crisisopvang van het Leger des heils gerealiseerd en de opvang van Tactus. Tevens is de van der Bent s ch ng gehuisvest in de oude Sanders fabriek 2. In Centrumkwadraat is er voldoende ruimte voor alle doelgroepen. In fase 1 worden ongeveer 700 woningen gerealiseerd, waarvan circa 560 in het betaalbare segment. Van deze woningen vallen er 325 binnen de sociale huurgrens. In fase 1 en 2 worden nog samen eens ongeveer 1.700 woningen gebouwd, betaalbare segment. 4. Voor alle segmenten worden banen gerealiseerd. Het betre zowel hoog gekwaliﬁceerde banen in de nieuwe kantoorruimte als lager gekwaliﬁceerde banen in de winkels, horeca en commerciële dienstverlening 1. In het ontwerp van Centrumkwadraat is er veel aandacht voor de openbare ruimte. Hierbij streven we naar een (hoog)stedelijk woon- en werkmilieu, waarbij een goede lee aarheid van de omgeving van groot belang is voor de bewoners en werknemers. Daarbij zijn vermindering van de hi estress en biodiversiteit ook belangrijke doelen. Dit doen we door groene looproute te maken. 2. Het nieuwe sta onsplein wordt vergroend en biedt veel ruimte voor ontmoe ng. Het wordt een nieuwe ontvangstruimte van de stad.

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. Wijkvoorzieningen

1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied

3. In lijn met de ontwikkeling van andere moderne steden kiezen we er in ons eigen mobiliteitsbeleid voor om het gebruik van auto's in het centrum te verminderen moet je hier niet naar ons eigen beleid verwijzen? Neem aan dat het mobiliteitsbeleid dit ook als uitgangspunt gebruikt?. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor ﬁetsers en voetgangers. We zorgen voor een directe verbinding tussen het sta onsgebied en het centrum door middel van een nieuwe ﬁets- en voetgangersroutes langs het sta on en een comfortabele ﬁetsparkeerkelder. Bij de inrich ng van de openbare ruimte wordt ook rekening gehouden met leuke wandelroutes. Met de herinrich ng van de Deurningerstraat wordt de snelheid teruggebracht naar 30 km/u. Er ontstaat meer ruimte voor vergroening en goede wandelroutes. 1. In Centrumkwadraat worden geen nieuwe scholen gerealiseerd. De woningbouw zorgt ervoor de bestaande scholen weer voldoende aanwas van kinderen krijgen. De bestaande voorzieningen worden op deze wijze beter benut 2. Centrumkwadraat zorgt voor een betere benu ng van de binnenstad van Enschede. 1. Uiteraard voldoen alle woningen in Centrumkwadraat aan de laatste energienormen en worden ze gasvrij gebouwd. Daarnaast is de hoofdinfrastructuur voor het warmtenet aangelegd. 2. De nieuwbouw in Centrumkwadraat gaat deels het nieuw aangelegde warmtenet.

Het warmtenet is in eerste instan e aangelegd om het Stadskantoor, de Noordmolen en het Bruningmeyer aan te sluiten

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (ba erij, trafo, voorkomen netconges e etc.) 7. Aandacht voor reduc e CO2 bij realisa e project (energiegebruik, transport, materialen)

maar er zijn ook al voorbereidingen getroﬀen om toekoms ge ontwikkelingen aan te kunnen sluiten. Zo wordt het Pakhuiskwar er ook op het warmtenet aangesloten. Ook de woningen bij de Melkhal en de Ambachtsschool zijn op het warmtenet aangesloten. 3. Alle nieuwbouwwoningen hebben label A of hoger 4. Inmiddels zijn er in het Centrumkwadraat vanaf de gewijzigde regelgeving sinds 1 juli 2018 al zo’n 600 gasloze woningen gerealiseerd. 6. Ook is het warmtenet uitgerold. Door dit warmtenet hoeven er minder woningen all electric te worden en kan de netconges e vermeden worden. Inmiddels hebben zo’n 200 par culieren hiervoor gekozen 7. Voor de herinrich ng van de Molenstraat is er gekozen om met CO2 absorberende bestra ng te werken.

1. S jging klimaatlabel openbare ruimte

1., 2.Er is meer ruimte gevonden om water vertraagd af te voeren en te bergen in de openbare ruimte. Dit

2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/ waterkwaliteit

3 Enschede is groen en biodivers

1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hi estress

is gelukt in de Molenstraat door daar het groen te combineren met wadi. Ook bij de herinrich ng van de Deuringerstraat zal dit uitgangspunt toegepast gaan worden. In de toekomst kunnen we op het Sta onsplein nog meer ruimte vinden om water te bergen. 3. In de Melkhal loopt een experiment om de oude waterbasis van de Melkhal in te gaan ze en als drinkwater. Hiermee wordt concreet een bijdrage geleverd aan het verminderen van het drinkwatertekort. 1. In het centrumkwadraat is gaan we veel bomen bijplaatsen. Het Sta onsplein wordt straks heringericht als parkach ge omgeving. Bij de herinrich ng van de Molenstraat zijn er bij de herinrich ng 30 bomen bijgeplant. Ook bij de herinrich ng van de Deurningerstraat, W. Brakmanstraat, HB Blijdensteinlaan en Wenninkgaarde komt er meer ruimte voor groen en waterberging. In het Centrumkwadraat wordt niet alleen meer groen aangelegd, maar wordt ook geïnvesteerd in beter groen om de biodiversiteit te vergroten en een grotere verscheidenheid aan boom- en plantensoorten te creëren die aantrekkelijk zijn voor insecten en vogels. Door deze aanpak worden de bomen en groenvoorzieningen beter bestand tegen de eﬀecten van klimaatverandering, plagen en ziekten, en wordt hi estress verminderd. Daarnaast wordt het groen aantrekkelijker om in te verblijven. 2.

In totaal is er alleen al in de Molenstraat zo’n 2700m2 aan nieuw groen bij gekomen, dat is zo’n 20% bovenop het groen dat er al was. De

4 Enschede is circulair

1. Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit?

Molenstraat is tevens inspira e voor de herinrich ng van de Wenninkgaarde en de Deurningerstraat. Hier zal ook zo’n 20% groen worden toegevoegd. Het Sta onsplein wordt later heringericht van een plein naar een parkach ge omgeving. Hier procentueel nog veel meer groen worden toegevoegd. We denken aan meer dan 50% 3. Door niet alleen de openbare ruimte te vergroenen, maar ook aandacht te besteden aan het vergroenen van de gebouwen, wordt in het centrumkwadraat een biodiverse leefomgeving gecreëerd voor iedereen. 4. Meer bomen maar ook groene daken en groen gevels dragen bij aan minder hi e stress. In de overeenkomsten met ontwikkelaars worden bij nieuwbouwprojecten afspraken gemaakt over de vergroening van de gevels en de daken. Daarnaast is er bij par culier opdrachtgeverschap subsidie beschikbaar om de daken te vergroenen. 1. Voor het eerste gebouw in het Pakhuis dat door de SJHT wordt ontwikkeld. Worden Cradle to Cradle onderdelen ingezet. Verder worden voor de overige gebouwen in het project Pakhuis kwar er en de brandweerloca e ontwikkelaars geselecteerd door middel van een tender en een prijsvraag. In de gunningscriteria zal circulariteit een belangrijk onderdeel zijn. Bij de herontwikkeling van de Melkhal is ook veel aandacht geschonken aan circulariteit.

Zo is er ingezet op gebruik te maken van bestaande materialen en construc es, en om materialen die vrijkwamen bij de sloop van andere gebouwen te hergebruiken. In het Centrumkwadraat zijn recent ook meerdere gebouwen gesloopt. Bij de

sloop wordt zorgvuldig omgegaan met de grondstoﬀen die hierbij vrijkomen. 2. Op onderdelen wel. 3. Wij stellen nog geen eisen, wel zijn er op het gebied van circulariteit veel subsidies beschikbaar vanuit het rijk waarop wij ontwikkelaars wel wijzen. C

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toploca es, aantal 3. Bvo werkfunc es 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra

1. In totaal wordt er ongeveer 30.000 m2 aan werkfunc es toegevoegd in het Centrumkwadraat. Een deel hiervan betre de transforma e van verouderde kantoren. Naar verwach ng zal dit ongeveer 2.500 extra banen opleveren op structurele basis. 2. Door de guns ge ligging is Centrumkwadraat naast het Kennispark de belangrijkste kantoorloca e voor Enschede. 3. 25.000m2 bvo kantoren en 5.000 commerciële func es 4. In Centrumkwadraat zi en diverse broedplaatsen. Er loopt een onderzoek naar de mogelijkheden tot verplaatsing. 5. A: In het centrumkwadraatstreven wij de zogeheten Metromix na, waarbij we 60 wonen 20 werken en 20 commercieel toevoegen. Over het algemeen kan een goed ontworpen metromix, waarbij woningen, werkplekken, winkels en recrea eve voorzieningen dicht bij elkaar worden geplaatst, de reis jd verminderen. Dit komt doordat het mensen in staat stelt om dichter bij hun dagelijkse bestemmingen te wonen, wat resulteert in kortere pendel jden en minder a ankelijkheid van lange afstanden om basisbehoe en te vervullen. De zogeheten metromix Het Centrumkwadraat is niet alleen een

2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 3. Bijdrage aan cultureel middenveld 4. Aantal toegevoegde woningen 5. Aantal woningen huur/koop 6. Aantal woningen onder NHG/boven NHG

aantrekkelijke loca e voor woningbouw, maar er wordt ook. B: Door de guns ge ligging van het Centrumkwadraat ten opzichte van het centraal sta on, zijn ook omliggende kantoorloca es, waaronder kennispark goed bereikbaar. 1. Door de projecten in het Centrumkwadraat wordt de binnenstad verder verdicht, wat bijdraagt aan een levendiger en bruisender binnenstad. Uitgangspunt binnen het centrumkwadraat is dat het gebruik van het openbaar vervoer wordt ges muleerd. Als je toch met de auto komt, dan kun je parkeren in de nieuwe, ruime parkeergarage onder het bussta on. De bestaande Sta onsplein garage wordt omgebouwd tot een vergunningen parkeergarage waar de parkeerbehoe e voor het omliggende nieuwe woningbouwprogramma in opgevangen kan worden. Deze garage is bestemd voor ondernemers en bewoners van het centrum en is te bereiken via de Piet Heinstraat. 2. Alle doelgroepen worden bediend in het centrumkwadraat, waarbij speciale aandacht uitgaat naar Jonge Professionals. Om meer talent aan Enschede te binden, wordt er gewerkt aan het realiseren van een aantrekkelijk woon- en werkmilieu. Daarnaast komen ook de aandachtsgroepen aan bod 3. Deelprojecten als Boddenkamp, Melkhal, Zeggelt dragen qua doelgroep vooral bij het versterken van de crea eve klasse in Enschede. 4. Circa 800 woningen zijn in aanbouw of reeds gerealiseerd.

In de eerste fase van Centrumkwadraat worden circa 700 woningen gebouwd, gevolgd door

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen

1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

1. Wijze van communiceren

nog eens circa 1000 in de tweede fase. Totaal gaat het om zo’n 2500 woningen. 5. In totaal 2.500, waarvan nog 1.700 toegevoegd gaan worden de komende 10 jaar. 6. Ongeveer 60%-70% van de woningen valt in de sociale huur, midden huur en koop tot aan de NHGgrens. We hechten belang aan ons cultuurhistorisch erfgoed. Wij zien dat terug in hergebruik en transforma e van bestaande panden als de Ambachtsschool en Melkhal. Daarnaast werken aan de vergroening van onze stad, waarbij we werken met duurzame en milieuvriendelijke materialen. Bij Centrumkwadraat staan klimaatadapta e, slimme mobiliteit en gezondheid centraal. Dit uit zich onder andere in de introduc e van smart grids en het bouwen van compacte en ﬂexibele gebouwen, wat het gebruik van de auto vermindert. Hierdoor is er meer ruimte voor groene gebieden met slimme watersystemen, waardoor de biodiversiteit wordt vergroot en hi estress wordt verminderd. We werken samen met het sta on om de hoek en houden auto's uit het zicht van de openbare ruimte. In de smalle straatjes voelen voetgangers en ﬁetsers zich thuis, terwijl de auto te gast is. Bezoekers van het centrum kunnen parkeren in de parkeergarages. Het netwerk van pleinen en groene openbare ruimtes zorgt voor een naadloze combina e van moderne architectuur en oude panden. Ongeacht of je nu 8 maanden of 88 jaar oud bent, je voelt je hier veilig en thuis.

Communica eplan Klankbordgroep Inloopbijeenkomsten omgeving bij projecten

2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

10.

11.

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?

Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2025, 2025 – 2030, 2030-2035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc.)

1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

Corpora es Ontwikkelaars en Bouwers. Binnenstadsoverleg ondernemers. Raad, Provincie, Rijk, NS, Pro Rail

Website: www.centrumkwadraat.nl Nieuwsmeldingen op Instagram Vaststelling Ambi edocument dec 2019, Fase 1 Bestemmingplan Molenstraat Zuidzijde, BKP en Beleidskader, Opening Grex MZ, Exploita eovereenkomsten Brammelerdwarsstraat en Sta onsplein 2a-5 Coberco, Bruningmeijer, Aldi Deurningerstraat, Joan Coststraat, Bestemmingsplan Joan Coststraat On rekking brandweerloca e uit de Grex Molenstraat zuidzijde. Performance factory gereed zomer 2024 Pakhuis Blok E Start bouw zomer 2024, gereed juni 2026 Brammelerdwarsstraat Start bouw Zomer 2024 gereed zomer 2026 Sta onsplein 2-5 ten Brinke, start voorjaar 2025 gereed zomer 2027 Bölke Molenstraat, startnajaar 2025, gereed najaar 2027 Herinrich ng Deurningerstraat, start aanleg zomer 2025

NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI

EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE

EN OP DE SC

TA L

RS IVE

AIR

IOD NB NE OE

CIRCUL

E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL

R EE TM

UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA

T EN

VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA

K ANS

BA AN

F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM

EBRU G A SG REN

ING NLE V

ID HE ND

BEST A ANS ALE DIGIT

ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E

SAME A AN NAME

WEK PARING EN OP

A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K

B STA

A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST

DEEL

KHEID GELIJ NSEN

IN EN CL SC US HE IEF DE

EN LIG VEI

EN R OPG IEL

OEI EN AL

IN G

NG V S TI

OM G

SV E

OMEN EN BI

OOR IED ERE EN

INKOMEN, RONDK EA ND NT IES

SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K

HUI

ZO ND EL EE F

RHEID TE

EN GEME

Z EK E

I OC

ENERGIEBES

R A AL ATNEU T KLIMA

E SS IA LL

JSTAND

PROJECT: CROMHOFF

MENS GERIC

NA L EN

PR OF

E STA A AND BEST

TD ES AM

COM M

ILE

GS RIN

EN L

UN ICE

D GOEDE

D TA

IN G

SIG RE ND UI

MENSGE

DEL I

RICHT H

INTERN

EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE

ANDELE

E BERE

IKBA AR HEID

Cromhoﬀ

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

De gebiedsontwikkeling Cromhoﬀ bouwt aan een gevarieerd groenstedelijk woon- en werkmilieu aan de Singel; een woonmilieu wat Enschede nog niet kent. Op het voormalige bedrijfsterrein is door vrijvallende gebouwen/func es een kans ontstaan het gebied te transformeren om daarmee een nieuw stuk stad te realiseren. Nee het gaat om het totale plangebied. Maar de transforma e van het gebied zal wel in verschillende fase plaatsvinden. De transforma e start in het noordelijke deel rondom de hallen, Wegener kantoor en de Drukpershal op de gronden die in het bezit zijn bij Cromhoﬀpark B.V. en de gemeente Enschede. Het gebied langs de Zuiderval volgt daarop. De loca e ROC en Livio aan de zuidkant zijn a ankelijk van ontwikkelingen in het onderwijs en de zorg. Stadsdeel west, gelegen tussen de Ge ersingel, Burgemeester van Veenlaan, Wethouder Beverstraat en de Zuiderval.

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinforma e op. 1. Huisves ng bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

In Cromhoﬀ wordt een diversiteit van woningtypologieën en prijsklassen aangeboden in huur en koop aanbod (sociaal, middelduur en duur). Een wijk geschikt voor jong en oud, waarbij ook aandacht is voor de toenemende zorgvraag in de toekomst. Mogelijk dat een van de gebiedseigenaren in de toenemende ondersteuningsvraag een rol kan spelen in de toekomst (Livio). Ruim 20% van het programma is sociale huur en van het totale programma zal minimaal 50% in het betaalbare segment worden gerealiseerd.

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

De beschikbare werkruimtes in het gebied zijn dusdanig geprijsd dat het geschikt is voor startende ondernemers en kunstenaars. Daarnaast leent de ROC loca e zich goed voor een combina e van wonen, leren en werken. De woningen worden in verschillende natuur inclusieve buurtschappen gegroepeerd rondom het groene hart. De toegankelijkheid en aanwezigheid van deze plekken hee een direct eﬀect op de gezondheid van de bewoners. Het leven in een groene omgeving verbetert de concentra e, zorgt voor sneller herstel bij ziekte en creëert rust in je hoofd. Iedereen op de ﬁets is een van de leidende principes bij de planvorming geweest. Cromhoﬀ wordt een plek waar je je welkom voelt, maar als iedereen met de auto komt dan zet dat de lee aarheid onder druk. Bewoners en bezoekers worden verleid om zich te voet, met de ﬁets, OV of deelvervoer te verplaatsen. Zo blij het in en rond het binnenstedelijk natuurgebied rus g en lee aar! Een bijzonder element is de geplande doorﬁetsroute vanaf de brug over de A35 rich ng het centrum. Hiermee wordt het gebied en de parkach ge omgeving ook direct meer toegankelijk voor de omliggende wijken. Het gemeenschappelijk groen, de inrich ng van de openbare ruimte de aanwezigheid van voorzieningen en pleinen faciliteren het ontmoeten in de openbare ruimte.

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. wijkvoorzieningen

Cromhoﬀ wordt een inclusieve wijk met een mix van koop en huurwoningen, toegankelijk voor verschillende doelgroepen. De woningen voldoen aan de actuele duurzaamheidseisen. De woningen staan in een groene omgeving en de openbare ruimte is gericht op het faciliteren van ontmoe ng en verblijf. Daarbij is er in het gebied is er ruimte voor verschillende voorzieningen.

1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (ba erij, trafo, voorkomen netconges e etc.) 7. Aandacht voor reduc e CO2 bij realisa e project (energiegebruik, transport, materialen) 1. S jging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

Het uitgangspunt is het ontwikkelen van een duurzame wijk welke voldoet aan de meest actuele duurzaamheidseisen. Voor de nieuwbouw zal er gebruik gemaakt worden van duurzame materialen. Zowel de nieuwe woningen als alle bestaande gebouwen zullen niet aangesloten zijn op het gas. Naast het bouwen van nieuwe, duurzame woningen, worden oude gebouwen verduurzaamd. 100% van de woningen hee klimaatlabel A. Voor de bouwfase wordt nagedacht over CO2 reduc e.

Leven met het water en de natuur is een van de leidende principes bij de planvorming. Water en natuur bepalen de stedenbouwkundige hoofdstructuur waarbinnen de moderne stedelijke buurtschappen liggen die onlosmakelijk met het landschap verbonden zijn. Waterberging

vindt plaats in de openbare ruimte. Het 4 ha bos wordt behouden, de na e natuur wordt uitgebreid door de pomp onder Tuban a uit te ze en. Er kan een biotoop ontstaan met na e en droge plekken, waardoor de biodiversiteit zal toenemen. 3 Enschede is groen en biodivers

4 Enschede is circulair

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hi estress 1. Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit?

Door de toevoeging van nieuw groen wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de doelstellingen rondom klimaatadap e, verminderen van de hi estress en biodiversiteit. En dit in het hart van de stad. Het bijzondere cultuurhistorische verleden van de plek wordt bij de ontwikkeling bewaard of een tweede leven gegeven (Janninkhallen, Drukpershal, Wegener kantoor). Daarnaast is ook hergebruik van materialen en grondstoﬀen is uitgangspunt. Waar mogelijk worden materialen uit het gebied gebruikt bij het maken van nieuwe openbare ruimte (straten/pleinen), dit past ook goed binnen de uitstraling/karakter van de wijk. Ook aan ontwikkelaars en bouwers wordt dit uitgangspunt meegeven.

1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toploca es, aantal 3. Bvo werkfunc es 4. Ruimte voor starters/ broedplaatsen 5. Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra

In het plan is een ruimte voor nieuwe voorzieningen (en daarmee banen) ten behoeve van economie en cultuur. Het totale oppervlak voor bvo werkfunc es is 1900 m2. Indirect zullen door de toevoeging van de woningen bestaande voorzieningen in de

2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal

omgeving versterkt worden door een toename van de klandizie. Met Cromhoﬀ voegen we een nieuwe en bijzondere plek toe aan de stad waar gewoond kan worden en voorzieningen aanwezig zijn. Het wordt een plek met een heel eigen karakter. Enerzijds de reuring rond de oude gebouwen en anderzijds de rust rondom het groene hart. Het plan richt zich op talent in de breedste zin. Het gaat om een mix aan doelgroepen van jonge stedelingen tot mensen die hechten aan een luxe leven. De gemene deler is de mensen welke zich richten op een ac eve en gezonde levenss jl, de doeners. Een levendige woonomgeving is hierbij belangrijk; de authen citeit van de plek met oude karakteris eke gebouwen en het aanwezige groen maken dit een unieke woonplek welke in Twente in deze vorm niet aanwezig is. Met deze kenmerken is Cromhoﬀ bij uitstek een project waarmee Enschede zich kan proﬁleren. Het gaat om een toevoeging van 529 woningen en 1900 m2 werken, cultuur, voorzieningen en broedplaatsach ge ac viteiten. 118 woningen vallen onder sociale huur, er zijn 159 koopwoningen onder NHG en het overige deel is een koopwoning boven NHG. Bewoners en bezoekers worden verleid om zich te voet, met de ﬁets, OV of deelvervoer te verplaatsen. Zo blij het in en rond het binnenstedelijk natuurgebied rus g en

woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

10. 11.

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen? Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2025, 2025 – 2030, 2030-2035), wanneer is welk

lee aar! Een bijzonder element is de geplande ﬁetsroute vanaf de brug over de A35 rich ng het centrum. Hiermee wordt het gebied en de parkach ge omgeving ook direct meer toegankelijk voor de omliggende wijken. Door de aanwezigheid van dagelijkse voorzieningen is er ruimte voor mensen om elkaar te ontmoeten. De herontwikkeling van deze loca e betekent naast een uitbreiding van groen ook de sanering van een stuk vervuilde ondergrond.

1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving

N.v.t.

1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

Voor de gebiedsontwikkeling wordt onder meer samengewerkt met de gebiedseigenaren, verschillende projectontwikkelaars/bouwers en woningcorpora es. In de tussenliggende periode tot dat de bouw gestart wordt, zal door middel van placemaking en jdelijke programmering ruimte gegeven worden voor ini a even (onder meer culturele sector) en kan Enschede kennismaken met het gebied. N.v.t.

Zie hiervoor. In 2024 wordt beoogd een samenwerkingsovereenkomst te sluiten, waarna zowel het plan als de daarvoor benodigde raadsbesluiten, voorgelegd zullen worden aan de raad. Tussen 2025 en 2035 zal het project gerealiseerd worden. Daarbij zal gestart worden

onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc.)

met fase 1. Na een succesvolle verwerving van de loca es aan de zuiderval zal gestart worden met de ontwikkeling van dit deel van het plangebied.

NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI

EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE

EN OP DE SC

TA L

RS IVE

AIR

IOD NB NE OE

CIRCUL

E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL

R EE TM

UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA

T EN

VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA

K ANS

BA AN

F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM

EBRU G A SG REN

ING NLE V

ID HE ND

BEST A ANS ALE DIGIT

ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E

SAME A AN NAME

WEK PARING EN OP

A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K

B STA

A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST

DEEL

KHEID GELIJ NSEN

IN EN CL SC US HE IEF DE

EN LIG VEI

EN R OPG IEL

OEI EN AL

IN G

NG V S TI

OM G

SV E

OMEN EN BI

OOR IED ERE EN

INKOMEN, RONDK EA ND NT IES

SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K

HUI

ZO ND EL EE F

RHEID TE

EN GEME

Z EK E

I OC

ENERGIEBES

R A AL ATNEU T KLIMA

E SS IA LL

JSTAND

PROJECT: DE KOP

MENS GERIC

NA L EN

PR OF

E STA A AND BEST

TD ES AM

COM M

ILE

GS RIN

EN L

UN ICE

D GOEDE

D TA

IN G

SIG RE ND UI

MENSGE

DEL I

RICHT H

INTERN

EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE

ANDELE

E BERE

IKBA AR HEID

De Kop

< Kaartje ligging project >

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

De Kop is een van de belangrijkste centrumontwikkelingen en één van de laatste grote binnenstedelijke ontwikkelloca es in het centrum van Enschede. In het projectgebied komen diverse woontorens met in totaal rond de 550 appartementen. Deze loca es hebben verschillende bouwhoogtes met naast wonen ook beperkte ruimte voor kantoren en retail (circa 2800 m2). De inrich ng tussen de gebouwen ontwikkelen we tot een groen, klimaatadap ef, verbindend en aantrekkelijk gebied om in te verblijven. Ook de aanloopstraten naar het gebied worden opnieuw ingericht, zodat er een aantrekkelijke, veilige en klimaatadap eve entree naar het gebied en de binnenstad ontstaat. De ontwikkeling van De Kop is onderdeel van de ontwikkeling van de Boulevardzone. De gemeente is al zo’n 20 jaar bezig met de ontwikkeling van dit gebied. De eerste fase bestond uit de realisa e van een nieuw winkelhart en de grootste ondergrondse parkeergarage van Nederland de “Van Heek garage”. De tweede fase bestond uit de verhuizing en concentra e van het ziekenhuis (MST) naar de binnenstad toe. Met het project De Kop zijn we aangekomen in de derde fase, bestaande uit de realisa e van woningen en voorzieningen op de vrijkomende en aanpalende loca es van het ziekenhuis.

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

Het project De Kop realiseert woningen voor diverse doelgroepen. Hierbij is ook aandacht voor mensen met een toenemende zorgbehoe e en de betaalbaarheid van woningen. Ruim de hel van de woningen bevindt zich in het betaalbare segment (huur/koop). De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt autoluw, groen en klimaatadap ef. De westelijke entree van de H.J. van Heekgarage wordt ondergronds gemaakt,

s muleren van ontmoe ngen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. wijkvoorzieningen

zodat ook hier een groen een aantrekkelijke zone bovengronds ontstaat voor wandelaars en ﬁetsers. Ook de aanloopstraten naar het gebied worden opnieuw ingericht, zodat er een aantrekkelijke, veilige en klimaatadap eve entree naar het gebied en de binnenstad ontstaat. De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt autoluw en groen zodat hier ontmoeten en recreëren wordt ges muleerd. In de plint van deelplan 1 komen voorzieningen ten behoeve van het concept dat in dit gebouw gaat landen (mensen met een toenemende zorgbehoe e) die ook door de rest van de omgeving kunnen worden gebruikt. Het project De Kop realiseert een aantrekkelijke woonomgeving voor diverse doelgroepen. Deze woningen voldoen aan de meest actuele duurzaamheidseisen. Ook is er aandacht voor groendaken en het vergroenen van gevels om hi estress te verminderen en wateroverlast tegen te gaan. Het gedateerde gebouw van ING wordt gesloopt. Het voormalig Dish hotel en het voormalig SLO-kantoor zijn reeds gesloopt. Hiervoor in de plaats komen nieuwe gebouwen die voldoen aan de meest actuele duurzaamheidsstandaarden.

(energiegebruik, transport, materialen)

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

1. S jging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

3 Enschede is groen en biodivers

1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hi estress

Uitgangspunt is het opwekken van eigen energie middels zonnepalen. In warmte wordt voorzien door WKO en/of het aansluiten van de woningen op het warmtenet. De openbare ruimte wordt een aantrekkelijker en groen verblijfgebied. Hiermee wordt hi estress verminderd en wateroverlast tegen gegaan. Door het vergroenen van het gebied wordt hi estress verminderd en kan water beter inﬁltreren in de bodem. Daarnaast zijn er worden er wadi's aangelegd om water te bergen bij hevige regenval. In de Haaksbergerstraat is een extra hemelwaterriool aangelegd om de waterproblema ek op deze speciﬁeke loca e aan te pakken. Op dit moment is de openbare ruimte in het gebied zeer stenig. Er is veel asfalt en weinig groen. Hier wordt een grote verbeterslag gemaakt. De aanloopstraten naar het gebied worden groener, biodiverser en klimaatbestendiger onder andere door de aanleg van wadi's en het planten van extra bomen. De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt een groen verblijfgebied voor ﬁetsers en voetgangers. Op de gebouwen worden groendaken aangelegd om hi estress en ﬁjnstof te beperken.

4 Enschede is circulair

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

1. Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar o.g.v. circulariteit?

Hergebruik van materialen en grondstoﬀen in uitgangspunt in deze gebiedsontwikkeling. Dit wordt meegegeven aan onze ontwikkelende partners en in de aanbesteding van de sloopwerkzaamheden. Bij de aanleg van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met circulariteit van de grondstoﬀen.

1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toploca es, aantal 3. Bvo werkfunc es 4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra

Deze gebiedsontwikkeling versterkt het ves gingsklimaat door het creëren van commerciële ruimtes in de binnenstad. Daarnaast wordt een hoogwaardig en gemêleerd woningaanbod gecreëerd. Door de ontwikkeling van De Kop vindt er verdich ng plaats in de directe nabijheid van het sta on, zodat er meer woningen beschikbaar komen voor de stad die direct gelegen zijn bij openbaar vervoer. Er wordt ongeveer 2800 m2 BVO commerciële ruimtes toegevoegd aan het gebied. Het project zal leiden tot een radicale transforma e die zorgt voor een hoog stedelijk woonmilieu, versterking van de stadskern, func onele vernieuwing, hoogwaardige architectuur en ruimtelijke kwaliteit. Het zorgt hiermee voor een hogere belevingswaarde van de stad. Jongeren wonen graag dichtbij de voorzieningen en in een bruisende binnenstad. De gebiedsontwikkeling trekt talenten aan en houdt ze vast door het creëren van een hoogwaardig en

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen

1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving

gemêleerd woningaanbod voor diverse doelgroepen in een hoog stedelijke woonomgeving aangevuld met commerciële func es. Young professionals, gezinnen, starters, maar ook ouderen en mensen met een kleinere beurs kunnen hier een passende woning vinden. Op basis van het door de raad vastgestelde ontwikkelplan uit 2018 worden er circa 550 woningen toegevoegd. Door grootschalige investeringen in de infrastructuur wordt de bereikbaarheid van het centrum aan de westzijde verbeterd en wordt bijgedragen aan de bereikbaarheid van dit nieuwe hoog stedelijke woongebied. De binnenstad wordt beter bereikbaar voor nood- en hulpdiensten door de verlegging van de busbaan in de Haaksbergerstraat. De aanloopstraten worden veiliger door het vervangen van de rotondes door kruispunten met verkeerslichten. Er worden beperkte meters aan commerciële func es toegestaan in het gebied. Hiermee wordt een aantrekkelijk verblijfgebied en woonmilieu gecreëerd voor de nieuwe bewoners, zonder concurrerend te zijn aan het winkel- en horeca-aanbod van de binnenstad. Niet van toepassing.

2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

10.

11.

1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

Voor het onderdeel vastgoedontwikkeling wordt samen gewerkt met een of meerdere ontwikkelaars. Niet van toepassing.

2018: beschikbaar stellen krediet investeringen openbare ruimte, vaststellen grondexploita e De Kop, vaststellen Ontwikkelplan De Kop. 2023: aankoop ING 2025-2026: - start realisa e deelplan 1 (265 woningen) 2025 – 2030: - start realisa e deelplan 2, 3 en 4: 314 woningen - vervolg werkzaamheden openbare ruimte

NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI

EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE

EN OP DE SC

TA L

RS IVE

AIR

IOD NB NE OE

CIRCUL

E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL

R EE TM

UC PROD EBRUIK HERG ERIALEN T EN MA

T EN

VERBONDEN MET AANLIGGENDE ECONOMISCHE CE NTRA

K ANS

BA AN

F TIE AP AA TA D LIM VIN GK GE OM

EBRU G A SG REN

ING NLE V

ID HE ND

BEST A ANS ALE DIGIT

ND F KE SIE ER ON TW SP NE N RE E

SAME A AN NAME

WEK PARING EN OP

A EN ANT S C RE H ED KKE E LIJ K

B STA

A ARD INDE VERM KL EN IMA WA ATB TE E S RR T E OB ND UU IG ST

DEEL

KHEID GELIJ NSEN

IN EN CL SC US HE IEF DE

EN LIG VEI

EN R OPG IEL

OEI EN AL

IN G

NG V S TI

OM G

SV E

OMEN EN BI

OOR IED ERE EN

INKOMEN, RONDK EA ND NT IES

SEN, N K AN EN VA ISICO’S T T U BEN EINEN R L V ER K

HUI

ZO ND EL EE F

RHEID TE

EN GEME

Z EK E

I OC

ENERGIEBES

R A AL ATNEU T KLIMA

E SS IA LL

JSTAND

PROJECT: DIA TWEKKELERVELD

MENS GERIC

NA L EN

PR OF

E STA A AND BEST

TD ES AM

COM M

ILE

GS RIN

EN L

UN ICE

D GOEDE

D TA

IN G

SIG RE ND UI

MENSGE

DEL I

RICHT H

INTERN

EN NDE N E E ZO E, G BUURT LIG VEI BARE F LEE

ANDELE

E BERE

IKBA AR HEID

Integrale wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (voorheen: DIA Twekkelerveld)

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

De integrale wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld is een langjarige aanpak waarbij projecten en maatregelen op het gebied van wonen, energie & klimaat, economie, mobiliteit en sociale opgaven integraal in de wijk worden opgepakt. Het primaire doel is om de lee aarheid en veiligheid in de wijk te verbeteren. Het is een samenwerking tussen de gemeente en de woningbouwcorpora es Domijn, De Woonplaats en Ons Huis. Er is sprake van een breed gebiedsprogramma met verschillende projecten in verschillende fasen. De belangrijkste die in een voorbereidingsfase zijn: - Pilot aardgasvrij Twekkelerveld (voorbereiding uitvoeringsplan warmtenet) - Vergroenen winkelcentrum Twekkelerveld; - Nieuwbouw IKC (Huis van de Wijk); - Transforma e bedrijventerrein Rigtersbleek; - Wijkverkeersplan Twekkelerveld. Daarnaast zijn er een aantal lopende projecten in een uitvoeringsfase: - Groenblauw Twekkelerveld; - Diverse renova e en verduurzamingsprojecten van de woningbouwcorpora es; - Newtonpark; - Assinkhof; - Aanpak energiearmoede (diverse ondersteunende maatregelen op het gebied van besparen en isoleren voor bewoners van Twekkelerveld)

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

De integrale wijkaanpak Twekkelerveld hee samenhang met de gebiedsprogramma’s Kennispark en Spoorzone Hengelo-Enschede (SHE). De integrale wijk Twekkelerveld ligt in ons stadsdeel Noord. Het bestaat uit twee buurten: 1. Twekkelerveld 2. Tuban a – Toekomst.

Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de

onderstaande afwegingsinforma e op. A

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

1. Huisves ng bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

De wijk kent een brede spreiding in woningtypen, inkomensniveaus en gemiddelde lee ijd. Het totaal aan woningen is ongeveer 4500. Het gemiddelde inkomen ligt met €23.600 beduidend lager dan het gemiddelde in Enschede en er is sprake van sociale problema ek. De meest recente (sia) data beves gd dit opnieuw. Het aantal woningen (sociale woningbouw) in het bezit van de corpora es is in de gehele wijk 46%. Speciﬁek in de buurt Twekkelerveld is dit percentage 76%. Daarnaast is er in de wijk rela ef een hoog percentage kamergewijze verhuur. Dit levert soms woonoverlast op. Twekkelerveld hee dus een divers karakter en spreekt een breed scala van bewoners aan. De ligging van de wijk tussen het Kennispark / UT en de binnenstad is een extra pluspunt In onze omgevingsvisie is opgeschreven dat de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld één van de sleutelprojecten waar we sociale en ruimtelijke verbeteringen willen realiseren. Daarbij willen we de bestaande gemeenschap respecteren maar ook nieuwe woonplekken toe voegen. We

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

combineren verdichten met het toevoegen van meer groen. Het huidige bedrijventerrein Rigtersbleek is een beoogde loca e voor een nieuwe stadswijk met ruimte voor cultuur, wonen en werken. De openbare ruimte wordt ook een pre ge plek om te verblijven en te ontmoeten. Met het wijkverkeersplan onderzoeken we op welke wijze we veilige ﬁetsen en wandelen verder kunnen s muleren.

1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. Wijkvoorzieningen

Met de realisa e van een nieuw integraal kindcentrum (Huis van de Wijk) worden drie basisscholen samengevoegd. We combineren dat met andere ontmoe ngsfunc es voor de wijk én geven de omliggende openbare ruimte een impuls. Deze toekoms ge ontmoe ngsplek voor de wijk zien we als een belangrijke ontwikkeling binnen de integrale wijkaanpak.

1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) 2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af

Twekkelerveld kent (volgens de beschikbare data) een gemiddeld laag klimaatlabel. Nog steeds bijna 2500 woningen hee energielabel D of lager. Slechts 554 woningen (circa 11,6%) hee energielabel A. Dit is dan ook reden om in Twekkelerveld extra in te ze en op isoleren van bestaande woningen en met het pilotproject aardgasvrij de woningen

5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (ba erij, trafo, voorkomen netconges e etc.) 7. Aandacht voor reduc e CO2 bij realisa e project (energiegebruik, transport, materialen)

stapsgewijs van het gas te krijgen. De komende 10 jaar is het streven om 25% aardgasvrije woningen te bereiken In de transi evisie warmte is Twekkelerveld aangewezen als pilotwijk voor het aardgasvrij maken. Hierbij wordt ook gekeken naar de haalbaarheid en betaalbaarheid voor inwoners. Als eerste stap is (en wordt) ingezet op besparen en isoleren. We ze en met een divers maatregelenpakket in op het bestrijden van energiearmoede (uitvoering Energiebespaarprogramma Enschede met o.a. gra s isola emaatregel voor inwoners van Twekkelerveld). Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om een aanvraag subsidie huisves ngsfonds te kunnen indienen voor par culiere woningverbetering. Er zijn diverse renova e en sloopnieuwbouw projecten van de corpora es. Deze genoemde ontwikkelingen dragen bij aan een verbetering van het aantal woningen dat klimaatneutraal en aardgasvrij is in Twekkelerveld. Tot slot geldt voor de hele wijk dat wij de duurzaamheidsini a even van par culieren aanjagen, ondersteunen en faciliteren. Dat doen we met de hulp en ondersteuning van het Energieloket

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

1. S jging klimaatlabel openbare ruimte 2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

3 Enschede is groen en biodivers

4 Enschede is circulair

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toploca es, aantal 3. Bvo werkfunc es

Enschede en door Twekkelerveld als prioritair gebied aan te merken in het kader van bijvoorbeeld ons isola eprogramma. Op het gebied van hi estress en wateroverlast is er ook urgen e in Twekkerveld. Daarom zoeken we binnen de integrale wijkaanpak ook nadrukkelijk naar koppelkansen. Bij reguliere plannen om riolering of wegen te vervangen/onderhouden, biedt dit kansen om extra te investeren en groen of blauw toe te passen in de openbare ruimte. Deze planningen proberen we (beter) op elkaar af te stemmen. Met het project Groen Blauw Twekkelerveld en de plannen om het winkelcentrum te vergroenen nemen we maatregelen om hi estress en wateroverlast te voorkomen Zie hierboven.

N.v.t.

We leggen in 2024 de gebiedsvisie op het bedrijventerrein Rigtersbleek voor aan de raad. Deze visie gaat uit van deels

4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

transforma e naar wonen, maar ook van een kwalita eve impuls van de bedrijven. We koesteren de bedrijven die passen in gemengde woon-werkgebieden en buurten en s muleren hiermee wijkeconomie. Twekkelerveld ligt dicht bij het centrum en is een wijk die in toenemende mate aantrekkingskracht hee op een jongere genera e. Er is rela ef ook veel sprake van onzelfstandige bewoning. De nabijheid van de binnenstad en de UT in combina e met rela eve betaalbaarheid van woningen maakt dat dit een interessant gebied is voor talent om te wonen. Er worden op verschillende plekken in de wijk woningen toegevoegd. Newtonpark en Assinkhof zijn concrete voorbeelden en in de verdere toekomst onderzoeken we het toevoegen van woningen rondom de corridor en het bedrijventerrein Rigtersbleek. We onderzoeken daarnaast waar overige kansen liggen voor inbreiding en het toevoegen van woningen. Door bij nieuwbouw naast goedkope en betaalbare woningen ook middel dure en dure woningen toe te voegen wordt de aantrekkelijkheid van Twekkelerveld verder vergroot en wordt het aantal doelgroepen uitgebreid.

In de investeringsagenda hebben we op dit moment 38 woningen opgenomen met een grondexploita e waar een ﬁnancieel tekort op zit. Dit zijn 18 koopwoningen aan de Zevensterstraat en 30 sociale huurwoningen binnen de corridorloca e.

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

In totaal worden er de komende jd circa 200 woningen toegevoegd. Dit is nog exclusief de verkenning van inbreidingsmogelijkheden vanuit de SHE/Omgevingsvisie. Het programma Nieuw Twekkelerveld richt zich primair op de veiligheid en lee aarheid in de wijk. In algemene zin leidt het verbeteren van woningen, openbare ruimte en het aanpakken van de sociale problema ek De wijk ligt naast Kennispark (waarmee de fysieke verbinding nog kan worden versterkt) Wij gaan in 2024 aan de slag met een wijkverkeersplan voor Twekkelerveld.

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen

1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving

2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

1. Samenwerking met andere partners

Voor onze projectcommunica e maken we gebruik van digitale middelen, waaronder social media, digitale nieuwsbrieven en de website www.nieuwtwekkelerveld.nl. Samen met partners en bewoners hebben we een ambi edocument vastgesteld voor Twekkelerveld. In dit document hebben we

2. Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

ook kernwaarden vastgesteld. Eén van de kernwaarden is “Twekkelerveld ontwikkelen we samen”. We willen als gemeente de wijkaanpak niet alleen doen, maar nadrukkelijk ook samen met bewoners en ondernemers. Zij weten (nog beter dan wik ) wat er in de wijk speelt. Daarom willen we iedereen de kans geven om onze plannen nog beter te maken en ondersteunen we spontane ini a even. Het programma Nieuw Twekkelerveld is een samenwerking tussen de corpora es Domijn, De Woonplaats, Ons Huis en de gemeente Enschede. Daarnaast werken wij ook samen met welzijnsorganisa es, bewoners en andere stakeholders. Ten aanzien van de energietransi e staan wij in contact met Twence, Ennatuurlijk en Enexis.

10.

11.

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?

Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2025, 2025 – 2030, 20302035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc.) 2024-2025

In de door de raad vastgestelde Transi evisie Warmte is Twekkelerveld aangewezen als pilot, om de wijk aardgasvrij maken. Voor verschillende projecten binnen het programma, waaronder de bouw van het Newtonpark, zijn door de raad ruimtelijke en ﬁnanciële kader stellende besluiten genomen. De planning van het Warmtenet is niet speciﬁek meegenomen. Mocht dit traject gaan lopen dan zal dit verspreid gaan over heel Twekkelerveld en zal dit mogelijk de complete 10 jaar duren.

- Vergroenen van het winkelcentrum

2025-2030

2030-2035

Het aankopen van de loca e ‘huis van de wijk’ Het aankopen van de Hartmanloca e op het Rigtersbleek terrein. Verkenning aanvraag VHF Het bovengronds vergroenen van het opnieuw aangelegde riool Verhuizen schoolloca es naar het Huis van de wijk zodat de loca e van de zevenster en Paulusschool ontwikkeld kunnen worden. Par culiere woningverbetering (VHF) Ontwikkeling corridor loca e Ondergronds brengen hoogspanningskabels Het aanleggen van groen in de openbare ruimte.

NG JONG EN OUD TALENTONTWIKKELI

EN N AM OE Z A DE GR UUR HE D NSC E HE

EN OP DE SC

TA L

RS IVE

AIR

IOD NB NE OE

CIRCUL

E GM VIN N GE RE OM DIE NE N EN OE GR ANTE PL

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=36d12298-c583-41b7-9a2a-3a7a39b37eed