ENSCHEDE Gemeentebegroting 2024-2027.geamendeerd

Hierin komen de grote ruimtelijke vraagstukken en economische gebieden voor de regio aan de orde, zoals de transitie naar een circulaire economie en de vraag naar grootschalige bedrijfskavels. 03. We vervolgen het onderzoek naar informele binnenstedelijke bedrijfslocaties We gaan actief aan de slag met de uitkomsten uit het onderzoek ‘Vernieuwing beleid binnenstedelijke bedrijfsenclaves’. We stellen een nieuwe lijst op voor informele bedrijfslocaties die behouden blijven en brengen de handelingsperspectieven om locaties vitaal en

blz. 76 (van 287)

toekomstbestendig te maken in beeld. 04. We gaan door met de uitvoering van de gebiedsagenda’s voor De Reulver en Euregio Bedrijvenpark We werken op basis van de gebiedsagenda's verder aan de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen De Reulver en Euregio Bedrijvenpark. Daarbij gaan we samen met ondernemers en pandeigenaren werken aan een toekomstvisie voor beide terreinen. Hierin nemen we bijvoorbeeld herstructurering, mobiliteit, energie en parkeren mee. Ook willen we de publiek-private samenwerking verder versterken en stevig inzetten op verduurzaming. Voor Euregio Bedrijvenpark verkennen we ook de uitbreidingsmogelijkheden van het terrein voor nieuwe bedrijven. 05. We heroverwegen het programma van de kantoorlocatie aan de Zuiderval Hiermee geven we uitvoering aan het besluit in de kantorenvisie om tot een aantrekkelijkere functiemix te komen. Daarmee willen we de ontwikkeling van de kantoorlocatie aan de Zuiderval bespoedigen. 06. We maken een ruimtelijk programmatische visie op de westflank van de Spoorzone Hengelo-Enschede Voor de gebieden Kop Westerval, Havengebied, Rigtersbleek en Schuttersveld maken we een gezamenlijke ruimtelijk programmatische visie. 07. We vernieuwen ons uitgiftebeleid We vernieuwen op basis van de in 2023 vastgestelde economische visie ons uitgiftebeleid voor bedrijfskavels. 08.

We voeren het Programma Transitie Landbouw uit Met het Programma stimuleren we landbouw met een duurzame, verbrede en een op de stad betrokken bedrijfsvoering. We vroegen Landschap Overijssel, STAWEL, LTO en Landschapsfonds Enschede om invulling te geven aan het Programma Transitie Landbouw Enschede. We leggen daarbij het accent onder andere op het zo praktisch mogelijk helpen en adviseren van de Enschedese boeren. We verwachten de resultaten van het eerste jaar van het Programma Transitie aan u voor te leggen. Bijdrage verbonden partij: Twente Board

Maatschappelijk rendement: Twente is een ondernemende regio met een krachtig technologisch profiel en internationale ambitie. Twente Board zet zich in voor een sterk Twents bedrijfsleven. Ze leggen de focus op drie maatschappelijke thema’s om Twente op te positioneren; 1. duurzaamheid & circulariteit 2. slimme energie 3. innovatieve gezondheidszorg. Beschikbaarheid van talent, goede bereikbaarheid en een goed woon-, werk- en leefklimaat zijn randvoorwaarden om te kunnen excelleren op deze maatschappelijke thema's. En om een sterk bedrijfsleven te behouden. Twente Board heeft 2 belangrijke investeringsprogramma’s die naast elkaar draaien. De Regio Deal en de Agenda voor Twente. De Agenda voor Twente is het fundament, de Regio Deal is de versneller.

. 06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld De beroepsbevolking en Enschede en Twente gaat dalen in de komende decennia. Dit kan er toe leiden dat bedrijven op de langere termijn gaan verplaatsen naar gebieden met meer potentiële werknemers. Daarom moet Enschede kwalitatief groeien om veerkrachtig te blijven als stad. Over 10 jaar is het inwonertal gegroeid naar 170.000 inwoners. Al het talent is belangrijk voor de Enschedese/Twentse economie, maar vraagt om verschillende aanpakken. Het praktisch geschoold talent werkt veelal op de plek waar ze wonen en daarom koesteren we deze grote, waardevolle groep en zetten we in op ontwikkeling van deze groep. Het werken aan dit deel

blz. 77 (van 287)

van de opgave hangt heel erg samen met het arbeidsmarktbeleid vanuit de opgave “inclusief Enschede”. Voor de theoretisch geschoolden is de aanpak meer gericht op het aantrekken en vasthouden. We zien dat deze groep flexibeler is in het bepalen van hun woon- en werkplek. Bijvoorbeeld jongeren trekken wel naar Enschede om hier te studeren, maar verhuizen daarna naar een grotere stad. De bereikbaarheid van banen speelt hierbij een grote rol. Vandaar dat er inzetten op meer baankansen in onze stad/regio en aantrekkelijke en diverse voorzieningen. 06.01 De stedelijke voorzieningen zijn divers en attractief voor inwoners en bezoekers (nationaal en internationaal) Een aantrekkelijke stad heeft een bruisende binnenstad, goede culturele voorzieningen, evenementen en voorzieningen. De stad is verrassend en heeft mogelijkheden voor creatieve broedplaatsen. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting Deze indicator betreft het gemiddeld aantal bezoekers per week aan de binnenstad tijdens winkeltijden. De tellingen zijn gebaseerd op de jaarlijkse handmatige tellingen van Locatus in het voorjaar (april). Voor de jaren 2018-2020 baseren we de tellingen op de wifitellingen in de binnenstad (omgerekend naar winkeltijden zodat het vergelijkbaar is met de tellingen van Locatus). Bron: Locatus, Bureau RMC voor de tellingen in 2018-2020 Streefwaarde: we verwachten dat het aantal bezoekers aan de binnenstad vanaf 2022 weer langzaam toeneemt. Aan de ene kant omdat we geen coronabeperkingen meer hebben. Aan de andere kant omdat we verwachten dat met de plannen voor de binnenstad er ook meer bezoekers komen om te werken, ontmoeten of recreëren. Als streven houden we een herstel aan van de bezoekersaantallen naar het niveau van 2019 (niveau voor corona).

blz. 78 (van 287)

Toelichting In deze grafiek zien we de betalende bezoekersaantallen voor het Wilminktheater, Metropool, Concordia, Museumfabriek en het Rijksmuseum. Bron: De grote culturele instellingen (op basis van de ticketverkoop). Streefwaarde: het bezoek aan de culturele instellingen komt langzaamaan weer op gang na corona. Deze bezoekersaantallen worden behaald door programmering binnen de locatie en door buitenprogrammering. De verwachting is dat dit aanbod verder stijgt. We streven naar een bezoekersaantal gelijk aan het aantal in 2019. Acties 2024 Aantal acties: 3

01. We stellen op basis van de nieuwe cultuurnota een nieuwe subsidieverordening op De nieuwe cultuurnota geeft ruimte aan experiment, versterkt de talentontwikkelingslijnen, brengt cultuur dichtbij de mensen en heeft een onderscheidend middenveld. Het culturele middenveld bestaat uit zzp'ers, makers en kleine of middelgrote organisaties. Met de subsidieverordening ondersteunen we deze lijnen. Enschede heeft een sterke basis met de grote culturele instellingen en een rijk amateurveld. Maar juist het middenveld is ons visitekaartje: zij maakt de stad bijzonder. We willen dit culturele middenveld meerjarig subsidie verstrekken van een grote omvang. Hierdoor kan deze groep zich doorontwikkelen. Zij krijgen meer continuïteit en zekerheid. Daarnaast wordt er ingezet op ontwikkeling van de talenten die van de opleidingen komen. 02. We stellen een uitvoeringsprogramma op voor creatieve broedplaatsen Als uitwerking van de nieuwe cultuurnota stellen we een uitvoeringprogramma op voor creatieve broedplaatsen. Een creatieve broedplaats is een (fysieke of virtuele) werk- en/of expositieplek of – platvorm. Een broedplaats biedt een innovatieve, inspirerende omgeving waar nieuwe ideeën ontstaan. Een creatieve broedplaats is gericht op samenwerking en kruisbestuiving. Uit onderzoek van Bureau Buiten (juni 2023) blijkt dat er in Enschede een tekort is aan ruimte voor creatieven.

We willen hiervoor meer ruimte bieden. Dit vraagt extra inspanningen en een andere rol vanuit de gemeentelijke organisatie. Denk hierbij aan vastgoed, stedelijke ontwikkeling, gebiedsontwikkeling en bestemmingsplannen. In het uitvoeringsprogramma werken we uit wat noodzakelijk is om de extra ruimte te realiseren. 03. We stellen een nieuwe subsidieverordening op voor de uitvoering van het evenementenbeleid Met de nieuwe subsidieverordening investeren wij meerjarig in (beeldbepalende) evenementen.

blz. 79 (van 287)

Het uitgangspunt is dat er meer geïnvesteerd wordt in minder evenementen. Hierdoor kunnen organisatoren hun evenementen professionaliseren en meer impact genereren. Evenementen leveren een grotere bijdrage aan het uitdragen van het merk Enschede. Voor de Bruisende Binnenstad wordt gewerkt vanuit een programma. Doel is verbinding tussen de evenementen van de Vereniging Horeca Stad Enschede, Winkelhart, Enschede Promotie en culturele instellingen. Door een gezamenlijk (meerjarig) programma ontstaat er meer samenhang en continuïteit. Bijdrage verbonden partij: GR Recreatieschap Twente

Maatschappelijk rendement: De GR Recreatieschap Twente is een organisatie die namens de 14 Twentse gemeenten tot doel heeft het bevorderen van totstandkoming en instandhouding van publieke recreatieve/toeristische infrastructuur in Twente. Het gaat dan om het routenetwerk voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken en de drie recreatieplassen het Rutbeek, het Hulsbeek en het Lageveld. Daarnaast zorgen zij voor de aanleg, onderhoud en beheer van publieke recreatieve/toeristische voorzieningen die hetzij op zichzelf, hetzij in routeverband, hetzij door opname in arrangementen, een bovenlokaal karakter hebben. Bijdrage verbonden partij: Twentse Schouwburg

Maatschappelijk rendement: De Twentse Schouwburg N.V. (Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede) vormt een belangrijke culturele voorziening voor de gemeente Enschede en omgeving. De onderneming exploiteert vier gebouwen met samen zes podia in het centrum van Enschede, te weten: het Wilminktheater, het Muziekcentrum, de Grote Kerk en De Kleine Willem. Op jaarbasis biedt de organisatie momenteel circa 350 – 380 voorstellingen en concerten aan met circa 135.000 bezoekers per jaar. Daarnaast is er meer aandacht voor de verbindende rol van Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede binnen de Twentse samenleving, verbinding tussen publiek en podia en ook tussen de Twentse podia onderling.

. 06.02 De nieuwe woonmilieus zijn attractief, betaalbaar en toekomstbestendig Dit subdoel betreft de nieuwbouwopgave van onze stad. Deze nieuwbouwopgave is gericht op dat wat we bouwen past bij de mensen die er gaan wonen. Daarbij zoeken we expliciet naar de balans tussen de bestaande behoefte aan betaalbare en bereikbare woningen voor Enschedeërs en woningen voor de nieuwe inwoners die we welkom heten in onze stad. We willen hiermee de opgaves omtrent doorstroom, het vasthouden van talent en de woonzorgvraag oplossen. Voldoende en bereikbare betaalbare woningen is een uitgangspunt, waarbij de nieuwe richtlijnen van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening én de analyse van de woonbehoefte, demografie en het inkomen in Enschede leidend zijn voor het woningbouwvraagstuk. We willen passende woningen bieden voor net afgestudeerden van alle niveaus, expats en gezinnen. Als grootste stad van het oosten bieden wij een grootstedelijk woonmilieu dat passend is voor alle inkomensgroepen.

blz. 80 (van 287)

Indicatoren Aantal indicatoren: 4

Toelichting In deze grafiek staat het aantal inwoners van Enschede per 1 januari van het jaar. Als Enschede een aantrekkelijke stad is, met aantrekkelijke woonmilieus en voorzieningen, groeit het aantal inwoners. Bron: CBS. Streefwaarde: we streven naar een inwoneraantal van 170.000 in 2033. Daarmee is de streefwaarde gelijk aan de bevolkingsprognose van het CBS.

Toelichting In deze grafiek zien we het aantal jaarlijks netto toegevoegde woningen in Enschede. Dit is nieuwbouw en transformatie minus sloop. Bron: CBS. Streefwaarde: We streven naar een jaarlijkse netto toevoeging van 930 woningen. Dit is gebaseerd op de ambitie uit de woonvisie om netto 9.300 woningen in 10 jaar toe te voegen.

blz. 81 (van 287)

Toelichting In deze grafiek zien we het aandeel van alle nieuwbouw koopwoningen in Enschede dat onder de landelijke grens van “betaalbaarheid” valt. Deze grens ligt op 355.000 euro. Voor het berekenen van de verkoopprijs nemen we de WOZ waarde als basis. Bij nieuwbouwwoningen doen we de aanname dat de WOZ-waarde 90% is van de verkoopprijs. Bron: GBT Twente Streefwaarde: In ons woonbeleid zetten we in op betaalbaarheid en doorstroming. Hiervoor is nieuwbouw nodig in de betaalbare klasse, maar ook in de duurdere klasse. De streefwaarde voor betaalbare nieuwbouw koopwoningen is 70%.

blz. 82 (van 287)

Toelichting In onze woningbouwprogrammering maken we onderscheid tussen harde en zachte plannen. Met de bouw van woningen kan alleen maar worden gestart als een bestemmingsplan is vastgesteld / onherroepelijk is. Dit zijn de harde plannen. Bij de zachte plannen gaat het om projecten waarvoor al overeenkomsten zijn getekend en waar alleen het bestemmingsplan nog vastgesteld moet worden. In de grafiek zien we de planvoorraad per jaar, onderverdeeld in harde en zachte plannen. Bron: Lijst woningbouwprogrammering gemeente Enschede. Exclusief studentenwoningen. Streefwaarde: De ambitie om netto 9.300 woningen in 10 jaar toe te voegen is vastgelegd in de woonvisie. Het streven is om altijd ongeveer een derde – dus 3.100 woningen - aan harde planvoorraad beschikbaar te hebben. Daarmee blijven we binnen de berekende woningbehoefte van 3.520 en daarmee binnen de zogenaamde ‘ladderruimte duurzame verstedelijking’. Wat betreft de zachte plannen is het streven uit te gaan van 130% van het totaal aan benodigde zachte plannen dus ongeveer 8.000. Dit doen we omdat de praktijk leert dat een deel van de plannen uiteindelijk nooit gerealiseerd wordt. Acties 2024 Aantal acties: 13

01. We maken een ruimtelijke handelingskader voor Horstmanpark (Strategische Investeringsagenda) We stellen een ruimtelijk en programmatisch handelingskader op voor de (her)ontwikkeling van sportpark Horsmanpark en aanliggende gronden. Dit handelingskader leggen we voor aan de raad. Het handelingskader is de basis voor de verdere planuitwerking. Doel is voor medio 2026 een omgevingsplan voor Horstmanpark vast te stellen. 02. We zetten de volgende stap in de ontwikkeling van de Spoorzone Hengelo-Enschede (Strategische Investeringsagenda) De gemeenteraden van Hengelo en Enschede stelden de visie op de gemeenschappelijke spoorzone vast. We vullen de 3 lijnen van de SHE (Gebiedsontwikkeling, Gebiedsmanagement en (Inter)nationaal netwerk) samen met partners verder in. Dit leidt nu op alle 3 lijnen tot concrete acties en ontwikkelingen die we ook in uitvoering brengen. Over de vorm en inhoud van de samenwerking tussen Hengelo en Enschede komen we met een voorstel richting de raad. 03. We versnellen de realisatie sociale huurwoningen We leveren versneld 500 van de tot 2030 2000 geprogrammeerde sociale huurwoningen op. We doen dat natuurlijk samen met de corporaties.

Bij de versnelling hebben we bijzondere aandacht voor jongerenhuisvesting zoals benoemd in de motie “versnellen huisvesting voor jongeren in een kwetsbare positie” en voor ouderenhuisvesting (uitvoering woon-zorg visie voor ouderen). Als blijkt dat we onze doelstelling niet halen, gaan we met de raad in overleg om door middel van tijdelijke woningen de druk te verlichten. 04. We stellen een handelingskader op voor De Kwinkel (Boekelo) We stellen in overleg met de Dorpsraad een ruimtelijk en programmatisch handelingskader voor de uitbreidingslocatie De Kwinkel. Dit handelingskader leggen we voor aan de raad. Op basis van dit kader pakken we met de ontwikkelende partijen de verdere planontwikkeling op. De locatie De Mans en de Gymzaal bieden we met een handelingskader te koop aan. We ronden de studie naar de verplaatsing van de scholen in Boekelo naar De Zweede af en leggen de resultaten voor aan de raad. 05. We stellen een handelingskader op voor Driehoek Noord (Strategische Investeringsagenda) We leggen een handelingskader voor het gebied dat onderdeel uit maakt van de ontwikkeling

blz. 83 (van 287)

Centrumkwadraat voor aan de raad, inclusief een ontwikkelstrategie. Het handelingskader en de ontwikkelstrategie zijn de basis voor de verdere planontwikkeling. 06. We leggen de omgevingsplannen voor Bouwen in de wijk III voor Voor verschillende kleine braakliggende locaties in de stad, die ons eigendom zijn, bepalen we welke mogelijkheden er zijn voor woningbouw (inclusief wonen en zorg). Doel is dat we ten minste de planologische procedures voor deze locaties opstarten en aan de raad voorleggen. 07. We leggen nieuw erfpachtbeleid voor Om betaalbaar wonen mogelijk te maken voor starters komen we met een nieuw erfpachtbeleid. Dit leggen we voor aan de raad. 08. We ronden de Visie Boulevardkwartier af (Strategische Investeringsagenda) Een aantal grote gebiedsontwikkelingen vormen tezamen het Boulevardkwartier. Hieronder vallen onder andere: - de Kop - het pand van Ten Hag - de ITC-toren - de herontwikkeling van de MST-locatie. De visie geeft antwoord op de onderlinge samenhang en ruimtelijke en programmatische kaders. De visie leggen we voor aan de raad. 09. We leggen het bestemmingsplan Eschmarkerveld voor (Strategische Investeringsagenda) We leggen het bestemmingsplan Eschmarkerveld, het Beeldkwaliteitsplan en de grondexploitatie voor aan de raad. Het plan voorziet in ongeveer 750 woningen in een mix aan doelgroepen en woningtypen.

We verwachten in 2025 te starten met de bouw. 10. We leggen het bestemmingsplan Cromhoff 1e fase voor (Strategische Investeringsagenda) Het onderscheidende plan omvat de realisatie van ongeveer 450 woningen, werkfuncties in combinatie met rust en reuring. Na de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst met marktpartijen starten we met de eerste woningen in Cromhoff. 11. We vernieuwen het woonbeleid We gaan het woonbeleid volledig vernieuwen en omvormen naar een Woonprogramma. Hiermee geven we nieuwe ontwikkelingen, ambities, wetgeving en landelijke programma's in samenhang een plek. 12. We maken een urgentieverordening Door de nieuwe wet Versterking Regie Volkshuisvesting moeten we uiterlijk in 2026 een urgentieverordening hebben. Mede door de toenemende druk op de woningmark starten we met het opstellen van de urgentieverordening. Daarnaast komen we met een raming van de uitvoeringskosten en leggen dit aan de raad voor. 13. We herzien de nota grondbeleid Dit doen we naar aanleiding van landelijke- en gemeentelijke ontwikkelingen. We halen hiervoor input op uit de ontwikkelingen op de woningmarkt, de omgevingsvisie in relatie tot kostenverhaal, landelijke voorstellen voor snellere en minder dure gebiedsontwikkeling en erfpacht als nieuw grondbeleidsinstrument voor wonen in Enschede.

We zetten dit beleid in om gebiedsontwikkelingen en projecten te versnellen door meer actief te zijn op de grondmarkt onder het motto “actief waar het moet, faciliterend waar het kan".

. 06.03 Talent weet waarom Enschede aantrekkelijk is om te wonen, leven en te werken Om onze stad neer te zetten als aantrekkelijk voor talent is veel inzet nodig op positionering en profilering. Het gaat hierbij om marketing voor nieuwkomers, maar ook voor blijvers. We sluiten hierbij aan op de citymarketing: technologie, innovatie en creativiteit. Hiernaast willen we ook een welcoming city zijn voor de toenemende stroom van buitenlandse studenten en kenniswerkers. De profilering wordt verbonden met de maatschappelijke opgaven. Verder werken we samen met de kennisinstellingen en Twenteboard om samen de talentopgave vorm te geven. Als we dit alles goed doen, houden we meer HBO en universitair opgeleiden vast in onze stad en blijft onze beroepsbevolking op peil.

blz. 84 (van 287)

Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting Deze grafiek laat het migratiesaldo zien per leeftijdsgroep. Dit is het verschil tussen het totale aantal mensen dat komt en vertrekt uit onze stad. Om de grafiek leesbaar te houden is gekozen voor de leeftijdsgroepen tussen 15 en 40 jaar. Dit zijn ook de groepen waar we ons vooral op inzetten bij de doelstelling "aantrekken en vasthouden van talent". De migratie in de leeftijdsgroep 15-19 hangt sterk samen met het aantal jongeren dat in onze stad komt studeren. Bron: Basis Registratie Personen Enschede. Streefwaarde: we streven er naar om meer jongeren te trekken in de leeftijdsgroep 15-19 jaar. In de leeftijdsgroepen 20-40 hopen we dat er per saldo meer mensen blijven dan dat ze vertrekken uit onze stad.

Toelichting

blz. 85 (van 287)

De potentiële beroepsbevolking (alle mensen tussen 15 en 74 jaar die werken of beschikbaar zijn voor werk) stijgt in de grote steden door de trek naar de stad. In Enschede gebeurt dit in veel mindere mate. Door maatregelen op het gebied van bereikbaarheid van banen en het vasthouden van talent hopen we op termijn de dalende tendens van de beroepsbevolking iets te keren. Een groeiende beroepsbevolking (met een hoog opleidingsniveau) is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven. Bron: CBS. Streefwaarde: het streven in deze grafiek is afgestemd op de verwachte bevolkingsgroei in Enschede de komende jaren. Meer inwoners betekent een grotere potentiële beroepsbevolking.

Toelichting In deze grafiek staat het aandeel hbo/wo opgeleiden in de Enschedese beroepsbevolking. Hbo en wo opgeleiden zijn een belangrijke factor voor groei van economie en een aantrekkelijke stad. Bron: CBS. Streefwaarde: Enschede heeft een relatief laag aandeel hbo/wo opgeleiden in de stad. Andere perifeer gelegen universiteitssteden hebben een aandeel hbo/wo opgeleiden van gemiddeld 50% in 2022. Enschede heeft een aandeel van 40% in 2022. We streven naar een toename van dit aandeel naar 50% in de komende 10 jaar. Hiermee komen we op het gemiddelde van de andere perifeer gelegen universiteitssteden. Acties 2024 Aantal acties: 2

01. We zetten een ambassadeursprogramma op (citymarketingvisie) Het doel is om prominente Enschedeërs en bedrijven in positie te brengen om (buiten de regio) als ambassadeur van Enschede op te treden. We bepalen wie de boegbeelden binnen bepaalde beleidsterreinen/sectoren zijn en hoe we hen in positie brengen. Zo bouwen we aan zichtbaarheid voor Enschede. 02. We werken aan Enschede Welcoming City

We gaan de vraag en het aanbod ten behoeve van de informatie en integratie van internationals in kaart brengen. Op basis daarvan bepalen we de vervolgstappen samen met de raad. .

blz. 86 (van 287)

07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven De opgave “aantrekkelijke stad” gaat naast nieuwe ontwikkelingen (vooral zichtbaar bij baankansen en talent) ook over de bestaande stad. De accenten komen daarbij vooral te liggen op gebiedsgericht werken en een vitale en leefbare stad. Aandacht voor de bestaande woningvoorraad, gezondheid, veiligheid en interne bereikbaarheid zijn onderdeel van dit doel. 07.01 Wijken en buurten zijn veilig, gezond en leefbaar Dit subdoel gaat over de leefomgeving, leefkwaliteit, de bestaande woningvoorraad, samenwerking met de corporaties, herstructurering, vergunningen, gebiedsgericht werken, geluid, schone lucht, handhaving en een inrichting van de openbare ruimte die bijdraagt aan een veilig gevoel. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting In de burgerpeiling vragen we onze inwoners jaarlijks “hoe prettig vindt u het om in uw buurt te wonen”? Dit waarderingscijfers is terug te vinden in deze grafiek. Daarna volgen vragen over begaanbaarheid van wegen, nabijheid voorzieningen, scholen, parkeerplaatsen, hoe schoon en groen is de buurt enzovoort. Met deze extra vragen duiden we het rapportcijfer nader. Bron: Burgerpeiling Enschede. Streefwaarde: we streven er naar om het hogere realisatiecijfer uit 2022 te continueren de komende jaren.

Acties 2024 Aantal acties: 12

01. We begeleiden de invoering van de Omgevingswet Voor de eerste periode waarin we met de nieuwe IT-applicaties werken staat een expertteam klaar om zo nodig te ondersteunen. Bijvoorbeeld als processen niet goed werken of als delen van het nieuwe systeem niet functioneren of zelfs uitvallen. Het doel is om ons dienstverleningsniveau voor ruimtelijke initiatieven zo veel mogelijk op peil te houden. In de loop van het jaar informeren we de raad over de stand van zaken. 02. We ronden de omgevingsvisie af

blz. 87 (van 287)

We leggen de Omgevingsvisie ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. De Omgevingsvisie vormt een robuust kader met afwegingsprincipes voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. De visie geeft richting aan de antwoorden op de grote opgaven binnen de fysieke leefomgeving van onze stad. Dit gaat onder meer over de ruimtelijke vertaling van de groei van onze stad, de daaraan verbonden woon- en werkopgaven, de klimaatadaptatie en de energietransitie. De Omgevingsvisie gaat ook in op de sturingsfilosofie van de gemeente in het domein van de fysieke leefomgeving. 03. We leveren de basis van het Omgevingsplan op We leveren de basis onder het nieuwe omgevingsplan op. Dat bestaat onder andere uit een overzicht van thema’s zoals bodem en water en functies zoals wonen en werken. Het geheel mondt uit in een regelset met daarin alle planregels die in Enschede worden toegepast. Dit leggen we voor aan de raad. De Omgevingswet bepaalt dat het Omgevingsplan uiterlijk in 2029 moet worden opgeleverd. 04. We gaan de effecten van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) monitoren Dat doen we op basis van een landelijke richtlijn. Landelijk maar ook voor Enschede geldt dat er nog onvoldoende inzicht is in de structurele effecten van de Wkb op de lasten voor uitvoering in de praktijk.

Met name richten we ons bij de monitoring op financiële kengetallen (lasten en baten), prestatie-indicatoren (formatie en aantallen), de effecten op onze dienstverlening en beleidsindicatoren (beleidskeuzes). De monitoring geeft inzicht om tijdig in de uitvoering bij te sturen. De bevindingen worden tevens gebruikt als input voor de landelijke financiële evaluatie en gesprek over de financiële afspraken uit het bestuursakkoord. 05. We maken een integrale wijkaanpak voor Wesselerbrink Noordoost (Strategische Investeringsagenda) Met de uitvoeringsgelden uit het klimaatakkoord hebben we de mogelijkheid om een integrale wijkaanpak te starten in Wesselerbrink NO en daar met inbreng van bewonersinitiatieven te komen tot een wijkplan. We halen in een participatietraject de wensen en behoeften van de bewoners en stakeholders op en formuleren projecten en activiteiten. Dit rekening houdend met de gemeentelijke sociale en fysieke doelstellingen die specifiek gemaakt worden voor Wesselerbrink NO. We presenteren aan de raad een uitvoeringsplan om daarna de uitvoering te starten. Het betreft onder meer verduurzamingsmaatregelen, verbeteren en herinrichten van de openbare ruimte en het vervangen en uitbreiden van de warmtenetleidingen en zonodig riolering. Door de uitbreiding en vervanging van de warmtenetleidingen kunnen meer woningen van het gas af. 06.

We stellen een buurtaanpak Hanenberglanden op (Strategische Investeringsagenda) Vanuit participatie met de stakeholders in de wijk stellen we een buurtaanpak voor de Hanenberglanden op en presenteren we hiervoor een uitvoeringsplan aan de raad. De buurtaanpak is gericht op het versterken van de leefkwaliteit en verduurzaming van deze buurt met veel particuliere woningen. Waar mogelijk leggen wij koppelingen met landelijke subsidieregelingen zoals het volkshuisvestingsfonds. Doelen zijn onder meer een bijdrage te leveren aan onder meer de energietransitie, een meer divers en betaalbaar woningaanbod en verbetering leefbaarheid en veiligheid buurt. De aanpak monitoren we zodat we ook de lessen wat betreft participatie eigenaren en opschaling van verduurzamingsmaatregelen later kunnen toepassen in andere wijken of buurten. Hierover informeren we de raad. 07. We werken verder aan de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda) Wij helpen bewoners met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning met energiebesparende maatregelen. Met een bijdrage uit het Nationaal Isolatie Programmaprogramma starten wij in 2024 met een grootschalige aanpak van de isolatie van particuliere woningen. Wij stellen een routekaart naar een aardgasvrije wijk op, waarmee we toekomstperspectief willen bieden voor een haalbare en betaalbare energietransitie.

We starten nieuwe renovatieprojecten voor in het totaal circa 150 sociale huurwoningen. Het nieuwbouwproject Newtonpark wordt opgeleverd. De herontwikkeling van de Assinkhof gaat van start. We werken de visie voor de revitalisering van bedrijventerrein Rigtersbleek verder uit tot een ontwikkelplan en leggen dit aan de raad voor. En wij gaan verder met de maatregelen uit het project ‘GroenBlauw Twekkelerveld’.

blz. 88 (van 287)

08. Wij intensiveren de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda)) In de wijk Twekkelerveld werken we samen met woningbouwcorporaties, bewoners en andere betrokkenen aan een integrale wijkaanpak. Wij werken aan een mooiere, betere en toekomstbestendige leefomgeving. We gaan onze aanpak intensiveren door nieuwe projecten op te starten en lopende projecten te versnellen. Extra middelen uit de strategische investeringsagenda en landelijke subsidies op het gebied van duurzaamheid en leefbaarheid geven ons de gelegenheid dat te doen. We leggen een plan van aanpak voor deze intensivering voor aan de raad. Dit doen we onder de noemer wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld, voorheen DIA Twekkelerveld. 09. Wij werken aan een plan voor het Huis van de Wijk Twekkelerveld (Strategische Investeringsagenda) Samen met de scholen werken wij aan de plannen voor het Huis van de Wijk, de nieuwe huisvesting voor de basisscholen en de toekomstige ontmoetingsplek voor de wijk. We leggen de afspraken tussen samenwerkingspartners vast en leveren het ontwerp op. Hierover informeren we de raad periodiek, gezien de vele tussenstappen die dit traject met zich meebrengt. Omdat de oplevering van de nieuwbouw op zijn vroegst pas in 2026 is, reserveren wij middelen om ’t Proathuus tot de opening van de nieuwbouw open te houden.

Dit maakt onderdeel uit van de wijkaanpak Nieuw Twekkelerveld, voorheen DIA Twekkelerveld. 10. We maken een visie op de begraafplaatsen We stellen een visie op met betrekking tot de dienstverlening op begraafplaatsen. We streven naar toekomstbestendige begraafplaatsen met een passend dienstverleningsniveau en onderhoud van de buitenruimte. Onderdeel daarvan is bijvoorbeeld de uitgifte van graven voor onbepaalde tijd voor natuurgraven op de Westerbegraafplaats. Keuzes over het niveau en aanbod van deze dienstverlening en het onderhoud van de buitenruimte leggen we voor aan de raad. 11. We breiden de onderzoeken naar de aanwezigheid van PFAS-verontreinigingen uit naar openbare speeltuinen en moestuinen Tot nu toe onderzochten we alleen de aanwezigheid can PFAS bij woon- en bedrijfslocaties. In 2024 breiden we dit uit naar openbare speeltuinen en moestuinen. We nemen in dit onderzoek ook loodverontreiniging mee. Als er sprake is van ernstige verontreiniging bepalen we in overleg met Rijk en GGD wat nodig is om risico’s te minimaliseren. 12. We voeren fase 1 uit van het project Crossbos Helmerhoek Door initiatiefkracht van bewoners is het plan Crossbos ontstaan. De locatie van de historische wielerbaan wordt een plek voor de jeugd en de wijk waar sporten, spelen en ontmoeten centraal staat. Het plan bestaat uit 2 fasen. Na de voorbereiding voeren wij fase 1 uit van het project.

Naast snoei- en grondwerkzaamheden leggen we paden aan en verbeteren we bestaande paden. En we planten het terrein in en zaaien het in met een bloemenmengsel. Hiermee geven we uitvoering aan de motie 'Crossbos Helmerhoek'. Wanneer er voldoende fondsen worden binnen gehaald, voeren we ook de 2e fase uit. Dit alles in samenspraak met het bewonersinitiatief. Bijdrage gebonden partij: Openbaar lichaam Crematoria Twente (begraafplaatsen)

Maatschappelijk rendement: Draagt bij aan onze wettelijke verplichtingen op het gebied van de lijkbezorging. Bijdrage verbonden partij: Omgevingsdienst Twente

Maatschappelijk rendement: Zorgt voor het toezicht en handhaving van ‘complexe’ omgevingsvergunningen, het voorbereiden van besluiten met betrekking tot (milieu) inrichtingen en de handhaving bij (complexe) milieubelastende bedrijven. Daarmee draagt ze bij aan de realisatie van een gezonde en veilige leefomgeving. Is grotendeels een wettelijke verplichting. Bijdrage verbonden partij: Onderhoud Enschede

Maatschappelijk rendement: Zij zorgt voor de uitvoering van het onderhoud van de openbare ruimte. Daarmee draagt zij bij aan de realisatie van de doelen voor de openbare ruimte, zoals behalen van het gewenste kwaliteitsniveau en het woon- en vestigingsklimaat van de stad. Daarnaast levert zij een

blz. 89 (van 287)

belangrijke bijdrage aan de arbeidsmarktdoelstellingen, doordat 55%-60% van het personeel van Onderhoud Enschede BV bestaat uit mensen uit de arbeidsmarktdoelgroep. De kwaliteit van de werkzaamheden wordt gemonitord en vastgelegd in rapportages.

. 07.02 Enschede heeft een goede interne bereikbaarheid We werken aan een leefbare, aantrekkelijke en bereikbare stad. Onder dit subdoel vallen maatregelen voor een goede verkeersafwikkeling in de stad en de dorpen en verkeersveiligheid. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Deze grafiek laat het aantal bij de politie geregistreerde verkeersongevallen zien. Het aantal ongevallen zegt iets over de verkeersveiligheid. Bron: geregistreerde ongevallen (Via Software) Streefwaarde: we streven naar een dalende trend in het aantal verkeersongevallen. We zetten ons in om de verkeersveiligheid in Enschede te vergroten. Hiervoor nemen we jaarlijks maatregelen. Acties 2024 Aantal acties: 7

01. We voeren de maatregelen van de wijkverkeersplannen Noordwest Enschede en Lonneker uit Ter verbetering van de verkeersveiligheid starten wij met het realiseren van maatregelen uit de wijkverkeersplannen van Noordwest Enschede en Lonneker. Dit loopt door in 2025. 02. We leggen de F35 Oosterstraat aan We realiseren het deel van de F35 tussen de Singel en de Noord Esmarkerrondweg. 03. We rollen het netwerk van hubs verder uit We gaan verder met het uitrollen van het netwerk van hubs. Een hub is een plek waar verschillende vervoersvormen, zoals auto, bus, trein, fiets enzovoort samenkomen. Doel is dat er een gemeentelijk dekkend netwerk ontstaat. Een netwerk van deelmobiliteit levert een positieve bijdrage aan het vervoerssysteem in Enschede. Daarmee beperken we gelijk de overlast van los

blz. 90 (van 287)

geparkeerde deelvoertuigen. Ook leveren we een concreet plan op voor een P+R terrein aan de noordzijde van Enschede. 04. We zetten extra in op het verbeteren van de verkeersveiligheid In lijn met het verkeersveiligheidsplan Enschede nemen we maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren, waaronder: - jaarlijks per stadsdeel een risicoanalyse uitvoeren; - ingrepen basis- en middelbare scholen langs 50-wegen; - op orde maken van bebording t.b.v. snelheidsherkenning in auto's; - voorzieningen blinden en slechtzienden verbeteren; - we gaan proactief maatregelen uit de verschillende wijkverkeersplannen realiseren (nu liften verkeersmaatregelen uitsluitend mee met beheer en onderhoud). 05. We verbeteren de verbinding voor het wegverkeer via de Oostweg We starten met de bouw van de fietsbrug in het verlengde van de Keppelerdijk over de Oostweg. Daarnaast zetten we in op een akkoord met Ministerie en Provincie over de aanleg van een ongelijkvloerse aansluiting van de Oostweg op de N35. Zoals benoemd in het coalitieakkoord. 06. We onderzoeken verkeerskundige oplossingen voor het bereikbaar houden van de westkant van de stad In opdracht van de raad kijken we naar de verkeersafwikkeling in en rond Noordwest Enschede. En doen we onderzoek naar robuuste maatregelen voor het bereikbaar en verkeersveilig houden van de westkant van de stad. De uitkomst hiervan delen we met de raad. 07.

We vernieuwen de wegenlegger In 2023 is het Wegenbeleidsplan 2024 - 2027 vastgesteld. De volgende stap is het vernieuwen van de wegenlegger. Elke gemeente heeft de verplichting om een wegenlegger te maken volgens de Wegenwet. Een wegenlegger is een document waarin staat wie verantwoordelijk is voor het onderhoud van een openbare weg. We vernieuwen de huidige wegenlegger en leggen deze ter vaststelling voor aan de raad.

. Nieuw of aanpassing beleid 2024 Beleidsveld

Onderwerp

01. Enschede is klimaatneutraal

Voorstel eigen energiemaatschappij Voorstel derde tranche Zon op dak Voorstel windbeleid

02. Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

Nieuwe regels onderdeel water- en klimaatadaptatieplan

03. Enschede is groen en biodivers

Plan voor het vergroenen van het Van Heekplein Groennormen Gebiedsverkenningen vanuit West en/of Oost

04. Enschede is circulair

Vernieuwde grondstoffenvisie

05. Enschede heeft veel baankansen

Plan voor een parkeergarage en een ondergrondse fietsenstalling bij station Enschede. Ruimtelijk-economische visie regio Twente Ruimtelijk programmatische visie op de westflank van de Spoorzone Hengelo-Enschede

blz. 91 (van 287)

Uitgiftebeleid

06. Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

Ruimtelijk handelingskader voor Horstmanpark Handelingskader de Kwinkel Handelingskader Driehoek Noord Planologische procedures voor Bouwen in de wijk III Nieuw erfpachtbeleid Visie Boulevardkwartier Bestemmingsplan Eschmarkerveld Bestemmingsplan Cromhoff 1e fase Urgentieverordening

07. In Enschede kun je prettig en gezond wonen en leven

Omgevingsvisie Nieuwe omgevingsplan Uitvoeringsplan Wesselerbrink Noordoost Ontwikkelplan Nieuw Twekkelerveld Visie op begraafplaatsen Nieuwe wegenlegger

Wettelijk verplichte indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording zijn onderstaande indicatoren opgenomen. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl. Beleidsveld

Naam indicator

Eenheid

Jaar

Score Bron

14. 3. Economie

Functiemenging

%

2022

54,8

LISA

16. 3. Economie

Vestigingen (van bedrijven) Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

2022 118,9

LISA

21. 6. Sociaal domein

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 74 jaar

2022

LISA

24. 6. Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

2021

66,3 CBS

26. 6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

2021

2 CBS

27. 6. Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

2021

710 CBS

28. 6. Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

2022

18

CBS

33. 7. Volksgezondheid en Milieu

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

2021

20

CBS

34. 7. Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit

%

2021

5,2 RWS

blz. 92 (van 287)

743,1

Wat mag het kosten? Om de gestelde doelen te bereiken zijn per doel lasten begroot voor 2024. Deze bedragen worden ingezet voor het realiseren van de acties (onder 'Wat gaan we doen') maar ook voor het realiseren van de reguliere werkzaamheden. Onderstaande grafiek geeft per product inzicht in de beschikbaar gestelde budgetten.

Onderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarige ontwikkeling van de lasten, baten en reserve mutaties. Duurzaam wonen, leven en werken Bedragen x 1.000 euro

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Lasten

174.086

185.991

183.912

180.063

168.341

165.620

Baten

90.169

103.770

95.566

91.788

81.295

78.014

Saldo van baten en lasten

83.917

82.221

88.346

88.275

87.046

87.606

Storting reserves

17.714

20.095

10.383

8.597

7.289

6.915

Onttrekking reserves

24.596

21.134

5.038

4.584

3.059

3.072

Resultaat

77.035

81.182

93.692

92.288

91.275

91.449

blz. 93 (van 287)

Toelichting De lasten dalen in de begroting 2024 met 2 miljoen euro ten opzichte van de begroting 2023. De belangrijkste oorzaken zijn: •

•

•

•

•

•

•

•

• • •

•

hogere lasten bij het product Cultuur, Evenementen en Citymarketing (0,6 miljoen euro) doordat er extra middelen zijn toegekend in kader van nieuwe cultuur en evenementennota, loon en prijscompensatie en diverse mutaties in externe bijdragen; lagere lasten bij het product Duurzaamheid (0,34 miljoen euro) doordat er in incidentele middelen zijn vervallen voor zero-emissiezones en extra middelen voor uitvoering klimaatakkoord; hogere lasten bij het product Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving (0,25 miljoen euro) veroorzaakt door compensatie loon en prijscompensatie, mutaties in bijdragen en nieuwe kostprijsberekeningen, middelen motie intensivering handhaving; hogere lasten bij het product Stedelijke ontwikkeling (0,47 miljoen euro) doordat er onder ander middelen beschikbaar gesteld zijn voor o.a. de specifieke uitkering Aanpak Energiearmoede, nationale woon- en bouwagenda, gebiedsgerichte aanpak landelijk gebied; lagere lasten Grondbedrijf (11,5 miljoen euro) veroorzaakt doordat in 2024 minder kosten in het MPG worden verwacht dan in 2023. Dit betreffen feitelijk alle grondexploitatieprojecten en de overige gronden.

Alleen in het grondexploitatieproject Versnelling Cromhoff worden meer kosten verwacht in 2024; lagere lasten bij het product Locatieontwikkeling (0,58 miljoen ) doordat lagere kapitaallasten De Kop, minder lasten plankosten en hogere lasten inzake verwerving van strategische gronden ten behoeve van de strategische investeringsagenda projecten; hoger lasten bij het product Parkeerbeheer (0,47 miljoen euro) door grotendeels een hogere dotatie aan de onderhoudsvoorziening en hogere kapitaallasten door stijging investeringsniveau; hogere lasten bij het product Verkeersinfrastructuur en beleid (1,8 miljoen euro) wordt veroorzaakt door hoger budget kapitaallasten, interne verrekeningen en materiele uitgaven; hogere lasten bij het product Riolering (1,2 miljoen euro) door loon- en prijscompensatie verwerking in het Water en Klimaatadaptieplan; hogere lasten bij het product Afvalstoffen (2,2 miljoen euro) door stijging voor materiele uitgaven, inclusief pilot stortquotum en pilot afval binnenstad; hogere lasten bij het product Versterken economische structuur (0,5 miljoen euro) door stijging budget Recreatieschap Twente, extra budget van vooral zomernota Internationaal/ Duitsland agenda en van loon- en prijscompensatie; hoger lasten bij het product Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte (3,2 miljoen euro) door o.a.

areaaluitbreiding bij wegen en openbare verlichting, loon- en prijscompensatie, extra budget ivm inflatie.

De baten dalen in de begroting 2024 met 8,2 miljoen euro ten opzichte van de begroting 2023. De belangrijkste oorzaken zijn: •

•

lagere baten bij het product Grondbedrijf (11,5 miljoen euro) wordt volledig veroorzaakt door de mutatie in de boekwaarde van de voorraad grondpositie (hiertegenover staan ook lagere lasten); lagere baten bij het product Cultuur, Evenementen en Citymarketing (0,39 miljoen euro) wordt veroorzaakt door lagere baten vanuit het Rijk voor Spuk jongerencultuur en lagere bijdrage van de Provincie voor bijdragen aan broedplaatsen;

blz. 94 (van 287)

•

•

• • •

• • •

lagere baten bij het product Duurzaamheid (0,36 miljoen euro) wordt veroorzaakt door vervallen bijdrage de kosten voor zero-emissiezones en lagere bijdrage uitvoering van het klimaatakkoord;lagere baten bij het product Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving (0,33 miljoen euro) veroorzaakt door nieuwe kostendekkendheidsberekening; Hogere baten bij het product Stedelijke ontwikkeling (0,7 miljoen euro) wordt veroorzaakt hogere baten van de specifieke uitkering Aanpak Energiearmoede en lagere baten Huisvesting aandachtsgroepen; lagere baten bij het product Locatieontwikkeling (0,6 miljoen euro) wordt veroorzaakt door vervallen incidentele bijdrage vanuit het project Centrumkwadraat; Hogere baten bij het product Verkeersinfrastructuur en beleid (0,4 miljoen euro) wordt veroorzaakt door een ophoging van het budget interne verrekeningen; Hogere baten bij het product Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte en beleid (0,5 miljoen euro) wordt veroorzaakt door incidenteel ontvangen gelden voor bodembescherming; hogere baten bij het product Riolering (1,2 miljoen euro) komt door de stijging van de rioolheffing; hogere baten bij het product Afvalstoffen (1,8 miljoen euro) door hogere externe baten en lagere baten afvalstromen; hogere baten bij het product Parkeerbeheer (0,45 miljoen euro) door stijgende opbrengsten straat- en garageparkeren.

Reserves De storting in de reserves dalen in de begroting 2024 met in totaal 9,7 miljoen ten opzichte van de begroting 2023 als gevolg van mindere onttrekking voor Duurzaamheid en Stedelijke Ontwikkeling. De onttrekking aan de reserves dalen in de begroting in 2024 met in totaal 16,0 miljoen euro ten opzichte van de begroting 2023 als gevolg van geen corona middelen in 2024 voor evenementen, Grondbedrijf mutatie in boekwaarde en investeringsagenda investeringen. Meer info

Klik hier voor meer informatie over reguliere werkzaamheden en beleidsnota's.

Portefeuillehouders Niels van den Berg, Jeroen Diepemaat, Arjan Kampman, Marc Teutelink en Roelof Bleker Concerndirecteuren Jannetta van Zwol en Djoerd de Vos-Koelink

blz. 95 (van 287)

3.3 Samenleving en bestuur

Strategische opgave: Open Enschede Doel

Subdoel

01. Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen.

01.01 Wij zijn op de inwoner gericht, handelen behoorlijk en hebben een toegankelijke dienstverlening 01.02 Wij communiceren duidelijk en persoonlijk

Link Indicatoren: 4 Aantal acties: 3

Indicatoren: 2 Aantal acties: 3

totale lasten (x 1.000 euro): 17.410,00

02. Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente totale lasten (x 1.000 euro): 7.742,00

03. Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente

02.01 (veer)kracht van de stad: we staan open voor Indicatoren: 2 Aantal acties: 2 en benutten signalen en initiatieven uit de samenleving 02.02 Passende allianties: we werken samen met andere overheden, onderwijsinstellingen en andere partners aan de gezamenlijke opgaven van de stad en de regio

Aantal acties: 5

03.01 We benutten de kansen, verkleinen de risico’s en reflecteren en acteren op de digitale Aantal acties: 5 transformatie.

totale lasten (x 1.000 euro): 566,00

De strategische opgaven zijn sterk vervlochten met de Sustainable Development Goals (SDG). De Verenigde Naties hebben deze 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen opgesteld. Deze vormen samen de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030. Deze strategische opgave draagt bij aan de volgende sustainable development goals (SDG's). Voor uitleg zie bijlage 6.8

Openbare orde en veiligheid Doel

Subdoel

Link

04.01 We bevorderen de verbinding in de samenleving 04. Enschede is een veilige gemeente totale lasten (x 1.000 euro): 21.294,00

Aantal acties: 2

04.02 Enschede heeft een ongunstig klimaat voor ondermijnende activiteiten

Aantal acties: 3

04.03 We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid

Aantal acties: 4

04.04 Voorkomen en verminderen van risicogedrag bij jongeren

Aantal acties: 2

blz. 96 (van 287)

Wat willen we bereiken? Open Enschede De opgave waarvoor wij inwoners, bestuurders en partners, als stad, staan is dat we samenwerken aan opgaven, problemen, kansen en crises van vandaag en morgen. Daarbij staat de systeemwereld oplossingsgerichte aanpakken niet in de weg. We denken vooruit vanuit een heldere toekomstvisie en met hulp van data en kennis. Openheid is noodzakelijk voor een gezonde en vertrouwenwekkende relatie tussen overheid en inwoner in een democratie; Van een open aanpak en communicatie, open informatie tot aan open verantwoording. De opgave is om deze openheid in houding en gedrag meer in beweging te krijgen maar ook te borgen. Bij gemeentebestuur, medewerkers en de stad zelf. Daartoe hebben we drie doelen gesteld bij onze strategische opgave Open Enschede: • • •

Enschede als een op de inwoner gerichte gemeente; Enschede als netwerkende en responsieve gemeente; Enschede als digitale gemeente.

Waarbij het doel “een digitale gemeente” niet een tegenstelling hoeft te zijn van de “op de inwoner gerichte gemeente”. Ook in onze snel digitaliserende informatiesamenleving zijn we met die digitalisering gericht op onze inwoner, zodat onze dienstverlening toegankelijk is en blijft voor iedereen. Wij realiseren ons daarbij dat de digitale administratieve lastendruk erg groot is. Dat is ook een van de knelpunten genoemd in de Staat van de Uitvoering, het landelijke dienstverleningsprogramma. In de opgave Open Enschede is ook het streven naar Goed bestuur verankerd, met als basis onze verantwoordelijkheden zoals genoemd in artikel 170 Gemeentewet. Onze op de inwoner gerichte houding met oog voor de menselijke maat vormt de basis voor onze wetten, beleid, uitvoering, dienstverlening en rechtsbescherming. Zaken als een zorgvuldige belangenafweging en behoorlijk gedrag vormen ons moreel kompas. Landelijk volgt in 2024 de uitkomsten van het onderzoek van de Staatscommissie rechtstaat. Deze staatscommissie heeft de opdracht om vanuit het perspectief van de burger het functioneren van de rechtsstaat te analyseren en voorstellen te doen voor versterking ervan. De staatscommissie zal onderzoek doen naar het functioneren van de wetgevende, rechtsprekende en uitvoerende macht. Hier valt ook lering te trekken voor gemeenten.

We werken samen met inwoners en (interbestuurlijke) partners, in de wijken, aan beleid en aan grote complexe vraagstukken. Wij constateren een toename in samenwerkingen omdat we simpelweg als overheid de problemen en opgaven niet alleen kunnen oplossen. Dit vraagt in toenemende mate om netwerk- en samenwerkingsvaardigheden en het bijeenbrengen van verschillende financieringssystematieken. In ons streven naar netwerken en samenwerken met anderen pakken we kansen zoals een sterke lobby agenda met resultaat. Denk onder andere aan de ‘triple helix’ samenwerking in de Twente Board. Tegelijkertijd hebben we ook oog voor de schaduwkanten van netwerken en het belang van integriteit. Netwerkcorruptie en ondermijning moeten we voorkomen. Maatschappelijke, technologische en organisatorische ontwikkelingen in de informatiesamenleving vragen in 2024 met nadruk aandacht. We zetten concrete stappen in het programma Wet open overheid zodat informatie sneller en actief openbaar wordt

blz. 97 (van 287)

gemaakt. We maken een visie op digitale inclusie. En we werken aan integraal beleid ‘Digitaal Enschede’ op basis van de publieke waarden uit het manifest van PublicSpaces - te weten: open, transparant, verantwoordelijk, soeverein en de gebruiker centraal. Vanuit de Europese Unie komen in drie jaar tijd dertien wetten op ons af die onze digitale transformatie versnellen. Die digitale transformatie ziet op uiteenlopende, maar gerelateerde terreinen als kunstmatige intelligentie, databeheer, cybersecurity en digitale identiteiten. Wij bereiden ons hier zo goed mogelijk op voor binnen de wettelijke en financiële kaders. Met onze inzet in 2024 werken we verder aan het herwinnen van ons gezag. Voor de elementen uit het ROB-signalement 'Gezag herwinnen: over de gezagswaardigheid van het openbaar bestuur' hebbben we oog. Veilig Enschede De basis voor een open en weerbare democratie is het behoud van openbare orde en veiligheid. In Enschede moet iedereen in een veilige omgeving kunnen wonen, werken en recreëren. En de aandacht voor zorg en veiligheid als een logische combinatie staat centraal. Veiligheid en handhaving van de openbare orde staan allang niet meer op zichzelf. Het kent samenhang met andere problemen in de stad.

Zoals ondermijning, criminele activiteiten (drugs)overlast, huiselijk geweld, armoede, maatschappelijke problemen vanuit zorg en welzijn of maatschappelijke opvang. Dit zijn allemaal thema’s die we helaas ook zien bij de opgroeiende jeugd in onze stad. We leggen dan ook specifiek de focus op preventie, veiligheid en jongeren. Een stevige thuisbasis, een veilige fysieke en digitale omgeving en een stimulerende leer- en werkomgeving zijn daarbij van cruciaal belang. Daarnaast ondervinden we als grensstad al decennia lang de nadelige gevolgen van Duitse en Oost-Europese drugsgebruikers die hun drugswaar kopen en gebruiken in onze gemeente. Dit vraagt om een stevige en zichtbare aanpak van de problemen die dit met zich meebrengt. Met een repressief en actief sluitingsbeleid van drugspanden en een persoonsgerichte aanpak zitten we daar bovenop. Desondanks blijft dit een hardnekkig fenomeen dat om een structurele aanpak vraagt en waar wij ook in ons grensoverschrijdend overleg bij de Duitse bestuurders aandacht voor vragen. Door Enschede op een open wijze te besturen met flinke aandacht voor veiligheid dragen we bij aan een sociale, bruisend aantrekkelijke, duurzame en groene stad. Waar we samen trots op kunnen zijn. Kaders uit de Zomernota en moties In het onderstaande hoofdstuk laten we zien wat we in 2024 met nadruk gaan doen om bij te dragen aan Open Enschede en Veilig Enschede.

Hierbij verwerken we de kaders zoals meegegeven bij de Zomernota. Waaronder de aangenomen motie digitale zaken en intensiveringen voor de Cloudtransitie, het programma Bridge, datagedreven werken, dienstverlening, samenlevingsgericht werken en het borgen van direct duidelijke communicatie naar inwoners. Aandacht voor juridische kwaliteit is geborgd door de intensiveringen op Woo/AVG processen en opleidingsbudget. Alsook in de motie 20% minder bezwaarschriften, aangenomen bij de gemeentebegroting 2023. Er is een indicator in ontwikkeling. De eerste aanzet is opgenomen. De aangenomen motie over het gebruik van Mastodon voor crisiscommunicatie zetten we door naar de Veiligheidsregio Twente omdat deze organisatie bevoegd is.

blz. 98 (van 287)

Wat gaan we doen voor de Strategische opgave: Open Enschede?

01. Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen. Een op de inwoner gericht Enschede gaat uit van een breed burgerperspectief; We weten beter wie onze inwoners zijn en wat ze willen, kunnen en waarover ze zich zorgen maken en kunnen onszelf daarin verplaatsen. We hebben aandacht voor het individu en de verschillen tussen mensen en situaties. Onze aanpak gaat uit van menselijke waardigheid en ziet op het maken van regelgeving en beleid, op de uitvoering en op onze rechtsbeschermingsprocedures. Onze houding is open, empathisch, we handelen behoorlijk en onze dienstverlening is toegankelijk voor iedereen. We communiceren duidelijk en werken aan een goede en open informatievoorziening. 01.01 Wij zijn op de inwoner gericht, handelen behoorlijk en hebben een toegankelijke dienstverlening De menselijke maat staat centraal in onze regelgeving, beleid, uitvoering, dienstverlening en rechtsbescherming. Iedere inwoner zien wij voor wie die is, in de veelheid aan rollen die de inwoner kan vervullen. De inwoner en de ondernemer staan centraal in onze dienstverlening en moet daar toegang toe hebben. We zijn betrokken en maken daarmee het verschil. Dat doen we digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet.

Het brede burgerperspectief van mens tot mens, de algemene beginselen van behoorlijk bestuur uit de Algemene wet bestuursrecht en de behoorlijkheidsnormen van de Nationale Ombudsman vormen onze leidraad. Indicatoren Aantal indicatoren: 4

Toelichting Het rapportcijfer geeft weer hoe onze inwoners ons scoren op het gebied van onze dienstverlening, aan de balie, telefoon en andere contacten. Het betreft een gemiddelde van meningen van gemiddeld 1000 respondenten in ons Enschedepanel. Hoewel een groot aantal is dit cijfer niet geheel representatief. Het cijfer

blz. 99 (van 287)

toont ook geen causaal verband tussen onze beleidsinzet en score. Dat is ook de reden dat we geen streefwaarden opnemen voor de indicatoren bij ‘Open Enschede’. Wel laten we, waar mogelijk, realisatiecijfers zien van andere gemeenten met inwonerklasse 100.000300.000. Vergelijking andere gemeenten: Uit cijfers van waarstaatjegemeente.nl blijkt dat het gemiddelde van andere 100.000 plus gemeenten het cijfer 6,5 betreft in 2022. Dit beeld laat zien dat we in Enschede een constant beeld laten zien en landelijk er sprake is van een dalende score. We gaan in Enschede verder met de uitvoering van onze Dienstverleningsvisie. Bron: VNG | Burgerpeiling (waarstaatjegemeente.nl).

Toelichting Het rapportcijfer geeft weer hoe onze inwoners ons scoren op het gebied van onze digitale dienstverlening. Het betreft een gemiddelde van meningen van gemiddeld 1000 respondenten in ons Enschedepanel. Vergelijking andere 100.000 plus gemeenten: Uit cijfers van waarstaatjegemeente.nl blijkt dat het gemiddelde van andere 100.000 plus gemeenten het cijfer 6,8 betreft in 2022. Uit deze scores maken we op dat zowel landelijk als in Enschede we iets lager zijn gaan presteren in de ogen van de panelleden. In 2024 zetten we in op digitale inclusie. Bron: VNG | Burgerpeiling (waarstaatjegemeente.nl).

blz. 100 (van 287)