Document · PDF

ENS Zomernota 2023 - 15-6-2023 v0.9

Raadsvergadering 17 juli 2023, gemeente enschedeBij agendapunt: Zomernota 202322.529 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het tekort in 2024 is wat lager omdat een deel van dit tekort reeds meegenomen is in het raadsvoorstel (maart 2023) met betrekking tot de overbruggingsbijdrage voor het seizoen 2023-2024. Het externe bureau ziet mogelijkheden om komende jaren stapsgewijs tot verbeteringen te komen van de exploitatie. We nemen deze ingeschatte effecten over in onze meerjarenraming. We verwachten dat na inzet van de beschikbare dekking van 100.000 euro er sprake zal zijn van een resterend tekort van 250.000 euro in 2027. Als besloten wordt de ijsbaan niet verder te exploiteren dan zal het vastgoedbedrijf een afboeking moeten doen van circa 4,5 miljoen euro. Dit heeft een groot effect op de reserve die daarmee richting nul gaat. Dat legt ook druk op de uitvoering van de verduurzamingsopgave en nieuwe ontwikkelingen. Op het moment dat de reserve langere tijd negatief is dan kan het vastgoedbedrijf dat alleen voorkomen door óf de verduurzamingsopgave verder weg in de tijd te zetten (enige sturingsmogelijkheid binnen de reserve) óf doordat de vastgoedreserve aangevuld wordt vanuit de algemene middelen. Met een verdere exploitatie van de ijsbaan wordt deze miljoenen afboeking voorkomen en gaat de ijsbaan een nieuwe exploitatieperiode in die voor het vastgoedbedrijf kostendekkend is. 48.

Stadsbank dienstverleningsmodel Na een presentatie aan de raad over inhoud en meerkosten van het nieuwe dienstverleningsmodel in oktober vorig jaar, is dat op 1 januari 2023 van start gegaan. Het Rijk heeft landelijk gezien structureel 40 miljoen euro begroot voor Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden. Voor 2023 is dit reeds verdeeld onder gemeenten en daarmee wordt dit knelpunt afgedekt. Voor 2024 en verder heeft het Rijk de begrote budgetten echter nog niet verdeeld. Ons is vanuit het ministerie toegezegd dat dit op een later moment alsnog gebeurd. Administratief kiezen we ervoor dit punt nu als knelpunt toe te voegen en gelijktijdig bij de meevallers een stelpost armoede en schulden op te nemen in dezelfde omvang om het knelpunt mee af te dekken (zie onder meevallers nr.8). 49. Gezamenlijke huisvesting armoedepartners Door de ontwikkeling van het Diekman gebied moeten de Kledingbank en het meubeldepot verhuizen. Ook een aantal andere partijen staan de komende jaren voor de uitdaging nieuwe huisvesting te vinden. Dit komt omdat Stichting Leergeld en de Voedselbank op locaties zitten die op enig moment getransformeerd worden naar woningbouw. Dit knelpunt gaan we oplossen door ze gezamenlijk te huisvesten.

Dit sluit aan bij de ambitie uit het Coalitieakkoord 2022-2026: “Bij ons armoedebeleid willen we op dezelfde manier werken, zodat op één plek alles samenkomt”. De gezamenlijke huisvesting, inclusief de flexplekken voor de andere maatschappelijke partners die niet permanent gehuisvest zijn, geeft invulling aan deze

blz. 21 (van 47)

ambitie. Voor de gezamenlijke huisvesting loopt nu een haalbaarheidsonderzoek voor een specifieke locatie. Om dit knelpunt op te lossen is echter 100.000 euro structureel nodig. De partners leveren zelf ook een bijdrage aan deze verhuizing. Hierover zijn nog geen concrete afspraken gemaakt. 50. Hogere bijdrage recreatieschap Deze bijdrage is ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023 gestegen met afgerond 155.000 euro. De gemeentelijke bijdrage stijgt door een viertal ontwikkelingen (45.000 euro) die reeds allemaal door het bestuur vooraf zijn goedgekeurd. Dit betreft het opnemen van de rentelasten van de lening die is aangegaan ter financiering van de overgenomen activa van SamenTwente, inzet van een eigen externe accountant en lidmaatschappen van de werkgeversorganisatie Samenwerken Gemeentelijke Organisaties (verplicht) en Twentse Kracht. Deze zijn allemaal het gevolg van de ontvlechting van de regio. Daarnaast zijn de kosten voor de investeringen horende bij de visie Routenetwerken Twente voor het eerst in de begroting 2024 verwerkt, dit veroorzaakt een stijging van circa 110.000 euro. Hierover is door het BO Recreatieschap in december 2022 een besluit genomen. 51. Uitwerken en uitvoeren urgentieverordening Door de nieuwe wet Versterking Regie Volkshuisvesting zijn we verplicht binnen enkele jaren een urgentieverordening op te stellen en uit te voeren.

Mede door toenemende druk op de woningmarkt starten we in 2024 met het opstellen van de urgentieverordening en brengen we in beeld hoe we de uitvoering kunnen vormgeven en welke kosten hiermee zijn gemoeid. Er wordt momenteel landelijk onderzocht of en hoe gemeenten voor de extra werkzaamheden worden gecompenseerd. Wat dit gaat betekenen is nog niet duidelijk. De financiële vertaling van de structurele uitvoering wordt meegenomen bij de zomernota in 2024. 52. Partnerschap novel-t continueren De huidige bijdrage aan het partnerschap met novel-t loopt per 2024 af. We zetten de samenwerking graag voort. De reeks is daarom verlengd tm 2026. Budget is excl indexering. 53. Gemeentelijke bijdrage buurtbemiddeling Op 17 juli 2017 heeft de Gemeenteraad een motie aangenomen waarin zij het College o.a. opdraagt om buurtbemiddeling actief te ondersteunen om haar activiteiten (gefaseerd) in heel Enschede op te starten. Buurtbemiddeling ondersteunt buurtbewoners met een gezamenlijk conflict. Voor deze ondersteuning wordt gebruik gemaakt van speciaal getrainde vrijwilligers onder begeleiding van projectcoördinatoren. Voor de uitvoering van deze taak is samen met de partners (corporaties, Politie, SMD en gemeente) een nieuw convenant met nieuwe afspraken vastgelegd voor de periode 2022-2026.

De afgelopen jaren is dit gedekt vanuit verschillende werkbudgetten die vanwege Corona niet volledig benut werden. De kosten voor de gemeente bedragen vanaf 2024: 69.397 euro (2024), 78.279 euro (2025) en 80.625 euro (2026) en moeten nu aan de voorkant afgedekt worden. 54. Disaster recovery In verband met de herontwikkeling van de Spoorzone en de tijdelijke opvang van vluchtelingen in de Noordmolen is dit pand niet meer in gebruik voor ambtelijke huisvesting. Dit betekent dat het Rekencentrum van het IT-bedrijf op korte termijn verhuist. Vanaf de nieuwe locatie moet straks opnieuw een veilige op optimaal werkende "disaster recovery" faciliteit worden ingericht, een zogeheten DRAAS. Dit is de basisvoorziening van het platform die noodzakelijk is in het kader van bedrijfscontinuiteit om de IT omgeving te herstellen na een calamiteit (bijvoorbeeld datacenter volledig onbeschikbaar of ransomware) en waarbij de werking kan worden bewaakt en aangetoond. Deze voorziening wordt dan toekomstproof ingericht en is maximaal voorbereid op de beweging naar de cloud.

blz. 22 (van 47)

55. Arc GIS Software ArcgisPro is de opvolger van ArcMap. Tooling wordt gebruikt voor meerdere GIS activiteiten die gemeentebreed worden ingezet. Urgentie van de inzet voor het vervangen is zeer hoog doordat we afhankelijk zijn van deze software voor het maken van alle kaarten die we als gemeente gebruiken. De oude software ArcMap wordt niet meer ondersteund door de leverancier en moet worden vervangen voor deze nieuwe, duurdere versie. 54. Afronding realisatie platform Cloud en omzetten applicaties naar Cloudomgeving Dit betreft de afronding van het cloudready maken van onze hard- en software, waarover de Raad eerder besloten heeft. Hierop is al veel geinvesteerd en opgetuigd. Voor de noodzakelijke laatste fase is onvoldoende budget beschikbaar. Afronding van deze fase is noodzakelijk om de vervolgstap van het -veelal door software leveranciers verplicht - naar de cloud brengen van applicaties mogelijk te maken. Aanvullend gaat het om het omzetten van bestaande applicaties naar cloudapplicaties in een veilige en voor Enschede beheersbare cloud omgeving. Momenteel wordt inzichtelijk gemaakt welke applicaties in welk jaar omgezet moeten worden. Om slagkracht te vergroten wordt dit bedrag gestort in de reserve IT-Transitiefonds, zodat besteding niet afhankelijk is van jaareinde-grenzen en middelen behouden kunnen blijven.

In 2025, nadat deze applicaties over zijn gebracht naar de cloud, vindt evaluatie plaats en kan bepaald worden welk structureel effect dit heeft op de beheersorganisatie inclusief uitgaven.

blz. 23 (van 47)

3.4. Prioriteiten In onderstaande tabel zijn de onderwerpen opgenomen die weliswaar geen knelpunt zijn (ze zijn niet onvermijdelijk en onuitstelbaar), maar die vanuit het college wel hoge prioriteit krijgen. Deze onderwerpen zijn meegenomen in het saldo middelenkader. In de bijlage is een overzicht opgenomen van beleidswensen die niet meegenomen zijn in het middelenkader omdat daar op dit moment geen financiële ruimte voor is. Programma Prioriteiten opgenomen (in 1.000 euro) V&S 1. Kansengelijkheid

I/S S

2024 -1.275

2025 -3.000

2026 -3.000

2027 -3.000

V&S

-85

V&S

-85

V&S

-50

V&S

Schuldhulpverlening jongeren - jongeren perspectief fonds Pilot schuldhulpverlening in de stadsdeelketen Aanvullende bijdrage clustering sportvelden Aandachtsfunctionaris mensenhandel

-75

S&B

Veiligheid vrouwen en meisjes op straat

-50

DWLW

Cultuurnota

-1.000

-1.097

DWLW

Evenementenbeleid

-300

-600

-900

-1.181

DWLW DWLW

9. Middelen binnenstad 10. Tweede ontsluiting oost

I S

-200

-200 -280

-280

DWLW

11. Gratis grof vuil ophalen

DWLW

12. Groenambitieplan

-393

-534

-428

-466

DWLW

13. Verkeersveiligheid (ambitiescenario)

-500

DWLW

14. International Office / Duitslandagenda

-200

DWLW

-180

-500

S&B

15. Uitvoering geven aan motie intensivering handhaving buitengebied 16. Verstevigen participatie (impuls samenlevingsgericht en stadsdeelgewijs werken) 17. Direct Duidelijk

-150

S&B

18. 700 jaar Enschede

-150

-1.000

F&O

19. Huiskamer van de stad

-400

-5.593

-9.271

-7.745

-8.064

S&B

Totaal alle prioriteiten

-650

Toelichting op prioriteiten 1.Kansengelijkheid Kansengelijkheid is één van de speerpunten van het coalitieprogramma Samen trots op Enschede. Het college en de gemeenteraad wil dat ieder kind de kans heeft om zijn gaven en talenten tot bloei te laten komen. Hiertoe is de nota Kansrijk Enschede 2023-2033 opgesteld. Hierin zijn 13 activiteiten opgenomen die een bijdrage kunnen leveren aan het vergroten van kansengelijkheid. De keuze is om gericht te investeren op die plekken waar het meeste effect en impact te maken is. De nota Kansrijk Enschede 2023-2033 richt zich op de leeftijd vanaf -9 maanden tot 27 jaar. Het is belangrijk om in een vroeg stadium te investeren in een goede start. Er ligt een extra focus op de verbetering van de omstandigheden in de eerste 5 levensjaren, de eerste 2000 dagen van het (ongeboren) kind. Om de activiteiten voor kansengelijkheid uit te kunnen voeren zijn extra investeringen noodzakelijk.

blz. 24 (van 47)

2. Schuldhulpverlening jongeren - jongeren perspectief fonds Het Jongerenperspectieffonds is zeer succesvol gebleken in het laagdrempelig realiseren van meer deelname aan de schuldhulpverlening, meer afgeronde schuldtrajecten en minder bewindvoering bij jongeren. Evaluatie is gemaakt over de 62 jongeren die geholpen zijn en heeft uitgewezen dat t.o.v. de standaard schuldhulpverlening (123 jongeren bij de SON): méér schulden worden opgelost, minder jongeren in beschermingsbewind komen en bij meer jongeren het toekomstperspectief verbeterd is. En dit tegen lagere kosten. 3. Pilot schuldhulpverlening in de stadsdeelketen Het Jongerenperspectieffonds is zeer succesvol gebleken in het laagdrempelig realiseren van meer deelname aan de schuldhulpverlening, meer afgeronde schuldtrajecten en minder bewindvoering bij Jongeren (meer resultaat tegen minder kosten). O.b.v. deze ervaring willen we een soortgelijke pilot (van 1 jaar) opzetten voor volwassenen in een van de stadsdeelketens van W&I. Op deze wijze kunnen we ervaren of deze laagdrempelige aanpak ook voor deze doelgroep werkt. Omdat dit een extra kop is op de nieuwe dienstverlening van de SON zijn er aan deze pilot kosten verbonden. 4. Aanvullende bijdrage clustering sportvelden Een kunstgrasveld brengt 50.000 euro aan structurele lasten met zich mee. Het college heeft voor 1 kunstgrasveld geld opgenomen in het middelenkader.

We zien lopende het haalbaarheidsonderzoek bij Scheurserve dat een kunstgrasveld daar gewenst zo niet noodzakelijk is, om de versnelde verhuizing van TVV en Phenix naar Schreurserve mogelijk te maken, conform voorkeursscenario van het college in de RVS clustering. Daarnaast ligt er op dit moment een raadsvoorstel met scenario’s voor SVV’91. Een van de scenario’s is dat een kunstgrasveld wordt aangelegd bij Wesselerbrink Midden. Dit is geen logisch dan wel wenselijk scenario voor het college. De onderbouwing hiervan leest u in het raadsvoorstel clustering. 5. Aandachtsfunctionaris mensenhandel De uitwerking van de aanpak is een lokale aangelegenheid. Door de komst van het Kenniscentrum Mensenhandel Twente zien we dat de casuïstiek mensenhandel toeneemt. Althans we zien meer casuïstiek, die we eerder waarschijnlijk niet in beeld hadden. Dat kan op verschillende plekken consequenties hebben voor de uitvoering. Zo zijn er bij de Wijkteams Enschede (SMD) tijdelijk 2 aandachtsfunctionarissen voor mensenhandel aangesteld en willen we deze plekken graag structureel invullen. Ook bij toezicht en handhaving is de verwachting dat het meer zien van mensenhandel casuïstiek zal leiden tot meer werk. Dit kan betekenen dat er extra lokale middelen voor de aanpak mensenhandel moeten worden ingezet. We zullen de signalen en verwachte effecten hierin monitoren. 6.

Veiligheid vrouwen en meisjes op straat Voor het programma veilige steden is voor de jaren 2023-2026 opnieuw subsidie aangevraagd bij het Ministerie van OCW. Daardoor kan het programma Veilige Steden worden voortgezet. Eigen inzet van middelen is veelal essentieel voor het verkrijgen van subsidies. De 1e acties zijn uitgezet via Vizier waar ook het meldpunt is ondergebracht. Dit meldpunt wordt verder uitgebouwd om de bekendheid te vergroten. Daarnaast wordt er ingezet op straatacties om het bewustzijn bij inwoners en omstanders te organiseren. Professionals worden getraind om gastlessen te geven. Ook worden er door onze partners diverse activiteiten ingezet om seksuele intimidatie te bespreken en tegen te gaan.

blz. 25 (van 47)

7. Cultuurnota De nota van uitgangspunten voor cultuur is in mei vastgesteld door de raad. Dit is de basis voor de uitwerking van het cultuurbeleid voor de periode 2024 - 2028. De prioriteit voor het inzetten van de middelen ligt bij het versterken van het middenveld, het stimuleren van talentontwikkeling en creatieve broedplaatsen. Dit gebeurt vanuit het perspectief van maatwerk en experimenteren. Met ruimte voor het eigen initiatief van makers. Hierbij is het belangrijk om Fair Pay in de culturele sector te stimuleren. Met als doel een aantrekkelijke stad. Een stad die ontwikkelingsmogelijkheden en inspirerende plekken biedt waardoor iedereen de kans krijgt hun talent te ontwikkelen. De capaciteit die nodig is om uitvoering te geven aan dit beleid blijft op peil We investeren in de Cultuurregio Twente. In samenwerking met de 14 Twentse gemeenten geven we van 2023 tot 2028 uitvoering aan een gemeenschappelijk uitvoeringsprogramma, waarin Enschede een belangrijke trekkende rol speelt. In dat programma wordt geïnvesteerd in broedplaatsen, bibliotheken, erfgoed en jongerencultuur. Daardoor versterken we de aantrekkingskracht van de regio in Nederland. 8. Evenementenbeleid De nota van uitgangspunten Evenementenbeleid is in mei vastgesteld door de Raad. Dit is de basis voor het nieuwe evenementenbeleid voor de periode 2024 – 2028.

Het huidige evenementenbeleid richt zich op: veel evenementen, met weinig budget per evenement. Organisatoren van evenementen hebben te maken met sterk stijgende kosten. Ook wordt er steeds meer gevraagd van de professionaliteit van organisatoren. Dit is niet mogelijk binnen de huidige systematiek. Daarom is gekozen om meer te investeren in minder evenementen. Hierdoor worden evenementen professioneler, verbeterd de kwaliteit en worden evenementen duurzaam bestendig. Met het verstrekken van meerjarige subsidies geven we organisatoren zekerheid. Dit stimuleert investeringen door derden. De prioriteit ligt bij beeldbepalende evenementen die bijdrage leveren aan imago van de stad, met (boven) regionale uitstraling, die ontstaan/doorgroeien vanuit een lokale voedingsbodem. 9. Middelen binnenstad Alleen met een divers aanbod van retail, horeca, recreatie, cultuur en evenementen blijft de binnenstad niet alleen aantrekkelijk maar ook levensvatbaar. Dit kan door grotere verscheidenheid en gevarieerdere economische dragers in de binnenstad. In 2023 is het ambitie- en actieplan binnenstad vastgesteld. Er is reeds 3x 700.000 euro in de begroting opgenomen (jaren 2023, 2024 en 2025). Met de partners in de binnenstad wordt nu gewerkt om te komen tot een Bedrijven Investeringszone. Doel is dat de ondernemers onder die BIZ gezamenlijk betalen voor werkzaamheden die het gebied verbeteren.

Om te komen tot een BIZ met alle partners en om alle ondersteuning van de actielijnen in het actieprogramma vorm te geven, is nog aanvullend 2 keer 200.000 euro nodig. Als deze middelen niet beschikbaar komen gaat dit ten koste van een aantal in het actieprogramma binnenstad afgesproken lijnen zoals de beschikbare subsidies voor ondernemers. 10. Tweede ontsluiting oost Gemeente, provincie en Rijk hebben met elkaar een verkennend onderzoek gedaan naar de te nemen maatregelen op de kruising Oostweg/N35. Doel is een ongelijkvloerse aansluiting te realiseren die geschikt is voor een eventuele doortrekking naar de zuidwijken van Enschede. Om de aanpak van deze kruising te versnellen sturen wij op een voorfinanciering vanuit Enschede. Vooralsnog gaan we daarbij uit van een takken theorie, dat wil zeggen dat de gemeente uiteindelijk 1 tak betaald. Hiervoor willen we in 2025 krediet aanvragen van 20 miljoen euro waarvan 13 miljoen euro wordt gedekt uit externe middelen (subsidies) en 7 miljoen euro uit interne middelen. De jaarlijkse structurele last van die interne middelen in de

blz. 26 (van 47)

vorm van kapitaallasten is 280.000 euro vanaf moment van oplevering project, naar verwachting op z'n vroegst 2026. Met het opwaarderen van deze aansluiting verbeteren we de bereikbaarheid van Glanerbrug en Enschede Oost. De tweede ontsluiting zien wij over de grens, hier is met een relatief kleine ingreep een nieuwe aansluiting mogelijk vanuit Glanerbrug naar de B70 (Amtsveenweg) en daarmee naar de B54/N. 11. Gratis grof vuil ophalen In 2025 wordt een pilot gedaan om de haalbaarheid van deze beleidsmaatregel te onderzoeken. Het budget is gebaseerd op 2 keer ophalen van grof afval zonder dat er voorrijkosten in rekening worden gebracht inclusief een stukje flankerend beleid. De pilot wordt gefinancierd vanuit algemene middelen. Bij het behalen van het gewenste resultaat (=verbetering van de beeldkwaliteit/straatbeeld), valt de maatregel vanaf 2026 binnen de Afvalstoffenheffing (met als gevolg een verhoging van circa 9,50 euro per huishouden). 12. Groenambitieplan Dit onderdeel is uitgewerkt conform de vaststelling van het Groenambitieplan Enschede "Enschede één groot groen park". Daarbij heeft de gemeenteraad besloten voor vijf onderdelen benodigde uitvoeringsmiddelen uit te werken. Ze vallen ook onder de investeringsambitie als genoemd in het gesloten coalitieakkoord. Concreet gaat het hier om: A.

Het optimaliseren van de boomverzorging: optimalisatie van het beheer en onderhoud van bomen. Daarnaast zijn er bij dit onderdeel vanuit de "motie bomen beter beschermen" ook eenmalig aanvullende middelen opgenomen om de regels bomenbescherming te optimaliseren (als verwoord op www.enschede.nl/bomen). De reguliere kosten van de regels bomenbescherming nemen we mee in het raadsbesluit rond dit traject. B. Het vergroenen van de singels: betreft eenmalige middelen voor het vergroenen van de singels. C. Vergroenen van de binnenstad (groenblauwere binnenstad): middelen voor planvorming en het tijdelijk vergroenen van de binnenstad conform de motie van de gemeenteraad en middelen. Voor het uitvoeren van concrete projecten rond het vergroenen van de binnenstad zijn aanvullende middelen, die we meenemen in het raadsbesluit rond dit traject. D. Optimaliseren van de stadsparken: Dit betreffen middelen om voor alle parken tot een plan te komen en middelen voor kleinschalige investeringen in de parken. De middelen voor een eventueel grootschalige aanpak zijn hierin niet meegenomen. E. Opzetten meerjarenprogramma voor groen: dit betreft reguliere investeringsmiddelen om structureel te investeren in het vergroenen vanuit het groenambtieplan. 13. Verkeersveiligheid (ambitiescenario) In lijn met het verkeersveiligheidsplan Enschede willen we de verkeersveiligheid in Enschede verbeteren.

Omdat het aantal ongevallen in Enschede toeneemt lijkt het huidige beleid en maatregelen niet voldoende te zijn. Met het basisscenario zetten wij extra in op - Jaarlijks per stadsdeel een risicoanalyse uitvoeren; - Ingrepen basis- en middelbare scholen langs 50-wegen; - Op orde maken van bebording t.b.v. snelheidsherkenning in auto's; - Voorzieningen blinden en slechtzienden verbeteren; - Eenmalig op de markt onderzoek uitvragen om de geloofwaardigheid van onze weginrichtingen in kaart te brengen. - We gaan proactief maatregelen (3x200.000 euro) uit de verschillende wijkverkeersplannen realiseren (nu liften verkeersmaatregelen uitsluitend mee met beheer en onderhoud)

blz. 27 (van 47)

14. International Office / Duitslandagenda De samenwerking tussen Almelo, Hengelo en Enschede op lobbygebied voor stedelijke ontwikkeling geeft ons een sterke positie richting Den Haag. Deze samenwerking willen we ook doortrekken naar Brussel. We moeten weten wat er in Brussel speelt, net als in Den Haag, om goed voorbereid te zijn op nieuwe wetgeving, waar mogelijk invloed uitoefenen op nieuwe wetgeving en de lobby daar effectief te laten zijn. Om dit te realiseren is een permanente vertegenwoordiging, zoals regio Eindhoven en regio Groningen dit al succesvol doen, gewenst. Dit willen wij samen met Twenteboard, en zo mogelijk ook de UT, oppakken. We trekken steeds meer samen op met partners uit euregio om belemmeringen te overwinnen en samenwerking te stimuleren, vooral ook tussen bedrijven en kennisinstellingen, om onze economische ‘cirkel’ te versterken. Zowel met Münster, de Euregio als in MONT verband. Met name de intensieve samenwerking met Münster op het gebied van bereikbaarheid is van belang voor de ontwikkeling van Enschede/Twente. Hiervoor was tijdelijke financiering en dit willen we omzetten naar structureel. Daarbij zal over 3 jaren een evaluatie plaatsvinden van onze aanwezigheid in Brussel. 15.

Uitvoering geven aan motie intensivering handhaving buitengebied Om uitvoering te kunnen geven aan de motie “bewaak kwaliteit van bestaande opstallen” is er structureel geld nodig. Als het toezicht en handhaving in het buitengebied wordt geïntensiveerd ontstaan er diverse vervolgacties en trajecten gericht op bestaande opstallen, maar bijvoorbeeld ook bij recreatiewoningen in het buitengebied. Om hier adequaat uitvoering aan te kunnen geven is er structureel 180.000 euro nodig. Dit bedrag is gebaseerd op 2 FTE (jurist en inspecteur). Gezien de grote opgaven in het landelijk gebied en de onmogelijkheid om te herprioriteren, wil het college hierop intensiveren. Herprioriteren is niet mogelijk aangezien de overige zaken bij handhaving op minimaal niveau worden uitgevoerd en dit heeft geleid tot een signaal vanuit de provincie om hier op bij te gaan sturen. 16. Verstevigen participatie (impuls samenlevingsgericht en stadsdeelgewijs werken) Totaal is 500.000 euro/jaar nodig om participatie structureel te borgen. 450.000 euro voor het Participatieteam dat faciliteert, adviseert en organiseert bij participatievragen. 50.000 euro voor een digitaal platform (Stem van Enschede) waar inwoners kunnen meepraten en stemmen over initiatieven en beleid in Enschede. Het Participatieteam1 heeft veel resultaat geboekt in het verder brengen van participatie met inwoners. O.a.

het digitale platform Stem van Enschede, de participatieverordening en de methode “relevant gesprek” zijn geïmplementeerd. Ook is een expertteam gevormd dat met raad en daad faciliteert. De afgelopen 2 jaar is elk jaar 250.000 euro gefinancierd uit de begroting (impuls). Daarnaast was er 2x 250.000 euro incidentele financiering in fte’s uit afdelingsbudget van concernstaf, Strategie en Beleid Fysiek en stadsdeelmanagement. Uit interviews en gesprekken met inwoners en collega’s wordt de meerwaarde van het team onderschreven. Werkzaamheden van het team waarborgen in de lijn (AD-financiering) vraagt 450.000 euro structureel op jaarbasis. In de zomernota 2021 is dit ook zo vastgelegd: "We nemen 2 jaar de tijd om met behulp van een concrete uitvoeringsagenda (met bijbehorende toolbox) te experimenteren, te leren, te borgen en te bepalen of en hoeveel structurele middelen vanaf 2024 nodig zijn." De inbedding is ook gewenst vooruitlopend op de invoering van het Wetsvoorstel ‘Versterking participatie op decentraal niveau naar de Tweede Kamer’. En we zijn personele verplichtingen aangegaan (mensen in dienst genomen). Indien er geen structurele financiering komt worden de medewerkers van het participatieteam deels boventallig. * Een digitaal platform is in de huidige tijd niet meer weg te denken bij participatieprojecten. We werken sinds een jaar met Stem van Enschede.

Een digitaal participatieplatform waar inwoners kunnen meepraten en stemmen over initiatieven en beleid in Enschede. De pilotfase is voorbij en laat goede resultaten zien. We hebben inmiddels 2.400 accounts en 38.000 bezoekers op het platform. 1

blz. 28 (van 47)

17. Direct Duidelijk Direct Duidelijk is incidenteel gefinancierd. Er zijn al mooie stappen gezet, maar we zijn nog lang niet klaar. Sterker nog, belangrijke onderdelen als Wet Open Overheid, Menselijke Maat, gewenste ander manier van werken, vragen nog volop inzet. Het betreft deels inzet van het personeel, maar ook de kosten voor textmetrics (tool die we in word en outlook gebruiken) en wat voorlichting- en opleidingskosten. 18. 700 jaar Enschede In 2025 vieren wij dat Enschede 700 jaar stadsrechten heeft. Tijdens het jubileumjaar zullen verschillende initiatieven georganiseerd worden. Iedereen is welkom om 700 jaar Enschede op zijn of haar manier te vieren. We willen graag dat het een feest van de stad voor de stad is. Van kleine buurt-initiatieven tot grote publieksevenementen. Het jubileumjaar moet iets nalaten aan de stad en haar inwoners. Uw raad heeft in uw raadsvergadering d.d 5 april jl hierover een besluit genomen. Onderdeel van dit besluit was dat bij de integrale afweging in de zomernota 1 mln euro wordt meegenomen om uitvoering te geven aan initatieven uit de samenleving voor de viering van 700 jaar Enschede. Deze is opgenomen in 2025. Aanvullend is er voor 2024 voor 150k uitvoeringsbudget gereserveerd. 19. Huiskamer van de stad In 2017 besluit de gemeenteraad tot het realiseren van een Huiskamer van de Stad.

Het is een gezamenlijke wens dat de betrokken culturele partners elkaar inhoudelijk versterken. Met de realisatie ontstaat een open en transparant gebouw, waar de (fysieke) barrières om gezamenlijk programmering te realiseren worden geslecht. Een laagdrempelig openbaar toegankelijke plek waar iedere inwoner in aanraking komt met, en mee kan doen met cultuur. In juni 2021 heeft de Raad krediet beschikbaar gesteld voor de realisatie. Op 20 december 2022 informeerden wij de Raad over de nieuwe Europese aanbesteding voor de Huiskamer van de Stad. Op 1 mei 2023 heeft Dura Vermeer zich ingeschreven om de Huiskamer van de Stad te realiseren voor een totale projectbegroting van 28,5 miljoen euro. De huidige stand van zaken is dat de aanbieding met een bezuiniging is teruggebracht naar een totale projectbegroting van 26,7 miljoen euro. Dit betekent dat er een dekkingstekort is ontstaan van 13,5 miljoen euro. Programmatisch is het huisvestingsontwerp hetzelfde gebleven. De voornaamste redenen voor het ontstane tekort zijn de gestegen bouwkosten als gevolg van hoge inflatie, energieprijzen en schaarste van grondstoffen, onderdelen en personeel. Dit is een landelijke ontwikkeling waar heel Nederland mee heeft te kampen. Het is niet aannemelijk dat hier op korte termijn verandering in komt.

Dit betekent een hogere kostprijsdekkende huur van het VBE aan de hoofdgebruikers van de Huiskamer 400.000 euro. Die hogere huur kunnen deze partijen niet zelf dragen. Realisatie kan alleen indien de gemeente een hogere subsidie verstrekt ter dekking van de hogere huur. Als uw Raad kiest het project Huiskamer van de Stad te realiseren, dan zijn extra kosten onontkoombaar. Verdere bezuinigingen zijn niet door te voeren zonder het gewenste kwalitatieve concept van de Huiskamer van de Stad in stand te houden. De culturele partners kunnen niet bijdragen in dit tekort middels hogere huurlasten. Dit zou tot een ongewenste vergroting van hun exploitatielasten leiden. Dit zou gevolgen hebben voor hun inhoudelijke programma. Ook alternatieven voor het project Huiskamer van de Stad brengen hoge kosten met zich mee. Want op dat moment zou óf de bibliotheek aan de Pijpenstraat grootschalig gerenoveerd moeten worden óf een andere locatie gevonden moeten worden. Beide ontwikkelingen zouden grote investeringen met zich meebrengen waarbij de jaarlijkse exploitatielasten hoger zouden zijn dan de realisatie van de Huiskamer van de Stad. Daar is namelijk sprake van ‘inbreiding’; het concept van de bibliotheek wordt ingepast in het bestaande Muziekkwartier.

Dit zorgt ervoor dat het gebouw veel efficiënter gebruikt gaat worden en dat alle partners per saldo een voordeel behalen op energie, schoonmaak, klein onderhoud, etc.

blz. 29 (van 47)

3.5. Meevallers / Scherpe keuzes In onderstaande tabel zijn de meevallers en scherpe keuzes opgenomen die als dekking worden ingezet ten behoeve van het middelenkader. Programma Meevaller / scherpe keuze (in 1.000 euro) V&S 1. Jeugd- Incidentele ruimte reserve Jeugdhulp V&S 2. Incidentele extra middelen hervormingsagenda V&S 3. Vrijval overgebleven middelen noodfonds

I/S I

1.200

V&S

Kinderopvangcontroles onderwijs

V&S

800

V&S

Dekking medewerkers opvang vluchtelingen Onderuitputting sociale werkvoorziening

500

V&S

2.500

V&S

Onderuitputting Regiotaak Beschermd wonen Stelpost middelen armoede en schulden

550

V&S

Bijdrage uit investeringsreserve sociaal domein 10. Onderuitputting budgetten college B&W

500

200

F&O

11. Normaliseren energieprijzen ambtelijke huisvesting 12. Voordeel uit omklap begroting 2027

F&O

13. Post onvoorzien schrappen

S&B F&O

Totaal alle meevallers / scherpe keuzes

2024 6.300

2025

2026

2027

550

1.150

634 2.000

2.000

14.675

3.825

2.675

3.309

Toelichting meevallers / scherpe keuzes 1. Jeugd- Incidentele ruimte reserve Jeugdhulp Het gaat hier om de vrijval van extra rijksmiddelen in de reserve ten behoeve van investeringen hervormingsagenda en egalisatie tekorten. Op basis van de actuele inschatting kan het verwachte tekort in 2024 (evenals 2023) opgelost worden vanuit de reserve. Daarna is reserve leeg. 2. Incidentele extra middelen hervormingsagenda Op basis van het recente akkoord (voor de jaren 2024 en 2025) van de hervormingsagenda is een deel van de bezuinigingen incidenteel geschrapt. Daar staat echter ook een uitname voor investerings- en uitvoeringskosten voor de hervormingsagenda tegenover waardoor er alleen in 2025 een extra voordeel ontstaat. 3. Vrijval overgebleven middelen noodfonds In september 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het openstellen van een lokaal noodfonds. Hiervoor is ruim 2 miljoen euro beschikbaar gesteld. Van dit bedrag is 0,5 miljoen euro besteed. Onlangs is een motie aangenomen bij het besluit van de raad over de evaluatie en beëindiging van het noodfonds. De motie roept op om 100.000 euro van het noodfonds te behouden voor 2023 zodat de maatschappelijke partners binnen rondkomen met je inkomen inwoners kunnen helpen die geconfronteerd worden met een hoge eindafrekening.

Rekening houdend met de aangenomen motie en de resterende uitvoeringskosten van de stadsbank is het voorstel om 1,2 miljoen euro in 2024 te laten vrij vallen in de algemene middelen.

blz. 30 (van 47)

4. Kinderopvangcontroles onderwijs Het gaat hier om de inzet van het voordeel op kinderopvangcontroles uit product Onderwijs (lagere uitvoeringskosten van GGD-controles inzake toezicht / handhaving Kinderopvang ). Het bijstellen van het begrotingsniveau naar de actuele situatie vanuit GGD, betekent een structureel lager niveau van controles maar wel nog boven het wettelijk minimum. Dit is wel op basis van de huidige situatie. Eventuele nieuwe wetgeving rondom inspecties en kwaliteit van gastouders zal leiden tot nieuwe situatie/beoordeling. 5. Dekking medewerkers opvang vluchtelingen Betreft een onttrekking aan het overschot 2022 rijksbijdrage Gemeentelijke Opvang Oekraïners. (Overschot was 2,4 miljoen euro groot.) 6. Onderuitputting sociale werkvoorziening Op basis van de positieve jaarrekeningresultaten van afgelopen jaren op het product Sociale werkvoorziening en nieuw beschut is het mogelijk incidenteel 500.000 euro te laten vrijvallen. 7. Onderuitputting Regiotaak Beschermd wonen Uit de resultaten van de afgelopen jaren blijkt een structureel voordeel op de taken van Beschermd Wonen. Er zijn diverse initiatieven in ontwikkeling die zullen leiden tot een afname van dit structurele voordeel (actieplan terugdringen wachtlijst, nieuw verdeelmodel en woonplaatsbeginsel vanaf 2025).

Daarnaast moet dit voordeel enerzijds ook in samenhang gezien worden met de stijgende kosten op de lokale Wmo en anderzijds met de reeds in de begroting opgenomen stelpost op het sociaal domein van 3,5 miljoen euro. Voor 2024 is het incidenteel mogelijk om een bijdrage aan het middelenkader te doen. 8. Stelpost middelen armoede en schulden Bij de knelpunten is een knelpunt opgenomen voor het nieuwe dienstverleningsmodel van de Stadsbank. Dit model is per 1 januari 2023 van start gegaan. Het Rijk heeft landelijk gezien structureel 40 miljoen euro begroot voor Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden. Voor 2023 is dit reeds verdeeld onder gemeenten en daarmee wordt dit knelpunt afgedekt. Voor 2024 en verder heeft het Rijk de begrote budgetten echter nog niet verdeeld. Ons is vanuit het ministerie toegezegd dat dit op een later moment alsnog gebeurd. Administratief kiezen we ervoor dit punt nu als knelpunt toe te voegen en gelijktijdig bij de meevallers een stelpost armoede en schulden op te nemen in dezelfde omvang om het knelpunt mee af te dekken (zie onder knelpunten nr. 48). 9. Bijdrage investeringsreserve sociaal domein De investeringsreserve sociaal domein kent nog een ongelabelde ruimte van 1,3 miljoen euro.

Voorgesteld wordt om hiervan 0,5 miljoen euro te reserveren voor de noodzakelijke uitvoeringscapaciteit voor de herindicaties voor Jeugdhulp en Wmo-begeleiding bij de implementatie van de nieuwe inkoop, ingaande per 2025 (zie knelpunten 10 en 11). 10. Onderuitputting budgetten college B&W De afgelopen jaren is het college terughoudend omgegaan met hun declaraties, mede als gevolg van het meer digitaal vergaderen, waardoor er ruimte is ontstaan op het budget van College B&W. Het voorstel is om deze lijn voort te zetten en structureel met 50.000 euro het budget te verlagen. 11. Normaliseren energieprijzen ambtelijke huisvesting In de begroting 2023 is een compensatie toegekend voor gestegen energieprijzen voor ambtelijke huisvesting. Er wordt gewerkt met een contract waarin tarieven kunnen worden vastgeklikt. Inmiddels zijn de energieprijzen weer enigszins genormaliseerd en dat leidt tot een voordeel voor de contractprijzen voor komende jaren. Voor 2025 ev is dat voordeel door

blz. 31 (van 47)

de raad reeds ingezet als dekking voor de kosten van het nieuwe zwembad. Voor 2024 kan echter wel een bedrag vrijvallen. Het gaat om een besparing van 200.000 euro. 12. Voordeel uit omklap begroting 2027 Voordeel uit omklap 2026 naar 2027 omdat budgetten eindigen in 2026. 13. Post onvoorzien schrappen Enkele jaren terug is een structurele post onvoorzien van 2 miljoen euro in de begroting opgenomen. We hadden toen al een aantal jaren te maken met een flinke korting vanuit vanuit het Rijk op de gemeentefonds uitkering voor het lopende jaar. Dat maakte dat vaak in het lopende jaar nog bijgestuurd moest worden. Met deze post onvoorzien hadden we een eerste buffer om dergelijke tegenvallers op te vangen. Inmiddels is onze algemene reserve goed op niveau waarmee we daarin ook een buffer hebben om tegenvallers op te vangen. Vandaar dat we het verantwoord vinden om de post onvoorzien te schrappen

3.6. Lokale belastingen Elk jaar actualiseren we de geprognosticeerde inkomsten voor lokale belastingen. Aanvullend wordt de afweging gemaakt welke indexatie toe te passen op de lokale belastingen. Het college kiest ervoor de OZB inkomsten dit jaar niet met de werkelijke inflatie te indexeren. In lijn met het coalitieakkoord is gekeken naar de gemiddelde inflatie over de afgelopen jaren om zodoende de lastenverzwaring voor burgers en bedrijven beperkt te houden. Programma Lokale belasting (in 1.000 euro) F&O 1. Indexatie OZB

I/S S

2024 2.300

2025 2.300

2026 2.300

2027 2.300

F&O

Precariobelasting (actualisatie)

F&O

Toeristenbelasting (actualisatie)

100

F&O

Vermakelijkhedenretributie

2.430

Totaal lokale belastingen

Toelichting lokale belastingen 1. Indexatie OZB Normaliter wordt de OZB elk jaar geïndexeerd op basis van de inflatie die voorzien wordt in het Centraal Economisch Plan. Voor 2024 zou dat een indexatie van 5,9% betekenen. In het coalitieakkoord is opgenomen dat de gemeente terughoudend om wil gaan met belastingverhogingen. Daarom wordt indexatie gebaseerd op een langjarig gemiddelde van de inflatiecorrectie. De OZB wordt daarom geïndexeerd op basis van een gemiddelde inflatie over de afgelopen 4 jaren, zijnde 4,3%. 2. Precariobelasting (actualisatie) Op basis van een actuele inschatting van de inkomsten precariobelasting (obv grotere terrassen) is het reëel om 30.000 euro per jaar meer te ramen. 3. Toeristenbelasting (actualisatie) Naar aanleiding van de rapportage van het GBTwente, is er contact geweest over prognose realisatie toeristenbelasting 2022. Het ingewikkelde is namelijk, dat na de verhoging van de tarieven we te maken hebben gehad met corona. Het effect van de verhoging hebben we dus niet in beeld. Het GBTwente geeft nu aan, dat deze beweegt richting de 700.000 euro. Dat is een ton meer dan begroot.

blz. 32 (van 47)

4. Vermakelijkhedenretributie In verschillende gemeenten in Nederland wordt een vermakelijkhedenretributie geheven. Ook in Enschede overwegen we dot in te voeren. Richting de begroting gaan de mogelijkheden om vermakelijkhedenretributie te heffen voor evenementen onderzoeken. Daarbij brengen we in kaart de maatstaf van heffing, de potentiële opbrengst en de bijkomende kosten.

3.7. Structureel saldo In het kader van het financieel toezicht op de gemeente door de provincie wordt gekeken naar een structureel sluitende begroting (het structureel saldo baten en lasten; ook wel de structurele exploitatieruimte). Dat houdt in dat de jaarlijks terugkerende lasten zijn gedekt door de jaarlijks terugkerende baten. Alle incidentele baten en lasten worden hierbij dan buiten beschouwing gelaten. Bij de begroting van 2023 was sprake van een structureel sluitend saldo. Ook voor 2024 en 2025 blijft het structureel saldo sluitend. Daarbij gaan we er vanuit dat alle lopende taakstellingen worden gerealiseerd en er ook jaarlijks sprake is van een positief resultaat in het sociaal domein van 3,5 miljoen euro (zogenoemde stelpost sociaal domein). Door de teruggang in de rijksuitkering is vanaf 2026 geen sprake meer van een positief structureel saldo. Mocht het Rijk niet overgaan tot reparatie op de uitname die ze hebben gedaan uit het gemeentefonds vraagt dit komende jaren om bijsturing. Structureel saldo in miljoenen euro

2024

2025

2026

Structureel saldo begroting 2023-2026

17,1

21,9

-6,7

Structureel saldo huidig

13,7

19,2

-2,2

2027 -9,0

3.8. Weerstandsvermogen Hieronder is de ontwikkeling van de weerstandsratio te zien. Deze ratio kijkt of er voldoende reserves achter de hand zijn om incidentele tegenvallers op te vangen. Gemeentes lopen risico’s bij realisatie van opgaven en doelen, ook financieel. De weerstandsratio zet deze financiële risico’s (benodigde weerstandscapaciteit) af tegen de financiële buffers (beschikbare weerstandscapaciteit) die beschikbaar zijn om ze op te vangen. Weerstandsratio ontwikkeling

2024

2025

2026

2027

Beschikbare weerstandscapaciteit (in miljoen euro)

82,5

83,7

69,4

44,2

Benodigde weerstandscapaciteit (in miljoen euro)

49,3

Weerstandsratio middelenkader 2024-2027

1,67

1,70

1,41

0,90

In de financiële verordening is opgenomen dat de gewenste weerstandsratio zich in een bandbreedte van 1,0 tot 1,4 moet bevinden. Dit is een concrete invulling van de risicohouding van de raad. Daarbij is het uitgangspunt dat er altijd voldoende weerstandsvermogen aangehouden wordt om een samenloop van (een deel van de) onderkende risico’s op te vangen. En dat tegelijkertijd niet teveel reserves worden aangehouden die ingezet kunnen worden om maatschappelijke en financiële doelen te realiseren. Te zien is dat met het huidige middelenkader de weerstandsratio in 2027 onder de minimale norm van 1,0 uitkomt. Na 2027 zou de ratio in 2 jaar tijd tot 0 dalen gezien het structurele gat dat er in de begroting zit. Zoals eerder toegelicht wordt dit begrotingstekort veroorzaakt door een forse uitname van het kabinet uit het gemeentefonds. Het college vindt het niet opportuun om op dit moment hierop al bij te sturen. Allereerst omdat we een goede financiële uitgangspositie hebben waarbij reserves als remweg kunnen dienen om het begrotingsgat tot en met 2027 op te vangen. Maar vooral ook omdat we een actieve lobby voeren richting het kabinet voor reparatie van de rijksuitkering. Mocht het kabinet onverhoopt niet tot inkeer komen betekent dit wel dat we bij de volgende zomernota mogelijk andere afwegingen moeten maken.

blz. 33 (van 47)

Enkele opmerkingen bij de berekening van de weerstandsratio: - De benodigde weerstandscapaciteit is gebaseerd op de risico-actualisatie die onlangs in het kader van de jaarrekening 2022 is gedaan. - Doordat voor de post onvoorzien wordt voorgesteld deze te laten vervallen telt het bedrag van voorheen 2,0 miljoen euro niet meer mee als beschikbaar weerstandsvermogen. Op dit moment hebben we ook het risico van een tegenvaller in de rijksuitkering in het lopende jaar geschrapt. Richting de begroting gaan we herijken hoe we hiermee omgaan. - Voorheen werd ook extracomptabel risico opgenomen van 5,0 miljoen euro voor financiële nadelen door Corona / Oekraïne. De afgelopen jaren gaven deze externe ontwikkelingen dermate veel onzekerheid dat we hiervoor een buffer in de algemene reserve wilden aanhouden om forse tegenvallers op te vangen. Inmiddels zijn de risico’s rondom Corona / Oekraïne minder geworden en beter te overzien. Vandaar dat besloten is deze ophoging uit het risicobeeld te halen. - Bij de bepaling van het beschikbare weerstandsvermogen is reeds rekening gehouden met een dotatie vanuit de algemene reserve aan de reserve transitiefonds IT om de cloud transitie de komende jaren uit te kunnen voeren. Het gaat om een uitname van 1,2 miljoen euro in 2024 en 1,46 miljoen euro in 2025.

3.9. Bezuinigingsmonitor In het middelenkader, de doorrekening van het structureel saldo en de weerstandsratio gaan we ervanuit dat de eerder afgesproken taakstellingen en de stelpost sociaal domein worden ingevuld. In onderstaande tabellen zijn deze inzichtelijk gemaakt. Uit de 1e tussenrapportage van 2023 blijkt dat de stelpost sociaal domein en de taakstelling betaald parkeren FC Twente in 2023 vooralsnog niet gerealiseerd kunnen worden. Bij knelpunt 45 is ook reeds benoemd dat in 2024 de taakstelling clustering sportvelden voor 50% niet is te realiseren. Taakstellingen (x 1.000 euro)

2024

2025

2026

2027

WMO: Ondersteuning huishouden

500

Sport: clustering sportvelden

117

200

Parkeren: betaald parkeren FC Twente

Totaal

667

750

Stelposten (x 1.000 euro)

2024

2025

2026

2027

Stelpost sociaal domein

3.500

3.10. Investeringsagenda Sinds enkele jaren kent Enschede een Strategische Investeringsagenda. Deze is bedoeld om in goede én in slechte tijden te blijven investeren in de stad. De agenda richt zich op projecten die sterk bijdragen aan de strategische opgaven en daarmee de lange termijn ontwikkeling van de stad. Het gaat om grote gebiedsontwikkelingen (geen individuele voorzieningen) waarmee integraal wordt gewerkt aan verbeteren van aantrekkelijkheid, inclusiviteit en duurzaamheid in de stad. De keuze voor de betreffende gebiedsontwikkelingen komt voort uit de omgevingsvisie. Met de investeringsagenda borgen we langjarig een stabiel investeringsniveau in de stad en kunnen we subsidiekansen voor de stad verzilveren. Zoals elk jaar wordt de investeringsagenda in het voorjaar geactualiseerd. Afgelopen jaar heeft de raad vanuit de investeringsagenda aan 3 projecten financiering beschikbaar gesteld: Leuriks, Cromhoff 1e fase en MFSA Diekman. Deze projecten worden nu opgepakt en daarmee afgevoerd van de agenda. De investeringsagenda blijft zich richten op de overige eerder opgenomen projecten. Aanvullend zijn 2 nieuwe projecten toegevoegd: Horstmanpark en Warenhuis (openbare ruimte). Daarmee bestaat de agenda nu uit de volgende projecten:

blz. 34 (van 47)

1. Spoorzone centrumkwadraat 2e fase 2. MFSA Zuid 3. Kop Boulevard 4. DIA Twekkelerveld 5. DIA Zuid herstructurering 6. Esmarkeveld 7. Cromhoff 2e fase 8. Diekman topsport campus 9. Horstmanpark 10. Warenhuis (openbare ruimte) 11. Zwembad de Brug 12. Kennispark In de actualisatie is ook meegenomen dat de raad het college mandaat geeft om binnen afgesproken kaders vroegtijdig grondaankopen te kunnen doen. Daardoor kan de gemeente meer sturing en regie pakken op de stedelijke ontwikkeling. Marktpartijen investeren niet in gebiedsontwikkelingen als zij geen haalbare businesscase hebben of risico’s voor hen niet acceptabel zijn. Gevolg hiervan is dat marktpartijen alleen de “eenvoudige” locaties zelf ter hand nemen. Moeilijke plekken, bijvoorbeeld met versnipperd eigendom, blijven liggen. Ook het realiseren van een betaalbaar programma (sociale huur en betaalbare koop) wordt minder snel door ontwikkelaars opgepakt of alleen met woonproducten met weinig toekomstwaarde (kamerverhuur, kleine studio’s). Met het verwervingskrediet kan de gemeente op deze locaties toch de gewenste ontwikkeling tot stand brengen. De kaders rondom het verwervingskrediet borgen dat de risico’s die aan grondverwerving verbonden zijn beheersbaar blijven.

Zo mogen alleen verwervingen worden gedaan als: • Het gaat om gronden bij projecten die zijn opgenomen in de investeringsagenda, • Tot een maximum van 40 miljoen euro, • Alleen als er in de investeringsagenda dekking is voor de rentelasten en afboekingen • Alleen als de ratio weerstandsvermogen van het grondbedrijf boven de 1,0 blijft. • Daarbij moet in de reserve grondbedrijf ook minimaal 30% van de marktwaarde (excl landbouwgronden) als weerstandsvermogen worden aangehouden. Als hier niet aan voldaan wordt zal een evt aankoop separaat aan de raad voorgelegd worden zodat deze dan de afweging kan maken tussen grip/sturing houden op ontwikkelingen versus beheersen van de financiële risico’s. Het college legt jaarlijks verantwoording af via het MPG.

blz. 35 (van 47)

3.11. Risico’s In deze zomernota zijn een aantal risico's geconstateerd. Het zijn onderwerpen waarvan het op dit moment nog onzeker is of ze zich voor gaan doen. En als ze zich voor doen, wat dan de financiële impact is. In onderstaand overzicht is, op basis van de huidige kennis, een zo realistisch mogelijk beeld van de risico's geschetst. Programma V&S

Risico (in 1.000 euro) 1. Strategische doorkijk DCW

I/S S

2024 pm

2025 pm

2026 pm

2027 pm

V&S

2.500

V&S

5.835

V&S

Implementatie kleinschalige woonvoorzieningen 3-milieus voorzieningen Jeugd Taakstelling Rijkskorting Jeugdhulpmiddelen Taakstelling Eigen Bijdrage Rijk - Wmo

996

V&S

Loon- en prijsstijging Ondersteuning Lokaal (WMO) - Begeleiding, HO, Hulpmiddelen Aanbesteding Huishoudelijke Ondersteuning - tarief miv 2024 Valpreventie - Wmo

106

157

166

V&S

Impact van aanbestedingen op bronsystemen Bedrijfsvoering ROZ

V&S

10. Inflatiecompensatie gesubsidieerde instellingen 11. Wijkwijzers

12. Wet voor Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ) 13. Aanpak armoede en schulden

577

14. Uitkomsten onderzoek reële prijs – Jeugd en Wmo 15. Inkoop Jeugdbescherming &

16. Schadevergoeding tuinen n.a.v. sanering PFAS-vervuilde woonwijk Boekelo 17. Wet open overheid -verzoeken

600

500

800

400

200

F&O

18. BRIDGE: Materiele kosten (uitbesteding deel opruimen fysieke archiefachterstanden) en Bewerking archiefstukken Burgerzaken weg 19. Claims GR'en op invoering WOO

F&O

20. Camerabeelden

F&O

21. Grote kwetsbaarheid applicaties P&C (Coda, Tim, Daf, Kofax, Cognos, koppelingen) Totaal alle risico’s

2.103

10.985

10.285

10.094

V&S V&S V&S V&S V&S

Jeugdreclassering 2024 DWLW F&O F&O

S S S

Toelichting risico’s 1. Strategische doorkijk DCW De samenstelling en de doelgroep wijzigen. De groepen beschut, deta, deta plus, beschut werken, rvu stromen langzaam uit. De groep nieuw beschut neemt toe. Indien de toename van nieuwe doelgroepen achterblijft bij de uitstroom en/of de (rijks)dekking voor deze nieuwe doelgroepen ontoereikend is, kan dit leiden tot onvoldoende financiële dekking van de voorzieningen van de DCW.

blz. 36 (van 47)

2. Implementatie kleinschalige woonvoorzieningen 3-milieus voorzieningen Jeugd Vanuit de landelijke (verplichte) lijn om bestaande 3-milieusvoorzieningen om te bouwen naar kleinschalige woonvoorzieningen ontstaat een forse tariefstijging. Deze tariefstijging kan alleen worden opgevangen als er minder kinderen verwezen worden naar deze kleinschalige woonvoorzieningen. Als dit niet lukt ontstaat een maximaal extra nadeel van 2,5 miljoen euro. 3. Taakstelling Rijkskorting Jeugdhulpmiddelen In het regeerakkoord is een rijkskorting opgenomen op de Jeugdhulpbudgetten. Het Rijk staat "garant" voor deze korting maar het is zeer onzeker dat deze korting ook daadwerkelijk gerealiseerd gaat worden. Voor 2024 is deze inmiddels vervallen, voor 2025 en verder gaat het om structureel ruim 500 miljoen euro landelijk. 4. Taakstelling Eigen Bijdrage Rijk – Wmo In het Coalitieakkoord is opgenomen dat dit kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. De komende periode wordt deze maatregel met cliënten, gemeenten en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) uitgewerkt. De maatregel vraagt een wetswijziging en vergt een aanzienlijke implementatietijd waardoor de beoogde datum van inwerkingtreding op 1 januari 2025 is gesteld. De aanpassing dient vanaf 2025 te leiden tot een taakstellende besparing van 95 miljoen euro.

De algemene uitkering wordt vanaf 2025 met dit bedrag verlaagd. Voor Enschede is dit een verlaging van het budget met 996.427 euro vanaf 2025. 5. Loon- en prijsstijging Ondersteuning Lokaal (WMO) - Begeleiding, HO, Hulpmiddelen Als werkelijke indexatie voor 2024 de reguliere loon- en prijscompensatie overstijgt kan dit niet vanuit bestaande budgetten worden opgevangen. 6. Aanbesteding Huishoudelijke Ondersteuning - tarief miv 2024 De aanbesteding voor huishoudelijke ondersteuning kan tov de doorgevoerde wijzigingen in 2023 leiden tot een aanvullende tariefstijging. Als deze tariefstijging hoger ligt dan de reguliere gemeentelijke indexering op de budgetten kan dit tot een mogelijk knelpunt leiden. 7. Valpreventie – Wmo Het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel, in het Coalitieakkoord opgenomen. Valpreventie draagt bij aan gezond ouder worden en leidt tot netto besparingen in de domeinen Zvw en Wlz. Er dient geïnvesteerd te worden in het opschalen van beweegprogramma’s, het uitvoeren van de multifactoriële interventie en de organisatie van opsporing en screening. De maatregelen die nodig zijn voor implementatie worden komende periode met alle relevante stakeholders, zo ook de gemeenten, uitgewerkt.

Dit leidt vanaf 2023 tot een taakstellende besparing in het gemeentefonds: 10 miljoen euro in 2023, oplopend naar 16,667 miljoen euro structureel vanaf 2027. Voor Enschede is dit een taakstelling die oploopt van 105.000 euro in 2023 naar 166.000 euro in 2026. 8. Impact van aanbestedingen op bronsystemen Zowel de aanbesteding Wmo-OH en Jeugd&Wmo-BG kunnen leiden tot wijzigingen in werkprocessen en/of registratievereisten. Dat kan leiden tot incidentele impact op bronsystemen. 9. Bedrijfsvoering ROZ Bij veel gemeenten zien we een teruglopende omzet. Hetgeen wat ROZ tekort komt door deze teruglopende omzet wordt opgevangen door gemeente Hengelo en Enschede. Risico op hogere bijdrage Enschede.

blz. 37 (van 47)

10. Inflatiecompensatie gesubsidieerde instellingen De gesubsidieerde instellingen hebben te maken met hogere kosten door de sterke stijging van lonen en prijzen, waaronder de kosten voor energie. De gemeentelijke systematiek voor loon- en prijscompensatie sluit hier niet volledig bij aan omdat de percentages waarmee de subsidies geïndexeerd worden achterloopt op de werkelijke kostenontwikkelingen. Dit kan ertoe leiden dat gesubsidieerde instellingen in de financiële problemen komen en aankloppen bij de gemeente. 11. Wijkwijzers De meerkosten van de wijkwijzer kunnen niet worden inverdiend. De ervaringen leren dat we meer inwoners bereiken die vragen hebben en een oplossing zoeken. We zien niet dat elders de vraag afneemt. 12. Wet voor Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ) Het aantal zogenoemde E33/E14 meldingen bij de politie (meldingen van overlast door (een) perso(o)n(en) met verward gedrag) is de laatste jaren toegenomen. De meeste van deze meldingen horen niet bij de politie thuis (meestal gaat het om een zorgprobleem zoals psychoses, dementie, verslaving e.d.), maar het kost wel veel tijd. Tijd die de politie vervolgens niet kan inzetten bij veiligheidsproblemen. Landelijk is door de VNG in samenspraak met het ministerie van Justitie en Veiligheid en politie geïnitieerd dat de E33/E14 politiemeldingen gemeld kunnen worden bij het regionale meldpunt niet acuut.

In Twente is GGD Twente de uitvoerder hiervan met het meldpunt zorgwekkend gedrag. In 2020 is dit meldpunt zorgwekkend gedrag gestart, voor niet acute meldingen. 13. Aanpak armoede en schulden In de meicirculaire 2023 zijn alleen voor dit jaar extra middelen opgenomen voor ‘Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en Schulden’ (577.000 euro). Het Rijk heeft deze middelen al wel structureel in de meerjarenbegroting opgenomen. Het is echter nog niet duidelijk wanneer deze middelen structureel worden vrijgegeven. We achten de kans zeer klein dat deze middelen voor 2024 e.v. niet worden vrijgegeven, gezien het Rijk de middelen al heeft gereserveerd. In het college is besloten om deze middelen voor 2024 e.v. wel te begroten en daarmee het structurele knelpunt van de Stadsbank (550.000 euro) te dekken. . Zie knelpunt nummer 48 en meevaller nummer 8. 14.Uitkomsten onderzoek reële prijs – Jeugd en Wmo Bij de verlenging van de lopende regionale inkoopcontracten (Jeugdhulp en Wmobegeleiding) heeft geen toetsing plaatsgevonden op de uitgangspunten die hieraan ten grondslag liggen (met name op tarieven). Juridisch is dit niet correct en na melding van meerdere (grote) zorgaanbieders is besloten tot het uitvoeren van een onderzoek of de tarieven reëel zijn. Mocht blijken dat dit niet het geval is dan zullen de tarieven met terugwerkende kracht (vanaf 1-1-2023) bijgesteld moeten worden 15.

Inkoop Jeugdbescherming & Jeugdreclassering 2024 Voor de Jeugdbescherming en Jeugdreclassering is in 2023 voor 1 jaar een contract afgesloten. Vanwege de toenemende druk op deze organisaties en de noodzakelijke verlaging van de caseload van jeugdbeschermers zijn diverse landelijke onderzoeken uitgevoerd. Deze onderzoeken worden betrokken bij de contractering voor 2024 en verder, dat kan leiden tot extra tariefstijging boven het niveau van de reguliere gemeentelijke prijsindexatie.

blz. 38 (van 47)

16. Schadevergoeding tuinen n.a.v. sanering PFAS-vervuilde woonwijk Boekelo In de Boekelose woonwijk de Stoomblekerij is vorig jaar ernstige pfas-vervuiling vastgesteld. 370 particuliere tuinen worden onderzocht en dienen bij een te hoog gehalte PFAS gesaneerd te worden op grond van onze wettelijke taken en in verband met gevaar voor de volksgezondheid. Deze saneringen brengen schade met zich mee waarvoor de eigenaar o.g.v. het Burgelijk Wetboek schadeloos gesteld moet worden. Het genoemde bedrag is een inschatting waarbij uitgegaan wordt dat 40% van de 370 tuinen gesaneerd moeten worden en een gemiddelde schade van 7.500 euro per tuin. We zitten nu nog in de onderzoeks/meetfase dus niet alle resultaten zijn bekend. De definitieve lasten kunnen daardoor hoger of lager zijn. We verwachten het merendeel al in 2023/2024 te kunnen saneren, maar dit zal uitlopen naar 2025. Dit jaar proberen we hier SPUK gelden voor te verkrijgen. 17. Wet open overheid -verzoeken De wet openbaarheid van bestuur is overgegaan in de nieuwe wet open overheid (WOO). Binnen de afdeling subsidies, contracten en toezicht komen er veel aanvragen ten behoeve van toezicht. Dit vraagt veel capaciteit vanuit de afdeling en vanuit juridische zaken. Ook vindt gemeentebreed de implementatie van de wet plaats, wat de nodige tijd vraagt voor de afdeling.

Dit gaat ten koste van de onderzoeken die de toezichthouders kunnen houden. 18. BRIDGE: Materiele kosten (uitbesteding deel opruimen fysieke archiefachterstanden) en Bewerking archiefstukken Burgerzaken weg Als knelpunt is in het middelenkader opgenomen het inrichten van een lijnorganisatie voor informatiebeheer. Met als doel om de informatie al in het proces goed te archiveren cf wet- en regelgeving. Daarbij is ook aangegeven dat momenteel achterstand is ontstaan in archivering en deze momenteel wordt weggewerkt. Hiervoor worden kosten gemaakt die nu nog niet exact in te schatten zijn. Vanwege de wet- en regelgeving en het aangescherpte regime van de archiefinspectie is het geen optie om dit niet te doen. Mogelijk lopen de kosten dusdanig op dat deze niet op te vangen zijn in de reguliere beschikbare budgetten. 19. Claims GR'en op invoering WOO Gemeenschappelijke Regelingen kunnen tot 31 maart een verzoek indienen betreffende het declareren van hun implementatiekosten in het kader van de Wet open overheid voor het jaar 2024 en verder. De vergoeding van deze kosten vallen niet binnen de scope van het programma WOO en dienen uit een ander budget te worden gefinancierd. 20. Camerabeelden Voor het live uitkijken van de camerabeelden in de binnensteden van Enschede, Almelo en Hengelo heeft de Veiligheidsregio Twente een contract met een beveiligingsbedrijf.

Het huidige contract loopt op 31 maart 2024 af en daarom is het moment gekomen om kritisch te kijken naar deze constructie. De politie heeft aangegeven de voorkeur te hebben voor BOA gecertificeerde observanten die de camerabeelden uitkijken. BOA’s zijn opsporingsambtenaren en daardoor zijn er meer mogelijkheden m.b.t. informatiedeling. Dit maakt het cameratoezicht effectiever. Daarom gaan we de komende periode verkennen wat de mogelijkheden zijn om de camera observanten binnen de BOA organisatie van Enschede onder te brengen en het uitkijken te organiseren voor Enschede, Hengelo en Almelo. Dit kan financiële risico’s met zich meebrengen. 21. Grote kwetsbaarheid applicaties P&C (Coda, Tim, Daf, Kofax, Cognos, koppelingen) Het applicatielandschap voor de P&C-functie is kwetsbaar. Bij uitvallen of verstoorde dienstverlening zal de stuur- en verantwoordingsinformatie onder druk komen. Daarmee zullen er fors meer middelen moeten worden ingezet om (het minimale) te kunnen blijven voorzien voor bestuur, externe verantwoording en management.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=bc318937-9d4b-4078-b1be-51c14104b3ad