ENS Gemeenterekening 2022 def.

blz. 56 (van 318)

participatiegraad en opleidingsgraad gemeten. In de nieuwe meetmethode tellen betaalde stages en bijbaantjes ook mee in de werkzame beroepsbevolking. Het CBS heeft deze nieuwe meetmethode ondertussen met terugwerkende kracht verwerkt in alle cijfers vanaf 2018. In de jaarrekening 2022 van Enschede zijn de aangepaste cijfers van het CBS verwerkt. Desondanks is er een vreemde uitschieter te zien in 2021: in dat jaar stijgt het aandeel HBO/WO opgeleiden in Enschede op onverklaarbare wijze van 33% naar 44%. Een uitschieter die het CBS niet kan verklaren, maar die ook te zien was bij Maastricht. De hoge waarde voor Enschede vlakt in 2022 weer iets af naar 40%. In 2022 is het aandeel HBO/WO opgeleiden in Enschede ongeveer gelijk aan het gemiddelde in Nederland (41%). Dit is mooi ten opzichte van de metingen in 2020, maar wel laag voor een universiteitsstad. Door de nieuwe waarden van het CBS is het niet meer mogelijk om de realisatie af te zetten tegen de streefwaarden van 2019.

Toelichting De beroepsbevolking (alle mensen tussen 15 en 74 jaar die werken of beschikbaar zijn voor werk) stijgt in de grote steden door de trek naar de stad, maar daalde tot 2017 in Enschede. Door maatregelen op het gebied van bereikbaarheid van banen en het vasthouden van talent hopen we op termijn de dalende tendens van de beroepsbevolking iets te keren. Een groeiende beroepsbevolking (met een hoog opleidingsniveau) is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven. Bron: CBS Streven: we streven ernaar om qua beroepsbevolking weer op het niveau van 2015 te komen (82.000). Realisatie: In 2021 heeft het CBS de meetmethode voor de beroepsbevolking aangepast. In deze meetmethode wordt de omvang van de beroepsbevolking, werkloosheid, participatiegraad en opleidingsgraad gemeten. In de nieuwe meetmethode tellen betaalde stages en bijbaantjes ook mee in de werkzame beroepsbevolking. Het CBS heeft deze nieuwe meetmethode ondertussen met terugwerkende kracht verwerkt in alle cijfers vanaf 2018. In de jaarrekening 2022 van Enschede zijn de aangepaste cijfers van het CBS verwerkt. Dit leidt voor de indicator “beroepsbevolking” tot hogere cijfers. Hierdoor zijn de bestaande streefwaarden niet meer te verbinden met de nieuwe realisatiewaarden. De beroepsbevolking neemt steeds meer toe vanaf 2020.

Hier is een vreemde, onverklaarbare groei van de beroepsbevolking te zien vanaf 2021: een toename met 6000 mensen tussen 2020 en 2022. Dit is maar deels te verklaren vanuit groei van het inwoneraantal in diezelfde periode (+1500 inwoners erbij). De nieuwe meetmethode van het CBS maakt een duiding erg

blz. 57 (van 318)

moeilijk. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 1

01. We werken het welcoming city beleid uit op het onderdeel internationale communicatie

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

3. Enschede is een duurzame en klimaatbestendige stad Wereldwijd is er een opgave voor energietransitie, klimaatadaptatie en hergebruik van grondstoffen. Enschede moet hier ook een bijdrage in leveren.

3.01 Transitie naar duurzame energiebronnen en energietransitie Wij streven naar verduurzaming van woningen, bedrijven, duurzame energievoorziening en het afkoppelen van panden van gas. Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde gasverbruik per wooneenheid (koop) zien. Een afname in het gemiddelde gasverbruik is hierbij een signaal dat woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend.

blz. 58 (van 318)

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde gasverbruik per wooneenheid (huur) zien. Een afname in het gemiddelde gasverbruik is hierbij een signaal dat woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend.

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde elektriciteitsverbruik per wooneenheid (koop) zien. Een afname in het gemiddelde verbruik van elektriciteit is hierbij een signaal dat installaties en apparatuur in woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend.

blz. 59 (van 318)

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde elektriciteitsverbruik per wooneenheid (huur) zien. Een afname in het gemiddelde verbruik van elektriciteit is hierbij een signaal dat installaties en apparatuur in woningen steeds energiezuiniger worden. Bron: klimaatmonitor. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend.

Toelichting Deze indicator is in ontwikkeling. Op dit moment is niet alle benodigde informatie voorhanden om de warmtelevering aan woningen in beeld te brengen. We gaan voor de nieuwe coalitieperiode op zoek naar een indicator die wel een realistisch beeld geeft van de ontwikkelingen.

blz. 60 (van 318)

Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 7

01. We spannen ons in om de vastgestelde kaders van de energievisie en de transitievisie warmte te vertalen naar daadwerkelijke acties 02. We activeren inwoners en ondernemers voor “zon op dak” 03. We onderzoeken samen met strategische partners en buurgemeenten de mogelijkheden voor een regionaal warmtenet 04. We gaan van RES 1.0 naar RES 2.0 05. We kiezen voor interactie met de samenleving (o.a. gebiedsgerichte aanpak) om de ambitie vorm te geven 06. We brengen de consequenties van ons beleid in beeld voor het elektriciteitsnet

07. We ontwikkelen een 'ontzorgingspakket' voor particulieren om hen te ondersteunen bij de warmtetransitie

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

3.02 Naar een klimaatadaptief Enschede De aanpak van hittestress en wateroverlast zijn de belangrijkste onderdelen van deze doelstelling. Er moet meer kwalitatief groen in de stad komen, meer wateropvang (aan het oppervlak en grondwater), biodiversiteit en smart sustainability. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 8

01. We borgen weer een basisinzet rond het biodivers en groen maken van Enschede samen met bewoners, ondernemers en instellingen 02. We geven uitvoering aan het groenambitieplan Er zijn voor het realiseren van de grotere ambities en investeringen vanuit het groenambitieplan geen middelen beschikbaar. Daarom stellen we voor de zomernota 2023 een uitvoeringsprogramma op. Het gaat dan bijvoorbeeld om investeringen rond het vergroenen van de binnenstad en Singels, de optimalisatie van de parken en de verzorging van onze bomen of structurele investeringsmiddelen voor het groenambitieplan. Wel zetten we dit jaar kleine stappen in het vergroenen van Enschede. Ook met behulp van een Natuur voor Elkaar subsidie van de Provincie. 03. We leggen een groenblauwe structuur aan in Twekkelerveld 04. We leggen de Zuiderspoorbeek aan 05. We pakken de wateroverlast langs de Kuipersdijk aan

blz. 61 (van 318)

06. We stimuleren klimaatadaptatie op particulier terrein 07. We stellen een regenwaterstructuurplan op 08. We leggen het Werkprogramma bodem en ondergrond voor aan de raad

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

3.03 Optimaal hergebruik van producten en grondstoffen (circulaire economie) Afval wordt steeds beter gescheiden en draagt daarmee bij aan optimaal hergebruik. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting “Realisatie” en “Streven” komen voort uit de Afvalbeleidsvisie en de Grondstoffenvisie die in 2011 respectievelijk 2015 door de Raad zijn vastgesteld. Gemeente Enschede volgt hiermee de landelijke doelstellingen op het gebied van afvalinzameling en verwerking. Hoe beter het huishoudelijk afval wordt gescheiden, hoe meer er ingezet kan worden op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend.

blz. 62 (van 318)

Toelichting “Realisatie” en “Streven” komen voort uit de afvalvisie en de grondstoffenvisie die in 2011 respectievelijk 2015 door de Raad zijn vastgesteld met als stip aan de horizon: 50 kg restafval per inwoner per jaar in 2030. Hoe beter het huishoudelijk afval wordt gescheiden, hoe minder restafval vrijkomt en er meer ingezet kan worden op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Realisatie: bij het opmaken van de jaarrekening zijn de realisatiecijfers nog niet bekend. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 3

01. We starten met de Ja-Ja-sticker met het doel ongeadresseerd drukwerk te verminderen 02. We blijven gescheiden inzamelen stimuleren en streven naar meer kwaliteit van de ingezamelde stromen 03. We gaan verder met de optimalisatie van ondergrondse verzamelcontainers en milieupleintjes Bijdrage verbonden partij: Twence Bijdrage verbonden partij: Twente Milieu

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; = loopt achter, bijsturing mogelijk; = conform verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

Wettelijk verplichte indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording zijn onderstaande indicatoren opgenomen. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl.

blz. 63 (van 318)

Beleidsveld

Naam indicator

Eenheid

Jaar

Score

Bron

14. 3. Economie

Functiemenging

%

2021

54,2%

LISA

16. 3. Economie

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

2021

130,1

LISA

21. 6. Sociaal domein

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar

2020

833,8

LISA

24. 6. Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

2020

66,3%

CBS

26. 6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

2021

2%

CBS

27. 6. Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

2021

710

CBS

28. 6. Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

2020

233

CBS

33. 7. Volksgezondheid en Milieu

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

2021

103

CBS

34. 7. Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit

%

2020

8,5%

RWS

Wat heeft het gekost? In onderstaande taartdiagram zijn de gerealiseerde lasten per product weergegeven.

blz. 64 (van 318)

Duurzaam wonen, leven en werken Bedragen x 1.000 euros

Begroting (primair)

Begroting (na wijziging)

Realisatie

Saldo (- = nadeel)

Lasten

166.811

185.593

174.086

11.507

Baten

87.336

104.531

90.170

-14.361

Gerealiseerde saldo van baten en lasten

79.475

81.062

83.916

-2.854

Storting reserves

7.761

11.853

17.714

-5.861

Onttrekking reserves

11.635

14.968

24.596

9.628

Gerealiseerde saldo van mutaties reserves

-3.874

-3.115

-6.882

3.767

Resultaat

75.601

77.947

77.034

913

Deze tabel geeft de samenstelling van het resultaat van het programma weer. Baten en lasten, stortingen en onttrekkingen reserves worden allemaal gepresenteerd als positieve bedragen. In de saldo-kolom wordt de realisatie met de begroting (na wijziging) vergeleken en krijgt een nadeel een negatieve notatie en een voordeel een positieve notatie: - Lasten; de werkelijke lasten over 2022 zijn lager dan begroot. Het saldo lasten is dus voordelig. - Baten; de werkelijke baten over 2022 zijn lager dan begroot. het saldo baten is dus nadelig. - Storting; de werkelijke storting reserves over 2022 is hoger dan begroot. Het saldo storting reserves is dus nadelig voor het resultaat (maar positief voor de balanspost reserves). - Onttrekking; de werkelijke onttrekking reserves over 2022 is hoger dan begroot. Het saldo onttrekking reserves is dus voordelig voor het resultaat (maar negatief voor de balanspost reserves).

Toelichting Het resultaat van Duurzaam wonen, leven en werken is in 2022 na mutaties op de reserves uitgekomen op een voordeel van 0,6 miljoen euro. Een onderschrijding van 0,6% op de totale begroting.

De belangrijkste producten die bijdragen aan dit resultaat: •

Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte, per saldo een nadelig resultaat van 521.000 euro veroorzaakt door: o Wegen, de lasten zijn hoger uitgevallen met name door hogere prijzen als gevolg van loon- en materiaalkostenstijgingen, 550.000 euro nadelig. o Gladheidsbestrijding, de milde winter en daardoor minder inzet gladheidbestrijding geeft een voordelig resultaat van 263.000 euro. o Markten laat een nadelig resultaat zien van 223.000 euro als gevolg van het kwijtschelden van de marktgelden in verband met corona.

•

Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving laat per saldo een positief resultaat zien van 2,6 miljoen veroorzaakt door: o Rijksbijdragen in septembercirculaire ten behoeve van invoering Wet Kwaliteitsborging en Omgevingswet, 1,6 miljoen euro voordeling. o Aanvullende desintegratiekosten overhead Omgevingsdienst, 240.000 euro nadelig. o Vacatureruimte handhaving 600.000 euro voordelig. o Meeropbrengst leges, 121.000 euro voordelig. o Ontvangen dwangsommen en bestuurlijke boeten 300.000 euro voordelig. Cultuur, Evenementen en Citymarketing, extra personele kosten heeft een nadelig effect op de exploitatie van 200.000 euro. Daarnaast is er een compensatie van 400.000 euro uitgekeerd aan de Twentse Schouwburg in verband met de hoge energielasten. Per saldo 574.000 euro nadelig.

•

blz. 65 (van 318)

•

•

Locatieontwikkeling, een nadelig saldo van 440.000 euro ontstaan door een winstuitkering van Regionaal Bedrijventerrein Twente van 460.000 euro voordelig, nadeel op de exploitatie van Technology Base van 555.000 euro en een nadeel op de plankosten van diverse projecten van 345.000 euro. Parkeerbeheer, het parkeerbedrijf laat lagere opbrengsten zien van ongeveer 1,2 miljoen euro, daartegenover staan meevallers in de exploitatiekosten. Per saldo 298.000 euro nadelig.

Voor een nadere onderbouwing van de afwijkingen wordt verwezen naar hoofdstuk 7.2.

blz. 66 (van 318)

2.3. Vitaal en sociaal

Doelenboom Doel

1. Jeugd groeit veilig op en ontwikkelt talenten totale lasten (x 1.000 euro): 112.490,00

Subdoel

Link

1.01 De jeugd is gezond en actief

Indicatoren: 2 Aantal acties: 3

1.02 De jeugd groeit thuis op en doet dat in een veilige thuissituatie

Indicatoren: 3 Aantal acties: 4

1.03 Kinderen hebben geen taalachterstand

Indicatoren: 1 Aantal acties: 4

1.04 De jeugd heeft zo min mogelijk tweedelijns jeugdhulp nodig

Indicatoren: 2 Aantal acties: 4

1.05 Kinderen groeien niet op in armoede

Indicatoren: 1 Aantal acties: 1

1.06 De jeugd heeft een passende opleiding (bij de potentie Indicatoren: 1 Aantal acties: 2 van de jeugdige) 1.07 De jeugd heeft een startkwalificatie

Indicatoren: 1 Aantal acties: 1

2. Inwoners wonen langer zelfstandig

2.01 De inwoners zijn gezond en actief

Indicatoren: 2 Aantal acties: 5

2.02 De inwoners hebben een sterk persoonlijk netwerk

Indicatoren: 1 Aantal acties: 3

totale lasten (x 1.000 euro): 102.592,00

2.03 De inwoners hebben zo min mogelijk tweedelijns zorg nodig

Indicatoren: 3 Aantal acties: 8

3.01 De huishoudens zijn niet afhankelijk van een bijstandsuitkering

Indicatoren: 1 Aantal acties: 2

3.02 De huishoudens doen zo min mogelijk een beroep op inkomensondersteuning

Indicatoren: 3 Aantal acties: 1

3.03 De inwoners met een laag inkomen zitten zo min mogelijk in een schuldhulpverleningstraject

Indicatoren: 2 Aantal acties: 1

4.01 De inwoners werken betaald naar vermogen

Indicatoren: 1 Aantal acties: 3

3. Inwoners zijn financieel zelfstandig totale lasten (x 1.000 euro): 136.979,00

4. Inwoners participeren in de samenleving totale lasten (x 1.000 euro): 85.187,00

Indicatoren: 3 4.02 De inwoners doen actief mee in de samenleving via vrijwilligerswerk, mantelzorg, lidmaatschap verenigingen e.d. Aantal acties: 4

Wat hebben we bereikt? Enschede wil een aantrekkelijke stad zijn waar je prettig op kunt groeien en waardig oud kunt worden. Waar mensen naar elkaar omkijken. Waarin mogelijkheden, talenten en eigen regie centraal staan. Waar je de ondersteuning krijgt die nodig is. Onze belangrijkste opdracht (missie) is dat iedere inwoner van de gemeente Enschede een zo zelfstandig, gelukkig en gezond mogelijk leven kan leiden. De sleutel voor zo’n leven ligt in het hebben van perspectief, iets wat we in ons handelen als gemeente als uitgangspunt hanteren. We werken in Enschede aan een duurzaam, solide en betaalbaar sociaal stelsel, met als strategische opgave dat inwoners van Enschede naar vermogen kunnen deelnemen in een inclusieve samenleving. De kern van dit stelsel is de menselijke maat, waarbij inwoners zelf aan zet zijn en de overheid achtervang is voor

blz. 67 (van 318)

ondersteuning als mensen hun behoefte aan ondersteuning niet zelf en met hun omgeving kunnen invullen. Het programma Vitaal & Sociaal richt zich op de volgende terreinen: jeugd, onderwijs, werk, inkomen, gezonde leefstijl, zorg & ondersteuning en asiel & integratie. Wat hebben we bereikt? Het jaar 2022 was het derde jaar van een wereldwijde coronapandemie. En we kregen te maken met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne, zoals de instroom van vluchtelingen uit de Oekraïne, inflatie en energiecrisis. Dit heeft geleid tot diverse extra activiteiten die we niet begroot hadden, maar wel urgent waren. Denk aan de opvang en begeleiding van vluchtelingen tot de uitbetaling van energietoeslagen. We kunnen vaststellen dat we ons reguliere werk grotendeels naast de extra opgaven adequaat hebben kunnen uitvoeren. Wel merken we in toenemende mate de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt, de druk op de organisatie en blijven de budgetten op diverse onderdelen te krap. En dat is allemaal terug te zien in de resultaten. Jeugd We hebben in 2022 weer tal van stappen gezet om verbeteringen door te voeren in het uitvoeringsstelsel waardoor we eerder en beter in staat zijn jeugdigen en ouders te ondersteunen. De inzet van wijkcoaches op IKC-scholen en de inzet van praktijkondersteuners bij 90% van de huisartsenpraktijken zijn daarvan de belangrijkste voorbeelden.

Bij drie sportverenigingen worden activiteiten voor kinderen georganiseerd (Kracht van Verenigingen), waardoor voor een deel van de jongeren geen geïndiceerde ondersteuning (meer) nodig is. De OJA op vijf scholen en met twee zorgaanbieders komt in een volgende fase, opnieuw zien we dat de kinderen, ouders en de scholen zeer tevreden zijn met de aanpak dat kinderen aansluitend op school de ondersteuning krijgen die nodig is. De effecten op de schoolcarrière worden pas op langere termijn beschikbaar. De Regiovisie Jeugdhulp is door veertien gemeenteraden vastgesteld. Via het Regionaal strategisch inkoopdocument zijn de kaders voor de inkoop vastgesteld. En er wordt regionaal gewerkt aan een aanpak van de wachttijden en is een regionaal expertiseteam ingesteld. Het aantal inwoners dat een beroep doet op de jeugdwet stijgt opnieuw: 4.623 jeugdigen hebben in 2022 een vorm van jeugdhulp ontvangen. We zien dat kinderen, jeugdigen en ouders langer moeten wachten op hulp door die volumestijging, personele tekorten en werkdruk. De volumetoename en de hogere uitgaven zijn deels te verklaren door het woonplaatsbeginsel, waardoor Enschede jeugdigen die buiten Enschede in een voorziening zijn geplaatst vanaf 2022 ten laste van Enschede komen (dit verklaart 3,5% van de 4,3% stijging ten opzichte van 2021).

Daarnaast zien we een stijging van de inzet op duurdere zorgproducten en het langer duren van de ingezette trajecten. Daartegenover zien we dat er minder vaak binnen zes maanden weer een jeugdwetvoorziening moet worden ingezet. Werk & inkomen Opstartend na de corona-periode werden we al snel geconfronteerd met de bijzondere ontwikkeling van de (energie)prijzen en de landelijke reacties daarop. We hebben daardoor veel extra inzet moeten plegen voor het toekennen van de 13.500 energietoeslagen en de circa 400 leefgeldregelingen voor Oekraïners. De financiën voor de leefgeldregeling voor Oekraïners zijn verantwoord onder het programma Financiën en organisatie. Dit bedraagt in totaal 1,1 miljoen euro. Tegelijk zijn we in staat geweest de ‘gewone’ dienstverlening uit te voeren, zoals het beheren van de circa 5.700 uitkeringen en het behandelen van ruim 1.500 aanvragen voor een uitkering en circa 8.000 aanvragen Bijzondere Bijstand. Dit is inclusief de

blz. 68 (van 318)

daarvoor gestelde gemiddelde doorlooptijden, die 50% strakker zijn dan de wettelijke termijnen en het begeleiden van 700 statushouders bij de inburgering. Ook hebben we de al bestaande extra dienstverlening zoals Vroeg erop af, het begeleiden van de gedupeerden van de Toeslagenaffaire, de implementatie van de beslagvrije voet en het nieuwe kwijtscheldingsbeleid gewoon weten uit te voeren. Daarnaast hebben we de ketenaanpak geïmplementeerd, waardoor sinds 1 september 2022 medewerkers uit verschillende afdelingen samenwerken aan caseloads bestaande uit groepen klanten. Hierdoor zijn er kortere lijnen en betere afstemming van de verschillende soorten dienstverlening. Sociale werkvoorziening (SW) Detacheringen Het inzetten van de circa 500 SW-medewerkers (465 fte) bij inleners is in 2022 goed verlopen. Waren er begin van het jaar nog zo’n twintig plaatsbare medewerkers die geen detachering hadden, nu is dat teruggelopen tot circa vijf. Hierdoor (en door het relatief beperkte ziekteverzuim van nog geen 15% bij zowel Deta als Deta+ bij een doelstelling van respectievelijk 16,4% en 16,0%) is er een meer dan begrote omzet gedraaid bij detacheringen. Daar waar vacatures niet met SW-ers ingevuld kunnen worden, zetten we andere inwoners met een beperkte loonwaarde in. Dit is de kracht van de combinatie van detacheringen en de werkgeversdienstverlening.

Beschut / DCW In 2022 hebben we het 50-jarig jubileum van de DCW gevierd, onder andere door het houden van een open dag met maar liefst 800 bezoekers. De omzet voor de DCW is ultimo 2022 11% boven plan uitgekomen. Een knappe prestatie omdat de markt onrustig en daardoor onbetrouwbaar was in de aanlevering van orders. Dit werd onder andere veroorzaakt door grondstoftekorten maar ook de oorlog in de Oekraïne. Het was daardoor soms hollen of stilstaan op de werkvloer. De instroom van nieuwe beschut-medewerkers, zowel binnen als buiten de DCW is goed op gang gebleven en het aantal medewerkers is doorgegroeid naar 101. Ook de instroom van Zroute-kandidaten vanuit inburgering kwam op gang. Tevens zijn in 2022 alle nieuw beschutmedewerkers in dienst gekomen bij de gemeente Enschede, een mijlpaal die mogelijk werd door de landelijke CAO ‘Aan de slag’ voor deze doelgroep. Alle medewerkers binnen de DCW hebben nu de gemeente Enschede als werkgever. Tijdens het inwerkprogramma hebben veel nieuwe raadsleden meegedaan aan de rondleiding binnen DCW. Bij de kwekerij hebben we de koers ingezet naar een ander werkconcept. De samenwerking met Heutinck wordt afgebouwd en er zijn nieuwe werkzaamheden zoals een samenwerking met Intratuin en het kweken van oesterzwammen gestart. Om te komen tot een nieuw masterplan in 2023 hebben we samen met partners een startnotitie opgesteld.

Wmo Het aantal inwoners dat een beroep doet op een voorziening vanuit de Wmo blijft stijgen. Het gaat om 16.706 inwoners en de uitgaven stijgen met 6%. Het aantal inwoners dat ondersteuning huishouden ontvangt, is 6.644. We zien een snellere stijging (4%) dan we op basis van de vergrijzing zouden verwachten, veroorzaakt doordat minder inwoners terechtkunnen in een verzorging- of verpleegtehuis en door het abonnementstarief. We zien een toename van de wachtlijst bij zorgaanbieders, wat betekent dat inwoners wel een indicatie hebben, maar langer moeten wachten voordat de hulp start. Voor woningaanpassing geldt dat de doorstroom op de woningmarkt stagneert, waardoor meer ouderen langer blijven wonen in woningen waarbij dan een beroep wordt gedaan op een woningaanpassing. De gemeente is samen met de woningbouwcorporaties en de verpleeg- en verzorgingstehuizen

blz. 69 (van 318)

(VVT) een traject gestart om te komen tot een gezamenlijke strategie en agenda om hierop te anticiperen met bouw, verbouw en aanpalend beleid zoals welzijn. Wijkteams Het aantal inwoners dat zich wendt tot de wijkteams stijgt. Deze stijging betreft in volume vooral oudere inwoners die een Wmo-voorziening nodig hebben. Daar zien we een toegenomen complexiteit van oudere inwoners met meervoudige vragen en minder oplossingsmogelijkheden. We zien mogelijkheden om meer eenvoudige vragen sneller af te kunnen handelen, waarbij de wachttijd van de inwoners kan worden verkort. Dan wordt er meer geleund en vertrouwd op de professionals en zorgaanbieders. We zien dat het aantal inwoners dat begeleiding krijgt vanuit de wijkteams toeneemt. Het gaat niet zozeer om veel meer nieuwe instroom, maar juist om meer en langere begeleiding. De gevraagde ondersteuning neemt toe in complexiteit, omdat er sprake is van meer veiligheidsvraagstukken. We hebben de bezetting van de Wijkteams op peil. De toename van volume, de ervaren toegenomen complexiteit en een hoog ziekteverzuim maakt dat de focus van het werk ligt op het behandelen van vragen van de inwoners. Hierdoor is er minder tijd voor preventie, vroegsignalering en innovatie. Het vraagt nader onderzoek welke inzet nodig is. Het onderzoek naar de Wijkteams kan hiervoor handvatten geven.

Sociaal domein-breed Op het gebied van asiel & integratie was het een roerig jaar. Naast de noodopvang voor asielzoekers kwam daar de noodopvang van Oekraïense vluchtelingen bij. Met vereende krachten is het gelukt om drie locaties te realiseren: Vliegveldweg, de Noordmolen en Tesinkweide. Daarnaast is ook de versnelde en grotere (wettelijke) taakstelling voor het huisvesten van statushouders ingevuld. En als één van de eersten is in Nederland de onderwijsroute inburgering gestart. De financiën, gemoeid met de opvang van Oekraïners, zijn onder het programma Financiën en organisatie opgenomen. Enschede is in 2022 een koploperregio geworden in het kader van de huisvesting van aandachtsgroepen. Dat betekent dat we –vooruitlopend op nieuwe wetgeving– een regionale pilot doen in samenwerking met omringende gemeenten en de provincie Overijssel. Dit sluit goed aan op onze ambitie op dit gebied. In 2022 is gestart met het permanent openstellen van de winternachtopvang in de periode van 1 oktober tot 1 mei van het jaar erop. De 2-gradenregeling is hiermee losgelaten. In het kader van de Sociale basis zijn de gebiedsteams gevormd en is de nieuwe opdracht Wijkwelzijn opgesteld, die in 2023 verder wordt uitgezet. Voor het opstellen van het ambitiedocument “Gezond, gelukkig en vitaal” (preventienota) is een uitgebreid participatietraject doorlopen.

Tot slot is de aanpak Kansengelijkheid in de steigers gezet, met goede sessies met stakeholders en raadsleden. De Woon-Zorgvisie voor ouderen, de LEA 2023-2026 en de regiovisies Aanpak Huiselijk geweld & Kindermishandeling en Aanpak Mensenhandel zijn in concept gereed en begin 2023 besproken in de Raad. Financiën Het sociale domein heeft in 2022 een positief resultaat gehaald van 6,9 miljoen euro. Vanwege de stelpost onderuitputting van 3,5 miljoen euro, waarop niet wordt gestuurd, wordt het resultaat 3,4 miljoen euro positief. Derhalve wordt de stelpost ingevuld. Er zijn grote voordelen op de producten Algemene Maatschappelijke voorzieningen, Arbeidsmarktparticipatie, Ondersteuning centrumtaken (Wmo), Ondersteuning wijkteams en

blz. 70 (van 318)

Sociale werkvoorziening & Nieuw beschut. Er zijn echter ook forse nadelen bij de Algemene bijstand Levensonderhoud en Jeugdzorg. De voordelen zijn vooral incidenteel van aard. Een deel van het nadeel bij de Jeugdzorg lijkt structureel. Voor de BUIG zijn we sterk afhankelijk van de verdeling van de rijksbudgetten, de ervaring leert dat deze fluctueren. Tot slot In de volgende paragraaf komt naar voren dat we verreweg de meeste acties uit de begroting 2022 hebben uitgevoerd, waarmee we een belangrijke bijdrage leveren aan de realisatie van de doelstellingen in het sociale domein. Tegelijkertijd vergde dit een grote inzet van de medewerkers, wat bij sommige organisatieonderdelen leidde tot een hoge werkdruk.

Wat hebben we er voor gedaan?

1. Jeugd groeit veilig op en ontwikkelt talenten Iedere jeugdige groeit gezond en veilig op, kan zijn/haar talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. Hij/zij groeit op in een gezin; speelt en neemt deel aan sport en cultuur; gaat naar school en behaalt diploma’s en een startkwalificatie en krijgt passende ondersteuning waar nodig. Zo krijgt hij/zij de kans een (sociaaleconomisch) zelfredzame, sociaal vaardige en gezonde inwoner te worden die zoveel als mogelijk zelfstandig kan wonen en leven en een goed perspectief heeft op de arbeidsmarkt.

1.01 De jeugd is gezond en actief Jeugdigen die gezond leven (eet- en beweeggedrag) zijn minder vaak ziek, kunnen zich beter concentreren en zitten lekkerder in hun vel. Via de jeugdgezondheidszorg (met de focus op preventie, vroegsignalering en lichte ondersteuning) en sport willen we een gezonde leefstijl bij de jeugd bevorderen.

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Een foutmarge is bij deze indicator niet van toepassing.

Toelichting De beweegnorm staat voor de Nederlandse Norm Gezond Bewegen / Beweegrichtlijnen voor jeugd (4-17 jaar). Oftewel minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning. Langer, vaker en/of intensiever

blz. 71 (van 318)

bewegen. Bewegen is goed voor de gezondheid. Bij kinderen verlaagt bewegen eveneens het risico op depressieve symptomen, verbetert het de insulinegevoeligheid en botkwaliteit en verlaagt het bij kinderen met overgewicht en obesitas de BMI en vetmassa. Verder verbetert bewegen de fitheid en spierkracht. De daling tussen 2019 en 2021 is of het voortzetten van de dalende trend 2015-2019 of het gevolg van de coronabeperkingen. Bron: Gezondheidsmonitor Jeugd.

Toelichting De Body Mass Index (BMI) is een index voor het gewicht in verhouding tot lichaamslengte. Bij een waarde < 18,5 is sprake van ondergewicht, waarde 18,5-25: normaal gewicht, waarde >25: overgewicht en waarde >30: ernstig overgewicht (obesitas). De indicator geeft het percentage jeugd (0-17 jaar) met overgewicht en obesitas aan. Door corona kon de meting in 2022 net als de voorgaande twee jaar niet op de correcte wijze worden uitgevoerd. Bron: Twentse gezondheidverkenning (GGD Twente) Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 3

01. We versterken de jeugdgezondheidszorg 02. We benutten de maatschappelijke waarde van de speeltuinen. 03. We gaan de JOGG-methodiek uitrollen onder de Enschedese jeugd. Bijdrage verbonden partij: Openbaar Lichaam Gezondheid

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

1.02 De jeugd groeit thuis op en doet dat in een veilige thuissituatie Jeugd heeft een goede opvoeding en een stabiele en veilige omgeving nodig om zich goed te kunnen ontwikkelen. Het liefst door en bij de ouder(s).

blz. 72 (van 318)

Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting De kinderrechter kan jeugdigen onder toezicht stellen wanneer zij opgroeien in een situatie waarin hun welzijn of gezondheid bedreigd wordt. Het gezin krijgt te maken met een gezinsvoogd en krijgt hulp aangeboden. Ouders blijven zo veel mogelijk zelf verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen. De hulp is vooral gericht op het vergroten van de mogelijkheden van ouders om deze verantwoordelijkheid te dragen. De hulp kan ook gericht zijn op het vergroten van de zelfstandigheid van een jeugdige. De indicator betreft jeugdigen van 0 t/m 17 jaar. Het percentage jeugdigen met een ondertoezichtstelling (ots) is wederom gedaald. Dit is de gewenste ontwikkeling en is onder andere het resultaat van het gevoerde beleid zoals het werken met jeugdbeschermingstafels. Echter, er zijn in 2022 knelpunten in de keten geweest (o.a. het minder in onderzoek nemen van zaken door de Raad voor de Kinderbescherming), waardoor de aantallen daalden. Deze knelpunten worden aangepakt waardoor er weer enige stijging van de ots’en kan volgen. Het realiseren van het Toekomstscenario kind-en jeugdbescherming in Twente, een samenwerking van alle partijen in de jeugdbeschermingsketen, moet bijdragen aan het duurzaam veilig opgroeien van kinderen. Bron: Kennispunt Twente en Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

Toelichting Pleegzorg is zorg voor jeugdigen die door omstandigheden niet thuis kunnen wonen. Het is een vorm van hulp waarbij een jeugdige tijdelijk in een ander gezin gaat wonen. Zeven dagen per week of af en toe een

blz. 73 (van 318)

weekend of vakantie. Sinds 2018 hebben gemeenten ook de plicht om pleegzorg aan te bieden na de leeftijd van 18 (tot 21) jaar. Deze groep maakt geen onderdeel uit van de indicator om een vergelijkbare trendlijn van 2016 t/m 2022 mogelijk te maken. Het percentage jeugd met pleegzorg is in 2022 gestegen. Dit wordt veroorzaakt door de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel. Er heeft vanuit andere gemeenten een “administratieve” overdracht plaats gevonden van pleegkinderen waar Enschede verantwoordelijk voor is. Zonder dit effect heeft er geen toename plaatsgevonden. Eerder is aangegeven dat het gewenst is om deze indicator samen met het aantal plaatsingen in een gezinshuis te bezien. Daarmee is beter te volgen of het gewenste beleid, om kinderen die niet thuis kunnen opgroeien op te vangen in een “zo thuis mogelijke” setting, optreedt. Vanaf 2023 wordt gewerkt met de indicator 'Percentage jeugd met opvang in pleegzorg of een gezinshuis t.o.v. totaal verblijf Jeugdhulp'. Bron: Kennispunt Twente en Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

Toelichting Kindermishandeling is elke vorm van mishandeling die voor een kind bedreigend of gewelddadig is. Dus niet alleen lichamelijk geweld, maar ook bijvoorbeeld emotionele mishandeling of verwaarlozing vallen eronder. Veilig Thuis Twente (VTT) is het advies- & meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling in Twente. VTT is verantwoordelijk voor het herstel van de directe veiligheid van betrokkenen en voor het doorgeleiden naar adequate hulp. De indicator betreft jeugd van 0 t/m 17 jaar. In 2022 zien we een lichte toename van het aantal zaken kindermishandeling, ten opzichte van 2021. Dit past bij het landelijke beeld dat in 2022 een toename van adviezen kindermishandeling laat zien maar tevens een afname van daadwerkelijke meldingen. Het landelijke aantal meldingen huiselijk geweld is licht gestegen in 2022, een oorzaak is o.a. te vinden in een toename van hermeldingen. Echter zijn de verschillen per Veilig Thuis groot (bron CBS). In Twente lijkt het totaal aantal meldingen Huiselijk geweld zich t.o.v. 2021 wat te stabiliseren. Bron: registratiesysteem Veilig Thuis Twente. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 4

01. We voeren de inhoudelijke investeringsagenda jeugdhulp uit om het stelsel duurzaam te maken. 02. We voeren de landelijke Hervormingsagenda Jeugd uit, in relatie met de Regiovisie jeugdhulp. De gemeentelijke onderdelen van de actie zijn uitgevoerd. De landelijke Hervormingsagenda is echter

blz. 74 (van 318)

nog niet gereed. 03. We zetten in op het voorkomen en aanpakken van huiselijk geweld & kindermishandeling, mensenhandel en prostitutie. De concepten voor de Regiovisies 'Aanpak huiselijk geweld & kindermishandeling' en 'Aanpak Mensenhandel' zijn klaar. De regiovisies zijn eind 2022 ter besluitvorming aangeboden aan de colleges van de 14 Twentse gemeenten. De vaststelling zal plaatsvinden in het eerste kwartaal 2023. Het onderwerp ‘aanbod selectieve preventie huiselijk geweld’ heeft aandacht gehad, maar het is niet gelukt de trainingen voor kinderen in stressvolle thuissituaties regiobreed te ontwikkelen. De preventieve trainingen waren oorspronkelijk bedoeld voor kinderen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld en kindermishandeling. De wens was dit aanbod te verbreden naar kinderen in stressvolle thuissituaties (zoals complexe echtscheiding of ouders met een verslaving of psychische problemen) en Twentebreed. Onlangs is met de partners de keuze gemaakt voorlopig deze trainingen in een beperkt aantal gemeenten aan te bieden en wellicht in een later stadium te verbreden tot heel Twente. De inventarisatie van “schadelijke traditionele praktijken’ is niet gedaan, doordat prioriteit is gegeven aan beide regiovisies. Dit onderwerp wordt in 2023 opgepakt. 04. We doen mee aan het landelijk actieprogramma 'Kansrijke start'.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

1.03 Kinderen hebben geen taalachterstand Een goede taalontwikkeling is essentieel voor een kansrijke toekomst van kinderen. We willen alle kinderen hierin gelijke kansen bieden. Het grootste effect bereiken we door vooral vroegtijdig, bij kinderen op jonge leeftijd, te investeren. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Jaarlijks worden in het primair onderwijs mediotoetsen van het CITO LOVS (waaronder Begrijpend Lezen) afgenomen, waardoor we inzicht verkrijgen in de stedelijke taal- en rekenprestaties van basisschoolleerlingen. Bij deze indicator zoomen we in op de leerlingen in groep 7. Het vaststellen van de vaardigheidsscores berust op percentielen: vijf gelijke groepen van elk 20%. Als de score van categorie 5 lager is dan 20% is dat een indicatie dat de score in Enschede gelijk of beter is dan het landelijk gemiddelde. In 2022 kon wederom het jaarlijkse onderzoek niet worden uitgevoerd doordat in verband met de coronacrisis de Cito-toets niet is afgenomen.

blz. 75 (van 318)

Bron: Rapport Oberon “Enschedese Taal- en Rekenprestaties”. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 4

01. We investeren met schoolbesturen in het wegwerken van onderwijsvertragingen. 02. We investeren in het versterken van het leesplezier bij kinderen. 03. We investeren in zomerscholen. 04. We geven uitvoering aan het Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

1.04 De jeugd heeft zo min mogelijk tweedelijns jeugdhulp nodig Primair wordt ingezet op het oplossen van problemen op eigen kracht en/of binnen hun eigen sociale omgeving (het gezin, de buurt, de vereniging, kinderopvang en school). We zetten daarbij in op preventie en op collectieve, algemene voorzieningen dichtbij huis of school. Alleen waar het echt niet anders kan, wordt tweedelijns jeugdhulp ingezet.

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting Tweedelijns Jeugdhulp is hulp voor jeugd van 0 t/m 17 jaar van een (specialistische) hulpverlener waarvoor je een verwijzing nodig hebt. Naast de gemeente kan ook de huisarts, jeugdarts, medisch specialist of een gecertificeerde instelling een verwijzing afgeven. We zien dat het percentage jeugdigen met Jeugdhulp verder is toegenomen. Dit wordt enerzijds verklaard door het woonplaatsbeginsel (57% van de toename) en anderzijds is de toename een landelijk verschijnsel; de zogenaamde corona – boeggolf. Door een verslechtering van de mentale gezondheid en door uitgestelde signalering is een toename van zorg opgetreden. Bij nadere analyse zien we daarnaast dat de uitstroom achterblijft doordat de problematiek bij jeugdigen/gezinnen die in zorg zijn complexer is geworden. Daarnaast zien we in de keten bij andere partners in de zorg en GGZ wachttijden ontstaan als gevolg van

blz. 76 (van 318)

arbeidsmarktkrapte. De wachttijden bij de wijkteams zijn voor Jeugdhulp nog beperkt, we zien wel dat de wijkteams meer en langer en aangepaste ondersteuning moeten bieden in verband met de wachttijden bij anderen. Op de wachttijden in de keten is een regionale aanpak gestart. Bron: Kennispunt Twente en Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

Toelichting Eerstelijns Jeugdhulp is Jeugdhulp (0-17 jaar) waarvan iedereen zonder verwijzing gebruik kan maken. De indicator richt zich op de hulp die een wijkcoach geeft. Naast preventie en ondersteuning biedt de wijkcoach ook lichte hulp naast of in plaats van gespecialiseerde tweedelijns- Jeugdhulp. In de gemeentebegroting 2022-2025 is al gemeld dat vanaf 2021 de hulp die door een wijkcoach wordt gegeven niet meer wordt geregistreerd. Eerdere inspanningen om hier invulling aan te geven hebben niet het juiste effect gehad. De definiëring en wijze van registreren is te complex gebleken en vroegen daardoor een administratieve inspanning die niet in verhouding stond tot het doel van registratie. Als gevolg komt deze indicator ook niet terug in de nieuwe doelenboom voor de periode 2023-2026. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 4

01. We zetten in op het doorontwikkelen van de toegang tot en de samenwerking met de specialistische jeugdhulp. 02. We voeren de pilot Onderwijs-Jeugdhulp-Arrangement (OJA) uit om te komen tot een toekomstbestendige aanpak. 03. We voeren het beleidskader 'Kwaliteit en toezicht jeugdhulp en Wmo' uit. 04. We zetten verder in op de kracht van verenigingen. De locaties zijn succesvol. Het verdere uitrollen is op onderdelen nog niet gelukt. Het kost tijd om verenigingen op een professioneel niveau te krijgen met name ten aanzien van een goede verantwoording van de subsidie. De evaluatie en voorstel voor vervolg wordt in februari 2023 aan de raad voorgelegd.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

blz. 77 (van 318)

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

1.05 Kinderen groeien niet op in armoede Alle jeugd moet kunnen meedoen, ook jeugdigen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen. Sport, schoolreisjes, muziek – het hoort bij de vorming en opvoeding van iedere jeugdige. Nu investeren in het kunnen meedoen van jeugd voorkomt problemen op latere leeftijd. Met de inzet van het Kindpakket bevorderen we de participatie van jeugdigen. Het Kindpakket maakt onderdeel uit van het brede palet aan inkomensondersteunende voorzieningen van de gemeente Enschede.

Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting De Stichting Leergeld Enschede zet zich -naast andere partijen- in om te voorkomen dat kinderen die in armoede leven in een sociaal isolement terechtkomen. Voorbeelden van ondersteuning zijn het betalen van de kosten van schoolreisjes, ouderbijdragen, lidmaatschap van sportclubs, zwemlessen, dansles en kleding voor sport en fietsen. Vanuit het Kindpakket ontvangt zij hiervoor gemeentelijke subsidie. Deze indicator geeft het percentage kinderen in de leeftijd 4 t/m 18 jaar weer, waarvan de ouders een inkomen hebben van maximaal 120% van de bijstandsnorm (circa 4.450 kinderen) en een aanvraag door Stichting Leergeld is gehonoreerd. De aantallen zijn inclusief de gehonoreerde aanvragen op basis van het Jeugdcultuurfonds en het Jeugdsportfonds. De Stichting Leergeld heeft 3.369 ‘unieke’ kinderen bereikt in 2022. Na een terugloop van het bereik in de Corona jaren 2020 en 2021, is de stijgende lijn weer helemaal terug. Zowel de Stichting Leergeld als ook de gemeente Enschede zetten fors in op bereiksgroei. Samen doen we dat o.a. op het gebied van communicatie en in de samenwerking met andere organisaties. Leergeld heeft daarnaast ook organisatorische aanpassingen gedaan die leiden tot een bereikstijging. Bron: Stichting Leergeld. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 1

01. We voeren de nota Rondkomen met je inkomen, onderdeel kindpakket verder uit.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

blz. 78 (van 318)

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

1.06 De jeugd heeft een passende opleiding (bij de potentie van de jeugdige) Het is belangrijk dat jongeren een goede keuze weten te maken als het gaat om een opleiding. Niet alleen moet een opleiding aansluiten bij hun talenten, maar er moet uiteindelijk ook een passende baan mee te vinden zijn. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting In groep 8 van het basisonderwijs krijgen de leerlingen een advies voor de vervolgopleiding op het voortgezet onderwijs (VO: vwo, havo, vmbo, praktijkonderwijs). Jaarlijks (per schooljaar) wordt door onderzoeksbureau Babeliowski in opdracht van de gemeente Enschede nagegaan in hoeverre deze leerlingen in klas 3 van het VO het schooltype volgen dat ze is geadviseerd in groep 8. Per schooladvies is aangegeven naar welk schooltype leerlingen in klas 3 zijn doorgestroomd. Er zijn dan drie mogelijkheden: - de leerling zit in het schooltype dat hem/haar is geadviseerd: doorstroom - de leerling zit in een hoger schooltype dan geadviseerd: opstroom - de leerling zit in een lager schooltype dan hem/haar is geadviseerd: afstroom. De indicator geeft de doorstroom weer. Bij de bepaling van de streefwaarden in 2018 was de trend van de periode 2015-2017 leidend en die lag toen onder het landelijk gemiddelde. Streven was om toe te groeien naar het landelijk gemiddelde. Dat is gelukt. De daling in 2022 ten opzichte van 2021 is een corrigerende beweging op het kansrijk bevorderen in 2021. Voor een deel van de leerlingen bleek het schooljaar erop het voordeel van de twijfel toch te hoog gegrepen en stroomden zij af. Ten opzichte van de jaren voor corona wordt met de score van 2022 de lijn voortgezet.

Bron: Bron: Rapport Babeliowsky, tabel 'Door-, af- en opstroom voor Enschede en Nederland'. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 2

01. We geven uitvoering aan de nota 'Strategie Kansengelijkheid'. 02. We voeren de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) uit.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

blz. 79 (van 318)

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

1.07 De jeugd heeft een startkwalificatie Het hebben van een startkwalificatie is belangrijk voor een goede start in het arbeidzame leven. Jeugd zonder diploma loopt een verhoogd risico op maatschappelijke uitval. Een startkwalificatie is het minimale onderwijsniveau dat nodig is om serieus kans te maken op duurzaam geschoold werk. Het gaat dan om een of MBO-(niveau 2, 3 of 4), Havo- of VWO-diploma. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting In deze grafiek wordt het aandeel Enschedese beroepsbevolking met MBO en HBO/WO opleiding getoond. Hoe hoger de opleidingsgraad, hoe groter de kans dat iemand aan de slag is (participatiegraad). Over de periode 2016-2022 schommelt het percentage tussen 75 en 78%, met een uitschieter in 2021. In 2022 is de score lager dan in de periode 2018-2020. We zien dat na corona er een versnelde uitstroom is doordat er door de krapte op de arbeidsmarkt veel vraag is naar MBO-ers (niveau 1) en jongeren uitvallen door mentale problemen ten gevolge van corona. In 2022 heeft het CBS de rekenmethode voor deze indicator aangepast, waardoor de realisatiewaarden hoger kwamen te liggen in de periode 2015-2017. Aangezien de streefwaarden zijn gebaseerd op oude rekenmethode, gaat de vergelijking met de streefwaarden nu mank. Bron: CBS - MBO 2 en hoger biedt een zogenaamde 'startkwalificatie' voor de arbeidsmarkt. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 1

01. We geven uitvoering aan het regionaal programma De Twentse Belofte 2020-2024.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

2. Inwoners wonen langer zelfstandig Zelfredzaamheid betekent dat je zelf bepaalt hoe je je leven wilt inrichten: hoe je wilt wonen, leren, werken, recreëren, je kinderen wilt opvoeden of je van a naar b wilt verplaatsen. Het is goed als mensen daar de ruimte voor krijgen en daar in eerste instantie ook zelf verantwoordelijk voor zijn. Als mensen daar alleen of met hulp van buren, vrienden en familie niet in slagen, kan de overheid ondersteunen. Het liefst op zo’n manier dat mensen ook dan zelf hun hulp kunnen organiseren en zeggenschap behouden. De ambitie is te investeren in tijdige, lichte ondersteuning en preventie, om daarmee onnodig zware zorg te kunnen

blz. 80 (van 318)

voorkomen. Normaliseren in plaats van medicaliseren en ondersteuning dichtbij de leefwereld van de inwoner.

2.01 De inwoners zijn gezond en actief Mensen die voldoende bewegen en gezond eten voelen zich prettiger, zijn in staat zich aan te passen aan en zelf de regie te voeren over de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. We willen dat zoveel mogelijk Enschedeërs een gezonde leefstijl hebben en zetten in op het preventief bevorderen van de gezondheid en meer (sportief) bewegen. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting De beweegnorm staat voor de Nederlandse Norm Gezond Bewegen / Beweegrichtlijnen voor volwassenen (19 jaar en ouder). Oftewel minstens 150 minuten per week aan matig intensieve inspanning, zoals wandelen en fietsen, verspreid over diverse dagen. Langer, vaker en/of intensiever bewegen. Bewegen is goed voor de gezondheid. Bij volwassenen en ouderen verlaagt bewegen het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en depressieve symptomen. Verder hangt veel bewegen samen met een lager risico op borst- en darmkanker en vroegtijdig overlijden. Bij ouderen verlaagt bewegen het risico op botbreuken en verbetert het de spierkracht en de loopsnelheid. Ook hangt veel bewegen bij deze groep samen met een lager risico op lichamelijke beperkingen, cognitieve achteruitgang en dementie. De indicator wordt vierjaarlijks gemeten. In 2022 is in het kader van corona een extra meting gedaan. Het resultaat daarvan komt in de loop van 2023 beschikbaar. Uit landelijk onderzoek komt naar voren dat mensen met een HBO- en WO-opleiding meer zijn gaan bewegen en mensen met een andere opleiding minder zijn gaan bewegen, waarmee de verschillen zijn vergroot (Mulier Instituut, monitor sport en corona). Bron: Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen

blz. 81 (van 318)

Toelichting De Body Mass Index (BMI) is een index voor het gewicht in verhouding tot lichaamslengte. Bij een waarde < 18,5 is sprake van ondergewicht, bij waarde 18,5-25: normaal gewicht, bij waarde >25: overgewicht en bij waarde >30: ernstig overgewicht (obesitas). Deze indicator geeft het percentage inwoners met overgewicht en obesitas aan. Streven is minimaal het landelijk gemiddelde. Het resultaat van de meting in 2022 komt in de loop van 2023 beschikbaar. Bron: Stadspanel Enschede / Twentse gezondheidverkenning (GGD Twente)

Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 5

01. We versterken de publieke gezondheid 02. We stellen een integraal ambitiedocument 'Gezond, gelukkig en vitaal' op. De geplande oplevering in 2022 wordt niet gehaald. Er is vertraging opgelopen vanwege een gedegen participatieproces dat we met in- en externe partners doorlopen. De planning is nu dat het gereed is in 2023. 03. We actualiseren de subsidieverordening 'Brede impuls combinatiefuncties'. De actualisatie hangt samen met het Ambitiedocument 'Gezond gelukkig en vitaal Enschede' en de Cultuurnota. Beiden zijn nog in ontwikkeling. Daarnaast loopt de landelijke regeling op 31-12-2022 af. Er is al wel bekend dat er een vervolg komt, maar de inhoud hiervan is nog niet bekend. 04. We voeren de clusteringsopgave sportparken uit. De clustering van sportparken heeft vertraging opgelopen. In het traject van de afgelopen twee jaar heeft de gemeente zoveel mogelijk de standpunten en belangen van de verenigingen proberen mee te nemen in het proces. Door tegenstrijdige standpunten van verenigingen is het onhaalbaar gebleken om consensus te krijgen over de invulling van de totale clustering. Hierdoor is de MFSA Zuid opgeschort. Het project Diekman-Oost verloopt voor een groot deel volgens planning. De buitenruimte en sportvelden zijn al gereed. Het haalbaarheidsonderzoek in Glanerbrug verloopt volgens planning. 05. We werken de plannen voor de Topsportcampus Diekman verder uit.

Bijdrage verbonden partij: Sportaal

blz. 82 (van 318)

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

2.02 De inwoners hebben een sterk persoonlijk netwerk Het hebben van een sociaal netwerk is belangrijk voor inwoners die ouder worden en/of die zorg nodig hebben om zelfstandig te kunnen blijven wonen. Daarbij gaat het om familie, vrienden, kennissen, buren, collega’s, maar ook om sociale contacten bij de club, de kerk enzovoort. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Sociale steun staat voor de mate waarin mensen kunnen terugvallen op vanzelfsprekende verbanden, zoals familierelaties, vrienden/kennissen en relaties in de buurt. Streven is minimaal het landelijk gemiddelde. De ervaren steun van familie en vrienden schommelde tussen 2017 en 2021 , maar we zien in 2022 een stabilisering. De ervaren steun van buren is na een daling tussen 2017 en 2020 in 2021 weer terug op het oude niveau van 2017 en dat is in 2022 zo gebleven. Ten opzichte van andere gemeenten in het sterkstedelijk gebied scoren we bij familie en vrienden hetzelfde, maar bij buren lager. Bron: Stadspanel Enschede, Waarstaatjegemeente.nl (landelijk) Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 3

01. We implementeren de vernieuwde Wijkwijzers. 02. We ontwikkelen de sociale basis in wijken en buurten verder door. 03. Samen met partners blijven we inzetten op het tegengaan van eenzaamheid.

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

2.03 De inwoners hebben zo min mogelijk tweedelijns zorg nodig Primair wordt ingezet op het oplossen van problemen van een inwoner op eigen kracht en/of binnen de eigen sociale omgeving (het gezin, de buurt, het werk, de vereniging). We zetten daarbij in op preventie en op

blz. 83 (van 318)

collectieve, algemene voorzieningen dichtbij huis. Alleen waar het echt niet anders kan, wordt tweedelijns hulp ingezet. Indicatoren Aantal indicatoren: 3

Toelichting Een Wmo-maatwerkvoorziening is ondersteuning afgestemd op de individuele situatie. Voorbeelden daarvan zijn ondersteuning in het huishouden, individuele of groepsbegeleiding (dagbesteding), vervoersdiensten, hulpmiddelen en woningaanpassing. Deze voorziening is alleen toegankelijk na indicatie van de gemeente, beoordeeld en afgegeven door het Wijkteam. In de indicator zijn beschermd wonen en maatschappelijke opvang niet meegenomen, aangezien dit taken van de centrum gemeente zijn. We zien dat het percentage de afgelopen jaren stabiel is gebleven. De ingezette ontwikkeling van meer collectieve en algemene voorzieningen wordt verder voortgezet voor die groepen waarvoor dit een passend alternatief is. Dat gaat met name om activiteiten gericht op begeleiding en dagbesteding. Hierdoor kan het percentage van inwoners wat een beroep doet op de Wmo de komende jaren dalen. Tegelijkertijd hebben we ook nog steeds te maken met de dubbele vergrijzing (meer mensen zijn ouder en mensen leven langer), waardoor het percentage kan gaan stijgen. Per saldo kunnen deze ontwikkelingen elkaar opheffen. Bron: Kennispunt Twente en Gidso Regie (registratiesysteem Wijkteams).

Toelichting De Wet langdurige zorg (Wlz) regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening die behoefte hebben aan permanent toezicht. Vanuit

blz. 84 (van 318)

deze wet kunnen inwoners geïndiceerd worden voor zorg en ondersteuning met verblijf in een zorginstelling (intramurale zorg), waarbij thuis blijven wonen niet (langer) een optie is. Het betreft de groep inwoners van 65 jaar en ouder die op de peildatum van 1 juli in het jaar een geldige indicatie voor Wlz zorg hebben. Een deel van de stijging van het percentage inwoners met een Wlz aanspraak is te verklaren doordat de groep met een GGZ-B profiel per 2021 is overgeheveld vanuit de WMO (Beschermd Wonen) naar de Wlz. Daarnaast is de stijging te verklaren door een stijging in de groep met een VV profiel (Verpleging en Verzorging). De toenemende vergijzing speelt tevens een rol in de stijging van het percentage. Bron: CIZ Databank.

Toelichting Beschermd wonen is wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen. Beschermd wonen is bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving (zoals gedefinieerd in de Wmo). De indicator betreft het totaal aantal unieke cliënten in het gehele centrumgemeentegebied Enschede, bestaande uit: Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hengelo, Hof van Twente, Losser en Oldenzaal. Het aantal cliënten dat op 31 december 2022 een beschermd wonen indicatie hebben is 412 (inclusief wachtlijst). Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2021 (399). Op de wachtlijst voor beschermd wonen staan 63 cliënten (december 2022). In 2022 is gestart met een aanpak om de wachtlijst beschermd wonen in de centrumgemeenteregio Enschede terug te dringen. Dat moet resulteren in afspraken die in 2023 worden gemaakt met de acht gemeenten, onder andere over het uitbreiden van plekken. Bron: VIS2 registratiesysteem Beschermd wonen. Acties 2022

TR22 JR22 Aantal acties: 8

01. We voeren het plan van aanpak van de transformatie Ondersteuning Huishouden uit. 02. We onderzoeken de mogelijkheden van 'Meer wonen, minder zorg'. We hebben hele goede stappen gezet. Maar het ontwikkelen en transformeren van wat grotere locaties is complexer (onder andere investeringen, exploitatie, vergunningen). Twee van de vier locaties worden ingezet voor jongeren. Twee zijn naar verwachting begin 2023 gereed (waarvan er één wordt ingezet voor herhuisvesting KamerRaad). 03. We voeren de brede integrale aanpak 'Tegengaan dakloosheid' uit.

blz. 85 (van 318)

04. We werken in 2022 de opdracht voor een toekomstbestendig en financieel duurzaam maatschappelijke opvang uit. 05. We starten met de nieuwe centrumgemeenteregeling beschermd wonen. Zoals in de eerste Tussenrapportage al is aangegeven, is is landelijk besloten om de invoering van het woonplaatsbeginsel uit te stellen. Dat betekent dat de decentralisatie en daarmee ook de centrumregeling niet vanaf 2023 ingaat, maar in 2024. 06. We werken verder aan het terugdringen van de wachtlijst beschermd wonen. 07. We evalueren en rollen de methodiek van de Maatwerkroute: Toekomstplan uit 08. We voeren de lokale werkagenda Menzis-gemeente Enschede 2020-2024 uit

. Legenda: = loopt achter, bijsturing heeft onvoldoende effect; verwachting; = boven verwachting; = neutrale wijziging.

= loopt achter, bijsturing mogelijk;

= conform

3. Inwoners zijn financieel zelfstandig Mensen die financieel zelfstandig zijn, hebben de ruimte om zich te kunnen ontwikkelen en te kunnen meedoen op alle leefdomeinen. De stress van het hebben van een beperkt budget en/of schulden leidt ertoe dat mensen, m.n. met een laag inkomen, minder goed in staat zijn om verstandige keuzes te maken. Daarom streven we ernaar om armoede zoveel mogelijk te voorkomen.

3.01 De huishoudens zijn niet afhankelijk van een bijstandsuitkering Het kunnen voorzien in het eigen levensonderhoud door werk is het beste medicijn tegen vele klachten. Bovendien zijn werkende ouders een belangrijk voorbeeld voor kinderen. Een plek vinden op de arbeidsmarkt is echter niet voor iedereen eenvoudig, daarom ondersteunt de gemeente bij het vinden van geschikt werk. Daarnaast zorgt de gemeente voor een uitkering (Algemene bijstand levensonderhoud) voor inwoners die niet genoeg geld hebben om in hun levensonderhoud te voorzien. Met een bijstandsuitkering kunnen zij de periode overbruggen totdat zij weer betaald werk vinden. Indicatoren Aantal indicatoren: 1