CConstaterende datenschede
Koppel je AI →
Document · PDF

ENS Gemeentebegroting 2027-2030

Raadsvergadering 9 november 2026, gemeente enschedeBij agendapunt: Gemeentebegroting 2027-203062.039 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 8

blz. 2 (van 163)

blz. 3 (van 163) Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ............................................................................................................................................... 4 1. Voorwoord .......................................................................................................................................... 5 2. Inhoudelijke hoofdlijnen ................................................................................................................... 6 2.1. Strategiewiel ..................................................................................................................................... 6 2.2. Prioriteiten 2027 ............................................................................................................................... 7 2.3. Strategische indicatoren ................................................................................................................. 10 3. Financiële hoofdlijnen ..................................................................................................................... 13 3.1. Saldo meerjarenbegroting .............................................................................................................. 13 3.2.

Investeringen .................................................................................................................................. 29 3.3. Financiële positie ............................................................................................................................ 33 3.4. Uitgangspunten financieel beleid ................................................................................................... 34 4. Beleidsbegroting: programma’s .................................................................................................... 36 4.1 Stedelijke ontwikkeling .................................................................................................................... 37 4.2. Economie & werk ............................................................................................................................ 42 4.3. Leefomgeving ................................................................................................................................. 46 4.4. Samenleven & voorzieningen ......................................................................................................... 51 4.5. Rondkomen .................................................................................................................................... 56 4.6.

Jeugdzorg ....................................................................................................................................... 58 4.7. Maatschappelijke ondersteuning .................................................................................................... 60 4.8. Openbare orde & veiligheid ............................................................................................................ 63 4.9. Dienstverlening, bestuur & organisatie ........................................................................................... 67 5. Beleidsbegroting: paragrafen ........................................................................................................ 73 5.1. Lokale heffingen ............................................................................................................................. 73 5.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................... 80 5.3. Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 87 5.4. Financiering .................................................................................................................................... 97 5.5.

Bedrijfsvoering .............................................................................................................................. 102 5.6. Verbonden partijen ....................................................................................................................... 104 5.7. Grondbeleid .................................................................................................................................. 116 5.8 Openbaarheid ................................................................................................................................ 117 5.9. Investeringen ................................................................................................................................ 119 5.10. Subsidieverstrekking .................................................................................................................. 127 5.11. Doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoeken ................................................................... 130 5.12 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 130 6. Financiële begroting ..................................................................................................................... 134 6.1.

Grondslagen ................................................................................................................................. 134 6.2. Overzicht baten en lasten ............................................................................................................. 135 6.3. Incidentele baten en lasten........................................................................................................... 140 6.4. Overzicht taakvelden .................................................................................................................... 145 6.5. Uiteenzetting financiële positie ..................................................................................................... 147 6.6. Staat van reserves ........................................................................................................................ 152 6.7. Staat van voorzieningen ............................................................................................................... 154 7. Bijlagen ........................................................................................................................................... 155 7.1. Definities en bronnen strategisch indicatoren .............................................................................. 155 7.2.

Wettelijk verplichte indicatoren ..................................................................................................... 156 7.3. Sustainable development goals.................................................................................................... 158 7.4. Afkortingenlijst .............................................................................................................................. 160 blz. 4 (van 163) Leeswijzer Voor u ligt de gemeentebegroting 2027–2030. De begroting is het opdrachtdocument van de raad aan het college en geeft aan wat raad en college komend jaar (T+1) willen bereiken, wat daarvoor wordt gedaan en wat dat mag kosten. Het document kent de volgende opbouw: 1. Voorwoord Het voorwoord bevat de hoofdboodschap van het college. Het actuele overzicht van het college en de portefeuilles is te vinden op de website van gemeente Enschede. 2. Inhoudelijke hoofdlijnen Een compacte, programma-overstijgende duiding van de rode draad in het beleid voor het komende begrotingsjaar. De voorliggende begroting wordt geplaats in het licht van de strategische koers (strategiewiel) en het coalitieakkoord en benoemt de belangrijkste thema’s, projecten en beoogde resultaten voor de stad in het komende jaar. 3.

Financiële hoofdlijnen / middelenkader Dit hoofdstuk schetst de financiële positie voor de komende jaren, met inzicht in begrotingssaldo, structurele ruimte, weerstandsratio, investeringen en financiële kengetallen. 4. Programma’s De begroting is opgebouwd uit 9 inhoudelijke programma’s. Per programma worden 3 vragen uiteengezet: Wat willen we bereiken? Wat gaan we doen? Wat mag het kosten? Bij de vraag wat gaan we doen wordt ook aangegeven welke beleidsnota’s komend jaar aan de raa d aangeboden worden. Dat vormt de basis voor het opstellen van de Bestuurlijke Termijn Agenda. Per beleidsnota is aangegeven welk type kaderstelling daarbij hoort (A, B of C): • Actieve kaderstelling (A) houdt in dat de raad het voortouw op een beleidsthema neemt en actief aan de voorkant richting bepaald. • Passieve kaderstelling + (B) houdt in dat de raad vroegtijdig wordt betrokken in beleidsvoorbereiding en daarbij richting geeft aan het uiteindelijke voorstel. • Passieve kaderstelling (C) houdt in dat het college toewerkt naar een regulier raadsvoorstel, voortvloeiend uit begroting, verordening of wetgeving. 5. Paragrafen De paragrafen brengen onderwerpen die vaak verspreid staan in de begroting bij elkaar en helpen de raad zo overzicht te houden.

Het gaat om informatie over de ontwikkeling van lokale heffingen, risico’s, hoe de gemeente bezitting onderhoudt, de financiering van de gemeente, bedrijfsvoering, samenwerking in verbonden partijen en grondbeleid. 6. Financiële begroting De financiële begroting bevat de overzichten van baten en lasten, financiële positie, reserves, voorzieningen, investeringen en subsidies. 7. Bijlagen De bijlagen bieden nadere detailinformatie, onder andere over incidentele baten en lasten, reserves, voorzieningen en indicatoren. Leesbaarheid Ter ondersteuning van de leesbaarheid zijn grafieken en hyperlinks gebruikt. Mouse -overs werken uitsluitend in de online versie. [RM5.1]De gemeentebegroting is opgesteld in duizendtallen. Als gevolg van afrondingen kan het voorkomen dat er kleine verschillen voorkomen in de tellingen van baten en lasten. blz. 5 (van 163) 1. Voorwoord Met het coalitieakkoord "Enschede: Stad van Twente, kracht voor Nederland" hebben we vol overtuiging gekozen voor een ambitieuze koers. Een koers waarin we investeren in de toekomst van onze stad, onze inwoners en onze regio. Deze gemeentebegroting 2027 -2030 vormt de eerste vertaling van die ambities naar concrete projecten, investeringen en maatregelen. In Enschede gebeurt het. Onze universiteit is Europees toonaangevend in cruciale sectoren als fotonica en medische technologie.

We zijn niet alleen theoretisch sterk, maar ook praktisch. Enschede en Twente staan bekend om ondernemerschap en het vertalen van nieuwe ideeën naar praktische toepassingen. Op het Kennispark wordt gewerkt aan de oplossingen voor de uitdagingen van morgen. Enschede is een kennisstad, een innovatiestad en de economische motor van Twente. Daarmee zijn onze stad en regio cruciaal voor het bereiken van nationale en Europese doelen om onze economie te versterken en te werken aan economische zelfbeschikking. Twente levert kracht voor Nederland. Om onze potentie volledig te benutten, investeren we de komende jaren flink in onze stad. Innovatie heeft ruimte nodig. Die ruimte gaan we creëren. Daarom zetten we onze schouders onder de komst van New Origin en herontwikkelen we de Vredestein-locatie tot een plek vol innovatiekracht. Praktisch en theoretisch geschoold talent uit Twente, Nederland, en het buitenland bundelt hier de krachten. Zo dragen we bij aan het beschermen van de Europese onafhankelijkheid en veiligheid. We gunnen alle Enschedeërs, die van nu en die van de toekomst, een fijn thuis. In Glanerveld/Bultserve, de Kop Boulevard en Centrumkwadraat werken we dan ook aan concrete projecten die zorgen voor nieuwe, aantrekkelijke woningen.

We verdichten binnen de stad, maar kijken ook waar buiten de bestaande stad uitbreiding mogelijk is, met behoud van de pracht van ons buitengebied. Onze inzet is om de woningbouw zo snel mogelijk op te voeren naar 1.000 woningen per jaar. In 2027 investeren we flink in de klimaatbestendigheid en vergroening van Enschede. Ook de energietransitie krijgt stevig vorm. We weten dat de stijgende energiekosten door de Russische inval in Oekraïne en de conflicten in het Midden-Oosten voor veel Enschedeërs een groot probleem zijn. Daarom zetten we in op de lokale aanpak isolatie en het verbeteren van woningen in Twekkelerveld, Hanenberglanden en ’t Lang. We zien dat er in Enschede voldoende warmte beschikbaar is, maar weten dit potentieel nog niet ten volle te benutten. Komend jaar werken we toe naar een regionaal warmtebedrijf dat bijdraagt aan een betaalbaar en duurzaam energiesysteem voor de toekomst en onze afhankelijkheid van aardgas vermindert. De groei van onze stad moet hand in hand gaan met bestaanszekerheid en gelijke kansen. Zoals we investeren in nieuwe wijken en innovatiecentra, investeren we ook in de bestaande stad en haar inwoners. We geloven dat ieder kind kansrijk moet opgroeien. Daarom vergroten we het bereik van vroeg- en voorschoolse educatie. We zetten in op het vroegtijdig signaleren van schulden en het ondersteunen van huishoudens in armoede.

Zo helpen we inwoners die dat nodig hebben de rust en ruimte te vinden om te kunnen werken aan hun toekomst. We werken tegelijkertijd aan onze wijken. Door te bouwen aan familiehuizen in ieder stadsdeel, multifunctionele sportaccommodaties in Enschede-Zuid en Schreurserve, het Warenhuis en Wilminktheater als culturele centra van Twente en nieuwe onderwijshuisvesting zorgen we niet alleen voor een impuls op het gebied van onderwijs, cultuur en sport, maar ook voor nieuwe ontmoetingsplekken in onze stad. Tegelijk versterken we de Enschedese Arbeidsmarktaanpak en breiden we ook de Stadskas fors uit, zodat meer inwoners zich kunnen ontwikkelen richting werk en participatie. We bouwen de komende tijd hard aan onze stad! We vinden het belangrijk dat inwoners en bezoekers zich veilig kunnen voelen in Enschede. Rondom internationale voetbalwedstrijden zetten we in op een veilige en gastvrije ontvangst van uitsupporters. We zien dat de inzet voor een weerbare stad onverminderd belangrijk blijft. Ook woonoverlast houdt onze aandacht. Ondanks de uitdagingen blijven we investeren in een veilig Enschede. blz. 6 (van 163) Deze investeringen vragen om een financieel verantwoord fundament. De komende jaren blijven onzeker.

Gemeenten worden geconfronteerd met stijgende kosten, met name in de jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning, terwijl er nog veel onduidelijkheid bestaat over toekomstige rijksbijdragen. Daarom kiezen we bewust voor een balans tussen investeren en behoedzaam financieel beleid. In het coalitieakkoord zijn structureel middelen vrijgemaakt voor onder meer stedelijke ontwikkeling, mobiliteit, bestuurskracht, sportvoorzieningen en de investeringsagenda. Tegelijk houden we vast aan een gezonde financiële positie en blijven we scherp sturen op onze uitgaven en risico's. Het is helder dat we barsten van de ambitie. We willen daar graag samen de schouders eronder zetten. Bovenal is deze begroting dan ook een uitnodiging om samen verder te bouwen aan onze stad. Met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen, regionale partners, de provincie en het Rijk werken we aan een Enschede dat aantrekkelijk, groen, duurzaam, inclusief en open is. Een stad die haar kansen benut, verantwoordelijkheid neemt voor de stad, regio en Nederland en waarin iedereen de mogelijkheid krijgt om mee te doen. 2. Inhoudelijke hoofdlijnen Dit hoofdstuk maakt zichtbaar waar het college komend jaar de bestuurlijke en inhoudelijke accenten legt. Eerst volgt een uiteenzetting van het strategiewiel als richtinggevend kader.

Een bredere en meer diepgaande beschouwing daarop vindt plaats in de Zomernota. Vervolgens worden de inhoudelijke hoofdlijnen van het komende begrotingsjaar toegelicht. 2.1. Strategiewiel Het strategiewiel vormt het richtinggevende kader voor de ontwikkeling van Enschede. Het verbindt onze strategische opgaven met concrete doelen en indicatoren waarmee we de ontwikkeling van onze stad volgen. In het hart van het wiel staan de opgaven die richting geven aan onze ambitie: een aantrekkelijke, groene, duurzame, inclusieve en open stad. De verschillende opgaven hangen nauw met elkaar samen. Economische groei draagt bij aan kansengelijkheid en bestaanszekerheid, en investeringen in gezondheid, onderwijs en sociale samenhang zijn belangrijke voorwaarden voor een sterke economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Ook woningbouw, bereikbaarheid en vergroening dragen bij aan groei, leefbaarheid, gezondheid en bestaanszekerheid. Juist in deze verbindingen ligt de kracht van de Enschedese aanpak. Om de opgaven heen staan de belangrijkste thema’s en doelen waar we aan werken om onze opgaven in te vullen. In de buitenste ring staan de (strategische) indicatoren waarmee we de ‘staat van de stad’ op deze opgaven/thema’s volgen.

Een nadere toelichting op het strategiewiel, de (strategische) indicatoren en de keuzes die aan de hand daarvan zijn gemaakt nemen we jaarlijks op in de Zomernota. In bijlage 7.3 is weergegeven hoe het strategiewiel zicht verhoudt tot de sustainable development goals (SDG’s). blz. 7 (van 163) 2.2. Prioriteiten 2027 De gemeentebegroting 2027 markeert de start van de uitvoering van het nieuwe coalitieakkoord. De ambities zijn vertaald naar concrete projecten, investeringen en maatregelen binnen de vier strategische opgaven van het strategiewiel. De prioriteiten hieronder laten zien hoe deze acties bijdragen aan een aantrekkelijke, groene en duurzame, inclusieve en open stad. Waar projecten meerdere opgaven versterken, is die samenhang expliciet benoemd. Aantrekkelijk Enschede Enschede ontwikkelt zich tot een aantrekkelijke en toekomstbestendige centrumstad, met een hoogwaardige werk-, woon- en leefomgeving. Groei, economische kracht, talent, stedelijke voorzieningen en bereikbaarheid worden in samenhang ingezet om de brede welv aart en de leefbaarheid te versterken. In 2027 werken we verder aan de schaalsprong van stad en regio. Samen met onze partners in Twente vertalen we de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente naar een uitvoeringsagenda, met de Spoorzone Hengelo-Enschede als belangrijke ruimtelijke en economische motor.

We actualiseren het woonbeleid in een nieuw volkshuisvestingsprogramma en werken zo toe naar gemiddeld 1.000 extra woningen per jaar voor verschillende doelgroepen. Dit ondersteunt prettig en veilig wonen en vergroot

blz. 8 (van 163) tegelijk de bestaanszekerheid van inwoners die een betaalbare of passende woning nodig hebben. Daarmee draagt deze inzet ook bij aan Inclusief Enschede. We stellen ruimtelijke kaders op voor Bronpunt Zuid, Glanerveld/'t Bultserve, Driehoek Noord en de voormalige ABN AMRO-locatie bij het station. De Kop en Eschmarkerveld gaan verder in uitvoering. Voor economische groei bereiden we Boeldershoek-West voor en brengen we de Usseler Mors in uitvoering. Zo ontstaat ruimte voor woningen, bedrijvigheid en voorzieningen en verbeteren we de kwaliteit van de leefomgeving. Bij deze gebiedsontwikkelingen verbinden we de groeiopgave aan onze ambitie om te vergroenen. Meer groen draagt bij aan klimaatbestendigheid en ontmoeting. Daarmee profiteren ook Groen & Duurzaam Enschede en Inclusief Enschede. Een goed verbonden mobiliteitssysteem ondersteunt de groei en leefbaarheid van de stad. Daarom investeren we in de ongelijkvloerse kruising Oostweg-Keppelerdijk, bereiden we de aansluiting Oostweg-N35 voor en onderzoeken we mogelijkheden voor een tweede ring. Dit doen we met variantenstudies voor een noordelijke randweg en een mogelijke verbinding tussen de Oostweg en de Zuid Esmarkerrondweg. Daarmee verbeteren we bereikbaarheid en verkeersveiligheid en versterken we het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven.

Mobiliteit maakt ook onderdeel uit van de investeringsagenda en is cruciaal voor de schaalsprong. We bouwen verder aan Enschede als stad van technologie, innovatie en creativiteit. We versterken onderscheidende sectoren als chiptech, medtech, defensietechnologie en hightech maakindustrie: sectoren die bepalend zijn voor de economie van de toekomst. We versnellen de ontwikkeling van Vredestein, waardoor we Kennispark kunnen uitbreiden en versterken. Technology Base Twente blijft de strategische ontwikkel- en testlocatie voor Enschede, waarbij we de verwachting over grote ontwikkelingen voor de komende jaren helaas op voorhand moeten temperen ivm stikstofproblematiek en netcongestie. We onderschrijven het belang van een geplande en in ontwikkeling zijnde fotonische chipfabriek (foundry) op Kennispark: New Origin. Tenslotte ondersteunen we de overdracht van Twente Airport aan marktpartijen. Met het Omgevingsprogramma Werken zorgen we voor toekomstbestendige ruimte voor ondernemen. Door economische ontwikkeling te verbinden met onderwijs, talentontwikkeling en arbeidsmarkt vergroten we het verdienvermogen én de kansen op duurzaam werk. Daarmee draagt deze inzet ook bij aan Inclusief Enschede. Voor een levendige stad werken we aan het omgevingsprogramma binnenstad. Ook stellen we een meerjarenplan openbare ruimte binnenstad op.

We vergroenen de binnenstad, niet alleen door het Van Heekplein aan te pakken, maar ook door planvorming te starten rondom onder andere De Klokkenplas en Kruispunt de Graaff. We investeren in een sterke culturele basis die past bij de groeiambities van Enschede. De ontwikkeling van het Warenhuis, de vernieuwing van het Muziekkwartier en het vormgeven van de bibliotheekvoorziening geven een impuls aan cultuur, talentontwikkeling en ontmoeting en vergroten de aantrekkingskracht van onze stad en regio. Groen & Duurzaam Enschede Met Groen & Duurzaam Enschede werken we aan een klimaatneutrale, klimaatbestendige en gezonde stad en aan een vitaal landelijk gebied. Energiebesparing, duurzame warmte, groen, biodiversiteit en waterrobuustheid maken de leefomgeving toekomstbestendig en aantrekkelijk om in te wonen, werken en leven. We investeren in energiebesparing en isolatie en bestrijden energiearmoede. Daarnaast stellen we een warmteprogramma op, verkennen we de oprichting van een regionaal warmtebedrijf en werken we aan een energiesysteem van de toekomst voor 2050. Zo zetten we stappen naar een schoon, blz. 9 (van 163) betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem. De aanpak van energiearmoede versterkt tegelijk de bestaanszekerheid en draagt daarmee bij aan Inclusief Enschede.

We planten 30.000 bomen, nemen maatregelen tegen wateroverlast op onder meer het Diekmanterrein en in de Marathonstraat en stellen een groenblauwe structuurkaart op voor toekomstige ontwikkelingen in het stedelijk en landelijk gebied. Hiermee versterken we klimaatbestendigheid, biodiversiteit en een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Deze projecten vergroten ook de woon- en verblijfskwaliteit en dragen daarmee bij aan Aantrekkelijk Enschede en Inclusief Enschede. In Twekkelerveld, Hanenberglanden en Het Lang zetten we de integrale wijkaanpak voort. We verbinden fysieke ingrepen, verduurzaming en verbetering van de leefomgeving met sociale doelen in de wijk. Daardoor profiteren bewoners direct van een gezondere, veiligere en toekom stbestendige buurt. Deze aanpak verbindt Groen & Duurzaam Enschede nadrukkelijk met Inclusief Enschede en Aantrekkelijk Enschede. Inclusief Enschede In Enschede willen we dat iedereen kan meedoen en duurzaam perspectief kan ontwikkelen. We versterken zelf- en samenredzaamheid en bieden passende ondersteuning wanneer inwoners dit tijdelijk niet zelf kunnen. Daarbij richten we ons op bestaanszekerheid, kansrijk opgroeien en gezond samenleven en zorgen. We vergroten het bereik van voorschoolse educatie en werken een plan uit om de ouderbijdrage af te schaffen.

Samen met onderwijs- en opvangpartners stellen we een nieuwe Lokale Educatieve Agenda op, met aandacht voor kansengelijkheid, talentontwikkeling, burgerschap, digitalisering, techniekonderwijs en schuldpreventie. Zo geven we meer kinderen een goede start en vergroten we hun ontwikkelkansen. De verbinding met techniekonderwijs en talentontwikkeling ondersteunt ook Aantrekkelijk Enschede, omdat talent een voorwaarde is voor economische groei. We werken toe naar een Familiehuis in ieder stadsdeel. Deze laagdrempelige voorzieningen ondersteunen ouders en jonge kinderen dichtbij huis en helpen problemen vroeg te signaleren en aan te pakken. Ook ontwikkelen we een integraal beleidskader voor gezondheid, preventie en sociale basis en leveren we de eerste monitor Gezond Enschede op. Daarmee versterken we de sociale basis en het vermogen van inwoners en gemeenschappen om gezond samen te leven. We onderzoeken of in Twente een Filomenahuis kan worden geopend. Daarmee willen we slachtoffers sneller toegang bieden tot hoogwaardige hulp en zetten we een stap in de bundeling van de regionale expertise. We investeren in sport en ontmoeting met een nieuwe breedtesporthal en de verdere ontwikkeling van multifunctionele sportaccommodaties in Enschede-Zuid en op de Schreurserve.

Deze voorzieningen bevorderen gezondheid, ontmoeting en meedoen en vergroten tegelijk de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van wijken. Daarmee dragen zij ook bij aan Aantrekkelijk Enschede. Voor meer bestaanszekerheid onderzoeken we hoe toeslagenouders beter kunnen worden ondersteund binnen de Participatiewet en werken we een voorstel uit om het bereik van de individuele inkomenstoeslag te vergroten. We actualiseren het beleid voor basisvaard igheden, zodat meer inwoners voldoende taal-, reken- en digitale vaardigheden hebben om zelfstandig zaken te regelen, werk te vinden en hun gezondheid te versterken. Via de Enschedese Arbeidsmarktaanpak investeren we in ontwikkeling, participatie en duurzame uitstroom naar werk. We sluiten daarbij aan op en dragen bij aan de regionale arbeidsmarkt blz. 10 (van 163) vraagstukken. De doorontwikkeling van de Stadskas breidt het aantal ontwikkel - en werkplekken voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt fors uit. Binnen de Wmo werken we aan een nieuw beleidskkader waarin preventie, collectieve voorzieningen en ondersteuning in de eigen leefomgeving centraal staan, zodat inwoners langer zelfstandig kunnen wonen en deelnemen. Voor inwoners die te maken hebben met dakloosheid, psychische problematiek, huiselijk geweld of andere kwetsbare situaties versterken we de regionale samenwerking.

We ontwikkelen regiovisies voor huiselijk geweld, kindermishandeling en mensenhandel en zoeken een structurele oplossing voor de maatschappelijke opvang. Voor jeugdigen zetten we de strategie Onze jeugd, onze zorg voort, met nadruk op preventie, het voorkomen van zwaardere zorg en betere regionale samenwerking bij specialistische jeugdzorg. Het doel is dat kinderen en jongeren veilig, gezond en zo thuis mogelijk kunnen opgroeien. Open Enschede Open Enschede staat voor een benaderbare, betrouwbare en toegankelijke gemeente die samenwerkt met inwoners, ondernemers en partners, duidelijke taal gebruikt en doet wat nodig is. We benutten de kracht van de gemeenschap en zetten digitalisering in om beter aan te sluiten bij de samenleving. In 2027 voeren we het actieplan Weerbare Samenleving uit en bereiden we de inrichting van noodsteunpunten verder voor. We investeren in veilige wijken, voorkomen ondermijnende criminaliteit, versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid en bereiden ons voor op digitale dreigingen en langdurige maatschappelijke ontwrichting. Een veilige en weerbare stad is een voorwaarde voor prettig wonen en een aantrekkelijk vestigingsklimaat en draagt daarmee ook bij aan Aantrekkelijk Enschede en Inclusief Enschede.

Daarnaast versterken we participatie en verbeteren we de dienstverlening, zodat inwoners eenvoudiger zaken met de gemeente kunnen regelen en weten welke afwegingen en keuzes worden gemaakt. Met een toegankelijke, eerlijke en responsieve overheid bouwen we aan vertrouwen tussen inwoners, bestuur en organisatie. Deze werkwijze ondersteunt de uitvoering van alle strategische opgaven 2.3. Strategische indicatoren De strategische indicatoren geven een beeld van de maatschappelijke ontwikkeling van Enschede op de thema’s uit het strategiewiel. Zij vormen daarmee een graadmeter voor de ‘staat van de stad’. In deze paragraaf zijn de indicatoren weergegeven. Een toelichting op definities en bronnen is opgenomen in bijlage 7.1. De wettelijk voorgeschreven BBV-indicatoren zijn opgenomen in bijlage 7.2. Bij de interpretatie van de indicatoren zijn de volgende aandachtspunten van belang: 1. Onderscheid tussen strategische en beleidsindicatoren: Strategische indicatoren laten zien hoe Enschede zich ontwikkelt op de maatschappelijke opgaven uit het strategiewiel. Deze ontwikkelingen worden beïnvloed door vele factoren, waarvan gemeentelijk beleid er slechts één is. Beleidsindicatoren zijn daarentegen direct gekoppeld aan gemeentelijke doelen en interventies en maken het mogelijk de resultaten van beleid te volgen. 2.

Geen streefwaarden bij strategische indicatoren: Omdat strategische indicatoren maatschappelijke ontwikkelingen beschrijven en niet rechtstreeks door de gemeente beïnvloedbaar zijn, worden hieraan geen normen of streefwaarden verbonden. Zo geeft het aandeel jongeren dat gebruikmaakt van jeugdzorg inzicht in een maatschappelijke ontwikkeling, zonder dat een hoger of lager percentage op zichzelf als wenselijk of onwenselijk kan worden beschouwd. blz. 11 (van 163) 3. Doorontwikkeling van de indicatorenset: De strategische indicatoren zijn nog in ontwikkeling. We werken toe naar een samenhangende set maatschappelijke effectindicatoren die zoveel mogelijk gebaseerd is op landelijk beschikbare bronnen, zoals het CBS. Hierdoor wordt vergelijking met andere gemeenten mogelijk en neemt de betrouwbaarheid van de gegevens toe. 4. Beschikbaarheid van gegevens: Voor een aantal indicatoren zijn nog niet volledig gegevens beschikbaar. Daarnaast is gebleken dat de indicator ‘jeugd met een startkwalificatie’ niet langer beschikbaar is. Deze indicator is vervangen door de indicator ‘voortijdige schoolverlaters’, die eveneens relevante inzichten biedt binnen het thema Kansrijk opgroeien. 5. Eerste beeld, nadere analyse volgt: Normaal gesproken worden de indicatoren en de inhoudelijke duiding daarvan opgenomen in de Zomernota.

Omdat het strategiewiel en de indicatorenset pas kort voor de zomer zijn vastgesteld, wordt in deze begroting alvast een eerste beeld gegeven van de maatschappelijke ontwikkeling van Enschede. Een uitgebreidere analyse en duiding volgen in de eerstvolgende Zomernota. Uit de strategische indicatoren volgt dat Enschede zich de afgelopen jaren op veel terreinen positief heeft ontwikkeld. De stad groeit gestaag, het aantal banen en woningen neemt toe en de economie profiteert van de sterke positie van Enschede als kennis- en innovatiestad. Tegelijkertijd neemt de aantrekkelijkheid van de leefomgeving toe door investeringen in vergroening, klimaatadaptatie en verduurzaming. Daar staat tegenover dat de verschillen tussen inwoners nog groot zijn. Een relatief grote groep huishoudens heeft moeite om rond te komen, gezondheidsachterstanden zijn nog steeds zichtbaar en een aanzienlijk deel van de jeugd ontvangt jeugdhulp. De energierekening loopt juist bij kwetsbare groepen snel op. Ook blijven sociale samenhang, ervaren gezondhei d en bestaanszekerheid belangrijke aandachtspunten. De opgaven voor de komende jaren liggen daarom niet alleen in verdere groei van de stad, maar ook in het vergroten van de brede welvaart, zodat meer inwoners kunnen profiteren van de positieve ontwikkeling van Enschede. Strategische indicatoren | Realisatie | Realisatie 2025 2024 Aantrekkelijk Enschede 1.

Reistijd invalswegen (in index) | 83,8 | 83,3 2. Banen in Enschede (in aantal) | 96.820 | 96.524 3. Banen op topwerklocaties (in aantal) | 29.395 | 29.204 4. Netto toegevoegde woningen (in aantal) | 629 | 760 5. Tevredenheid inwoners met buurt (in rapportcijfer) | 7,6 | Niet bekend* 6. Misdrijven (in aantal per 10.000 inwoners) | 591,0 | 650,2 7. Weekbezoekers binnenstad (in aantal) | 305.000 | 320.000 8. Bezoekers culturele instellingen (in aantal) | 605.641 | 673.045 9. % Leegstand binnenstad (in %) | 7,4% | 8,0% Groen & Duurzaam Enschede 10. CO2-uitstoot (cijfers uit 2023) (in kton) | 592 | Niet bekend* 11. Woningvoorraad met slecht energielabel (D t/m G) (in aantal) | 12.365 | 11.140 12. Woningen duurzaam verwarmd (in %) | 23% | 25% 13. Herinrichtingsprojecten gestegen klimaatlabel (in %) | 80% | 80% 14. Locaties maatregelen wateroverlast (in %) | 0% | 0% 15. Groen indicator** | Niet bekend** | Niet bekend** 16. Groene dooradering (in %) | Niet bekend*** | 6,98% (496 ha) 17. Blauwe dooradering & retentie (in %) | Niet bekend*** | 1,65% (118 ha) 18. Plannen agrariërs en landgoederen (in aantal) | 0 | 10 Inclusief Enschede 19. Huishoudens onder inkomensgrens (in %) | 17,8% | Niet bekend* 20. Jeugd (0-18) in armoede (in %) | 13,2% | Niet bekend* 21. Huishoudens met problematische schulden (in %) | 10,6% | 10,0% 22.

Kinderen groep 3 zonder achterstand** | Niet bekend** | Niet bekend** 23. Nieuwe voortijdige schoolverlaters**** (in %) | 2,0% | 1,9% 24. Jeugd met geïndiceerde jeugdhulp (in %) | 16,8% | 17,2% 25. Omgang in de buurt (in %) | 55% | Niet bekend* 26. Levensverwachting (in jaren) | 79,7 jaar | Niet bekend* 27. Zorgkosten per inwoner (in euro's) | 1.042 | 1.059 Open Enschede 28. Betrouwbaarheid gemeente (in rapportcijfer) | 4,9 | 6 29. Digitale toegankelijkheid (in %) | 97% | 100% (A,B en C status) 30. Reactietijd kanalen (getoetst aan beleidsnorm) | Niet bekend*** | Website, e- mail Contact Centrum en klacht voldoen aan de norm * De indicatoren waarvoor in 2025 nog geen waarde is opgenomen, zijn gebaseerd op landelijke of grootschalige onderzoeken en enquêtes. De resultaten hiervan waren ten tijde van publicatie nog niet bekend. blz. 12 (van 163) blz. 13 (van 163) ** Deze indicatoren zijn (landelijk) in ontwikkeling. Daarvan zijn nog geen cijfers bekend. *** Voor deze indicatoren zijn geen cijfers over 2024 beschikbaar, omdat er in dat jaar geen meting heeft plaatsgevonden. Vanaf 2025 zijn deze gegevens beschikbaar. **** Deze indicator is gewijzigd omdat de bij het strategiewiel vastgestelde indicator niet leverbaar was. 3. Financiële hoofdlijnen De begroting 2027-2030 laat aflopende tekorten zien.

Deze kunnen in eerste instantie worden opgevangen binnen het weerstandsvermogen, maar daardoor daalt de weerstandsratio in de meerjarenperiode tot onder de norm van 1,0. Hoewel sprake is van een structureel sluitend meerjarenperspectief, is dit wel afhankelijk van de volledige realisatie van zowel lopende als nieuwe dekkingsmaatregelen. Daarnaast blijft sprake van aanzienlijke onzekerheden die g rotendeels buiten de invloedssfeer van de gemeente liggen, met name op het gebied van de jeugdzorg en de toekomstige ontwikkeling van de rijksmiddelen. De daling van de weerstandsratio onder de norm van 1,0 vanaf 2030 moet worden bezien in samenhang met de onzekerheid rondom de compensatie van jeugdzorgkosten door het Rijk. In de begroting is, conform de huidige verwachtingen, rekening gehouden met aanvul lende rijksmiddelen voor jeugdzorg. In de berekening van de weerstandsratio wordt echter ook het scenario betrokken waarin deze middelen uitblijven. Hierdoor daalt de ratio vanaf 2030 onder de norm. Het college kiest er op dit moment voor om hierop nog niet vooruit te lopen met aanvullende maatregelen, omdat eerst de uitkomsten van de commissie-Van Ark en de daaropvolgende besluitvorming door het kabinet worden afgewacht. Indien aanvullende rijksmiddelen beschikbaar komen, blijft het begrotingsbeeld intact en blijft ook de weerstandsratio boven de norm.

Mocht compensatie uitblijven, dan ontstaat een structurele financiële opgave waarvoor op een later moment aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Tegen deze achtergrond blijven wij ons onverminderd inzetten voor eerlijke compensatie voor jeugdzorg en een toereikend gemeentefonds. Enschede vervult daarbij een actieve en zichtbare rol in de lobby richting Rijk voor passende financiering van gemeentelijke taken. Tegelijkertijd blijven behoedzaam financieel beleid, scherpe monitoring en tijdige bijsturing noodzakelijk om de financiële positie duurzaam gezond te houden. 3.1. Saldo meerjarenbegroting De tabel hieronder laat het saldo middelenkader zien voor de periode 2027 t/m 2030. Daarbij zijn de wijzigingen sinds de vorige gemeentebegroting inzichtelijk gemaakt. Middelenkader 2027-2030 (in miljoenen euro) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Saldo Gemeentebegroting 2026-2029 | -2,9 | 3,0 | 9,4 | 9,4 2. Gemeentefonds (september-, december- en meicirculaire) | 5,6 | 6,3 | 4,3 | 3,9 3. Loonprijscompensatie bijstelling reservering | -3,1 | -9,6 | -14,1 | -10,5 4. Knelpunten | -20,5 | -15,4 | -14,7 | -14,7 5. Meevallers en dekkingen | 10,7 | 10,9 | 11,9 | 12,0 6. Prioriteiten | -8,7 | -9,8 | -9,8 | -9,8 7. Lokale heffingen | 6,4 | 6,2 | 6,2 | 6,2 Saldo Gemeentebegroting 2027-2030* | -12,5 | -8,4 | -6,8 | -3,5 8. Structureel saldo* | 2,8 | 4,3 | 2,6 | 6,8 9.

Weerstandsratio obv middelenkader 2027-2030 | 1,49 | 1,21 | 1,01 | 0,88 10. Weerstandsvermogen | 81,6 | 73,4 | 66,8 | 63,4 * Let op, binnen het begrotings- en structureel saldo zitten vanaf 2028 ook stelposten rondom jeugdzorg van 9,4 miljoen euro. Daarbij verwachten we dat de provinciale toezichthouder voor één van die stelposten (5,7 miljoen euro indexatie hervormingsagenda) mogelijk een correctie toepast in haar oordeel. Hieronder, bij 2.Gemeentefonds is toegelicht waarom deze stelpost toch is opgenomen. Het begrotingssaldo gaat tevens uit van volledige realisatie van de in gang gezette ombuigingen. Toelichtingen op het middelenkader: 1. Saldo Gemeentebegroting 2026-2029 Hier wordt het saldo weergegeven van de laatste door de raad vastgestelde begroting. Dit saldo is inclusief de budgetwijziging vanuit het raadsbesluit eind 2025 op de kadernota 2025-2035 Perspectief op de sociale arbeidsmarktinfrastructuur in Enschede en het werkontwikkelbedrijf DCW. 2. Gemeentefonds (september-, december- en meicirculaire) De algemene uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente Enschede. Voor 2027 gaat het om meer dan 50% van onze baten. Ontwikkelingen in het gemeentefonds hebben daarmee een directe en substantiële invloed op onze financiële positie.

Conform de financiële verordening wordt de begroting gebaseerd op de meicirculaire van het lopende jaar en alle daaraan voorafgaande circulaires. De septembercirculaire 2026 wordt betrokken bij de volgende begroting. Door circulaires op één vast moment per jaar te verwerken, worden tussentijdse aanpassingen beperkt en ontstaat stabiele financiële sturing. Deze werkwijze draagt bij aan bestuurlijke rust en een voorspelbare planning- en controlcyclus. Ten opzichte van de vorige begroting zijn de effecten van de septembercirculaire 2025, decembercirculaire 2025 en meicirculaire 2026 verwerkt. Het positieve saldo daarvan wordt grotendeels veroorzaakt door het vrijvallen van de stelpost onderuitputting van 5,8 miljoen euro per jaar. Deze stelpost werd in 2022 ingesteld vanwege onzekerheden binnen de toenmalige trap-op-trap- af-systematiek. Sinds de invoering van de bbp-systematiek per 2024 is deze grondslag vervallen en kan de stelpost vrijvallen. Voor de bekostiging van de jeugdhulp zijn vanaf 2028 stelposten opgenomen ter grootte van 9,4 miljoen euro. Hiermee anticiperen wij op voorgenomen rijksbeleid en de verwachte uitkomsten van de commissie Van Ark in het voorjaar van 2027. In de meicirculaire | 2026 is vanaf 2029 een taakstelling opgenomen op huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening.

Conform het begrotingsadvies van de VNG is hiertegenover vooralsnog een stelpost opgenomen dat de lasten hierbij ook dalen. Op dit moment bestaat nog onvoldoende duidelijkheid over de wijze waarop het Rijk de regelgeving zal aanpassen. De provinciale toezichthouder onderschrijft deze lijn. blz. 14 (van 163) blz. 15 (van 163) 3. Mutatie reservering loon- en prijscompensatie In de meerjarenbegroting wordt rekening gehouden met stijgende lonen en prijzen binnen de gemeentelijke organisatie, bij gesubsidieerde instellingen en bij verbonden partijen. Omdat de toekomstige loon- en prijsontwikkeling onzeker is, wordt hiervoor een stelpost loon- en prijscompensatie opgenomen. Die wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de macro -economische ramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Hiermee blijft er financiële ruimte beschikbaar om toekomstige kostenstijgingen op te vangen. In principe moeten gemeenten vanuit het gemeentefonds gecompenseerd worden voor deze toekomstige kostenstijgingen. Hiervoor wordt het gemeentefonds jaarlijks geindexeerd . In het verleden werd daarvoor de trap-op-trap-af systematiek gebruikt. Als het Rijk meer geld uitgaf kregen gemeenten ook meer geld, en andersom. Het Rijk heeft deze systematiek vervangen door een koppeling aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).

Dit zorgt voor meer stabiliteit en voorspelbaarheid in de gemeentefinanciën. Tegelijkertijd blijft de economische groei in Nederland achter bij de loon- en prijsstijgingen waarmee gemeenten worden geconfronteerd. Hierdoor krijgen gemeenten al enkele jaren geen volledige compensatie meer voor kostenstijgingen. Dat zet druk op de gemeentelijke begroting. We blijven ons richting het Rijk inzetten voor een eerlijke compensatie op kostenstijgingen vanuit het gemeentefonds. 4. Knelpunten Net als voorgaande jaren zijn er knelpunten. Conform onze spelregels wordt nauwgezet beoordeeld dat het enkel gaat om fricties die onvermijdelijk, onuitstelbaar en onvoorzien zijn. Per saldo gaat het structureel om bijna 15 miljoen euro. Dit is aanzienlijk minder dan in voorgaande jaren. Het betreft hoofdzakelijk contractueel verplichte indexatie die hoger uitvalt dan vooraf toegekende indexatie, areaaluitbreiding en financiële effecten van eerder genomen besluiten (bijvoorbeeld CAO verplichte reiskostenregeling). In onderstaande tabel zijn de knelpunten onderverdeeld in 3 categorieën: • Knelpunten die zijn ontstaan door prijsindexatie. Op de genoemde onderwerpen is dit niet op te vangen binnen bestaande budgetten. • Knelpunten gerelateerd aan volumeontwikkeling. Door een onontkoombare toename van het volume bij bijvoorbeeld jeugd nemen de kosten ook toe.

• Overige knelpunten, waaronder digitalisering / IT en bij verbonden partijen. De knelpunten hebben een structureel of incidenteel karakter. Structurele baten en lasten (S) zijn baten en lasten die jaarlijks terugkomen. Bij incidentele baten en lasten (I) gaat het om lasten die tijdelijk zijn. Knelpunt (in 1.000 euro) | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.Afwijking gemeentelijke | S | -3.165 | -3.165 | -3.165 | -3.165 versus contractuele indexatie - Zorg 2.Afwijking gemeentelijke | S | -875 | -875 | -875 | -875 versus contractuele indexatie - Begeleiding & Dagbesteding 3.Afwijking gemeentelijke | S | -146 | -146 | -146 | -146 versus contractuele indexatie - Vervoer (OMD, CVV, leerlingenvervoer) 4.Afwijking gemeentelijke | S | -112 | -112 | -112 | -112 versus contractuele indexatie - Hulpmiddelen 5.Extra tariefstijging | S | -1.705 | -1.705 | -1.705 | -1.705 Huishoudelijke Ondersteuning vanwege reële prijs 6.Afwijking gemeentelijke | S | -578 | -578 | -578 | -578 versus contractuele indexatie - Huishoudelijke Ondersteuning 7.Microsoft-licenties | S | -500 | -500 | -500 | -500 8.Arbeidsmarkproblematiek | S | -112 | -112 | -112 | -112 9.

Invoering HR 21 bij | S | -83 | -83 | -83 | -83 SamenTwente Totaal prijs gerelateerd | -7.276 | -7.276 | -7.276 | -7.276 10.Areaaluitbreiding - | S | -534 | -534 | -534 | -534 Bedrijfsvoering 11.Areaaluitbreiding | S | -231 | -231 | -231 | -231 Openbare Ruimte 12.Autonome groei | S | -2.100 | -2.100 | -2.100 | -2.100 jeugdhulp 13.Toename volume | I | -240 vervoer naar taalonderwijs Totaal volume | -3.105 | -2.865 | -2.865 | -2.865 gerelateerd 14.Verruiming regeling | I | -1.000 individuele studietoeslag 15.Vergoeding woon-werk | S | -654 | -654 | -654 | -654 volgens CAO 16.Omgevingsdienst | S | -350 | -350 | -350 | -350 Twente 17.Transitie | I | -118 | -118 | -118 | -118 Omgevingsplan 18.VNG-GGU | S | -80 | -80 | -80 | -80 (Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering) blz.

16 (van 163) 19.Ophogen structureel | S | -40 | -40 | -40 | -40 budget onderhoud kunst in de openbare ruimte 20.Amendement behoud | S subsidie Slachtofferhulp 21.Kosten tijdelijke units | I | -70 | -101 SVV' 91 22.AD financiering afdeling | S | -800 | -800 | -800 | -800 Vergunnen 23.Basis capaciteit | S | -800 | -800 | -800 | -800 ruimtelijke ontwikkelingen 24.Rijksbudget voor | I | -700 uitvoeringskosten inburgering onvoldoende 25.Niet realiseren | S | -500 | -500 | -500 | -500 verhoogde opbrengsten uitbreiding dienstverlening IT aan derden 26.Modernisering | I | -2.150 | -540 Bedrijfsvoering Applicaties (BASE) 27.Begroting Techbase | S | -114 | -51 | -65 | -18 28.Wegvallen uitkering DU | I | -800 Jeugd 29.Versterken | S | -800 | -800 | -800 | -800 datagedreven werken 30.Cultuurhistorie, basis op | S | -200 | -200 | -200 | -200 orde 31.Omgevingswet - | I | -539 Voldoen aan wettelijke taken en basis op orde krijgen 32.Onderhoud Enschede | I | -150 33.Deels niet realiseren | S | -280 | -180 | -155 | -155 extra reclame-inkomsten Totaal overig | -10.145 | -5.214 | -4.562 | -4.515 Totaal knelpunten | -20.526 | -15.355 | -14.703 | -14.656 Normaal gesproken worden knelpunten niet opnieuw toegelicht in de begroting, omdat deze al in de Zomernota aan de raad worden voorgelegd.

Omdat er dit jaar geen Zomernota is vastgesteld, zijn de knelpunten weliswaar via de financiële foto met de raad gedeeld, maar niet formeel behandeld. Daarom is de toelichting op de knelpunten hieronder alsnog opgenomen. Toelichting op de knelpunten: 1.Afwijking gemeentelijke indexatie versus contractuele indexatie – Zorg Indexatie vindt plaats op basis van de gemeentelijke loon- en prijsindexatie. Voor 2026 was dit 2,0%. De feitelijke indexering in 2026 bedraagt 5,17% op basis van de inkoopafspraken 2025. Dit tekort in percentage (3,17%) kan niet binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. blz. 17 (van 163) blz. 18 (van 163) 2. Afwijking gemeentelijke indexatie versus contractuele indexatie - Begeleiding & Dagbesteding Indexatie vindt plaats op basis van de gemeentelijke loon- en prijsindexatie. Voor 2026 was dit 2,0%. De feitelijke indexering in 2026 bedraagt 5,17% op basis van de inkoopafspraken 2025. Dit tekort in percentage (3,17%) kan niet binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. 3. Afwijking gemeentelijke indexatie versus contractuele indexatie - Vervoer (OMD, CVV, leerlingenvervoer). Indexatie vindt plaats op basis van de gemeentelijke loon- en prijsindexatie. Voor 2026 was dit 2,0%. De feitelijke indexering in 2026 bedraagt 4,1% op basis van de inkoopafspraken 2025. Dit tekort in percentage (2,1%) kan niet binnen de bestaande budgetten worden opgevangen.

4. Afwijking gemeentelijke indexatie versus contractuele indexatie - Hulpmiddelen Indexatie vindt plaats op basis van de gemeentelijke loon- en prijsindexatie. Voor 2026 was dit 2,0%. De feitelijke indexering in 2026 bedraagt 3,3% op basis van de inkoopafspraken 2025. Dit tekort in percentage (1,3%) kan niet binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. 5. Extra tariefstijging Huishoudelijke Ondersteuning vanwege reële prijs In 2026 is sprake van een extra tariefeffect voor de Huishoudelijke Ondersteuning vanwege een uitgevoerd kostprijsonderzoek in het kader van reële prijs (dit n.a.v. de tussentijdse CAO -stijging binnen deze sector). Juridisch is duidelijk geworden dat dit onontkoombaar is en vandaar dat inmiddels is ingestemd met deze stijging. 6.Afwijking gemeentelijke indexatie versus contractuele indexatie - Huishoudelijke Ondersteuning Indexatie vindt plaats op basis van de gemeentelijke loon- en prijsindexatie. Voor 2026 was dit 2,0%. De feitelijke indexering in 2026 bedraagt 5,17% op basis van de inkoopafspraken 2025. Dit tekort in percentage (3,17%) kan niet binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. 7.Microsoft-licenties De stijging van de Microsoft-licentiekosten betreft een contractuele prijsverhoging binnen een bestaande overeenkomst en is daarmee onvermijdbaar.

De kostenstijging is in 2025 incidenteel binnen de exploitatie opgevangen, maar na eerdere taakstellingen is geen interne dekking meer beschikbaar. Zonder aanvullende middelen ontstaat een structureel exploitatietekort. 8.Arbeidsmarkproblematiek Voor de functies van vergunningverlener bouw, juridisch adviseur omgevingsrecht en constructeur is sprake van een enorme krapte op de arbeidsmarkt. Dat leidde tot problemen in de werving van ervaren medewerkers in deze functies. Diverse inspanningen (o.a. herschrijven vacatureteksten, data- analyses van doelgroep, stimuleren instroom junioren in combinatie met opleiding, samenwerking met andere gemeentes) leiden niet tot het gewenste resultaat. Via dure inhuur lukte het wel om de capaciteit op orde te houden. Om de flexibele schil te verkleinen zijn twee sporen ingezet: werving van vaste medewerkers in een hogere schaal en parallel volgen van een herwaarderingstraject. Voor de functie van juridisch adviseur heeft de herwaardering tot een hogere schaal geleid (door toename van de complexiteit als gevolg van inwerkingtreden van de Omgevingswet). Voor de andere twee functies is het proces van herwaardering in gang gezet. De werving in hogere schaal en herwaardering bij de juristen heeft geleid tot een extra kostenpost van 112.000 euro. Daar komen mogelijk nog extra kosten bij vanuit de herwaardering van de andere functies. blz.

19 (van 163) 9. Invoering HR 21 bij SamenTwente Door het invoeren van de personeelswaarderingssystematiek HR door de gemeenschappelijke regeling SamenTwente is sprake van een structurele extra last van 83.000 euro. Hierover is de raad per brief geïnformeerd. 10. Areaaluitbreiding - Bedrijfsvoering Het budget voor areaaluitbreiding hangt samen met de groei en krimp van de organisatie. Dit budget voorziet in materiële kosten, zoals licenties, laptops en werkplekken, en in ondersteunende functies zoals P&O, Facilitair en IT. Het budget is gebaseerd op de groei van de organisatie in 2025, maar biedt geen structurele dekking. In het BOB-traject is een afbouw van het areaalbudget opgenomen, waarbij ook rekening is gehouden met een krimp van de organisatie. Deze afbouw kent een oplopend verloop vanaf 2028 en is als bezuinigingsmaatregel verwerkt in de begroting 2026. 11. Areaaluitbreiding – Openbare Ruimte Dit betreft de jaarlijkse optelsom van uitbreiding en krimp van de openbare ruimte. De benodigde kosten voor beheer en onderhoud van alle assets betreffen materiële kosten, kosten inzet derden, kosten vanuit fte inzet eigen personeel en fte inzet vanuit Onderhoud Enschede BV. Bij wegen zijn er dit jaar geen bijzondere verschillen.

Bij Groen is er vooral een toename door het toevoegen van Gronden van de Woonplaats, Newtonpark en van het voormalig gebouw van Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) aan de Boulevard. 12.Autonome groei jeugdhulp In 2025 zijn de autonome kosten voor Jeugdhulp verder opgelopen door een volumestijging (2,7%) terwijl er demografisch sprake is van een lichte daling van het aantal jeugdigen. Vanuit de afgelopen jaren is gebleken dat de autonome groei structureel van aard is en dat wordt ook bevestigd vanuit de diverse recente onderzoeken. 13. Toename volume vervoer naar taalonderwijs De vervoersbewegingen rondom het taalonderwijs zijn sterk toegenomen door de groei van het aantal statushouders, asielzoekers en expats en de opening van een tweede leslocatie in Enschede Oost. Hierdoor zijn de vervoerskosten aanzienlijk gestegen. Omdat wordt verwacht dat deze kosten op termijn afgebouwd kunnen worden, is dit knelpunt incidenteel opgenomen. Vervoer naar taalonderwijs voor deze doelgroep is geen wettelijke taak en valt niet binnen de huidige verordening. In 2027 is de helft van de verwachte kosten als knelpunt opgenomen. Komend jaar zal besluitvorming moeten plaatsvinden over het schooljaar 2027-2028.

14.Verruiming regeling individuele studietoeslag (IST) Bij de Zomernota 2025 is voor het eerst een financieel knelpunt opgenomen voor de Individuele Studietoeslag (IST) vanwege onvoldoende Rijksbudget. Dit knelpunt loopt op tot 1 miljoen euro in 2027. De oorzaak ligt in een wetswijziging van de IST, waardoor een aanzienlijk grotere groep studenten aanspraak kan maken op deze toeslag. De belangrijkste wijzigingen zijn: het vervallen van de vermogenstoets, aanpassing van de leeftijdsgrens en mogelijkheid tot terugwerkende kracht aanvragen tot april 2022. Als gevolg hiervan zien wij zowel het aantal aanvragen als de hoogte van de aangevraagde bedragen duidelijk toenemen. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid werkt aan een herverdeling van het landelijke budget. Gelet op deze landelijke ontwikkelingen en de oplopende financiële impact is het noodzakelijk om het knelpunt opnieuw op te voeren. Omdat er mogelijk dus een herverdeling komt van middelen nemen we het knelpunt nu alleen voor 2027 op. blz. 20 (van 163) 15. Vergoeding woon-werk volgens CAO Op grond van de geldende CAO zijn we als werkgever verplicht een regeling voor woon -werkverkeer vast te stellen. Deze regeling is per 1 januari 2026 geïmplementeerd.

De financiële consequenties hiervan dienen vanaf 2027 structureel te worden opgenomen in de geactualiseerde meerjarenbegroting, zodat de budgettaire impact wordt geborgd. 16. Omgevingsdienst Twente Met inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn producten en diensten die we van de Omgevingsdienst Twente (ODT) vragen veranderd en zijn nieuwe taken toegevoegd. In de gemeentebegroting 2026 is om die reden al 250.000 euro extra budget toegekend. Bij totsta ndkoming van het uitvoeringsprogramma ODT bleek dat sprake was van een overschrijding van 5.100 uur, omgerekend 600.000 euro. Hoewel voor 2026 nog wordt gekeken naar bijsturingsscenario's, is structureel extra budget nodig om de bij ODT ondergebrachte taken te bekostigen. 17. Transitie Omgevingsplan Het college van B&W heeft het Transitieplan Omgevingsplan vastgesteld. Hierin is uitgewerkt hoe we komen tot een volledig Omgevingsplan per 2032. Aangezien de incidentele rijksmiddelen niet meer beschikbaar zijn, is er een knelpunt ontstaan. Deze middelen zijn noodzakelijk om naast de transitie van het Omgevingsplan ook de winkel open te houden voor reguliere gebieds- en projectontwikkelingen. Zeker in de context van de versnelling woningbouwopgave. 18. VNG-GGU (Gezamenlijke gemeentelijke uitvoering) Dit betreft een vaste verplichte bijdrage in het VNG-fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering o.b.v.

inwoneraantal en is vastgesteld in de algemene ledenvergadering van de VNG. 19. Ophogen structureel budget onderhoud kunst in de openbare ruimte De huidige onderhoudspartner Sportaal kan het beheer en onderhoud van de gemeentelijke kunstcollectie niet langer uitvoeren. Daardoor moet worden overgestapt naar een commerciële partij, waarvan de structurele jaarlijkse kosten naar verwachting zullen verdubbelen. Deze stijging is onvermijdelijk omdat de huidige tarieven niet marktconform zijn. Met het bestaande, niet -geïndexeerde budget blijft daardoor nauwelijks ruimte over voor het noodzakelijke onderhoud. Omdat de gemeente op grond van de Erfgoedwet een wettelijke zorgplicht heeft, ontstaat hiermee een financieel en juridisch onhoudbare situatie. 20. Amendement behoud subsidie Slachtofferhulp Bij de behandeling van de gemeentebegroting is een amendement aangenomen met daarin het behoud van de subsidie voor de Stichting Slachtofferhulp (jaarlijks 58.000 euro). Daarbij is aangegeven dat naar een alternatief gezocht wordt binnen het sociaal domein. Er zijn 2 dekkingsmogelijkheden naar voren gekomen: 1) de onderbesteding op de begrotingspost voor Diaconaal Platform Enschede (DPE) en 2) de kosten van de groepscursussen "omgaan met geld" door Vluchtelingenwerk zijn onder te brengen in de SPUK Inburgering om zo algemene middelen vrij te spelen.

Het voorstel is om voor beide dekkingsmogelijkheden 2 x 29.000 euro = 58.000 euro in te zetten ter dekking van het amendement. 21. Kosten tijdelijke units SVV' 91 De gemeenteraad heeft in 2025 besloten om middelen beschikbaar te stellen voor de aanschaf van tijdelijke units van SVV op sportpark Wesselerbrink Zuid. Dit was noodzakelijk om het Horstmanpark vrij te spelen. De tijdelijke units zijn noodzakelijk tot de oplevering van de nieuwe accommodatie. De middelen die beschikbaar zijn gesteld zijn voor de kosten voor 2025 en 2026. Voor 2027 en 2028 ontbreekt dekking. De units zijn inmiddels geplaatst en SVV is verhuisd. Het stopzetten van de huur of afschaling is geen reële optie meer. blz. 21 (van 163) 22. AD financiering afdeling Vergunnen Als gevolg van de Omgevingswet en de wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb ) is sprake van een structureel tekort in de algemene middelen van Vergunnen. Afspraak was gemaakt dat we eerst 2 jaar monitoren. Uit de monitor is gebleken dat legesinkomsten nog verder zijn terug gelopen waardoor de druk op de afdeling steeds verder toeneemt. Totale tekort bedraagt 800.000 euro. 23. Basis capaciteit ruimtelijke ontwikkelingen De afgelopen jaren is structureel onvoldoende budget beschikbaar geweest voor de 0 -1 fase van projecten.

De jaarlijkse tekorten laten zien dat het huidige budget niet aansluit bij de ambities, zoals de ontwikkeling van de Spoorzone Hengelo–Enschede of onvoorziene situaties die vragen om inzet, zoals Pathmos. Deze ambities vragen om extra inzet in de verkenningsfase, onder andere voor stedenbouwkundige studies, onderzoeken en variantenafwegingen. Met een structurele aanvulling van het budget kan de noodzakelijke kwaliteit in deze cruciale fase geborgd blijven en kunnen projecten tijdig en zorgvuldig worden voorbereid. 24. Rijksbudget voor uitvoeringskosten inburgering onvoldoende Bij de Zomernota 2025 is dit knelpunt opgenomen voor het jaar 2026 voor 550.000 euro. Destijds is ervoor gekozen het nog niet als structureel knelpunt te verwerken, vanuit de veronderstelling dat het Rijk in de komende jaren aanvullende middelen zou beschikbaar stellen om de uitvoering van de Wet Inburgering kostendekkend te maken. Tot op heden zijn er echter geen signalen vanuit het Rijk dat op korte termijn extra financiële middelen beschikbaar komen. Daarmee blijft de uitvoering voor gemeenten financieel niet haalbaar binnen de huidige budgetten. Doordat de toestroom van met name nareizigers verder toeneemt neemt deze problematiek ook verder toe. Om deze reden wordt dit knelpunt opnieuw opgevoerd maar inmiddels is het knelpunt gegroeid tot 700.000 euro.

W e blijven ons in de lobby naar Den Haag inzetten voor voldoende bekostiging van deze taak. 25.Niet realiseren verhoogde opbrengsten uitbreiding dienstverlening IT aan derden De taakstelling van 500.000 euro netto opbrengst uit regionale dienstverlening is onder de huidige marktomstandigheden en kostenstructuur niet realiseerbaar. Om dit nettoresultaat te behalen is circa 2,5 miljoen euro extra bruto-omzet nodig. Gezien de beschikbare capaciteit en het reële marktpotentieel is dit vanaf 2026 feitelijk niet uitvoerbaar. 26.Modernisering Bedrijfsvoering Applicaties (BASE) Het programma BASE is inmiddels van start gegaan. De implementatie van de nieuwe financiële applicatie is in volle gang. In de volgende fase worden ook het HR en salarissysteem vervangen en daarna het inkoopsysteem. Het huidige HR en salarissysteem moet worden vervangen omdat het contract onrechtmatig tot stand is gekomen en de dienst formeel aanbesteed moet worden. Daarnaast is de applicatie technisch verouderd en instabiel. Bovendien is de verwachting dat een aanbesteding efficiëntievoordelen oplevert ten opzichte van de huidige hoge licentie en beheerkosten. Voor inkoop is modernisering eveneens noodzakelijk. De huidige ondersteuning sluit onvoldoende aan op een professionele en efficiënte uitvoering en biedt onvoldoende mogelijkheden voor integraal contractmanagement.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://enschede.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1f5cde33-26c4-439c-919b-da83702803c3?agendaItemId=8057d826-ecae-4dae-a82b-2fa671177f93