ENS Gemeentebegroting 2022-2025 - 30-9-2021

Maatschappelijk rendement: De Twentse Schouwburg N.V. (Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede) vormt een

blz. 45 (van 234)

belangrijke culturele voorziening voor de gemeente Enschede en omgeving. De onderneming exploiteert vier gebouwen met samen zes podia in het centrum van Enschede, te weten: het Wilminktheater, het Muziekcentrum, de Grote Kerk en De Kleine Willem. Op jaarbasis biedt de organisatie momenteel circa 350 – 380 voorstellingen en concerten aan met circa 135.000 bezoekers per jaar. Daarnaast is er meer aandacht voor de verbindende rol van Wilminktheater en Muziekcentrum Enschede binnen de Twentse samenleving, verbinding tussen publiek en podia en ook tussen de Twentse podia onderling.

. 2.02 Het woningaanbod en de leefomgeving zijn attractief, veilig en toekomstbestendig Als we meer HBO en universitair opgeleiden vast willen houden, dan moet het woningaanbod hier bij aansluiten. De kwalitatieve samenstelling van het woningaanbod is een aandachtspunt en we moeten kijken of we passende woningen hebben voor net afgestudeerden, expats en gezinnen. Als grootste stad van het oosten kunnen wij een grootstedelijk woonmilieu bieden. Het verdichten in het centrum hoort bij dit doel, evenals een aantrekkelijke leefomgeving en buitengebied.

Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting Dit cijfer is samengesteld uit verschillende waarderingsaspecten van de aantrekkelijkheid van de woonomgeving. De keuze is gebaseerd op studies van het Ministerie en de atlas voor Nederlandse gemeenten. Het gaat daarbij bijvoorbeeld over de mate van contact tussen buren, de hoeveelheid groen en water in de wijk, het percentage koopwoningen en het culturele aanbod.

blz. 46 (van 234)

Toelichting Het indexcijfer van de gemiddelde verkoopprijsontwikkeling bestaande woningen geeft informatie over de aantrekkelijkheid van Enschede in relatie tot Twente als geheel. Er is geen concreet streefcijfer aangegeven omdat een stijging van de gemiddelde verkoopprijs geen doel op zich is. Wel is een doel dat de ontwikkeling van de gemiddelde verkoopprijs bestaande woningen in Enschede boven het Twents gemiddelde ligt. Dit is namelijk een indicatie dat de aantrekkelijkheid van Enschede zich positief ontwikkelt ten opzichte van de omliggende gemeenten. Bron: vastgoedrapportage Twente / Kennispunt.

Toelichting Als wij willen werken aan een evenwichtiger samenstelling van onze bevolking, dan moet onder andere de verhouding tussen de verschillende prijssegmenten van woningen veranderen (relatief minder goedkoop en meer duur). Bij nieuwbouw streven we naar een relatief groter aandeel in het duurdere segment. Dit zorgt ook voor doorstroming op de woningmarkt en daardoor ook voor aanbod voor starters op de woningmarkt. Bron: GBTwente

blz. 47 (van 234)

Toelichting In het kader van de trek naar de stad, groeien vanuit het hart, het unieke hoog stedelijke woonmilieu dat Enschede kan bieden in en rondom de binnenstad om talenten vast te houden en aan te trekken, wordt gekeken of de inwonersaantallen in dit gebied ook stijgen. De streefgetallen zijn gebaseerd op basis van de voorgenomen harde (vastgestelde) en als haalbaar ingeschatte zachte woningbouwplannen in de periode 2021-2024. Eenpersoons woningen zijn in de prognose gesteld op bezetting door 1 persoon, meerpersoons woningen op een bezetting van 1,4. Bron: CBS/Kennispunt.

Toelichting De score woonaantrekkelijkheid is een jaarlijkse (relatieve) score van onze stad in de Atlas voor Gemeenten. We laten hier de score zien zonder geografie omdat geografische factoren erg bepalend zijn voor onze eindscore (bereikbaarheid van banen, nabijheid natuurgebieden als de Veluwe en de zee). Aan onze geografische ligging kunnen we niet zoveel veranderen. De andere factoren die deze score bepalen zijn: cultureel aanbod, veiligheid, percentage koopwoningen, culinair aanbod, aanwezigheid universiteit en percentage vooroorlogse woningen. Hoe lager de score, hoe beter we scoren op de ranglijst. Bron: Atlas voor Gemeenten. Streven: het streven is om weer op het niveau van 2017 te komen (12e van de ranglijst: een

blz. 48 (van 234)

plek die past bij de omvang van onze gemeente). Acties 2022 Aantal acties: 22

01. We leggen het bestemmingsplan De Kop ter besluitvorming voor aan de raad In 2022 wordt het ontwerp-bestemmingsplan voor de gebiedsontwikkeling van De Kop ter besluitvorming voorgelegd aan de raad in nauw overleg met de ontwikkelende partijen. De samenwerkingsovereenkomst en het ontwikkelingsplan worden daartoe nu herijkt.Deze gebiedsontwikkeling versterkt het vestigingsklimaat door het creëren van een hoogwaardig en gemêleerd woningaanbod voor diverse doelgroepen in een hoogstedelijke woonomgeving. Het project zal leiden tot een radicale transformatie die zorgt voor versterking van de stadskern, functionele vernieuwing, hoogwaardige architectuur en ruimtelijke kwaliteit. Het zorgt voor een hogere belevingswaarde van de stad en verbetering van de verkeersinfrastructuur. De herinrichting van de openbare ruimte is de afgelopen twee jaar voor een groot gedeelte voltooid met o.a. de aanpak van de Ripperdastraat en delen van de Haaksbergerstraat. Het rijk (3 miljoen vanuit de Woningbouwimpuls) en de provincie dragen beide financieel bij aan de ontwikkeling van de Kop. In 2022 zal het SLO pand worden gesloopt. De verdere inrichting van de openbare ruimte zal afgestemd worden op de nog te realiseren vastgoedontwikkeling en zal daarom later plaatsvinden. 02.

We werken verder aan de ontwikkeling van het Centrumkwadraat Centrumkwadraat is de belangrijkste gebiedsontwikkeling waarmee we talent willen aantrekken en vasthouden, banengroei stimuleren en een duurzame en concurrerende economie stimuleren als onderdeel van de gebiedsagenda Oost. Met de 1e fase Centrumkwadraat maken we ruimte voor talenten in de sociale huur (waaronder studentenhuisvesting), (betaalbare) koop, middenhuur en dure huur. Een functiemix wordt gerealiseerd direct aan het station waardoor een levendig gebied de komende jaren gaat ontstaan. Dit is een milieu dat we in Enschede nog niet kunnen bieden, waar andere steden de laatste jaren veel van dit soort projecten hebben gerealiseerd. Ook vraagt het project om aanpassing van de openbare ruimte (Stationsplein) en mobiliteitsonderdelen zoals de herinrichting van het busstation en een parkeergarage. Een ambitie die past bij de schaal en de huidige staat van de stad. Hiermee wordt ook een herontwikkeling mogelijk van de bestaande en verouderde panden aan het Stationsplein. Het Rijk (Woningbouwimpuls) en de provincie dragen beide financieel bij aan fase 1 van Centrumkwadraat. Nu de grondexploitatie CK Molenstraat zuidzijde is en het ontwerp bestemmingsplan voor de drie deelgebieden aan de Molenstraat zuidzijde ter visie is gelegd, wordt in 2022 het bestemmingsplan ter vaststelling voorgelegd aan de raad.

Om het deelgebied Pakhuiskwartier in de markt te zetten wordt in overleg met de Stichting Jongeren Huisvesting Twente een tender georganiseerd. Ook voor de private ontwikkelingen aan het Stationsplein en Performance Factory wordt een bestemmingsplan ter vaststelling voorgelegd aan de raad. In de 2e fase van Centrumkwadraat ligt de Driehoek Noord. Onderzocht wordt of voor dit gebied een samenwerkingsovereenkomst met marktpartijen kan worden afgesloten voor gebiedsontwikkeling. 03. We gaan door met de uitvoering van de diverse deelprojecten van de Dynamische Uitvoeringsagenda Twekkelerveld Voor Twekkelerveld is in het kader van de dynamische investeringsagenda gewerkt aan een integrale uitvoeringsagenda voor de komende 5-10 jaar. Door bundeling van activiteiten ontstaat synergie en worden middelen efficiënt ingezet. In het wijkontwikkelplan zijn verschillende acties opgenomen waarvan de eerste uitvoering van start is gegaan in 2020. Met het plan werken wij samen met bewoners en woningcorporaties het komend jaar verder aan een mooiere, betere en toekomstbestendige leefomgeving in de wijk Twekkelerveld. Dit is niet alleen een fysieke, maar ook een sociale opgave. Komend jaar start de renovatie van 176 appartementen in de Maanstraat, voeren wij de planologische procedures voor de ROC-locatie en de Assinkhof en leveren wij een eerste

blz. 49 (van 234)

concept plan op voor het Huis van de wijk. De aanpak van wateroverlast, hittestress en droogte worden komend jaar verder uitgevoerd. De voorbereidingen voor het ondergronds brengen van hoogspanningskabels worden komend jaar opgestart. Samen met bewoners werken wij aan plannen voor energiebesparing en de vervanging van aardgas. Hiervoor is eind 2021 een visiedocument vastgesteld met een eindbeeld en een fasering. De plannen voor de eerste fase worden in 2022 verder uitgewerkt; de eerste voorbereidende werkzaamheden worden opgestart. 04. We leggen het bestemmingsplan Cromhoff ter vaststelling voor aan de raad Op basis van het ontwikkelplan (kadernota) starten we in 2022 met de procedure voor het bestemmingsplan. Voor het noordelijk deel hebben we de intentie om een samenwerkovereenkomst te sluiten (SOK) met Cromhoffpark B.V. Afhankelijk van de hieruit voorkomende realisatiestrategie openen we een grondexploitatie. Met Cromhoff gaan we een uniek stuk stad maken gebruikmakend van de bestaande kwaliteiten en bijzondere ligging van het gebied: “Reuring” rondom het industrieel erfgoed & “Rust” rondom de natuur in het groene hart van het gebied. Cromhoff heeft het in zich om een mooie gevarieerde wijk te worden met een groot aanbod aan verschillende woningtypologieën aansluitend bij adaptief programmeren.

Het gebied rondom de drukpershal en de Janninkhallen wordt een gebied met een meer gemixt programma, een gebied met “rauw randje”, reuring en ontmoeting. De eerste activiteiten in de programmering (placemaking) starten in 2022. 05. We leggen de voortgangsrapportage Woonvisie voor aan de raad Jaarlijks voert de raad een woondebat over de voortgang van de Woonvisie. Ter voorbereiding op dit woondebat wordt een voortgangsrapportage Woonvisie opgesteld. Hierin beschrijven we wat de ontwikkeling is op de hoofdthema's van de woonvisie (aantrekken van talent, duurzame stad, inclusieve stad, programmering en goed bestuur – waaronder de afspraken met de corporaties) en op de beleidsuitspraken die binnen die thema’s zijn opgesteld. 06. We leggen het bestemmingsplan Eschmarkerveld voor aan de raad Eind oktober 2021 is de kadernotitie van het Eschmarkerveld vastgesteld door de raad. De plannen voor een woonwijk voor ongeveer 500 tot 600 woningen worden in 2022 verder uitgewerkt. Op basis van die uitwerking stellen we een grondexploitatie en bestemmingsplan/omgevingsplan op om voor te leggen aan de raad. 07. We maken de Leuriks bouwrijp Leuriks wordt een woonwijk met een groen woonmilieu waar 74 kavels voor vrijstaande woningen in particulier opdrachtgeverschap worden uitgeven. We stimuleren hiermee de doorstroming op de woningmarkt en het vasthouden van talent.

In 2021 is het bestemmingsplan vastgesteld. Ook zijn we gestart met het bouwrijp maken van het terrein. Na afronding van het bouw- en woonrijp maken hopen we in 2022 te starten met de uitgifte van bouwkavels. 08. We informeren de raad over de ontwerp Omgevingsvisie en Omgevingseffectrapportage De Omgevingsvisie vormt een stabiel raamwerk voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. Beleidsnota’s die recent zijn opgesteld of in besluitvorming zijn passen binnen de denkwijze van de Omgevingswet. De visie zal geen statisch document worden. Al naar gelang zich nieuwe ontwikkelingen voordoen en ambities wijzigen zal de omgevingsvisie periodiek worden geactualiseerd. De Omgevingsvisie gaat ook in op de sturingsfilosofie van de gemeente in het domein van de fysieke leefomgeving en daarmee op de eigen rol in de realisatie van de visie, wat van andere stakeholders wordt verwacht en hoe de gemeente met stakeholders en hun initiatieven omgaat. De (voorlopige) invoeringsdatum van de Omgevingswet is 1 juli 2022. Dit betekent niet dat de Omgevingsvisie dan ook klaar moet zijn. Wettelijk gezien ligt hiervoor een termijn vast van drie jaar na inwerkingteding van de wet. In Enschede werken we in 2022 aan een ontwerp Omgevingsvisie. De verwachting is dat deze begin 2023 gereed is voor besluitvorming. 09.

We richten onze nieuwe applicaties in en oefenen daarmee Onze nieuwe applicaties zijn verbonden met de Landelijke Voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet. We richten de applicaties verder in, zodat onze processen van wijzigen van het omgevingsplan, vergunnen, melden, toezicht en sanctionering goed worden ondersteund. We nemen de tijd om te oefenen en kinderziektes op te lossen. 10. We ontwikkelen het Omgevingsplan In het omgevingsplan worden onze huidige bestemmingsplannen, regels uit onze verordeningen

blz. 50 (van 234)

die relevant zijn voor de fysieke leefomgeving en een groot aantal huidige rijksregels (ook wel de “bruidsschat”) tot één plan gebundeld. Voor het omgevingsplan geldt een overgangstermijn tot 2030. Naast deze omvangrijke integratie van plannen en regels vertalen we ook de omgevingsvisie in het omgevingsplan, en we harmoniseren de regels uit de huidige rond 120 bestemmingsplannen. In het nieuwe stelsel wordt de huidige Verklaring van geen bedenkingen vervangen door een bindend adviesrecht van de raad voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. We komen in afstemming met de raad tot een voorstel voor categorieën van gevallen waarvoor het advies van de raad van belang is. Dat geldt ook voor de vaststelling van omgevingsvergunningen waarvoor de gemeenteraad participatie verplicht wil stellen. Als laatste wordt er een nieuw delegatiebesluit voorbereid voor (categorieën van) gevallen tot wijzigen van het omgevingsplan die de raad aan het college overlaat. 11. We zijn gestart met het project brandveiligheid kamerverhuurpanden Indien een woning kamergewijs wordt verhuurd is er (meestal) een melding brandveilig gebruik vereist. Niet alle kamerverhuurpanden hebben deze melding ingediend. De (circa 300) panden die deze melding niet hebben ingediend zijn (nog) in overtreding.

In 2022 zullen wij, in samenwerking met de Brandweer Twente, een start maken om eigenaren van deze panden te bewegen alsnog een melding in te dienen en deze meldingen beoordelen. 12. We zijn klaar voor de inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) De Wkb treed per 1 juli 2022 inwerking. Met de Wkb start het Rijk een proces op van overheveling van taken: de technische toets van het gemeentelijke bouw- en woningtoezicht gaat naar de markt, naar private partijen. We willen klaar zijn voor deze stelselwijziging en de consequenties in kaart hebben gebracht voor ons BVTH beleid, de werkprocessen en de capaciteit, inclusief de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Dit betekent o.a. dat we halverwege het jaar een aanpassing in de legesverordening gaan voorbereiden en voorleggen aan de raad en dat we via het ambassadeursnetwerk blijven oefenen met proefprojecten. 13. We bereiden een voorstel voor een duurzame financiering van de BVTH-taken voor Met de komst van de omgevingswet en de Wkb per 1 juli 2022 valt voor een deel de legesinkomsten weg. We willen voorkomen dat (wettelijke) taken op het gebied van BVTH door het wegvallen van de legesfinanciering onder druk komen te staan. We bereiden daarom een voorstel voor, voor een duurzame financiering van de BVTH-taken. 14.

We herijken en actualiseren de productie-diensten catalogus Onder de Omgevingswet verdwijnt het begrip 'inrichting' uit de Wet milieubeheer (Wm). Het wordt vervangen door een regulering per milieubelastende activiteit. Dit betekent dat de bestaande Producten-Diensten-Catalogus (PDC) waar binnen de OD Twente mee wordt gewerkt moet worden herijkt en geactualiseerd. In de PDC staat aangegeven hoeveel tijd wordt besteed aan een bepaald product of dienst. Aan de hand van de PDC worden de uitvoeringsprogramma’s van de deelnemers opgesteld en weet iedere deelnemer welke producten en welke diensten tegen welke kosten worden afgenomen. 15. We verminderen het aantal overlast-hotspots door beter gebruik te maken van informatie gestuurd handhaven. We gebruiken informatie en data uit onze systemen (o.a.. citycontrol) voor gerichte handhaving op overlast in de openbare ruimte. Daarnaast verbeteren we de samenwerking met onze handhavingspartners door verbetering van de AVG- en WPG-proof uitwisseling van gegevens. 16. We werken verder aan de uitbreiding en proffesionelering van de inzet van de BOA’s en brengen deze in lijn met de benchmark. De maatschappelijke vraag naar de inzet van onze BOA’s groeit. Het aantal BOA’s is het afgelopen jaar uitgebreid en zal ook het aankomende jaar verder groeien.

In deze veranderende formatie en verschuiving in taken is het noodzakelijk een proffesionalisatieslag te maken en de huidige manier van werken te herijken. Een voorbeeld hiervan is dat de BOA’s aan de slag gaan met wijkgericht werken met als doel om meer zichtbaar te zijn in de buurt. 17. We gaan een pilot doen met bodycams voor BOA's De uitrusting van onze BOA’s zal als pilot worden uitgebreid met bodycams. Hierbij wordt uitvoering gegeven aan een aangenomen motie van de raad. De bodycam moet bijdragen aan de veiligheid en het veiligheidsgevoel van zowel de opsporingsambtenaar als onze inwoners, bezoekers en ondernemers. Ook zal het gebruik van de bodycam onze transparantie verhogen.

blz. 51 (van 234)

Bij een positief resultaat van de pilot zal de bodycam definitief in gebruik worden genomen. 18. We stellen participatiebeleid op De Omgevingswet stelt een participatiebeleid verplicht. Dit beleid wordt uitgewerkt binnen de kaders van onze nieuwe participatieverordening (in voorbereiding) en geeft richting aan de participatie in de totstandkoming van de kerninstrumenten van de Omgevingswet, daaronder de wijze waarop externe initiatiefnemers worden ondersteund in hun participatie. 19. We hebben illegale kamerverhuurpanden inzichtelijk gemaakt en zijn actief gestart met handhavingsprocedures gericht op het beëindigen van deze illegale situaties. We hebben inmiddels een (dynamische) overzichtskaart van alle legale kamerverhuurpanden in Enschede. De status van een aantal kamerverhuurpanden zijn nog in onderzoek. In 2022 zal duidelijk worden welke panden illegaal gebruikt worden voor kamergewijze verhuur. Tegen illegale situaties zullen wij in 2022 e.v. (gefaseerd en per stadsdeel) een handhavingsprocedure starten. 20. We gaan - samen met ODT -verder uitvoering geven aan de routekaart Outputfinancering Vanaf 2022 wordt gefaseerd de outputfinanciering ingevoerd. Hiervoor is een routekaart Outputfinanciering opgesteld aan de hand waarvan de implementatie wordt gerealiseerd.

De routekaart kent een zestal “bouwblokken” waar de spelregels van outputfinanciering verder in worden vastgelegd. Concreet worden afspraken gemaakt over het standaardpakket dat wordt afgenomen, kengetallen en kosten per product die worden gehanteerd, herverdelingseffecten en de borging van vrije ruimte voor OD Twente (ontwikkelruimte) en haar deelnemers (bijsturing). Daarnaast wordt een negental verbeterpunten opgepakt die wenselijk zijn om de “basis goed op orde te hebben”: bijvoorbeeld de tijdregistratie gelijk trekken aan de overige systemen, doorontwikkeling van de datakwaliteit, verbeteren van het inrichtingenbestand, verbeteren digitale uitwisseling dossiers tussen OD Twente en deelnemers.. 21. We zetten stappen naar een zero emissie stadslogistiek De raad heeft in 2021 besloten per 2025 naar een zero emissie stadslogistiek voor het stadserf te willen gaan. In 2022 gaan we aan de slag met het uitvoeren van het bijbehorende flankerend beleid, samen met onze partners. Ook blijven we ons inzetten voor het realiseren van externe financiering hiervoor. 22. We stellen een Natuur- en Landschapsplan op In 2022 treedt een nieuw op te stellen Natuur- & Landschapsplan in werking met uitgangspunten en kaders voor aanleg en beheer van de ‘groene’ opgaven: van kwaliteitseisen tot financiering en samenwerking.

Bijdrage verbonden partij: GR Recreatieschap Twente De GR Recreatieschap Twente is een organisatie die namens de 14 Twentse gemeenten tot doel heeft het bevorderen van totstandkoming en instandhouding van publieke recreatieve/toeristische infrastructuur in Twente. Het gaat dan om het routenetwerk voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken en de drie recreatieplassen het Rutbeek, het Hulsbeek en het Lageveld. Daarnaast zorgen zij voor de aanleg, onderhoud en beheer van publieke recreatieve/toeristische voorzieningen die hetzij op zichzelf, hetzij in routeverband, hetzij door opname in arrangementen, een bovenlokaal karakter hebben. Bijdrage verbonden partij: Omgevingsdienst Twente

Maatschappelijk rendement: Zorgt voor het toezicht en handhaving van ‘complexe’ omgevingsvergunningen, het voorbereiden van besluiten met betrekking tot (milieu) inrichtingen en de handhaving bij (complexe) milieubelastende bedrijven. Daarmee draagt ze bij aan de realisatie van een gezonde en veilige leefomgeving. Is overigens een wettelijke verplchting. Bijdrage verbonden partij: Onderhoud Enschede

Maatschappelijk rendement: Zij zorgt voor de uitvoering van het onderhoud van de openbare ruimte. Daarmee draagt zij bij aan de realisatie van de doelen voor de openbare ruimte, zoals behalen van het gewenste kwaliteitsniveau en het woon- en vestigingsklimaat van de stad. Daarnaast levert zij een belangrijke bijdrage aan de arbeidsmarktdoelstellingen, doordat 55%-60% van het personeel van Onderhoud Enschede BV bestaat uit mensen uit de arbeidsmarktdoelgroep. De kwaliteit van de

blz. 52 (van 234)

werkzaamheden wordt gemonitord en vastgelegd in rapportages.

. 2.03 Wij werken effectiever samen met de kennisinstellingen (UT, Saxion, Aki, ROC) en het bedrijfsleven op de opgave "aantrekken en vasthouden van talent” Het aantrekken en vasthouden van talent is een opgave die we niet alleen kunnen trekken. We werken hierin nauw samen met de kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Met de kennisinstellingen hebben we een strategische samenwerkingsagenda Smart Enschede opgesteld. Het samenwerken met de bedrijven is hier een onderdeel van.

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek is het migratiesaldo te zien per leeftijdsgroep. Om de grafiek leesbaar te houden is gekozen voor de leeftijdsgroepen tussen 15 en 40 jaar. Dit zijn ook de groepen waar we ons vooral op inzetten bij de doelstelling "aantrekken en vasthouden van talent". De migratie in de leeftijdsgroep 15-19 hangt sterk samen met het aantal jongeren dat in onze stad komt studeren. Streven: we streven er naar om meer jongeren te trekken in de leeftijdsgroep 15-19 jaar en in de leeftijdsgroepen 20-40 hopen we dat er per saldo meer mensen blijven dan dat ze vertrekken uit onze stad. Bron: Basis Registratie Personen, bewerkt door Kennispunt Twente

blz. 53 (van 234)

Toelichting In deze grafiek ziet u het aantal studenten op de UT, Artez en Saxion (vestiging Enschede). Streven: Saxion verwacht de komende jaren een lichte toename in het aantal studenten. De UT verwacht een iets sterkere groei in studentenaantallen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename in internationale studenten. Bron realisatie: DUO, bewerkt door Kennispunt Twente Bron streven: UT, Saxion en Artez (inschattingen) Acties 2022 Aantal acties: 2

01. Wij maken in 2022 nieuwe samenwerkingsafspraken met de kennisinstellingen en voeren deze uit We dagen studenten en talenten uit om samen met ons te werken aan vernieuwende oplossingen voor maatschappelijke opgaven Op basis van de evaluatie in 2021 van het convenant met de kennisinstellingen maken we in 2022 nieuwe afspraken. In 2022 geven wij uitvoering aan die afspraken. De kennisinstellingen gaan hun bijdragen intensiveren aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, via het onderwijs en onderzoek. Dit is van positieve invloed op een innovatief ecosysteem. 02. Samen met de kennisinstellingen, het bedrijfsleven en andere instanties zetten we meer regie op de regionale talentopgave We blijven in 2022 onze krachten bundelen om op een eenduidige manier talent te kunnen aantrekken en behouden voor Enschede/Twente. De Twenteboard neemt daarbij in 2022 een stevige regierol op het gebied van de regionale talentopgave. Dit moet zorgen voor een stevigere bundeling van de inzet van mensen en middelen in de regio op dit thema. Ook dit versterkt het innovatie-ecosysteem.

. 2.04 De (inter)nationale branding van Enschede wordt versterkt Om onze stad neer te zetten als aantrekkelijk voor talent is veel inzet nodig op positionering en profilering. We willen onze stad neerzetten als grensverleggend, innovatief, hip en slim. Hiernaast willen we ook een welcoming city zijn voor de toenemende stroom van buitenlandse studenten en kenniswerkers.

blz. 54 (van 234)

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting In deze grafiek zie je het percentage hoger opgeleiden in Enschede (hoger opgeleid is: HBO en WO). Enschede heeft een relatief laag aandeel hoger opgeleiden. Universiteitssteden hebben gemiddeld een aandeel van 45% hoger opgeleiden, Enschede heeft 33% hoger opgeleiden als aandeel in de beroepsbevolking. Streven: hoger opgeleiden zijn een belangrijke factor voor groei van economie en een aantrekkelijke stad. Als we meer talent weten aan te trekken en vast te houden, gaat dit aandeel stijgen. Streven is daarom om het aandeel hoger opgeleiden hoger te krijgen. Bron: CBS

Toelichting De beroepsbevolking (alle mensen tussen 15 en 74 jaar die werken of beschikbaar zijn voor werk) stijgt in de grote steden door de trek naar de stad, maar daalt al een paar jaar in Enschede. Door maatregelen op het gebied van bereikbaarheid van banen en het vasthouden van talent hopen we op termijn de dalende tendens van de beroepsbevolking iets te keren. Een groeiende beroepsbevolking (met een hoog opleidingsniveau) is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven.

blz. 55 (van 234)

We streven er naar om qua beroepsbevolking weer op het niveau van 2015 te komen. Bron: CBS Acties 2022 Aantal acties: 1

01. We werken het welcoming city beleid uit op het onderdeel internationale communicatie Ten behoeve van het internationaal talent zetten we in 2022 verder in op de internationale kant van de citymarketing visie. We gebruiken hiervoor de communicatiekanalen van onze internationale partners, zoals o.a. het Nederlandse ambassadenetwerk, het Eurocities netwerk en zustersteden.

. 3. Enschede is een duurzame en klimaatbestendige stad Wereldwijd is er een opgave voor energietransitie, klimaatadaptatie en hergebruik van grondstoffen. Enschede moet hier ook een bijdrage in leveren. 3.01 Transitie naar duurzame energiebronnen en energietransitie Wij streven naar verduurzaming van woningen, bedrijven, duurzame energievoorziening en het afkoppelen van panden van gas. Indicatoren Aantal indicatoren: 5

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde gasverbruik per wooneenheid (koop) zien. Een afname in het gemiddelde gasverbruik is hierbij een signaal dat woningen steeds energiezuiniger worden. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Bron: klimaatmonitor

blz. 56 (van 234)

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde gasverbruik per wooneenheid (huur) zien. Een afname in het gemiddelde gasverbruik is hierbij een signaal dat woningen steeds energiezuiniger worden. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Bron: klimaatmonitor.

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde elektriciteitsverbruik per wooneenheid (koop) zien. Een afname in het gemiddelde verbruik van elektriciteit is hierbij een signaal dat installaties en apparatuur in woningen steeds energiezuiniger worden. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Bron: klimaatmonitor.

blz. 57 (van 234)

Toelichting Deze grafiek laat het gemiddelde elektriciteitsverbruik per wooneenheid (huur) zien. Een afname in het gemiddelde verbruik van elektriciteit is hierbij een signaal dat installaties en apparatuur in woningen steeds energiezuiniger worden. Streven: het streefgetal is gebaseerd op een daling van het verbruik van 1,2% per jaar (zoals vastgesteld in het inmiddels afgelopen actieplan duurzaamheid). Bron: klimaatmonitor.

Toelichting Deze indicator is in ontwikkeling. Op dit moment is niet alle benodigde informatie voorhanden om de gemiddelde warmtelevering aan woningen in beeld te brengen. Voor de nieuwe coalitieperiode kijken we naar een indicator die inzicht biedt in de opgave en de ontwikkelingen.

blz. 58 (van 234)

Acties 2022 Aantal acties: 7

01. We spannen ons in om de vastgestelde kaders van de energievisie en de transitievisie warmte te vertalen naar daadwerkelijke acties In 2022 gaan we aan de slag met uitvoeringsprogramma’s en het in beeld brengen van hetgeen nodig is om van beleid naar uitvoering te komen. Daarbij faciliteren we inwoners en maatschappelijke organisaties zoals wijkraden om te komen tot uitwerking en concretisering van de opgave. 02. We activeren inwoners en ondernemers voor “zon op dak” Omdat we de toepassing en uitvoering van windenergie voorlopig uitstellen, zetten we des te meer in op zonne-energie. In de zomernota is deze prioriteit (financieel) gesteund. We zoeken naar mogelijkheden om onze inwoners te informeren en stimuleren o.a. via de mogelijkheden van het energieloket en daarmee te stimuleren voor “zon op dak”. En daarbij faciliteren en ondersteunen we ondernemers om hun dakoppervlak te benutten waar mogelijk. En benutten we zoveel mogelijk onze parkeerplaatsen om door dubbel grondgebruik zonnevelden daarboven te realiseren. Ook gaan we in 2022 verder met resultaten van de inventarisatie voor de Duurzaamheidsroute A35. En bekijken we welke stappen en mogelijkheden er nog meer zijn om tot nog meer versnelling op de energieopgave te komen. 03.

We onderzoeken samen met strategische partners en buurgemeenten de mogelijkheden voor een regionaal warmtenet Een eerste verkenning heeft opgeleverd dat de restwarmte van Twence een substantiële bijdrage kan leveren aan de warmtetransitie. Daartoe worden de mogelijkheden onderzocht voor een regionaal warmtenet. Samen met Twence en de gemeenten Hengelo en Borne wordt in 2022 de haalbaarheid en de ontwikkelrichting onderzocht. 04. We gaan van RES 1.0 naar RES 2.0 In de RES Twente ontwikkelen we in onderlinge afstemming plannen voor het opwekken van zonne- en windenergie. Ook wordt op regionale schaal de vraag en het aanbod van (duurzame) warmte afgestemd. Na de totstandkoming van de RES 1.0 in 2021, wordt deze verder uitgewerkt en geconcretiseerd naar de RES Twente 2.0. 05. We kiezen voor interactie met de samenleving (o.a. gebiedsgerichte aanpak) om de ambitie vorm te geven Ieder participatieproces is maatwerk. Dat betekent dat we samen met inwoners naar een passende aanpak zoeken om de opgave vorm te geven. Het betekent ook dat we van tevoren goed moeten afbakenen waarover ze kunnen meepraten en dat we transparant zijn over wat met de opbrengst gebeurt. Daarnaast moet van tevoren duidelijk zijn welke doelen uit de Energievisie we moeten behalen. In 2022 ontwikkelen we een aanpak hiervoor.

Uiteraard staan hierbij de uitgangspunten voor goed bestuur centraal: we zijn duidelijk, open, eerlijk en makkelijk te benaderen. 06. We brengen de consequenties van ons beleid in beeld voor het elektriciteitsnet De huidige netcapaciteit is (nog) niet berekend op de verwachte groei in het aanbod en de vraag naar elektriciteit. Enexis laat zich bij haar investeringen bij voorkeur leiden door ontwikkelingen die concreet en zeker zijn. Die onzekerheid over de aansluitmogelijkheden kan tot terughoudendheid in de markt leiden. Door de consequenties van onze beleidskeuzes in beeld te brengen faciliteren we om te anticiperen op de toekomstige vraag. 07. We ontwikkelen een 'ontzorgingspakket' voor particulieren om hen te ondersteunen bij de warmtetransitie We willen inwoners ondersteunen bij de warmtetransitie. Daarbij zijn we mede afhankelijk van regelgeving en financiële hulp en instrumenten van het Rijk. In 2022 gaan we aansluitend op deze mogelijkheden organiseren hoe we inwoners kunnen helpen en ontzorgen zodat zoveel mogelijk mensen op voor hen logische momenten verduurzamingsmaatregelen kunnen nemen.

. 3.02 Naar een klimaatadaptief Enschede De aanpak van hittestress en wateroverlast zijn de belangrijkste onderdelen van deze doelstelling. Er moet meer kwalitatief groen in de stad komen, meer wateropvang (aan het

blz. 59 (van 234)

oppervlak en grondwater), biodiversiteit en smart sustainability. Acties 2022 Aantal acties: 8

01. We borgen weer een basisinzet rond het biodivers en groen maken van Enschede samen met bewoners, ondernemers en instellingen Nadat de eerdere uitvoeringmiddelen gestopt waren (discussienota duurzaamheid) is bij de zomernota 2021 weer structureel 300.000 euro per jaar beschikbaar gesteld voor een basisinzet op vergroten van biodiversiteit en het werken aan het herstel van het natuurlijk evenwicht in Enschede. Deze basisinzet geven we samen met bewoners, ondernemers en instellingen vorm. Denk daarbij aan acties als “Zo groen” met de aanleg van geveltuien, ondersteunen van de Groene loper Enschede en het faciliteren van groene schoolpleinen. Ook gaat het om uitvoeringsmiddelen voor kleinere acties die bijdragen aan het herstel van het natuurlijk evenwicht in de stad, zoals kleine noodzakelijke lange termijnacties rond de eikenprocessierups, bescherming van bijzondere soorten en aanpak van invasieve exoten. In paragraaf 4.3 “onderhoud kapitaalgoederen” is dit nader toegelicht. 02. We geven uitvoering aan het groenambitieplan We geven uitwerking aan de door de gemeenteraad vastgestelde vergroeningsambities voor Enschede vanuit het Groenambitieplan Enschede. Hiermee vergroenen we Enschede kwalitatief en kwantitatief.

We vertalen daarbij de gekozen ambities in concrete acties en uitvoeringsprogramma’s, zoals een Natuur voor Elkaar Gemeenteplan in samenwerking met de provincie Overijssel. 03. We leggen een groenblauwe structuur aan in Twekkelerveld In de wijk Twekkelerveld is het risico op wateroverlast tijdens hevige regenval te groot. Daarom leggen we een groenblauwe structuur aan om het water uit de wijk af te voeren. Naast het aanleggen van deze beek wordt een grote berging gerealiseerd. Uiteindelijk wordt het water afgevoerd naar het Twentekanaal. Naast de bestrijding van wateroverlast zetten we met deze maatregelen ook in op vergroenen en op het vergroten van de biodiversiteit. 04. We leggen de Zuiderspoorbeek aan In het centrum van Enschede en op de Haaksbergerstraat is het risico op wateroverlast tijdens hevige regenval te groot. Daarom leggen we een nieuwe beek aan vanaf de rotonde bij de Haaksbergerstraat tot aan de Usselerstroom. Omdat deze beek deels overeenkomt met het oude spoortracé, noemen we deze de “Zuiderspoorbeek”. De beek stroomt ook langs het Volkspark, waar een grote waterberging wordt gerealiseerd in geval de beek al het water niet meer aan kan. 05. We pakken de wateroverlast langs de Kuipersdijk aan In de omgeving van de Kuipersdijk en de Wethouder Beverstraat is het risico op wateroverlast tijdens hevige regenval te groot.

Om de wateroverlast te bestrijden leggen we een grote berging aan (groene wadi) in combinatie met een groenblauwe ader en nieuwe hemelwaterriolen. Zo dragen we tevens bij aan extra vergroenen en aan het vergroten van de biodiversiteit. 06. We stimuleren klimaatadaptatie op particulier terrein Om klimaatadaptieve maatregelen op particulier terrein te stimuleren hebben we een bijdrageregeling opgesteld. Hiermee kunnen mensen een financiële tegemoetkoming krijgen als zij maatregelen op hun eigen terrein treffen. We willen mensen bewust maken van de klimaatverandering, de toename van extreem weer die hierdoor ontstaat, en de toename van wateroverlast, hitte-stress en droogte. Hiertoe stellen we een communicatiestrategie op en voeren we acties uit om dit te stimuleren. 07. We stellen een regenwaterstructuurplan op Naast aanleg van de Roombeek, de Stadsbeek en de aan te leggen Zuiderspoorbeek, moeten we ook op andere plekken in Enschede een deel van onze oude bekenstructuur terugbrengen. Om zo terug te keren naar een meer natuurlijke situatie, waarin we de sponswerking van de bodem vergroten en extra afvoer capaciteit realiseren. Hiertoe gaan we voor de hele stad een regenwaterstructuurplan opstellen. Een eerste aanzet hiervoor is opgenomen in het Water- en klimaatadaptatieplan. 08. We leggen het Werkprogramma bodem en ondergrond voor aan de raad

blz. 60 (van 234)

Met dit werkprogramma geven we uitvoering aan de Visie bodem en ondergrond Enschede. Evenals met de Visie bodem en ondergrond, werken we, waar mogelijk, samen met Hengelo en Almelo bij het opzetten en uitvoeren van het Werkprogramma. Bij de onderwerpen waarbij dat relevant is betrekken we ook andere partners in de regio, zoals het Waterschap en Omgevingsdienst Twente. Enkele speerpunten die in ieder geval in het Werkprogramma worden opgenomen: implementatie Basisregistratie Ondergrond, datagedreven werken, ontsluiting van informatie voor derden, locatie onderzoek en beleidsontwikkeling PFAS/Zeer Zorgwekkende Stoffen en de implementatie van de Omgevingswet.

. 3.03 Optimaal hergebruik van producten en grondstoffen (circulaire economie) Afval wordt steeds beter gescheiden en draagt daarmee bij aan optimaal hergebruik. Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Toelichting “Realisatie” en “Streven” komen voort uit de Afvalbeleidsvisie en de Grondstoffenvisie die in 2011 respectievelijk 2015 door de raad zijn vastgesteld. Gemeente Enschede volgt hiermee de landelijke doelstellingen op het gebied van afvalinzameling en verwerking. Hoe beter het huishoudelijk afval wordt gescheiden, hoe meer er ingezet kan worden op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen.

Toelichting

blz. 61 (van 234)

“Realisatie” en “Streven” komen voort uit de afvalvisie en de grondstoffenvisie die in 2011 respectievelijk 2015 door de Raad zijn vastgesteld met als stip aan de horizon: 50 kg restafval per inwoner per jaar in 2030. Hoe beter het huishoudelijk afval wordt gescheiden, hoe minder restafval vrijkomt en er meer ingezet kan worden op hergebruik, recycling en terugwinning van grondstoffen. Door de invoering van de tariefdifferentiatie op restafval (diftar) is de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar in 2019 verder gedaald naar circa 136 kg per jaar. In het najaar van 2019 heeft de Raad besloten een keuzemodel afval in te voeren bij laagbouw en de gescheiden inzameling van GFE bij hoogbouw. Op basis van deze besluiten wordt verwacht dat de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar in 2021 zal dalen naar rond de 125 kg per inwoners per jaar. Acties 2022 Aantal acties: 3

01. We starten met de Ja-Ja-sticker met het doel ongeadresseerd drukwerk te verminderen We voeren de Ja-Ja-sticker (opt-in systeem) in als één van de mogelijke maatregelen om de hoeveelheid huishoudelijk afval te verminderen. Bij een opt-in systeem mag ongeadresseerd reclamedrukwerk uitsluitend worden bezorgd bij inwoners die actief aangeven hier prijs op te stellen. Het opt-in systeem is een vorm van afvalpreventie: het vermindert de hoeveelheid papier die wordt verspreid en daarmee ook de hoeveelheid papierafval en restafval. 02. We blijven gescheiden inzamelen stimuleren en streven naar meer kwaliteit van de ingezamelde stromen Op basis van onder andere monitoringsgegevens en sorteeranalyses zetten we in op een wijkgerichte aanpak waarbij we gerichte communicatie in samenhang met gedragsinzichten toepassen. Waar nodig komen we met verbetervoorstellen. 03. We gaan verder met de optimalisatie van ondergrondse verzamelcontainers en milieupleintjes Bijdrage verbonden partij: Twence

Maatschappelijk rendement: Draagt bij aan de taak van de gemeente om te voorzien in een doelmatig beheer van afvalstoffen door de verbranding van restafval. Met het vergisten van GFT-afval, de productie van duurzame energie en het terugwinnen van grondstoffen draagt Twence ook bij aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen. Bijdrage verbonden partij: Twente Milieu

Maatschappelijk rendement: Draagt bij aan de ambitie van de gemeente op het gebied van afvalloos Twente. Dit doet Twente Milieu door de inzameling van de door ons afgesproken afvalstoffen.

.

blz. 62 (van 234)

Wettelijk verplichte indicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording zijn onderstaande indicatoren opgenomen. De indicatoren gelden voor iedere gemeente en zijn bedoeld om gemeenten met elkaar te kunnen vergelijken. Dit is mogelijk via www.waarstaatjegemeente.nl. Beleidsveld

Naam indicator

Eenheid

Jaar

Score Bron

14. 3. Economie

Functiemenging

%

2020

54,4 LISA

16. 3. Economie

Vestigingen (van bedrijven) Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 74 jaar

2020

108,1 LISA

21. 6. Sociaal domein

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar

2020 833,3

LISA

24. 6. Sociaal domein

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

2020

63,1

CBS

26. 6. Sociaal domein

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

2019

2

CBS

27. 6. Sociaal domein

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

2020 766,6

CBS

28. 6. Sociaal domein

Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

2020

233

CBS

33. 7. Volksgezondheid en Milieu

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

2019

121,1 CBS

34. 7. Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit

%

2019

4,6 RWS

Wat mag het kosten? Om de gestelde doelen te bereiken zijn per doel lasten begroot voor 2022. Deze bedragen worden ingezet voor het realiseren van de acties (onder 'Wat gaan we doen') maar ook voor het realiseren van de reguliere werkzaamheden. Onderstaande grafiek geeft per product inzicht in de beschikbaar gestelde budgetten.

blz. 63 (van 234)

Onderstaande tabel geeft inzicht in de meerjarige ontwikkeling van de lasten, baten en reserve mutaties. Duurzaam wonen, leven en werken Bedragen x 1.000 euro

Begroting 2021

Begroting 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

Lasten

176.595

166.811

147.999

145.488

147.229

Baten

102.128

87.336

74.579

73.832

76.252

Saldo van baten en lasten

74.467

79.475

73.420

71.656

70.977

Storting reserves

6.006

7.761

2.692

2.353

2.353

Onttrekking reserves

6.092

11.635

2.910

1.366

1.160

Resultaat

74.381

75.601

73.202

72.643

72.170

Toelichting

De begrote lasten in 2022 dalen met bijna 10 miljoen euro ten opzichte van de lasten in de begroting 2021. De belangrijkste oorzaken zijn: • •

•

lagere lasten Cultuur door het vervallen van de middelen Wendbaar & weerbaar, en lagere raming kosten Creatieve broedplaatsen. hogere lasten Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving door hoger lastenbudget leges (997K), extra lastenbudget implementatie Omgevingswet, onzelfstandige bewoning (205K), omzetten incidenteel budget in structureel budget uitbreiding BOA’s (191K) en het vervallen van incidenteel ODT budget (327K). lagere lasten Stedelijke ontwikkeling door middelen opgaven en instrumenten Visie Landelijk Gebied (350.000 euro), en het vervallen van de kosten energietransitie en proceskosten integrale wijkaanpak warmtetransitie (600.000 euro).

blz. 64 (van 234)

•

• •

•

hogere lasten Locatieontwikkeling door opname plankosten AD Gefinancierde Organisatie en Kerntaken, waarvan 950.000 euro, opname 1,6 miljoen euro kapitaalslasten ten behoeve van de investeringsagenda, 500.000 euro lagere lasten als gevolg van het aflopen van de verplichting tot bijdragen aan het RBT. hogere lasten Verkeersinfrastructuur en beleid door ophoging budget kapitaallasten (1.551.000 euro), hogere onttrekking reserve mobiliteit (793.000 euro). hogere lasten Versterken economische structuur door budget 200.000 euro impuls groen herstel, 100.000 euro impuls groen herstel bedrijven, 223.000 euro extra kosten vertrouwenspersoon en cockpit; lagere lasten Grondbedrijf veroorzaakt door een verlaging van de toekomstige te verwachten kosten (hier tegenover staat ook een verlaging van de baten);

Daarnaast zijn er een aantal minder grote wijzigingen die tot mutaties leiden in de lasten: • • • • • •

hogere lasten door loon- en prijscompensatie; vervallen extra middelen in kader van omgevingswet, DSO, ICT 450.000 euro; vervallen uitgaven gerelateerd aan incidentele subsidies; vervallen extra middelen wijkaanpak warmtetransitie 600.000 euro; vervallen extra middelen niet haalbare taakstelling 350.000 euro; extra middelen areaaluitbreiding 81.000 euro.

De begrote baten dalen in 2022 met ruim 14 miljoen ten opzichte van de begroting 2021. Dit wordt met name veroorzaakt door: • • •

lagere baten Grondbedrijf van 14 miljoen euro (hier tegenover staan ook lagere lasten); hogere baten Bestemmen, Vergunnen, Toezicht en Handhaving hogere baten door meer begrote leges 2022 (997.000 euro); lagere baten Stedelijke ontwikkeling door vervallen subsidie Regeling Reductie Energiegebruik van bijna 1,9 miljoen.

Meer info

Klik hier voor meer informatie over reguliere werkzaamheden en beleidsnota's.

Portefeuillehouders Niels van den Berg, Jurgen van Houdt, Jeroen Diepemaat, Arjan Kampman, June Nods-Koster en Onno van Veldhuizen. Concerndirecteuren Alwin Oortgiesen en Djoerd de Vos-Koelink

blz. 65 (van 234)

3.3 Vitaal en sociaal

Doelenboom Doel

1. Jeugd groeit veilig op en ontwikkelt talenten totale lasten (x 1.000 euro): 90.446,00

Subdoel

Link

1.01 De jeugd is gezond en actief

Indicatoren: 2 Aantal acties: 3

1.02 De jeugd groeit thuis op en doet dat in een veilige thuissituatie

Indicatoren: 3 Aantal acties: 4

1.03 Kinderen hebben geen taalachterstand

Indicatoren: 1 Aantal acties: 4

1.04 De jeugd heeft zo min mogelijk tweedelijns jeugdhulp nodig

Indicatoren: 2 Aantal acties: 4

1.05 Kinderen groeien niet op in armoede

Indicatoren: 1 Aantal acties: 1

1.06 De jeugd heeft een passende opleiding (bij de potentie Indicatoren: 1 Aantal acties: 2 van de jeugdige) 1.07 De jeugd heeft een startkwalificatie

Indicatoren: 1 Aantal acties: 1

2. Inwoners wonen langer zelfstandig

2.01 De inwoners zijn gezond en actief

Indicatoren: 2 Aantal acties: 5

2.02 De inwoners hebben een sterk persoonlijk netwerk

Indicatoren: 1 Aantal acties: 3

totale lasten (x 1.000 euro): 109.243,00

2.03 De inwoners hebben zo min mogelijk tweedelijns zorg nodig

Indicatoren: 3 Aantal acties: 8

3.01 De huishoudens zijn niet afhankelijk van een bijstandsuitkering

Indicatoren: 1 Aantal acties: 2

3.02 De huishoudens doen zo min mogelijk een beroep op inkomensondersteuning

Indicatoren: 3 Aantal acties: 1

3.03 De inwoners met een laag inkomen zitten zo min mogelijk in een schuldhulpverleningstraject

Indicatoren: 2 Aantal acties: 1

4.01 De inwoners werken betaald naar vermogen

Indicatoren: 1 Aantal acties: 3

3. Inwoners zijn financieel zelfstandig totale lasten (x 1.000 euro): 135.717,00

4. Inwoners participeren in de samenleving totale lasten (x 1.000 euro): 91.062,00

Indicatoren: 3 4.02 De inwoners doen actief mee in de samenleving via vrijwilligerswerk, mantelzorg, lidmaatschap verenigingen e.d. Aantal acties: 4

Wat willen we bereiken? Enschede wil een aantrekkelijke stad zijn waar je prettig op kunt groeien en waardig oud kunt worden. Waar mensen naar elkaar omkijken. Waarin mogelijkheden, talenten en eigen regie centraal staan, in plaats van problemen, beperkingen en overheidsbemoeienis. Waar je de ondersteuning krijgt die nodig is. Onze belangrijkste opdracht (missie) is dat iedere inwoner van de gemeente Enschede een zo zelfstandig, gelukkig en gezond mogelijk leven kan leiden. Onze overtuiging hierbij is dat: - inwoners het beste uit zichzelf willen halen en ertoe willen doen; - inwoners zelf regie willen houden en verantwoordelijk willen zijn; - de gemeente toevoegt waar inwoners en instellingen en bedrijven het (nog) niet kunnen; - gemeenschapsgeld aan de goede dingen wordt besteed; - de meeste mensen deugen;

blz. 66 (van 234)

-

we vertrouwen hebben in professionals; Enschede inclusief is.

De sleutel om een zelfstandig, gelukkig en gezond leven te kunnen leiden, ligt in het hebben van perspectief, iets wat we in ons handelen als gemeente als uitgangspunt hanteren. We werken in Enschede aan een duurzaam, solide en betaalbaar sociaal stelsel, met als strategische opgave dat inwoners van Enschede naar vermogen kunnen deelnemen in een inclusieve samenleving. De kern van dit stelsel is de menselijke maat, waarbij inwoners zelf aan zet zijn en de overheid achtervang is voor ondersteuning als mensen hun behoefte aan ondersteuning niet zelf en met hun omgeving kunnen invullen. We zorgen voor een goede kwaliteit, spreiding en bereikbaarheid van voorzieningen op alle voor inwoners belangrijke terreinen: onderwijs, werk, vrijetijd, zorg en ondersteuning, armoede, schuldhulpverlening, veiligheid en leefbaarheid. We zullen met elkaar de zorg en ondersteuning anders vorm en inhoud moeten geven, om bovenstaande te bereiken. We noemen dit de transformatie in het Sociaal Domein. De transformatieopgave is vertaald in drie leidende principes voor ons handelen: 1. De bedoeling van ons handelen in het sociaal domein is inwoners te helpen duurzaam perspectief voor zichzelf te ontwikkelen en zo hun zelf- en samenredzaamheid vergroten. Daarbij stemmen we ons handelen af op de mate waarin inwoners hun eigen verantwoordelijkheid (kunnen) nemen.

We zorgen ook dat misbruik en oneigenlijk gebruik niet loont. 2. Waar onze ‘standaard instrumenten’ niet voldoen gaan we over op een aanpak op maat, waarbij we een bewuste afweging maken tussen de rechtmatigheid, de kosten en de eigen inzet van de inwoner. Dit betekent dat we bij aanpak op maat zoeken naar de ruimte binnen regelgeving en, waar die ruimte er niet is maar wel nodig, zoeken naar alternatieven om te doen wat nodig is. 3. We werken vanuit de denk- en leefwereld van de inwoners. Om dit te bereiken bedenken we oplossingen samen met inwoners. En werken we samen: intern als één organisatie en extern met andere organisaties. Bijzonder jaar Het jaar 2022 is het laatste jaar van de begrotingscyclus 2019-2022. De afgelopen drie jaar was een periode: • • • • • • •

waarin er bij de transformatie veel is bereikt, de werkwijze van de transformatie is geïntegreerd en we blijven ontwikkelen, waarin heel veel mensen de zorg en ondersteuning kregen die ze nodig hebben, ondanks obstakels die de coronacrisis opwierp, met de focus op jeugd & gezin, kansengelijkheid en de lobby voor een hogere rijksbijdrage voor de jeugdzorg, met een vernieuwende aanpak voor de Enschedese Arbeidsmarktaanpak en Rondkomen met je inkomen, met een (blijvende) regionale aanpak voor beschermd wonen ondanks de decentralisatie en een Twentebrede samenwerking bij de vrouwenopvang, met een succesvolle aanpak voor de inburgering; met een aanpak voor de clustering van sportparken.

Het jaar 2022 is ook een verkiezingsjaar, het jaar waarin de politieke speerpunten voor de periode 2022-2026 worden bepaald. Daarnaast zal dan de uitwerking van het regeerakkoord van het nieuwe Kabinet gaan landen in de gemeenten en zijn de resultaten van allerlei

blz. 67 (van 234)

onderzoeken in het sociaal domein bekend. Dit zal zeker leiden tot nieuwe en bijgestelde uitgangspunten, doelen en keuzes. Vanuit het sociaal domein zijn daarbij fundamentele vragen te beantwoorden, zoals 'waar zijn wij als gemeente voor, is de gemeente de achtervang of is de samenleving dat primair?’, ‘wat betekenen de conclusies en aanbevelingen van de Commissie Menselijke Maat voor de werkwijze in het sociaal domein?’, ‘welke essentiële keuzes maken we politiek?’. Herstel na de coronacrisis Het is koffiedik kijken als het gaat om het inschatten van de effecten van de coronacrisis op 2022. We verwachten een toenemend beroep op ondersteuning, omdat de groep kwetsbare mensen harder is geraakt. Daarentegen doet op de arbeidsmarkt de verwachte crisis (werkloosheid) zich niet voor. En hoe werken de onderwijsvertragingen en de ontwikkeling van de geestelijke gezondheid van jongeren uit? De herstelwerkzaamheden zijn in 2022 ook nog gaande, de extra middelen die het Rijk hiervoor heeft gegeven en nog niet zijn ingezet, zijn ook in 2022 nog nodig. Daarom stellen we voor een coronareserve sociaal domein in te stellen. Strategische opgave De strategische opgave ‘Inclusieve samenleving’ is vertaald in een viertal doelen, die in de paragraaf ‘Wat gaan we doen?’ nader zijn beschreven, met daaraan gekoppeld de acties voor 2022.

De transformatiedoelen lopen hier als satéprikkers doorheen, hetgeen betekent dat een actie niet alleen bijdraagt aan de vier doelen van de strategische opgave, maar ook een de transformatiedoelen (nadere beschrijving van de actie: zie 'Wat gaan we doen?'): •

•

•

•

Versterken samenleving en voorliggend veld: het toegankelijk maken van algemene voorzieningen Acties 2022: implementatie van de vernieuwde Wijkwijzers, doorontwikkelen van de sociale basis, opstellen van een integraal ambitiedocument 'Gezond, gelukkig en vitaal Enschede', de toekomst van de speeltuinen, de kracht van verenigingen, doorontwikkelen van het vrijwilligerswerk en mantelzorg, tegengaan van eenzaamheid, clusteren van sportparken en de topsportcampus Diekman; Focus op jeugd en gezin: de jongere nog eerder in beeld krijgen, passende ondersteuning bieden en mogelijke generatieproblematiek kunnen doorbreken Acties 2022: de investeringsagenda jeugdhulp, de Hervormingsagenda Jeugd, doorontwikkelen van toegang tot en samenwerking binnen de specialistische jeugdhulp, de pilot kansrijke start, versterken van de jeugdgezondheidszorg, uitrollen van de JOGG-methodiek, de pilot Onderwijs-JeugdArrangementen (OJA), wegwerken van onderwijsvertragingen, versterken van het leesplezier bij kinderen, de zomerschool, de LEA en de Twentse Belofte; Preventie en vroegsignalering: eerder problemen bij onze inwoners herkennen en voorkomen Acties 2022: de strategie kansengelijkheid; Duurzaam perspectief van de inwoner steeds meer centraal in ons handelen (leidende principes) Acties 2022: versterken van de publieke gezondheid, doorontwikkelen van de ondersteuning huishouden; de maatwerkroute;

uitvoeren van het beleidskader ‘Rondkomen met je inkomen’, van het Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid, van de EAA en van Nieuw beschut; de aanpak tegengaan dakloosheid; de implementatie regeling beschermd wonen en nieuwe Wet inburgering; de opdracht voor nieuwe locaties beschermd wonen en een toekomstbestendig en financieel duurzame maatschappelijke opvang; opstellen van beleid voor antidiscriminatie; de aanpak mensenhandel en huiselijk geweld;

blz. 68 (van 234)

•

•

•

Kwaliteit integrale dienstverlening: samenwerkingsverbanden leggen over domeinen heen Acties 2022: doorontwikkelen van de sociale basis; meer wonen, minder zorg; Versterken van de ketensamenwerking: steeds meer partners, betere doorverwijzing en soepel onderling overleg Acties 2022: de werkagenda Menzis, uitvoeren beleidskader ‘Kwaliteit en toezicht jeugdhulp en Wmo’; Betaalbaar en duurzaam stelsel: voldoende Rijksmiddelen voor de uitvoering van de wetten binnen het Sociaal Domein Acties 2022: lobby.

Financiën Financieel gezien zijn we de laatste paar jaar uitgekomen met de in de begroting beschikbare middelen. Op basis van de uitspraken van de arbitragecommissie zijn er voor de jeugdhulp extra middelen beschikbaar gesteld voor 2021 en 2022. Voor de jaren erna zal het nieuwe kabinet een besluit moeten nemen. Deze extra middelen zijn deels voor het dichten van het tekort en deels voor het uitvoeren van de landelijke hervormingsagenda jeugdhulp. Echter: de Rijksmiddelen zijn -ondanks de succesvolle lobby bij de jeugdhulp- nog steeds niet in overeenstemming met de noodzakelijke uitgaven in het sociaal domein. De opgaven in het sociaal domein kunnen alleen in gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen Rijk en gemeenten worden gerealiseerd, waarbij goede interbestuurlijke en gezonde financiële verhoudingen uitgangspunt zijn. We voeren hiervoor een lobby (zowel op financiën als op inhoud), veelal met onze partners of platforms (zoals de VNG, G40 en NDSD), in de samenwerking in Twente en in gelegenheidscoalities.

Wat gaan we doen?

1. Jeugd groeit veilig op en ontwikkelt talenten Iedere jeugdige groeit gezond en veilig op, kan zijn/haar talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. Hij/zij groeit op in een gezin; speelt en neemt deel aan sport en cultuur; gaat naar school en behaalt diploma’s en een startkwalificatie en krijgt passende ondersteuning waar nodig. Zo krijgt hij/zij de kans een (sociaaleconomisch) zelfredzame, sociaal vaardige en gezonde inwoner te worden die zoveel als mogelijk zelfstandig kan wonen en leven en een goed perspectief heeft op de arbeidsmarkt. 1.01 De jeugd is gezond en actief Jeugdigen die gezond leven (eet- en beweeggedrag) zijn minder vaak ziek, kunnen zich beter concentreren en zitten lekkerder in hun vel. Via de jeugdgezondheidszorg (met de focus op preventie, vroegsignalering en lichte ondersteuning) en sport willen we een gezonde leefstijl bij de jeugd bevorderen.

blz. 69 (van 234)

Indicatoren Aantal indicatoren: 2

Een foutmarge is bij deze indicator niet van toepassing.

Toelichting De beweegnorm staat voor de Nederlandse Norm Gezond Bewegen / Beweegrichtlijnen voor jeugd (4-17 jaar). Oftewel minstens elke dag een uur matig intensieve inspanning. Langer, vaker en/of intensiever bewegen. Bewegen is goed voor de gezondheid. Bij kinderen verlaagt bewegen eveneens het risico op depressieve symptomen, verbetert het de insulinegevoeligheid en botkwaliteit en verlaagt het bij kinderen met overgewicht en obesitas de BMI en vetmassa. Verder verbetert bewegen de fitheid en spierkracht. Deze indicator wordt vierjaarlijks gemeten. Het percentage was in Enschede in 2015 hoger dan in Twente. Streven is minimaal het Twents gemiddelde. Bron: Gezondheidsmonitor jeugd GGD-GHOR (Twentse gezondheidsverkenning, meting klas 2 en 4 VO).

Toelichting De Body Mass Index (BMI) is een index voor het gewicht in verhouding tot lichaamslengte. Bij een waarde < 18,5 is sprake van ondergewicht, waarde 18,5-25: normaal gewicht, waarde >25: overgewicht en waarde >30: ernstig overgewicht (obesitas). De indicator geeft het percentage jeugd (0-17 jaar) met overgewicht en obesitas aan. Enschede scoort niet alleen hoger dan het landelijk gemiddelde, maar ook hoger dan het Twents gemiddelde.

blz. 70 (van 234)

De trend is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Uit onderzoek blijkt bij bevolkingsgroepen met een lage sociaal-economische score (ses) vaker sprake is van overgewicht dat bij andere groepen. Enschede heeft relatief veel mensen met een lage ses. Streven is om bij kinderen in het basisonderwijs terug te gaan naar het percentage van 2015 en bij de jongeren in het voortgezet onderwijs naar het percentage van 2016. Bron: Gezondheidsmonitor jeugd GGD-GHOR. Acties 2022 Aantal acties: 3

01. We versterken de jeugdgezondheidszorg Uit onderzoek van Verwey & Jonker blijkt dat een versterking van de jeugdgezondheidszorg (JGZ) noodzakelijk is. De JGZ ziet bijna alle kinderen en volgt ze in hun ontwikkeling en biedt een goede infrastructuur om kinderen en ouders te bereiken. Deze combinatie van kenmerken maakt dat de JGZ veel potentie heeft om een centrale positie te spelen in de preventieketen en in het vroegtijdig signaleren van problemen. Dit geldt zowel voor de relatie naar de curatieve zorg als naar de jeugdhulp en het bredere sociale domein. In het ambitiedocument Gezond, gelukkig en vitaal in Enschede wordt dit nader uitgewerkt (zie doel 2.01 actie 01). Regionaal wordt in 2022 ingezet op toerusten (voor)scholen bij schoolgezondheidsbeleid, data voor lokaal beleid, bijdrage aan transitie van schoolverzuim naar schoolaanwezigheid en inzet JGZ bij toelaatbaarheidsverklaring speciaal onderwijs. 02. We benutten de maatschappelijke waarde van de speeltuinen. We ondersteunen de Stichting Enschedese Speeltuinen (SES) bij het uitwerken van zijn toekomstvisie, waarin onder andere de maatschappelijke waarde van de individuele speeltuinen worden ingezet bij het aanbieden van algemene voorzieningen voor de wijkbewoners en de toekomstbestendigheid van de speeltuinen wordt verbeterd. Voor de zeventien speeltuinen zijn de plannen gereed.