ENS Gemeentebegroting 2022-2025 - 30-9-2021

Gemeentebegroting 2022-2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................2 Leeswijzer ..............................................................................................................................................3 1. Beleidsbrief ........................................................................................................................................5 2. Financieel middelenkader.................................................................................................................7 2.1. Middelenkader 2022-2025................................................................................................................7 2.2. Mutaties ten opzichte van de Zomernota .........................................................................................9 2.3. Structureel saldo van het middelenkader .......................................................................................13 3.

Programma's....................................................................................................................................15 3.1 Samenleving en bestuur..................................................................................................................15 3.2 Duurzaam wonen, leven en werken ................................................................................................33 3.3 Vitaal en sociaal ..............................................................................................................................66 3.4 Financiën en organisatie ...............................................................................................................101 4. Paragrafen......................................................................................................................................116 4.1. Lokale heffingen ...........................................................................................................................117 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................126 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................136 4.4.

Financiering ..................................................................................................................................143 4.5. Bedrijfsvoering..............................................................................................................................148 4.6. Verbonden partijen .......................................................................................................................150 4.7. Grondbeleid ..................................................................................................................................157 4.8. Doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoeken .....................................................................157 5. Financiële begroting .....................................................................................................................158 5.1. Grondslagen .................................................................................................................................158 5.2. Overzicht baten en lasten.............................................................................................................159 5.3. Uiteenzetting financiële positie .....................................................................................................164 5.4.

Subsidies ......................................................................................................................................169 6. Bijlagen...........................................................................................................................................170 6.1. Incidentele baten en lasten...........................................................................................................170 6.2. Staat van reserves........................................................................................................................175 6.3. Staat van voorzieningen ...............................................................................................................177 6.4. Wat mag het kosten?....................................................................................................................178 6.5. Staat van vervangingsinvesteringen.............................................................................................204 6.6. Ruimtelijke projecten ....................................................................................................................205 6.7. Subsidies ......................................................................................................................................207 6.8.

Meerjaren Prognose Parkeerbeheer ............................................................................................216 6.9. Aangenomen moties en amendementen......................................................................................217 6.10. Overzicht dilemma's en externe effecten ...................................................................................218 6.11. Bezuinigingsmonitor ...................................................................................................................233

blz. 2 (van 234)

Leeswijzer Voor u ligt de Gemeentebegroting 2022-2025. De gemeentebegroting is een belangrijk sturingsinstrument voor de raad en is het richtinggevend kader voor het college voor de ontwikkeling en uitvoering van beleid in het komende begrotingsjaar.

Opbouw Gemeentebegroting 2022-2025 van de gemeente Enschede De gemeentebegroting bestaat uit een beleidsdeel en een financieel deel. Beleidsbrief De belangrijkste beleidsmatige en financiële ontwikkelingen voor de periode 2022-2025 zijn in de beleidsbrief weergegeven. Deze brief vormt hiermee een samenvatting en een startpunt voor de lezer/gebruiker. Middelenkader Het financieel middelenkader (hoofdstuk 2) is aan de raad voorgelegd bij de behandeling van de Zomernota 2021. In dit hoofdstuk wordt het financieel middelenkader nader toegelicht. Programmabijdragen De programmabijdrage (hoofdstuk 3) is opgebouwd uit vier inhoudelijke programma’s. Dit is dezelfde indeling als de Gemeentebegroting 2020-2023. De structuur voor de inhoudelijke programma's is opgebouwd volgens de 3 W-vragen, te weten: • • •

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat mag het kosten?

Paragrafen De paragrafen (hoofdstuk 4) bevatten de beleidslijnen over een aantal programmaoverstijgende onderwerpen, zoals de lokale heffingen. Ze vormen een dwarsdoorsnede van de programma’s. Met de onderwerpen die in de verschillende paragrafen aan bod komen, zijn vaak aanzienlijke bedragen gemoeid. Hiermee geven ze extra inzicht in de financiële positie van de gemeente Enschede. Financiële begroting De financiële begroting (hoofdstuk 5) bestaat uit het overzicht van baten en lasten, de uiteenzetting van de financiële positie en de subsidies. Het overzicht van baten en lasten geeft inzicht in de algemene dekkingsmiddelen, de gemeentelijke overhead, de incidentele baten en lasten en de taakvelden. In de uiteenzetting van de financiële positie komen de geprognosticeerde balans aan de orde, evenals de meerjarige berekening van het EMUsaldo, het verloopoverzicht van de reserves en voorzieningen, de investeringen en de arbeidsgerelateerde kosten. De gemeentebegroting is opgesteld in duizendtallen. Als gevolg van afrondingen kan het voorkomen dat er kleine verschillen voorkomen in de tellingen van baten en lasten. Bijlagen De bijlagen (hoofdstuk 6) geven detailinformatie over onder andere de incidentele baten en lasten, reserves, voorzieningen en investeringen .

blz. 3 (van 234)

Overige info Op basis van het coalitieakkoord 2018-2022 zijn in 2019 nieuwe indicatoren vastgesteld. Aan de hand van deze indicatoren meten we het effect van het gemeentelijke beleid. Een groot deel van deze indicatoren is vanaf 2019 nieuw opgenomen in de begroting. In de begroting 2022-2025 is daarom als volgt omgegaan met het presenteren van realisatie- en streefwaarden. De realisatiewaarden 2020 worden weergegeven, voor zover deze bij de jaarrekening 2020 aanwezig waren. Daar waar geen realisatiewaarde over 2020 is gevuld, is deze ook niet aanwezig. De streefwaarden voor 2025 zijn gelijk aan de streefwaarden voor 2024. Alleen daar waar de raad ervoor heeft gekozen het beleid te wijzigen door middel van het aannemen van een beleidsnota, zijn de streefwaarden voor 2025 hierop aangepast. Leesbaarheid In de gemeentebegroting 2022-2025 is gebruik gemaakt van een aantal grafische toepassingen om de leesbaarheid te vergroten. Ook is gebruik gemaakt van mouse-overs en hyperlinks. De mouse-overs zijn in de gemeentebegroting gebruikt om definities en toelichtingen op gebruikte termen toe te voegen. Een mouse-over is een webbased toepassing en werkt daarom alleen op het internet. In versies van de gemeentebegroting in Word of Adobe Acrobat Reader werken mouse-overs niet. Daarnaast zijn hyperlinks toegepast.

Hyperlinks leiden de lezer door naar onderliggende stukken, behorend bij het onderwerp. Hyperlinks werken, in tegenstelling tot mouse-overs, wel in de versies van de gemeentebegroting in Word of Adobe Acrobat Reader. Tot slot hebben raadsleden bij de gemeentebegroting 2022 de mogelijkheid om informatie of bevindingen over de gemeentebegroting onderling met elkaar te delen via de website. Ook is het mogelijk om informatie te delen via LinkedIn updates of binnen een door de gebruiker zelf gekozen (afgeschermde) gebruikersgroep.

blz. 4 (van 234)

1. Beleidsbrief Gemeentebegroting 2022: Richten van geld op de toekomst van Enschede In maart 2022 zijn de Gemeenteraadsverkiezingen. Daarmee is dit de laatste begroting van de coalitie 2018-2022 in Enschede. Raad en college kijken terug op (bijna) 4 jaar stadsbestuur. Een periode waarin veel is gebeurd en waarin we werden uitgedaagd om vorm te ge-ven aan het onverwachte. De uitbraak en bestrijding van het Coronavirus was voor iedereen die woont, werkt en leeft in Enschede een intensieve periode. Die op elk van ons een eigen stempel drukt. Het is tijd om te oogsten: de afgelopen jaren is er een succesvolle lobby geweest op het zorgdomein en de gemeentefinanciën. De stad is veiliger, socialer en groener geworden. We zijn onderling (intern en extern) meer verbonden. We hebben grote stappen gezet in het sociaal domein, de werkgelegenheid ontwikkelt zich goed en we komen veerkrachtig uit de coronacrisis. Daarnaast hebben we de afgelopen tijd veel subsidiegelden en fondsen binnen gehaald. Verhouding tussen overheid en inwoners: een constante beweging Terugkijkend op 4 jaar stadsbestuur is één van de constante factoren dat we blijven zoeken naar de optimale samenwerking tussen inwoners en (lokale) overheid.

In de overdracht die we zullen maken voor de nieuwe coalitie, zal daarom ook aandacht zijn voor het opgavegericht werken en het (nog) meer samen optrekken met inwoners en partners in de stad. Ook in de regio zijn we nadrukkelijk aan het kijken op welke manier we samen kunnen werken zodat onze hogere doelen (de opgaven voor Enschede én die voor de regio) het best gediend worden. Bij oog hebben voor onze inwoners is het uitgangspunt we ruimte hebben en houden voor het hanteren van een menselijke maat in de uitvoering van beleid. Nadruk op actie Waar in het begin van deze coalitieperiode het accent lag op het vormgeven van beleid, staan we op dit moment vooral in de ‘doe-stand’; we voeren uit wat we met de gemeenteraad hebben afgesproken, we versnellen waar mogelijk en voegen de daad bij het woord. Dat is deel van het oogsten: er zijn meer middelen beschikbaar. Dat is bijvoorbeeld terug te zien in de manier waarop we de groei naar 170.000 inwoners aanpakken: met een heldere programmatische koers, het creëren van banen, versnelling van de woningbouw en versterking van de toekomstbestendigheid van onze woonwijken. Dat doen we met een strategische investe-ringsagenda. Dat geeft ruimte om nieuwe plannen te ontwikkelen en bestaande plannen sneller uitvoeren. Denk daarbij aan de Spoorzone Hengelo-Enschede, de Kop, Centrum-kwadraat, Eschmarkerveld en Cromhoff.

Deze plannen dragen bij aan het aantrekken en vasthouden van talent en doorstroming en betaalbaarheid op de woningmarkt. Met deze begroting bieden we onszelf de mogelijkheid om de komende jaren onze middelen maximaal te (blijven) richten op de groei van de stad en de ambities die daarbij horen. Daarbij verliezen we hen die onze hulp echt nodig hebben uiteraard niet uit het oog. In het verleden moesten we in de begroting scherpe keuzes maken om tekorten af te dekken. Doordat er (rond jeugd) nu middelen bij komen, is het mogelijk om onder andere de investerings-agenda in te stellen. Dit zien we als een van de successen van deze coalitie. Daarnaast is er financiering geregeld voor amendementen en moties die zijn ingediend bij de Zomernota; bijvoorbeeld rond Volkspark en Eikenprocessierups. Daarnaast doen we in deze begroting

blz. 5 (van 234)

een investeringen (cyber)security. Omdat we het afgelopen jaar hebben gezien dat stilstand op dat vlak echt achteruitgang betekent. Extra middelen voor Jeugdhulp: inzetten langs de lijn die het Rijk hanteert In de Zomernota spraken we nog over 6 miljoen euro compensatie voor verschillende thema’s. Ondanks de toenemende vergrijzing en toenemende vraag naar jeugdhulp komen de uitgaven voor maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp meer in evenwicht met het budget dat de gemeente hiervoor ontvangt van het Rijk. Daarnaast heeft het extra geld dat de gemeente de komende jaren van het Rijk ontvangt voor de jeugdhulp ook een positief effect op de begroting. Het geld dat gereserveerd was om de voorziene tekorten op de jeugdhulp te dekken, kan nu ingezet worden om extra investeringen in de stad mogelijk te maken.. Onzekerheid rond middelen Voor de korte termijn constateren we dat het Rijk ons (incidenteel) goed gecompenseerd heeft voor de gemaakte kosten in de Coronapandemie. Dat biedt kansen om in december naar de Raad te kunnen komen met een aantal bestemmingsvoorstellen in dat kader. Voor de lange(re) termijn geldt dat er nog geen zicht is op een nieuw kabinet met bijbehorend akkoord. Daarmee geeft hetgeen, of in elk geval onvoldoende, duidelijkheid voor onze begroting voor wat betreft de financiële effecten.

Dat is de reden dat we ons in de begroting vooral richten op de jaren 2022 en 2023. Daarbij is het essentieel dat voor 2022 de begroting sluitend is. Deze strategie geeft ruimte om voor de lange termijn ‘te wachten’ op het regeerakkoord, temeer omdat de verwachting is dat er meer middelen beschikbaar komen Bovendien heeft de nieuwe coalitie in Enschede (na maart 2022) de kans om waar zij wil bij te sturen. Dit is in lijn met de eis van de toezichthouder dat er een sluitende begroting voor het eerste (2022) of laatste jaar (2025) dient te worden gepresenteerd. Door de septembercirculaire is nu zelfs 2025 sluitend. Wij kiezen ervoor om halverwege 2022 na te gaan of (de verwachting is dat) de risico’s die in de deze begroting worden benoemd zich ook daadwerkelijk voordoen. Daarbij gaat het zowel om zowel positieve als negatieve risico’s. Het is daarom raadzaam om een voorbehoud te maken bij het meerjarig kader. De nieuwe coalitie kan op basis van de informatie na maart 2022 overwegen bij te sturen.

blz. 6 (van 234)

2. Financieel middelenkader In de Zomernota 2021 is een financieel kader opgenomen dat uitgangspunt vormt voor de Gemeentebegroting 2022-2025. Daarbij is destijds wel de disclaimer meegegeven dat zich nog grote onzekerheden voordoen in het meerjarenbeeld. Daar waar andere jaren de keuzes in de zomernota grotendeels een 1-op-1 vertaling naar de begroting waren, was deze Zomernota meer dan voorheen een echte perspectiefnota. Van diverse majeure ontwikkelingen blijft de impact op het middelenkader op dit moment nog altijd onduidelijk (denk bijvoorbeeld aan middelen voor klimaat, omgevingswet, invoering van het nieuwe verdeelmodel voor het gemeentefonds, wat er structureel gebeurt met de opschalingskorting, de impact voor gemeenten van een coalitieakkoord van het nieuwe kabinet, de middellange termijn impact van corona, etc.). Wel is inmiddels duidelijk hoe met extra middelen voor de Jeugdhulp omgegaan kan worden. In paragraaf 2.1 is een samenvatting gegeven van het middelenkader. In paragraaf 2.2 wordt vervolgens stil gestaan bij de diverse mutaties die zich voorgedaan hebben sinds de zomernota. Voor de volledigheid is het overzicht van dilemma's uit de zomernota in bijlage 6.10 opgenomen. In paragraaf 2.3 wordt het structurele saldo weergegeven. Tot slot wordt in bijlage 6.11 stilgestaan bij de bezuinigingsmonitor.

2.1. Middelenkader 2022-2025 In deze paragraaf wordt het middelenkader gepresenteerd voor de periode 2022 t/m 2025. Onderstaande tabel geeft beknopt het financiële saldo weer. Het saldo van de zomernota 2022-2025 is door uw Raad bij de zomernota vastgesteld (een nadere toelichting op de onderwerpen in de zomernota is terug te vinden in bijlage 6.10). Na vaststelling van de zomernota hebben zich de mutaties 1 t/m 5 voorgedaan. Deze worden in paragraaf 2.2 nader toegelicht. Middelenkader (afgerond en in miljoen euro)

2022

2023 2024

2025

Saldo Gemeentebegroting 2021-2024

-8,8

-6,8

-7,8

-7,8

Gemeentefonds (decembercirculaire 2020)

0

0

0

-2,1

Ontwikkelingen lonen, prijzen, rente en ozb

1,3

1,7

1,7

1,0

Saldo dilemma's

-1,8

0,4

0,6

1,3

Saldo zomernota 2022-2025

-9,3

-4,7

-5,5

-7,6

1. Meicirculaire (was niet verwerkt in Zomernota)

-1,7

-2,9

-4,0

-4,1

2. Septembercirculaire

3,4

1,0

0,8

1,8

3. Saldo Moties en Amendementen

-0,5

-1,0

-1,0

-0,6

4. Saldo mutaties n.a.v. extra middelen Jeugdhulp

1,5

0,4

0,4

0,4

5. Saldo nieuwe onderwerpen na Zomernota

-5,0

-2,3

-1,6

-1,3

Saldo gemeentebegroting 2022-2025

-11,6

-9,5

-10,9

-11,4

Per saldo is het middelenkader verslechterd ten opzichte van de zomernota. Dit is enerzijds een gevolg van het opnemen van moties, optreden van enkele eerder genoemde risico's en een enkel nieuw onderwerp. Anderzijds komt dit ook door de sterk negatieve uitkomst van de meicirculaire, die wel enigszins gedempt is door de positieve beweging in de septembercirculaire. Het heeft in die zin wel rust gecreëerd dat besloten is maar op 1 moment bij te sturen op het gesaldeerde effect van de circulaires.

blz. 7 (van 234)

Het college kiest ervoor niet bij te sturen in het saldo middelenkader. Het is niet wenselijk om de samenleving die net uit de coronacrisis komt met nieuwe bezuinigingen of lastenverzwaringen te confronteren. Dat zou averechts werken. Bijsturing is ook niet nodig gezien ons structurele saldo (zie paragraaf 2.3) nog steeds positief is. Het college gaat wel voor de eerder gekozen lijn voor investeren om uit de crisis te komen. Onze reserves zijn goed op niveau door het spaarzame financiële beleid van de afgelopen jaren. Dat geeft ons nu de mogelijkheid om het overschot in die reserves in te zetten voor strategische investeringen. Al met al wordt 25,7 miljoen euro beschikbaar gemaakt voor 9 prioritaire projecten die in de zomernota reeds zijn benoemd. Stuk voor stuk projecten die bijdragen aan het realiseren van woningen, werk en verbeteren van de leefbaarheid in onze wijken. Bij de zomernota was het uitgangspunt nog dat investeren slechts mogelijk was als het gat in onze meerjarenbegroting niet groter zou worden dan 7,8 miljoen euro. Dit omdat verder interen op onze reserves onverstandig werd geacht gezien de grote risico's die nog in de zomernota waren opgenomen. Inmiddels is dat risicobeeld sterk verbeterd. Het risico dat onverhoopt niet de vooruit ingeboekte extra rijksmiddelen beschikbaar zouden komen is vervallen door het vooruitzicht op extra jeugdmiddelen.

Ook het risico op een negatieve uitkomst van het nieuwe verdeelmodel gemeentefonds is geschrapt gezien de recente berichten dat Enschede in het aangepaste voorstel een voordeelgemeente zou zijn. Verder is de coronabuffer die werd aangehouden om handelingsruimte te hebben om effecten van corona in de stad op te vangen gehalveerd. We zien dat corona steeds beter onder controle is en de impact op de samenleving en economie minder wordt. Daarnaast zijn gemeenten door het Rijk goed gecompenseerd voor financiële nadelen als gevolg van corona en is dit ook op nieuw voor 2021 door het Rijk toegezegd, Al met al maakt dit dat we minder reserves achter de hand moeten houden en er dus substantiële middelen voor de investeringsagenda beschikbaar zijn. Investeringsagenda In de zomernota 2021 zijn de eerste plannen en uitwerkingen voor een investeringsagenda opgenomen. De concrete uitwerking hiervan wordt via een separaat voorstel aan de raad voorgelegd. Hier is het wel goed te benoemen dat het college in deze begroting ervoor kiest het volledige benodigde bedrag voor de 9 prioritaitaire projecten beschikbaar te maken. Bij de zomernota 2021 betrof het bedrag dat vanuit het weerstandsvermogen aan de investeringsagenda toegekend kon worden 4,2 miljoen euro.

Doordat diverse risico's zijn komen te vervallen of kleiner zijn geworden is er extra ruimte voor financiering van de strategische investeringsagenda ontstaan. Het voorstel is nu om 8,8 miljoen euro uit het weerstandsvermogen te onttrekken en aan de investeringsagenda toe te kennen. De totale omvang van de investeringsagenda neemt door deze toevoeging toe van 21,1 miljoen euro tot 25,7 miljoen euro. De nadere toelichting hierop zit in het afzonderlijke raadsvoorstel omtrent de strategische investeringsagenda. De weerstandsratio exclusief stille reserves blijft met deze mutaties ruim boven de door de raad gestelde ondergrens van 1,0. Alle effecten van bovenstaande mutaties op het weerstandsvermogen en de weerstandsratio worden in paragraaf 4.2 toegelicht.

blz. 8 (van 234)

2.2. Mutaties ten opzichte van de Zomernota 1. Meicirculaire Ondanks het bevriezen van het accres van 2021 is sprake van een nadeel als gevolg van het naar beneden bijstellen van de hoeveelheden op een groot aantal maatstaven. Dit nadelige effect wordt nog deels gecompenseerd door ophoging van het zogenaamde plafond voor het BTW-compensatiefonds omdat alle gemeenten gezamenlijk over 2020 minder compensabele BTW hebben gedeclareerd dan waarmee rekening was gehouden. De negatieve resultaten voor 2022 en verder hangen samen met de in mei aangekondigde negatieve accressen waardoor de gemeente trap af gaat. De rijksuitgaven daalden in mei nog als gevolg van toen voorziene lagere loon- en prijsontwikkeling bij het rijk. Ook is het accres vanaf 2023 neerwaarts bijgesteld als gevolg van lagere rentelasten en lagere EU-afdrachten. Aanvullend zorgt de verlaging van een aantal maatstaven, en dan in het bijzonder de aanpassing van de hoeveelheid inwoners vanuit de nieuwe bevolkingsprognoses van het CBS, voor een nadeel. De daling van de aantallen inwoners is groter dan de verhoging van de uitkeringsfactor die hiermee correspondeert. Via de maatstaf inwoners wordt het grootste deel van het gemeentefonds verdeeld en zorgen de nieuwe bevolkingsprognoses, met een grotere groei inwoners in het westen van het land ten opzichte van het oosten, nu voor een nadeel in Enschede. 2.

Septembercirculaire De kortingen in de meicirculaire worden voor een deel gedempt door voordelen in de septembercirculaire. De resultaten van de septembercirculaire voor 2022 en verder hangen samen met de hogere accressen. De gemeenten gaan hierdoor trap op. Vooral het accres voor 2022 is fors hoger door de hogere rijksuitgaven op o.a. klimaatmaat en compensatie voor gedupeerden van de kinderopvangtoeslag. Ook stijgt de prijsindex bbp in 2022 ten opzichte van de eerdere ramingen. Daarnaast wordt over 2022 de opschalingskorting door het rijk teruggestort in het gemeentefonds. Het resultaat uit deze circulaire is vanaf 2022 voorzichtig geraamd. De kans is namelijk groot dat de accressen vanaf de meicirculaire 2022 naar beneden worden bijgesteld. Enerzijds omdat we uit ervaring van voorgaande jaren weten dat het rijk er waarschijnlijk niet in slaagt om alle begrote uitgaven te doen, met een trap-af voor de gemeente als gevolg. Anderzijds omdat de loon- en prijsindexen ten opzichte van de meicirculaire 2021 nu hoger worden geraamd. Dit is het effect van de economie die weer aantrekt na de coronacrisis. Deze hogere indexen leiden uiteindelijk tot hogere kosten bij de gemeenten waarmee nu nog geen rekening is gehouden in deze gemeentebegroting.

Het is van belang te benadrukken dat de uiteindelijke ontwikkeling van het acres in 2022 en verder afhankelijk is van de keuzes die een nieuw kabinet maakt. Daartoe behoort ook de afweging op een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds welke afhankelijk van de politieke besluitvorming op zijn vroegst vanaf 2023 in zal gaan. De tussenliggende uitkomsten van de herijking van het verdeelmodel waren zeer verschillend. Daarom heeft de toezichthouder ook niet toegestaan dat in de Gemeentebegroting 2022 al rekening wordt gehouden met de huidige voorlopige uitkomsten van de herverdeling. 3. Saldo moties en amendementen Bij de zomernota zijn diverse moties en amendementen aangenomen met een financieel effect. Op dit moment wordt voor een deel van de moties nog onderzocht wat het financiële

blz. 9 (van 234)

effect is. De moties en amendementen waarvan op dit moment het financiële effect duidelijk is worden in het middelenkader van de begroting 2022-2025 meegenomen. Dit is in onderstaande tabel weergegeven. Voor de amendementen geldt dat er dekking is opgevoerd door een lagere dotatie aan de stelpost loon- en prijscompensatie. Moties en Amendementen (x 1.000 euro) Kansengelijkheid en LEA

2022 2023

2024

2025

0

-300

-300

-300

Speeltuinen

-360

-50

-50

-50

Op peil brengen onderhoudsniveau openbare ruimte

-100

-100

-100

-100

Minder dotatie aan stelpost loon- en prijscompensatie

0

0

0

450

-50

-50

-50

-50

0

-500

-500

-500

-510 -1.000 -1.000

-550

Ondersteuning vernieuwing Volkspark Geef de rups geen nieuwe kans Totaal

4. Saldo mutaties n.a.v. extra middelen Jeugdhulp De arbitragecommissie Jeugd heeft geoordeeld dat er structureel vanaf 2028 voor 800 miljoen euro ophoging van budget moet komen. De jaren daarvoor ligt dat bedrag nog hoger (afhankelijk van de omvang en snelheid van invoering van een hervormingsagenda). Omdat er geen nieuw kabinet is wordt definitieve besluitvorming over dit onderwerp uitgesteld. Met de toezichthouders van de Nederlandse gemeenten is de afspraak gemaakt dat gemeenten vanaf 2023 75% van de middelen uit het oordeel van de arbitragecommissie in hun begrotingen mogen meenemen. Het effect voor Enschede is onderstaande tabel weergegeven (A.). Daarnaast wordt in de tabel weergegeven hoe de extra middelen voor Jeugdhulp worden ingezet. Met het opnemen van deze uitkomst is het mogelijk om terug te keren naar het in het coalitieakkoord opgenomen uitgangspunt “het doen met de rijksmiddelen”. Concreet betekent dit: •

• •

•

We zetten de extra middelen voor Jeugd in voor het doel waarvoor ze beoogd zijn: het oplossen van de exploitatieproblematiek Jeugd en het zorgdragen voor investeringen in de hervormingsagenda (dit komt ook tegemoet aan de uitkomsten van de intensief gevoerde lobby); We verrekenen het nog openstaande structurele knelpunt rondom de invoering van het woonplaatsbeginsel Jeugd (D.); We storten de resterende bijdragen in de periode 2022-2025 in een “hervormingsreserve Jeugd”(E.): o Enerzijds omdat de extra middelen nodig zijn voor investeringen over meerdere jaren waarbij we weten dat het rendement in latere jaren valt; o Anderzijds omdat de financiële consequenties van de hervormingsagenda pas einde 2021/begin 2022 scherp zijn; We verrekenen de nog openstaande bijdrage uit de algemene middelen zodat we volledig terugkeren naar de lijn “het te doen met de rijksmiddelen” (F.).

blz. 10 (van 234)

Mutaties n.a.v. extra middelen Jeugdhulp (x 1.000 euro) A. Extra middelen jeugdhulp (75% vanaf 2023)

2022

2023

2024

2025

Opmerking

15.853 13.156 12.351 11.336

B. Afboeking extra rijksmiddelen (300 miljoen euro)

-3.600

-3.600

-3.600 Middelen waren al structureel in onze begroting opgenomen. Kunnen nu definitief worden ingevuld.

-6.000

-6.000

-6.000

-6.000 In de zomernota 2021 werd uitgegaan van extra rijksmiddelen. Deze kunnen nu definitief worden ingevuld.

D. Invoeren woonplaatsbeginsel Jeugdhulp

400

-500

-500

E. Hervormingsagenda Jeugdhulp

-8.796

-2.640

-1.835

F. Saldo mutaties n.a.v. extra middelen Jeugdhulp

1.457

416

416

C. Afboeking extra rijksmiddelen Zomernota

-500 Betrof een risico bij de zomernota 2021. Op dit moment is duidelijk dat de invoering van het woonplaatsbeginsel structureel een nadeel oplevert. -820 Beschikbare middelen om in te zetten voor de reserve hervormingsagenda Jeugd. 416 Middelen komen beschikbaar voor het algemeen middelenkader. Jeugdhulp wordt daarmee uitgevoerd voor de middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld.

5. Saldo nieuwe onderwerpen na Zomernota In de zomernota zijn in de risicoparagraaf diverse onderwerpen opgenomen waarvan het op dat moment nog onduidelijk was of ze zich voor zouden doen en zo ja, in welke omvang. Over de onderwerpen in onderstaande tabel is hier inmiddels meer informatie over ontvangen. Het college stelt voor om deze onderwerpen in het middelenkader van de begroting op te nemen. Daarnaast zijn enkele nieuwe onderwerpen opgenomen. Deze onderwerpen zijn naar het inzicht van het college noodzakelijk om alsnog aan het middelenkader toe te voegen. Nieuwe onderwerpen na Zomernota (x 1.000 euro) 2022

2023

2024

2025

A.

Aanbesteding hulpmiddelen

-400

-400

-400

-400

B.

Correctie VPB reclame openbare terreinen

200

0

0

0

C.

Bridge

-500

-500

-300

pm

D.

IT transitiefonds

-3.250

pm

pm

pm

E.

Oplaadpalen

-100

-500

0

0

F.

Security

-300

-300

-300

-300

-600

-600

-600

-600

-4.950

-2.300

G. Afvoeren taakstelling scherpe keuzes sociaal domein Saldo nieuwe onderwerpen na zomernota

blz. 11 (van 234)

-1.600 -1.300

A. Aanbesteding hulpmiddelen In de Zomernota was reeds het risico benoemd dat de aanbesteding voor hulpmiddelen duurder uit zou vallen. Eind september heeft de definitieve gunning plaatsgevonden. In het contract zijn tarieven opgenomen die zijn bepaald op grond van uitvoerig onderzoek naar de actuele markttarieven. Dit heeft geleid tot een structurele kostenstijging van 1,4 miljoen euro per jaar. 1 miljoen euro kan binnen het programma opgevangen worden. Hierdoor resteert een knelpunt van 400.000 euro voor het middelenkader. B. Correctie VPB reclame openbare terreinen Per abuis is in de zomernota in het middelenkader voor de VPB al vanaf 2022 200.000 euro opgenomen. Dit had 2023 moeten zijn, want vanuit een vorige Zomernota was al incidenteel geld toegekend voor 2021 en 2022. Dat wordt bij deze gecorrigeerd. C. Bridge Bridge is de naam van uitvoeringsprogramma voor het op orde brengen van het informatieen archiefbeheer. Enschede scoort oranje op de archieffunctie bij het Interbestuurlijk Toezicht (IBT) door de Provincie en dat noodzaakt het nemen van maatregelen. Daarnaast komt de Wet Open Overheid (WOO) op ons af. De impact analyse hiervan wordt op korte termijn afgerond. Met het IBT en de WOO in ons achterhoofd zijn in 2021 de “altijd goed” maatregelen al in gang gezet ten laste van het product Interne Dienstverlening.

Voor realisatie van de doelstellingen is na 2021 in totaal 1,3 miljoen euro nodig, verdeeld over 3 jaren (2022-2024). Deze middelen dienen beschikbaar te komen via de in de Zomernota ingestelde bestemmingsreserve “implementatie wet- en regelgeving informatievoorziening” i.v.m. de onvoorspelbaarheid van de projectuitgaven in de tijd. D. IT transitiefonds We constateren een enorme druk op de IT-organisatie, waarbij het met huidige capaciteit een onmogelijke opgave is om aan alle, waaronder ook de wettelijke, opgaven en verwachtingen te voldoen. De toenemende vraag vanuit de organisatie, de eisen van de centrale overheid (wet- en regelgeving) en vanuit de markt maken het noodzakelijk om additionele middelen te alloceren. De middelen hebben betrekking op de volgende samenhangende onderwerpen: 1. Projecten portfolio management, 2. Cloud strategie, 3. Sturing en bemensing IT bedrijf, 4. Security. Deze onderwerpen zijn niet nieuw en al eerder beschreven in het rapport Berenschot (2019). De dynamiek en razendsnelle ontwikkelingen vragen om een hoge mate van flexibiliteit op technologisch en organisatorisch vlak. Feit is dat er een nieuwe basis nodig is die op orde moet worden gebracht passend bij de huidige vraag en die flexibel mee kan schalen met wat er nog aan zit te komen. Uitvoering vindt plaats in de periode 2022- 2024.

Het benodigde budget moet vanwege de onvoorspelbaarheid van het precieze moment van uitgaven in de tijd beschikbaar komen in de bestaande bestemmingsreserve van IT (investering externe activiteiten, te hernoemen naar transitiefonds IT). Met dit IT-transitiefonds komen we in een positie waarmee we per direct kunnen handelen en voldoende zicht kunnen creëren op de ontwikkeling van het structureel benodigde middelen kader. De analyse van de gehele projecten portfolio laat zien dat de huidige capaciteit niet toereikend is om de belangrijkste categorie projecten – het borgen van continuïteit en voldoen aan wet- en regelgeving (bijv. WOO, omgevingswet) uit te voeren in combinatie met de technisch noodzakelijke projecten. Om meer te kunnen realiseren wordt ingezet op intensivering van capaciteit op projectmanagement en inhoudelijke/procesmatige kennis aan business en IT-zijde.

blz. 12 (van 234)

De druk om versneld werk te maken van het naar de Cloud brengen van onze applicaties (“versaasing”) is groot. Deze versaasing van applicaties is geen keuze meer: grote leveranciers als Centric willen migreren binnen nu en 2 jaar. Het hiertoe in juli 2021 door KPMG opgestelde adviesrapport moet vertaald worden in een uitvoeringsprogramma. De wijze en het tempo waarop we versaasen is bepalend voor de wijze waarop we het dan nog noodzakelijke resterende deel van het datacenter en activiteiten bij een externe partij wordt ondergebracht. Daarnaast moet het IT-bedrijf moderniseren en heeft een probleem qua kwantitatieve en kwalitatieve bemensing op sturings- en specialistische functies. De omvang, complexiteit en diversiteit aan ontwikkelingen maakt het onmogelijk om het ITbedrijf in de huidige vorm aan te sturen door drie teamleiders en deeltijd eindverantwoordelijke (clustermanager). Tot slot hebben we te maken met een verhoogd en verschuivend dreigingsbeeld. De hacks bij Hof van Twente en de Provincie Gelderland zijn hiervan het bewijs. Het leert ons dat we zo georganiseerd willen zijn dat we risico's en dreigingen maximaal kunnen beheersen en daarom ook preventief maatregelen treffen, afhankelijk van wat op dat moment nodig is. E. Oplaadpalen Door nu te participeren in een aanbesteding op provinciaal niveau worden de kosten voor de gemeente lager.

Daarnaast blijven laadkosten voor bewoners en gebruikers laag door deze aanbesteding. Meedoen is nodig omdat het aantal elektrische voertuigen sterk toeneemt, ook in Enschede. Tot slot wordt de gemeente ontzorgd bij de uitrol van de laadinfrastructuur. F. Security Enschede moet de meest kwetsbare punten binnen het netwerk beter beveiligen. De eerste maatregelen hiervoor zijn recent genomen en leiden tot een knelpunt van 300.000 euro. Dit na onder andere de hack in Hof van Twente, extern advies, actieve monitoring en het wijzigen van ons eigen landschap door meer hybride te werken (elk device is een aanvalsvlak). Het dreigingsniveau blijft, ook na de genomen maatregelen, onverminderd hoog. Risicobeheersing is cruciaal en vraagt in de nabije toekomst mogelijk aanvullende maatregelen en financiering: 100% garantie is er niet maar de kans op en impact van wordt hiermee verkleind. Hier speelt ook mee dat werk voor derden (GBT, andere gemeenten) risico’s en aansprakelijkheid met zich mee brengt. G. Afvoeren taakstelling scherpe keuzes sociaal domein Deze taakstelling is indertijd opgevoerd om de uitgaven in het sociale domein te beperken. Een verdere stijging van de uitgaven in het sociale domein zou namelijk de mogelijkheden beperken om te investeren in de fysiek-economische ontwikkeling van de stad.

Inmiddels heeft het college echter geconstateerd dat de transformatie van het sociaal domein zijn vruchten afwerpt en dat daarnaast het rijk extra middelen voor het sociaal domein beschikbaar stelt. Dat maakt dat de bijdrage van de algemene middelen aan het sociaal domein flink is afgenomen en het college inmiddels ook een ambitieuze investeringsagenda kan neerzetten. Wel heeft het sociaal domein ook nog steeds enkele taakstellingen uit te voeren. De directe financiële noodzaak om daarbovenop de taakstelling scherpe keuzes nog in te vullen is komen te vervallen.

2.3. Structureel saldo van het middelenkader In het kader van het financieel toezicht op de gemeente door de provincie wordt gekeken naar of de begroting structureel sluitend is (het structureel saldo baten en lasten; ook wel de structurele exploitatieruimte). Dat houdt in dat de jaarlijks terugkerende lasten zijn gedekt door de jaarlijks terugkerende baten. Alle incidentele baten en lasten worden hierbij

blz. 13 (van 234)

dus buiten beschouwing gelaten. In onderstaande tabel wordt duidelijk dat de begroting van Enschede structureel sluitend is over de gehele periode 2022 tot en met 2025. De provincie heeft in haar rol als toezichthouder aangegeven dat in eerste instantie gekeken wordt naar het eerstvolgende begrotingsjaar. Als de begroting in 2022 structureel en reëel sluitend is wordt op de gemeente in principe repressief toezicht toegepast. Enschede voldoet hier met het huidige middelenkader aan. Structureel saldo (afgerond en in miljoen euro) 2022 2023 2024 2025 Structureel saldo

3,3

blz. 14 (van 234)

0,9

1,4

0,0

3. Programma's 3.1 Samenleving en bestuur

Doelenboom Doel

Subdoel

1. Goed bestuur

1.01 Integere en transparante organisatie en bestuur

totale lasten (x 1.000 euro): 11.313,00

1.02 Tijdige en kwalitatief afdoende afhandeling van klachten, bezwaar en beroep

2. Versterking samenwerking bestuur/samenleving

2.01 Consistent gebruik bestuursstijlen

totale lasten (x 1.000 euro): 4.381,00

3. Versterking samenwerking bestuur/(regionale) partners totale lasten (x 1.000 euro): 211,00

4. Professionele dienstverlening aan de samenleving totale lasten (x 1.000 euro): 5.432,00

5. Openbare orde en veiligheid totale lasten (x 1.000 euro): 21.108,00

2.02 Faciliteren van bewonersinitiatieven 3.01 Goede (Eu)regionale samenwerking

Link Indicatoren: 1 Aantal acties: 6 Aantal acties: 2 Indicatoren: 1 Aantal acties: 2 Aantal acties: 2

Aantal acties: 3

3.02 Verbeterde sturing op maatschappelijk rendement samenwerkingspartners (door professioneler opdrachtgeverschap)

Aantal acties: 2

4.01 Tevredenheid over de dienstverlening

Indicatoren: 1 Aantal acties: 1

4.02 Toegankelijke dienstverlening

Indicatoren: 2 Aantal acties: 3

5.01 Bevorderen verbinding in samenleving (tegengaan polarisatie en radicalisering)

Aantal acties: 1

5.02 Ervoor zorgen dat Enschede een ongunstig klimaat heeft voor ondermijnende activiteiten

Indicatoren: 1 Aantal acties: 4

5.03 Versterken van de samenwerking tussen zorg en Aantal acties: 4 veiligheid

Wat willen we bereiken? De taken waarvoor we staan nemen toe en worden ingewikkelder. Om vooral de kwetsbare inwoner beter te kunnen ondersteunen, is meer aandacht nodig voor de uitvoerbaarheid van beleid en de menselijke maat bij het uitvoeren van beleid. De maatschappelijke opgaven zijn uitdagend (duurzaamheidstransities, zorg, kansengelijkheid, e.d.). Zeker omdat we leven in een tijd die ingewikkeld, verwarrend, onrustig en veeleisend is. Maar paradoxaal genoeg maakt juist de onrustige, onzekere en ongemakkelijke tijd de noodzakelijke verandering mogelijk. Daarbij is de rol van onze gemeentelijke overheid onmisbaar. Goed bestuur doet er nu meer dan ooit toe. Met oog voor de korte en lange termijn, op basis van een concreet verhaal van en voor de stad. Open en integer bestuur Een goed, eerlijk en open gemeentebestuur is van groot belang voor Enschede en kan niet als vanzelfsprekend worden beschouwd. Met als basis vertrouwen. Daarom werken we verder aan onze openheid. Door openheid te geven over onze besluiten, resultaten en data. Maar ook door onze open

blz. 15 (van 234)

houding. We zijn een laagdrempelig, bereikbaar en betrouwbaar gemeentebestuur. Met oog en aandacht voor de mensen in onze gemeente. Het gaat er immers om dat onze inwoners met veel plezier kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren in onze gemeente. Als gemeentebestuur dragen we verantwoordelijkheid voor de medewerkers in onze gemeentelijke organisatie. Als gemeente maken we onderdeel uit van de netwerksamenleving. Daarbij geldt dat medewerkers en bestuurders altijd hun onafhankelijkheid en integriteit moeten bewaken. Dat zijn waarden die onlosmakelijk zijn verbonden met het openbaar bestuur.Dat vraagt bewustwording en weerbaarheid van allen die opereren in die netwerken. Procedurele rechtvaardigheid & menselijke maat We vinden het belangrijk dat we zorgvuldige besluiten nemen. Voor het overgrote deel doen we dat door te kijken naar het wettelijk kader, het beleid en de (aan)vraag van een inwoner of ondernemer. Als omstandigheden van de vraag nog niet helder zijn, zoeken we het persoonlijke contact. Zowel in het primaire proces als in de bezwaarfase. Daarbij is het niet het belangrijkste om juridische procedures te voeren en te “winnen”. We willen als gemeente weten wat de belangen achter de juridische standpunten zijn als iemand bezwaar maakt of een klacht indient. Dat kan alleen als we een goed gesprek voeren, luisteren, ons inleven in de ander.

Waarbij we soms een bemiddelaar of mediator nodig hebben en inzetten. Daarbij hanteren wij de menselijke maat en bieden maatwerk waar dat nodig is. Leren Leren en verbeteren is de kern van ons handelen. Mede daarom maken we het indienen van klachten zo eenvoudig mogelijk. We geloven dat we van deze klachten kunnen leren hoe we ons werk beter kunnen doen. In het jaarverslag presenteren wij informatie over de hoeveelheid en aard van de binnengekomen klachten, beroepen en bezwaren. Een sterke lokale democratie Naast het streven naar Goed bestuur beweegt Enschede toe naar een sterkere lokale democratie, aansluitend bij de ontwikkelingen in de samenleving. Een democratie die inwoners, organisaties en gemeente samen vorm geven. Netwerksamenleving & doekracht We koesteren de bestaande sociale netwerken in de stad, geven ze ruimte en faciliteren waar nodig. We hebben met het stadsdeelgewijs werken een lange traditie van het aanboren van de kracht van Enschede. We gaan verder met de uitvoeringsprogramma's in onze wijken, zodat inwoners duidelijk kunnen terugzien hoe we werken aan de wijk en ook zien hoe ze zelf bij kunnen dragen aan de wijk. We hebben oog voor het belang van noaberschap en we signaleren de plekken in onze gemeente waar minder noaberschap en initiatief is en waar soms zelfs de polorisatie op de loer ligt.

We gaan samen 'Stad maken' waarbij de gemeente een partner is en niet meer automatisch de trekker. Dat is een gezamenlijke zoektocht naar ieders rol, taak en verantwoordelijkheid. Als inwoners ideeën hebben die hun buurt, wijk, dorp of stad mooier en prettiger maken, bieden we hier ruimte voor. Als we zelf initiatiefnemer zijn, nodigen we inwoners en andere belanghebbenden uit om mee te doen, waarbij we vooraf duidelijk maken wat we precies vragen en welke invloed zij hebben. Het woondebat is een mooi voorbeeld. We zetten ons verder in voor de uitvoering van ons participatiebeleid en betrekken bij ieder proces inwoners en partners op een zorgvuldige manier. Samenwerking met andere overheden en partners In de samenwerking met andere overheden en partners is het voor ons van belang dat dit toegevoegde waarde oplevert voor onze gemeente en de regio. We zetten in op gerichte samenwerking met (regionale) partners op basis van een gemeenschappelijke agenda. De inhoud staat daarbij centraal. Per opgave zoeken we een passende alliantie. Een adequaat financieel

blz. 16 (van 234)

arrangement is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Zeker als het gaat om van bovenaf opgelegde taakuitvoering. Waar we onze publieke taken, zoals afvalinzameling en beheer openbare ruimte, op afstand hebben gezet, beschouwen we samen met die partners de opgave en bepalen we samen het gewenste maatschappelijke rendement. We zijn een samenwerkingspartner maar ook een duidelijke opdrachtgever; college en raad samen. De dialoog als partner krijgt meer vorm, naast de verantwoordingsrelatie. Onder andere in ons vergadermodel. Om te werken aan de strategische opgaven van de gemeente, zorgen we in nauwe samenwerking met onderwijs, onderzoek en ondernemers voor een krachtige sociaal economische positie van de gemeente Enschede en haar inwoners. We versterken de aantrekkingskracht van Enschede op ondernemers door onder meer aantrekkelijke vestigingslocaties te ontwikkelen, door te investeren in infrastructuur en voorzieningen en door samenwerkingen aan te gaan. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat Enschede toegankelijk en gastvrij is voor internationale bedrijven en internationaal talent. We zetten onze lobbykracht in voor onze opgaven. Daarbij zoeken we passende interbestuurlijke samenwerking. En spreken we Europese, landelijke en regionale fondsen aan. Dienstverlening De dienstverlening voor onze inwoners moet op orde zijn.

Inwoners moeten het gevoel hebben serieus te worden genomen en ze moeten vertrouwen hebben. We blijven scherp op onszelf en investeren in onze communicatievaardigheden, in onze integriteit en open houding. Daarnaast zetten we digitalisering in om onze dienstverlening verder te verbeteren. We streven er naar om inwoners steeds meer aan het stuur van de dienstverlening te zetten en inzicht en overzicht te bieden over de gegevens en informatie die de gemeente van en over hen heeft. We ontwikkelen dienstverlening meer en meer vanuit de vraag van de inwoners en ondernemers en stellen daarbij niet onze eigen producten en diensten centraal. Daarnaast kijken we steeds naar de feedback van onze inwoners, en passen we onze dienstverlening hierop aan. En waar we investeren in digitale processen, investeren we gelijktijdig in het verbeteren van het persoonlijk contact met onze inwoners en leveren we maatwerk daar waar nodig. Een goed toegankelijke dienstverlening draagt ook bij aan de zelfredzaamheid van onze inwoners Veilig Enschede Enschede moet een veilige stad zijn voor onze inwoners en ondernemers. We hebben dan ook in brede zin aandacht voor veiligheid. We treden hard op tegen ondermijnende activiteiten in velden zoals vastgoed, subsidies, (zorg) PGB’s etc. We investeren in een weerbare samenleving en een weerbaar bestuur.

We zorgen voor juiste afstemming tussen medewerkers die zich bezighouden met (jeugd- en welzijns-)zorg, en die zich bezighouden met veiligheid, zodat we problemen integraal aanpakken. Een jaarlijks veiligheidsdebat houdt ons scherp. Door Enschede goed te besturen, door samen te werken met partners en inwoners, door onze dienstverlening op orde te hebben en door Enschede veilig te houden dragen we bij aan een aantrekkelijke en kansrijke stad, waar we de komende jaren met trots en lef samen aan kunnen bouwen.

blz. 17 (van 234)

Wat gaan we doen?

1. Goed bestuur We willen Enschede goed besturen. Dat kunnen we nooit alleen, maar alleen samen met de stad: onze partners, onze inwoners, onze ondernemers. We willen de stad meer betrekken bij het aanpakken van de maatschappelijke opgaven waar we als Enschede voor staan. Goed bestuur wil ook zeggen dat we eerlijk besturen. Het bestuur en de gemeentelijke organisatie is integer, communiceert open, streeft naar een zo hoog mogelijke kwaliteit in de besluitvorming en leert van haar fouten. Inwoners moeten kunnen vertrouwen in de procedurele rechtvaardigheid van beslissingen. Daarom moeten we op tijd alle belangen meewegen. 1.01 Integere en transparante organisatie en bestuur Onze medewerkers en bestuurders zijn integer en weten wat wel en niet kan. We zijn alert op risicovolle functies en ondersteunen onze medewerkers in de uitvoering hiervan. We zijn open en communiceren duidelijk over keuzes die gemaakt worden. Zowel deze keuzes als de informatie op basis waarvan deze keuzes worden gemaakt moeten voor inwoners toegankelijk zijn. Openbaarheid van overheidsinformatie is een uitgangspunt. Daarom leggen we geheimhouding alleen op wanneer dit echt nodig is en zorgen we ervoor dat geheimhouding zo snel mogelijk wordt opgeheven. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Deze grafiek laat zien hoe tevreden inwoners van Enschede zijn over communicatie, zoals gemeten in de burgerpeiling van waarstaatjegemeente.nl. We streven er naar vanaf 2022 een 7 te scoren. Met de acties in dit hoofdstuk dragen we bij

blz. 18 (van 234)

aan een betere communicatie met de stad. Acties 2022 Aantal acties: 6

01. We communiceren duidelijk We houden vast aan onze doelstelling dat alle (standaard)teksten -brieven, beschikkingen, formulieren, mails, websiteteksten - voor inwoners vóór 1 januari 2023 op taalniveau B1-niveau zijn geschreven. Het gaat ons niet alleen om begrijpelijke teksten, het gaat vooral om doelgroepgericht communiceren. 80% van de bezoekers van onze gemeentelijke website komt voor concrete producten of diensten. Onze nieuwe website, die eerste kwartaal 2022 wordt gelanceerd, wordt dan ook vooral een dienstverleningssite: een compacte website zodat de bezoeker beter wordt geholpen, de kwaliteit van teksten en formulieren omhoog gaat en deze beter is te beheren. We zetten de eerste stappen om een persoonlijke MijnEnschede omgeving voor inwoners te realiseren, een persoonlijk, gemakkelijk en pro-actief digitaal dienstverleningskanaal. 02. We verbeteren de informatievoorziening aan raad en samenleving door onze open houding en toegankelijke informatie. Op de gemeentelijke website plaatsen we de agenda’s en besluiten van het college. De website is voorzien vaneen goede zoekfunctie zodat dossiers gemakkelijk kunnen worden gevonden door raadsleden en inwoners. Mede langs de richtlijnen van de Wet open overheid.

Ook werken we aan kortere lijnen tussen onze organisatie, de (leden van de) gemeenteraad en de samenleving door ontmoetingen op het stadhuis en in de stad meer onderdeel te laten zijn van de gemeentelijke beleidsvoorbereiding en besluitvorming (vergadermodel). 03. We bereiden ons voor op een nieuwe bestuursperiode In de voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen werken we aan een gedegen formatiedossier. Met inzicht in de langere termijn strategie, data, (gemeentelijke) opgaven en wensen van de stad. Tegelijkertijd updaten college en raad onze reglementen, verordeningen en (gedrags-)codes en ons vergadermodel. Zodat het duidelijk is voor college, raad en inwoners hoe we omgaan met informatievoorziening, participatie, integriteit, geheimhouding, vergaderorde enzovoort. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is consequenter opgavegericht werken en meer samen met de stad besturen. 04. Wij bevorderen onze bestuurlijke en ambtelijke integriteit Op basis van ons in 2021 vastgesteld integriteitsbeleid, vinden ook in 2022 regelmatig gesprekken plaats over dilemma’s op de afdelingen, in de concerndirectie, in het college en de raad. Trainingen worden gegeven aan nieuwe medewerkers. Een online tool houdt de bewustwording van de organisatie, meer continu, scherp.

Verder helpen de instrumenten uit de nieuwe Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur en handige tips over de weerbare democratie van het ministerie van BZK ons. Zeker bij de werving en benoeming van nieuwe raadsleden en collegeleden. Denk hierbij onder andere aan de verplichte Verklaring Omtrent Gedrag voor bestuurders en de scherpere bepalingen over belangenverstrengeling. Concreet gaan we aan de slag met het screenen van nieuwe wethouders en passen we onze gedragscode integriteit politieke ambtsdragers aan, waarbij er een aparte code komt voor wethouders en een voor raadsleden. Verder zijn we transparant over de nevenfuncties en declaraties via publicatie op enschede.nl. 05. Wij verhogen onze weerbaarheid tegen intimidatie en bedreiging Net zoals in 2021 zetten wij tools in voor afdelingen en collega's die direct contact hebben met inwoners, ondernemers en bezoekers. Zoals interventieteams en trainingen. In 2022 evalueren we bestaande kaders en tools, zoals onder andere agressieprotocol(len) en de uitvoering daarvan, mede in het licht van rijksprogramma Veilige Publieke Taak. Hierbij kijken we ook naar een passende omgang met veelschrijvers. 06. Wij implementeren, fasegewijs, de Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en treedt in 2022 in werking.

Belangrijk verschil met de Wet openbaarheid van bestuur is dat elf informatie categorieën, op toegankelijke wijze, openbaar moeten worden gemaakt. Denk hierbij onder andere aan raadsstukken, collegestukken, convenanten, Wob/Woo-verzoeken, beschikkingen en

blz. 19 (van 234)

klachten. De afgelopen jaren hebben we al geïnvesteerd in transparantie, bijvoorbeeld door publicatie van alle collegebesluiten en achterliggende stukken op de gemeentelijke website. Maar de Wet open overheid gaat veel verder. Het vraagt veel van onze digitale informatiehuishouding en ook veel procedurele aandacht. De Wet open overheid past in onze gemeentelijke visie: open en transparant. We willen direct duidelijk communiceren en een betrouwbare en mensgerichte overheid zijn. Het gaat ons naast procedures en systemen vooral om houding en gedrag. We zijn al gestart en we gaan in 2022 aan de slag met het implementatieplan dat bestaat uit diverse deelprojecten.Belangrijk hierbij is dat we onze informatiehuishouding en archieven verder op peil brengen (project BRIDGE). Voor de uitvoering hiervan zijn incidentele middelen nodig die in deze gemeentebegroting worden gevraagd, zie hiervoor hoofdstuk 2 Middelenkader. Zonder deze aanvullende middelen kunnen we niet voldoen aan de wet- en regelgeving op dit gebied, met alle risico’s van dien.

. 1.02 Tijdige en kwalitatief afdoende afhandeling van klachten, bezwaar en beroep We zetten in op het tijdig en op een goede manier afhandelen van klachten, bezwaren en beroepen. We focussen op bemiddelen, zodat we onze inwoners en de gemeentelijke organisatie lange procedures kunnen besparen. We willen onszelf als organisatie verbeteren. De signalen die we binnenkrijgen bij de klachtencommissaris, bezwarencommissie en andere toezichthouders helpen ons daarbij. We bundelen deze signalen en wanneer we patronen ontdekken voeren we verbeteringen door. We zijn transparant over de aard, inhoud en afhandeling van klachten, bezwaar en beroep en maken dit jaarlijks inzichtelijk in het jaarverslag. Acties 2022 Aantal acties: 2

01. We investeren in menselijk contact, menselijke maat, bij onze besluitvorming. Voordat we besluiten nemen, investeren we in menselijk contact. Door te luisteren, zoeken we naar een goede aansluiting bij wat de inwoner echt nodig heeft. Dat is dienstverlenend en maakt ons werk leuker. Met deze houding voorkomen we ook voor een deel klachten of conflicten. En als wel klachten of bezwaren worden ingediend, lossen we ze op voordat ze escaleren en mogelijk tot juridische procedures leiden. Hiertoe blijven we onze medewerkers trainen, geven we ze mandaat en vertrouwen en faciliteren we intervisie. Lessen uit onze kwaliteitssystemen, klantreizen en van onze toezichthouders komen terug in onze werkinstructies en opleidingsstrategie. 02. We ronden een bezwaarschrift zoveel mogelijk af binnen de termijn op een procedureel rechtvaardige wijze. We werken aan de verbetering van de processen en het digitaliseren ervan. Dit zal bijdragen aan meer tijdige beslissingen op bezwaren. Digitalisering brengt naast voortvarendheid ook tijd voor het menselijk contact, de menselijke maat. Waar gewenst zetten we bemiddeling in. En met onze juridische expertise vinden we de ruimte binnen de wetten en regels voor maatwerk, indien nodig. Zowel in het primaire proces als in het bezwaarproces.

We investeren daarbij in de verbinding tussen de vakafdelingen onderling en de afdeling Juridische Zaken, zodat tijdig wordt meegedacht met rechtmatige en rechtvaardige besluiten.

. 2. Versterking samenwerking bestuur/samenleving Met het sluiten van het Enschede Akkoord heeft de raad de duidelijke keus gemaakt om in te zetten op het versterken van de samenwerking tussen gemeente en samenleving. We willen de stad meer betrekken bij wat we doen. Bij het kiezen van thema's voor invloed van inwoners houden we rekening met de uitkomsten van de straatgesprekken van het Enschede

blz. 20 (van 234)

Akkoord en werken we samen met de raadswerkgroep. De meest genoemde thema's tijdens deze gesprekken met inwoners waren (zwerf)afval, (verkeers)veiligheid en leefbaarheid. Heldere communicatie is van groot belang om de belofte van het Enschede Akkoord te laten slagen. Daarom zijn we scherp op duidelijke communicatie. We zijn helder over de rol die bestuur en inwoner kunnen spelen in het bedenken van oplossingen en het maken van beleid, maar ook bij bijvoorbeeld het uitvoeren of controleren. We faciliteren en stimuleren het ontplooien van bewonersinitiatieven. We faciliteren ontmoetingen, zowel digitaal als fysiek. Vooral op het gebied van digitale ontmoeting kunnen we de komende periode grote slagen maken. 2.01 Consistent gebruik bestuursstijlen We bepalen de rol van samenleving en bestuur in besluitvormingstrajecten, communiceren dit duidelijk en zijn rolvast. Op die manier versterken wij de samenwerking. Indicatoren Aantal indicatoren: 1

Toelichting Deze grafiek laat zien hoe tevreden inwoners van Enschede zijn over hun samenwerking met de gemeente, zoals gemeten in de burgerpeiling van waarstaatjegemeente.nl. We streven er naar vanaf 2021 een 7 te scoren, zodat we bij de beste gemeenten van Nederland gaan horen op dit vlak. Met de acties in dit hoofdstuk dragen we bij aan een betere samenwerking tussen inwoner en bestuur. Acties 2022 Aantal acties: 2

01. We werken, naast wijk- en dorpsraden, aan andere vormen van vertegenwoordiging In Enschede bestaan wijkraden. Een aantal zijn officieel erkend via de raad. Ook zijn er wijkorganen gestart die niet via een officiële erkenning bestaan. Beide zijn voor de gemeente belangrijk. Het zijn georganiseerde netwerken waar je gevraagd en ongevraagd advies van nodig hebt en krijgt. Er zijn ook een aantal wijken waar geen wijkraad of vertegenwoordiging is. Naast wijk- en dorpsraden willen we toewerken naar meerdere ingangen om mee te doen. Bijvoorbeeld op thema of via een buurtnetwerk en zo de verbinding met de stad en dorpen verbreden met nieuwe vormen van vertegenwoordiging. In 2022 geven we een advies hoe we hier invulling aan

blz. 21 (van 234)

kunnen geven. 02. We organiseren meer doekracht via een participatie-team Wil je een participatietraject doorlopen dan kost dat tijd en capaciteit. Daarom willen we een participatie-team starten. Daarmee geven we een extra impuls aan samenlevingsgericht werken. We beginnen klein. Met twee of drie collega’s. Dit team begeleidt hands-on. Ze kunnen de intake en verkenning doen van participatievraagstukken. Ze adviseren over de aanpak. Ze faciliteren bij de uitvoering van de aanpak en de inzet van middelen en (online) werkvormen. Ook evalueren ze hoe het traject is gegaan.

. 2.02 Faciliteren van bewonersinitiatieven We stimuleren en faciliteren het ontplooien van bewonersinitiatieven, door een zo breed mogelijke doelgroep aan te spreken en zowel online als offline op een eenvoudige manier de mogelijkheden te communiceren. Acties 2022 Aantal acties: 2

01. We vertalen stedelijke opgaven naar uitvoeringsprogramma's op stadsdeelniveau Jaarlijks vertalen wij de stedelijke opgaven naar een concreet uitvoeringsprogramma per stadsdeel. Zo wordt voor inwoners helder welke projecten er in de directe leefomgeving spelen en stimuleren we bewonersinitiatieven die bijdragen aan de strategische opgaven van de stad. Ook brengen we de initiatiefnemers meer met elkaar in verbinding. Op deze wijze werken we in waardevolle netwerken, met inwoners en samenwerkingspartners in een stadsdeel, aan onze omgeving. 02. We scherpen de strategische opgaven aan In opmaat naar de verkiezingen en de nieuwe bestuursperiode scherpen we, in dialoog met de inwoners van onze gemeente, de vijf strategische opgaven aan van de stad Enschede en de dorpen Lonneker, Boekelo, Usselo en Glanerbrug. De uitkomst wordt weergegeven in een koersdocument over de toekomst van de gemeente. Dit koersdocument biedt input voor de nieuwe bestuursperiode. De motie 170.000+ inwoners wordt in dit proces meegenomen. Ook wordt aangesloten bij het proces herijken begrotingsindeling (doelenboom) (zie actie 03 onder 2.1 Financiën en Organisatie) en gesprekken in het kader van de Omgevingsvisie (zie actie 08 onder 2.2. DWLW).