Eindrapport Twynstra Gudde

42 / 67

verduurzamingsopgave vindt plaats op basis van kosten versus besparing, logische ingreepmomenten (aansluiting aan het MJOP) en omvang van het energieverbruik.49 Door het vastgoedbedrijf is informatie aangeleverd waaruit blijkt dat de verduurzamingsopgave op koers ligt om behaald te worden. Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling van de CO2-reductie zien van 2011 tot en met 2020. Hieruit blijkt dat de doelstelling van 25% reductie van CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 is behaald. Het vastgoedbedrijf geeft aan dat dit succes te danken is aan optimalisaties van de instellingen van installaties in gebouwen, de keuze voor energiezuinigere installaties bij reguliere vervangingen volgens het meerjarenonderhoudsplan, de integratie van zonnepanelen en aansluitingen op het warmtenet.

Tabel 13: Ontwikkeling CO2-reductie 2011-2020 Verder staat in het jaarplan van het vastgoedbedrijf opgenomen welke panden er in dat begrotingsjaar verduurzaamd worden:

49

Jaarplan vastgoedbedrijf 2023

Tabel 14: Verduurzamingslijst panden begrotingsjaar 2022/2023

43 / 67

Ook staat in het jaarplan benoemd welke acties er in 2022-2023 zijn ondernomen op het gebied van duurzaamheid: 50 • Raamovereenkomst verduurzaming Aan de hand van een Europese openbare aanbesteding is een raamovereenkomst gesloten met zes opdrachtnemers voor de verduurzaming van de panden. Het vastgoedbedrijf wil dat marktpartijen de verduurzaming volledig ontzorgen en dat zij het ontwerp creëren en vervolgens ook uitvoeren. Door te werken met een carrousel van 6 aannemers waarvan er telkens 4 mee doen aan een zogenaamde mini-competitie, zet het vastgoedbedrijf erop in dat voor elk te verduurzamen object de beste partij geselecteerd wordt en dat de gemeente aangehaakt blijft bij de nieuwste innovaties. • Combinatie reguliere onderhoudswerkzaamheden De verduurzamingsmaatregelen worden tegelijkertijd uitgevoerd met de onderhoudswerkzaamheden die zijn opgenomen in de meerjaren onderhoudsplanning (MJOP). In de begroting wordt aangegeven welke panden het volgende begrotingsjaar verduurzaamd worden. • Verduurzaming vastgoedportefeuille: gebruik GPR scores Voor het verduurzamen van de vastgoedportefeuille is besloten de GPR-methodiek te hanteren voor het meetbaar maken van de huidige en de toekomstige score van een gebouw. Voor alle opdrachten wordt als eis gesteld dat de voor het gebouw benodigde energie fossielvrij wordt opgewekt (energiescore 10) en het gebouw gasloos wordt.

• Planning verduurzaming In elke begroting wordt aangegeven welke panden er in het begrotingsjaar verduurzaamd worden. Daarnaast worden er separate kleinere projecten uitgevoerd in combinatie met onderhoudswerkzaamheden (bijv. kleedkamers van Deinselaan en Stadsboerderij) of worden via separate raadsvoorstellen projecten opgestart (bijv. Het Kompas). • Monitoring CO2-uitstoot Voor alle panden is een Europese aanbesteding geweest voor prestatiegericht onderhoud. Onderhoudspartner Homij is daarbij verantwoordelijk voor de kantoorpanden en onderhoudspartner SPIE voor alle overige maatschappelijke panden in de periode 1-1-16 tot en met 31-12-25. Dit kan met twee keer vijf jaar verlengd worden. Voor het NMK is een aparte overeenkomst afgesloten met SPIE voor de periode 2-5-11 t/m 31-12-30. In de prestatiecontracten zijn afspraken gemaakt over de minimaal te behalen CO2-reductie. Deze aantallen zijn de afgelopen jaren ruimschoots gehaald. De CO2-reductie is gehaald door onder andere de volgende maatregelen te treffen: plaatsen warmtepompen, toepassen ledverlichting, plaatsen energiezuinige ketels, aansluitingen op het warmtenet en het plaatsen van energiezuinige nieuwe boilers.

5.2. Informatievoorziening aan de raad Zoals beschreven in paragraaf 4.3 wordt er over het vastgoed wordt gerapporteerd naar de gebruiker, beleid, management, bestuur en raad middels het jaarplan van het vastgoedbedrijf. Het jaarplan is in 2023 voor het eerst opgesteld. Deze wordt echter niet standaard gedeeld met de raad. Het jaarplan van 2023 is niet met de raad gedeeld. Er zijn geen afspraken over hoe de beleidsdomeinen aan de raad inzichtelijk maken hoe vastgoedobjecten bijdragen aan de gemeentelijke doelstellingen. Deze informatie is dan ook niet terug te vinden in de P&C-stukken.

50

Jaarplan vastgoedbedrijf 2023

44 / 67

Voor 2023 tijd werd er niet standaard gerapporteerd over de vastgoedportefeuille. Het VFBE heeft aangegeven dat er voorheen werd gerapporteerd op het moment dat daarom werd gevraagd. P&C-stukken Middels de gemeentebegroting wordt de raad geïnformeerd over de financiën van het vastgoedbedrijf. Zo staat in de gemeentebegroting van 2024-2027 dat de lasten in 2024 bij het vastgoedbedrijf met name afnemen als gevolg van een technische aanpassing van de lasten de reserves (-2,1 miljoen euro) en de baten toenemen vanwege een eenmalige interne bijdrage voor het project Diekman-Oost (+3,1 miljoen euro). In de gemeentebegroting wordt toegelicht dat er bij het VFBE in het gesloten systeem sprake is van een technische correctie waarbij de baten en reserves moeten worden gecorrigeerd. Ook wordt in de gemeentebegroting toegelicht welke acties er worden ondernomen om uitvoering te geven aan de strategie op vastgoed. In 2022 waren dat bijvoorbeeld de volgende acties: • • •

Actie 1: Het vervolg geven aan de uitvoering van strategie op vastgoed door te sturen op de vastgoedportefeuille middels het beleidskader Actie 2: Er wordt ingezet op een verdere verduurzaming van onze vastgoedportefeuille Actie 3: Er wordt voor de resterende wijk- en buurtcentra onderzocht hoe invulling kan worden gegeven aan de exploitatie

In de jaarstukken van 2022 is vervolgens in onderstaande tabel inzichtelijk gemaakt dat de gemeente erin is geslaagd deze drie actiepunten uit te voeren:

Tabel 15: Actiepunten uitvoering strategie op vastgoed 2022 Zoals beschreven in paragraaf 2.3, wordt in de gemeentebegroting van 2024-2027 ook toegelicht dat er in 2023/2024 samen met stadsdeelmanagement gewerkt wordt aan een visie op de gemeentelijke wijkvoorzieningen. Verder wordt in de gemeentebegroting 2024-2027 informatie verschaft over het onderhoudsplan, de onderhoudssystematiek, het programma van het begrotingsjaar en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Ook wordt de raad middels de zomernota geïnformeerd over ontwikkelingen die het vastgoedbedrijf raken, zoals de ijsbaan en de huiskamer van de stad. Informatie over duurzaamheidsinvesteringen In het raadsbesluit waarmee de raad heeft ingestemd met het beleidskader vastgoed 2021, staat opgenomen dat het verduurzamingsprogramma van circa 3 miljoen euro per jaar wordt gedekt vanuit de budgetten bij het vastgoedbedrijf en dat in de begroting wordt aangegeven welke concrete investeringen zullen worden gedaan. Er wordt dus zowel in

45 / 67

het jaarplan van het vastgoedbedrijf als in de gemeentebegroting inzicht verschaft over de duurzaamheidsinvesteringen van het vastgoedbedrijf. In de gemeentebegroting 2024-2027 staat verder toegelicht dat de gemeente doorgaat met de verduurzaming van alle panden. Voor 2024 wordt 4,6 miljoen euro krediet gevraagd voor de duurzaamheidsinvesteringen. Er wordt toegelicht dat de reeds aangevraagde kredieten voor 2024 voldoende zijn vanwege vooruitgeschoven investeringen. Het nieuwe krediet dat wordt aangevraagd zal worden gebruikt voor de investeringen in het Kompas en voor de verduurzaming van de IJsbaan. De verduurzaming van het Kompas was geen onderdeel van het krediet dat op 26 juni 2023 is verstrekt door de raad. In dit voorstel is vermeld dat de benodigde duurzaamheidsuitgaven al onderdeel zijn van het raadsbesluit uit november 2021 voor verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. 51

5.3. Analyse Doelrealisatie Het blijkt voor de beleidsdomeinen nog lastig om inzichtelijk te maken in hoeverre vastgoed een bijdrage levert aan het realiseren van de maatschappelijke doelen. Dit komt ook doordat er recent vanuit verschillende beleidsdomeinen momenteel wordt gewerkt aan een vorm van accommodatiebeleid, waarbij juist dit aspect een plek kan krijgen. Het vastgoedbedrijf slaagt er wel in om dit inzichtelijk te maken voor de verduurzamingsopgave van de vastgoedportefeuille. Vanuit de gesprekken met de verschillende beleidsdomeinen komt naar voren dat dit erg ingewikkeld is voor de overige gemeentelijke doelstellingen. Er zijn wel een paar voorbeelden van vastgoedobjecten waarbij duidelijk gemaakt kan worden wat de maatschappelijke impact is dat met de panden wordt gerealiseerd. In het gesprek met beleidsdomein cultuur is aangegeven dat er bijvoorbeeld wel instellingen zijn die raadsleden op bezoek laten komen op locatie om te laten zien wat er in het pand wordt gedaan, maar daarbuiten krijgt de raad via de P&C-cyclus geen inzicht in de maatschappelijke impact van de vastgoedobjecten. De beleidsdomeinen geven aan dat informatie over doelrealisatie ook in de jaarverslagen en evaluaties zitten die de partijen die vastgoed exploiteren zelf uitvoeren, maar dat deze informatie onvoldoende in beeld wordt gebracht.

De beleidsdomeinen geven aan dat de begroting/jaarrekening te beperkt informatie geven over het maatschappelijk vastgoed. In verschillende gesprekken zijn enkele voorbeelden genoemd van vastgoed waar goede resultaten zijn behaald, zoals een pand aan de Molenstraat dat is ingezet voor de huisvesting van Oekraïense vluchtelingen. In de raadssessie zijn door raadsleden ook enkele goede voorbeelden benoemd, zoals De Boei, de Magneet, de speeltuinen en wijkvoorziening en buurthuis Lumen. De bestudeerde casuïstiek (wijkcentra de Boei en de Magneet en Kinderboerderij Noord) zijn ook voorbeelden van vastgoed waar maatschappelijke activiteiten plaatsvinden. Voor de wijkcentra geldt dat coördinatoren van de wijkcentra (die onderdeel zijn van Stadsdeelmanagement), de verbinding leggen met de gemeentelijke ambities die in de stadsdelen worden nagestreefd. Deze koppeling wordt echter niet expliciet gemaakt en er vind ook geen terugkoppeling plaats aan de raad over het maatschappelijke rendement dat wordt gerealiseerd middels (de activiteiten die plaatsvinden) in de wijkcentra.

Risico’s in de uitvoering Concerncontrol benoemt als aandachtspunt dat de gemeente zich momenteel in de ‘kritieke fase’ bevindt van het 'badkuipmodel' (zie paragraaf 2.1.4.) Hoewel de algemene reserve en het weerstandsvermogen van de organisatie als 'goed' worden beschreven, wordt door deze potentiële dreiging voor de vermogenspositie van het vastgoedbedrijf vanuit concerncontrol de wens uitgesproken voor een systematische benadering van risicomanagement. En een scenario-analyse specifiek gericht op het vastgoedbedrijf, om zo risico’s beter in beeld te kunnen brengen. 51

Gemeentebegroting 2024-2027

46 / 67

Vanuit het gesprek met het vastgoedbedrijf blijkt dat er momenteel al stappen worden ondernomen om een meer gestructureerd risicomanagement- en weerstandsvermogenbeleid te ontwikkelen binnen het vastgoedbedrijf. Zoals beschreven in paragraaf 3.4. heeft concerncontrol daarnaast aangegeven dat er bij het vastgoedbedrijf meer tactische en strategische expertise nodig is om risicomanagement goed te kunnen vormgeven. Concerncontrol geeft aan daar ondersteuning voor te kunnen bieden. Verder zijn er uit het gesprek met het vastgoedbedrijf geen directe risico’s naar voren gekomen met betrekking tot de huidige vastgoedportefeuille. Informatievoorziening aan de raad De raad wordt per zomernota geïnformeerd over ontwikkelingen die het vastgoedbedrijf raken. Daarnaast heeft het vastgoedbedrijf in 2023 voor het eerst een jaarplan opgesteld. Dit jaarplan wordt niet standaard met de raad gedeeld. Voor het jaarplan van 2023 geldt dat deze niet gedeeld is met de raad. Het jaarplan is feitelijk van aard, gericht op de eigenaarskant van het vastgoed. De terugkoppeling over de bijdrage aan de beleidsmatige doelen zou vooral vanuit de beleidsdomeinen moeten komen. Uit de gesprekken met de beleidsdomeinen en de P&C-stukken blijkt dat het voor de beleidsdomeinen een opgave is om de maatschappelijke impact van de vastgoedobjecten inzichtelijk te maken.

In de raadssessie is aangegeven dat het voor raadsleden niet inzichtelijk is welk maatschappelijk rendement er middels het gemeentelijk vastgoed wordt gerealiseerd. Het jaarplan biedt wel expliciet inzicht in de voortgang van de doelstelling om de vastgoedportefeuille in 2040 volledig neutraal te krijgen. Het is het nog lastig te zeggen in hoeverre de huidige informatievoorziening voor de raad voldoende inzicht biedt. In de raadssessie hebben raadsleden aangegeven geen zicht te hebben op de maatschappelijke impact dat wordt gerealiseerd middels het vastgoed. En dat er ook geen kaders zijn aan de hand waarvan dat kan worden gemeten. Er is vanuit de raad aandacht voor het onderwerp vastgoed, wat zich bijvoorbeeld uit in het feit dat de raad zich in heeft gezet voor de verduurzaming van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. De raad heeft het beleidskader vastgoed 2021 geamendeerd aangenomen. Met het eerste amendement is spelregel 25.3 in het beleidskader aangepast, zodat het gemeentelijk vastgoed in 2040 energieneutraal is. Met het tweede amendement is spelregel 29 toegevoegd, om het vastgoed meer natuurinclusief en circulair te maken De betrokkenheid van de raad uit zich ook in de motie ‘Maatschappelijke partijen verleiden voor maatschappelijk vastgoed’, die op 17 juli 2023 door de raad is aangenomen.

In deze motie wordt geconstateerd dat het beleid was de wijkcentra af te bouwen, maar dat de afgelopen jaren een omgekeerde beweging in gang is gezet met de realisatie van voorzieningen als De Boei en De Magneet. De motie roept op om het zo veel mogelijk huisvesten van maatschappelijke partners in gemeentelijk vastgoed onderdeel te laten zijn van de op te stellen visie op de gemeentelijke wijkvoorzieningen. Dit is een voorbeeld dat aantoont dat er vanuit de raad in principe een proactieve houding is ten aanzien van het breder inzetten van gemeentelijk vastgoed. Verder wordt in gesprekken met de beleidsdomeinen aangegeven dat de betrokkenheid van de raad bij vastgoedkwesties veelal meer indirect van aard is. Bijvoorbeeld bij ontwikkelingen rondom specifieke projecten zoals het muziekkwartier en de ijsbaan, die wel aan vastgoed gerelateerd zijn maar niet direct gaan over het beheer ervan. Uit de gesprekken komt naar voren dat de kennis bij de meeste raadsleden over de vastgoedportefeuille en het begrip van het badkuipmodel momenteel nog beperkt. Zoals beschreven in hoofdstuk 2.1 heeft het VFBE in het beleidskader de verwachting uitgesproken dat het invoeren van nieuwe administratieve systemen het overzicht en de uitlegbaarheid van de financiële systematiek zal vergroten. En daarmee ook het begrip. Het VFBE heeft hierover aangegeven dat er

47 / 67

nieuwe formats zijn ontwikkeld voor het berekenen van de kostprijsdekkende huur en voor het maken van reservedoorrekeningen, inclusief scenariodoorrekeningen. Het VFBE stelt dat deze formats de uitlegbaarheid hebben vergroot, doordat deze makkelijker ‘af te lezen’ zijn. En deze formats hebben ervoor gezorgd dat het VFBE snel scenario’s en doorrekeningen kan maken.

5.4. Toetsing aan het normenkader Groen Oranje Rood

Aan de vastgestelde norm is geheel voldaan. Aan de vastgestelde norm is gedeeltelijk voldaan. Aan de vastgestelde norm is niet voldaan.

Norm 7. De gemeente onderneemt voldoende acties om de doelstellingen te bereiken. 8. De doelen zijn bereikt of liggen op koers op bereikt te worden. 9. Inzichtelijk is gemaakt dat de daarvoor gemaakte kosten in redelijke verhouding staan tot de mate van doelrealisatie. 10. De doelrealisatie is doelmatig en doeltreffend. 11. De raad wordt conform afspraken geïnformeerd over de uitvoering van het beleid.

Norm 7: Er is deels inzichtelijk welke acties de gemeente onderneemt om de gestelde doelstellingen uit het beleidskader te bereiken. Voor de verduurzaming van de vastgoedportefeuille geldt dat het jaarplan inzichtelijk maakt welke panden er in dat begrotingsjaar worden verduurzaamd. Daarnaast is er in verschillende beleidskaders te zien dat er vormen van accommodatiebeleid worden ontwikkeld, maar het is momenteel beperkt inzichtelijk in welke concrete acties zich dat gaat vertalen en hoe deze acties een bijdrage gaan leveren aan de beleidsmatige doelen. Daarmee wordt aan deze norm gedeeltelijk voldaan. Norm 8: Voor een deel van de gestelde doelen geldt dat inzichtelijk is gemaakt in hoeverre deze op koers liggen om bereikt te worden. Voor wat betreft de doelstelling dat het vastgoed in 2040 energieneutraal is, heeft het vastgoedbedrijf in het jaarplan expliciet inzichtelijk gemaakt dat het op koers ligt om deze doelstelling te behalen. Verder geldt dat het vastgoedbedrijf middels het jaarplan erin is geslaagd om inzicht te bieden in de financiën en de afwegingen. Ook vindt het beoogde samenspel tussen de beleidsafdelingen en het vastgoedbedrijf in de praktijk plaats. In de gesprekken met de beleidsafdelingen en het vastgoedbedrijf is aangegeven dat dit samenspel op een goed wijze verloopt.

Het jaarplan van het vastgoedbedrijf maakt niet expliciet inzichtelijk in hoeverre het vastgoed in gemeentelijk bezit zo optimaal mogelijk wordt benut, bezet en beheerd. Het beleidskader biedt wel uitgangspunten hoe het vastgoedbedrijf in samenspel met de beleidsdomeinen daarop kunnen sturen, maar er wordt niet inzichtelijk gemaakt in hoeverre ze daar ook in slagen. Zoals beschreven in hoofdstuk 4 is de bezettingsgraad van het vastgoed niet in beeld. Voor wat betreft de doelstelling dat vastgoed een bijdrage moet leveren aan maatschappelijke doelen, geldt dat momenteel nog beperkt inzichtelijk is in hoeverre de beleidsdomeinen daarin slagen. Vanuit de beleidsdomeinen zijn er verschillende ontwikkelingen in gang zijn gezet om met een vorm van accommodatiebeleid gerichter maatschappelijke impact te realiseren. Veel van deze ontwikkelingen zijn echter pas net gestart en uit de gesprekken met de beleidsdomeinen en de bestudeerde documenten blijkt dat de beleidsdomeinen er op dit moment nog niet in slagen om de maatschappelijke impact in beeld te brengen. Het feit dat voor een deel van de doelstellingen (nog) niet te zeggen is in hoeverre de gemeente op koers ligt om deze te bereiken, maakt dat aan deze norm gedeeltelijk wordt voldaan.

48 / 67

Norm 9 en 10: De mate van doeltreffendheid en doelmatigheid zijn beperkt vast te stellen. Zoals beschreven in hoofdstuk 3 fungeert het vastgoedbedrijf als een gesloten product binnen de gemeente. Dit betekent dat het Vastgoedbedrijf onafhankelijk en zelfredzaam is door middel van de inkomsten die zij generen ter dekking van alle lasten (neutraal). Daarbij worden de totale kosten van een pand voor de gehele levensduur berekend en omgezet naar een vaste gemiddelde huurprijs. Alle kosten worden daadwerkelijk gedekt uit de huuropbrengsten. In dit opzicht is de realisatie doelmatig. Voor wat betreft de verduurzamingsopgave blijkt uit het jaarplan en het gesprek met het vastgoedbedrijf de gemeente op koers ligt deze doelstelling met de daarvoor beoogde middelen te behalen. Het verduurzamingsprogramma van ongeveer 3 miljoen per jaar wordt gedekt vanuit de budgetten bij het vastgoedbedrijf en in de begroting wordt aangegeven welke concrete investeringen zullen worden gedaan. Er is niet inzichtelijk op welke wijze de beleidsdomeinen maatschappelijk rendement realiseren met vastgoed. Wel wordt vanuit verschillende beleidsdomeinen momenteel gewerkt aan een vorm van accommodatiebeleid, wat er in de toekomst voor moet zorgen dat vastgoed meer expliciet wordt ingezet als instrument voor het realiseren van beleidsmatige doelen.

Op dit moment is ook (nog) niet inzichtelijk welke kosten gemaakt worden voor het realiseren van maatschappelijk rendement middels het gemeentelijk vastgoed. Aan deze normen wordt gedeeltelijk voldaan. Norm 11: In het vastgoedbeleid staat dat het vastgoedbedrijf over het vastgoed rapporteert aan de raad middels het jaarplan. In het jaarplan wordt inzicht geboden in de technische staat van het vastgoed en de voortgang van de verduurzamingsopgave. Het vastgoedbedrijf heeft echter aangegeven dat het jaarplan, dat voor het eerst is opgesteld in 2023, niet standaard wordt gedeeld met de raad. En in 2023 ook niet is gedeeld met de raad. Middels de gemeentebegroting wordt de raad wel geïnformeerd over de financiën van het vastgoedbedrijf. En wordt in de gemeentebegroting toegelicht welke acties er worden ondernomen om uitvoering te geven aan de strategie op vastgoed. Daarnaast is de raad per zomernota geïnformeerd over ontwikkelingen die het vastgoedbedrijf raken. Er zijn geen concrete afspraken zijn over hoe de beleidsdomeinen aan de raad inzichtelijk maken welke maatschappelijke impact wordt gerealiseerd met het vastgoed en daar dus ook geen structurele informatie over krijgt. Aan deze norm wordt gedeeltelijk voldaan.

49 / 67

6. Gluren bij de buren De Rekenkamer hecht er waarde aan om ook te leren van eerder opgedane lessen bij andere gemeenten. Voordat er in hoofdstuk 7 gerichte aanbevelingen worden gedaan met betrekking tot het opstellen van overkoepelend accommodatiebeleid, wordt er in dit hoofdstuk daarom ‘gegluurd bij de buren’. Met accommodatiebeleid kan de gemeente sturen op de inzet van accommodaties voor het realiseren van maatschappelijke doelstellingen op het gebied van bijvoorbeeld cultuur, zorg, welzijn en sport. Het beleid dient kaders te bieden voor de wijze waarop een gemeente kan sturen op de inzet van accommodaties voor het realiseren van gemeentelijke doelen. In dit hoofdstuk wordt inzicht wordt geboden in hoe enkele andere gemeenten (een vorm van) accommodatiebeleid hebben vormgegeven. De documenten die in dit hoofdstuk worden aangehaald, staan in zijn volledigheid opgenomen in bijlage 5.

6.1. Gemeente Zwolle In deze paragraaf wordt geschetst hoe de gemeente Zwolle met een vorm van overkoepelend accommodatiebeleid inzet op het leggen van een verbinding tussen gemeentelijke opgaven/ambities en het wenselijke voorzieningenaanbod, met de ruimteclaim die daarbij hoort. De gemeente Zwolle heeft sinds 2022 een Programmaplan Maatschappelijke Voorzieningen om de grote en complexe opgaven met betrekking tot het aanbod van maatschappelijke voorzieningen in goede banen te leiden (zie bijlage 5 voor het volledige programmaplan). De gemeente Zwolle heeft grote ambities voor de ontwikkeling van de stad. Deze ambities zijn onderdeel van de grote strategische opgaves en, net als in de gemeente Enschede, in verschillende sectorale beleidsnota’s (waaronder het vastgoedbeleid) vastgelegd. In dit programmaplan wordt de verwachting uitgesproken dat de ambities en de veranderende bevolking naar verwachting gevolgen zullen hebben voor het aanbod van maatschappelijke voorzieningen dat de gemeente haar inwoners zal willen bieden. Het Programma Maatschappelijke Voorzieningen moet voor de gemeente Zwolle de ontbrekende schakel vormen tussen de strategische opgaven/sectorale ambities en het wenselijke voorzieningenaanbod in de wijken en de ruimtevraag in de toekomst.

Met het programmaplan wordt daarom, net als in de gemeente Enschede, ingezet op gedeeld gebruik van accommodaties (zie figuur 16). Figuur 16. Schematische weergave van inzet op gedeeld gebruik van accommodaties

In het programmaplan wordt een werkwijze gehanteerd, bestaande uit vier onderdelen. (zie figuur 17). Daarbij is dezelfde verschuiving te zien als in de gemeente Enschede, namelijk: van de focus op stenen/vastgoed, naar focus op de maatschappelijke opgaven en voorzieningen in de wijken.

50 / 67

Verder bestaat de werkwijze uit de volgende drie onderdelen: • Van versnippering van kennis en ervaring op het gebied van maatschappelijke organisatie binnen de gemeente Zwolle, naar bundeling van kennis en ervaring binnen één programma. • Van zicht op de voorzieningenopgave per sector, naar zicht op de totale opgave. • Van zicht op de huidige behoefte aan voorzieningen naar zicht op de behoefte over 10 tot 15 jaar

Figuur 17. Werkwijze Programmaplan Maatschappelijke Voorzieningen

Om uitvoering te geven aan deze werkwijze zijn in het programmaplan drie verschillende instrumenten uitgewerkt. Ter illustratie worden hieronder twee van deze instrumenten toegelicht. Instrument 1: Afwegingskader Het eerste instrument betreft een afwegingskader, op basis waarvan prioriteiten kunnen worden toegekend aan concrete projecten en ontwikkelingen. Dit om beoogde stadsbrede en integrale afwegingen te ondersteunen. Het afwegingskader beoordeelt plannen en projecten door de volgende kenmerken/criteria in samenhang te analyseren. • De huidige en toekomstige maatschappelijke opgave in het verzorgingsgebied (waar hebben investeringen het meeste effect?) • Het voorzieningenniveau dat past bij de toekomstige maatschappelijke opgave. • De kenmerken van het bestaande vastgoed waarin de huidige voorzieningen zijn gehuisvest • Confrontatie van het gewenste voorzieningenniveau met bestaand vastgoed Met een dergelijk afwegingskader zou de gemeente Enschede vanuit de maatschappelijke doelstellingen prioriteiten kunnen stellen met het betrekking tot het accommoderen van initiatieven. Instrument 2: Voorspellende waarde Het tweede instrument (figuur 18) wordt ‘voorspellende waarde’ genoemd. De toepassing van dit instrument dient eraan bij te dragen dat er zicht wordt geboden op de toekomstige behoefte aan voorzieningen.

De toekomstige vraag/behoefte aan voorzieningen wordt per gebied in kaart gebracht door middel van het doorlopen van de 5 stappen van het model. Ter ondersteuning daarvan is een toolbox ontwikkeld. Die toolbox bestaat uit

51 / 67

deelinstrumenten (data, methoden en technieken en modellen), die samen een onderbouwd beeld moeten geven van die vraag/behoefte. Een dergelijke manier van het vooruit kijken naar de toekomstige behoefte aan voor-zieningen vanuit de verschillende stadsdelen kan voor de gemeente Enschede, gekoppeld aan de stadsdeelagenda’s, onderdeel zijn van het op te stellen accommodatiebeleid.

Figuur 18. Instrument ‘voorspellende waarde’

6.2. Gemeente Den Haag In deze paragraaf wordt geschetst hoe de gemeente Den Haag met richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen het ruimtebeslag van accommodaties in kaders vat. De gemeente Den Haag heeft een nota ‘Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024’ (zie bijlage 5 voor het volledige document). Maatschappelijke voorzieningen omvatten in dit document onderwijs, 1e en 2e lijnszorg, welzijn, kunst en cultuur, sport en spelen. Bij groen gaat het om ‘beleefbaar’ groen in de directe woomgeving. De maatschappelijke normen in deze nota moeten houvast bieden om er in ontwikkelgebieden voor te zorgen dat er voldoende maatschappelijke voorzieningen en groen worden gerealiseerd. De normen zijn daarbij geen toetsingskader, maar een hulpmiddel om tot leefbare wijken te komen. De normen moeten een vertrekpunt vormen bij planvorming voor gebieden. De richtinggevende normen drukken de ruimtebehoefte per type voorziening uit in vierkante meters per 1.000 woningen. Daarmee wordt de voorzieningenbehoefte direct gerelateerd aan de woningbouwprogramma’s in een gebied. De richtinggevende normen vormen zo een uitgangspunt voor het toe te voegen aantal voorzieningen in ontwikkelgebieden. Om te bepalen hoeveel voorzieningen er in een ontwikkelgebied nodig zijn wordt uitgegaan van het voorzieningenaanbod in vergelijkbare bestaande wijken.

52 / 67

Hieronder is een voorbeeld van de richtinggevende normen voor de eerstelijnszorg.

Figuur 19. Richtinggevende normen eerstelijnszorg - Nota ‘Haagse richtinggevende normen voor maatschappelijke voorzieningen en groen 2024’.

Bij de toepassing van de richtinggevende normen in gebiedsvisies en voorzieningenprogramma's voor gebieden worden de claims stap voor stap omgezet in projecten. Daarbij wordt dan ook rekening gehouden met ander beleid van de gemeente Den Haag. Zoals programma’s van eisen voor accommodaties, en eisen aan openbaar groen zoals het handboek openbare ruimte, bomennota en de nota stadsnatuur. De gemeente Enschede zou op een soortgelijke manier kunnen kijken naar hoe maatschappelijke voorzieningen te verdelen in ontwikkelgebieden, waarbij ook aansluiting moet worden gezocht met ander gemeentelijk beleid.

6.3. Gemeente Den Bosch In deze paragraaf wordt geschetst hoe accommodatiebeleid kan worden ingericht op het moment dat sectoraal beleid leidend is voor de wijze waarop je accommodaties inzet. In dit voorbeeld van de gemeente Den Bosch wordt vanuit een concreet kenbaar gemaakte vraag naar huisvesting vanuit de samenleving toegewerkt naar een uitvoeringskader. Om zo te bepalen of de gemeente in de vraag kan/wil voorzien. De raad van de gemeente Den Bosch heeft op 9 juni 2020 het beleidskader accommodatiebeleid vastgesteld (zie bijlage 5 voor het volledige beleidskader). Onderdeel van dit accommodatiebeleid is - naast dat ook in dit beleidskader wordt ingezet op goede spreiding en multifunctioneel/gedeeld gebruik van accommodaties – een afwegingskader, waarmee vanuit een concreet kenbaar gemaakte vraag naar huisvesting vanuit de samenleving toe wordt naar een uitvoeringskader. Om zo te bepalen of de gemeente in de vraag kan/wil voorzien. Met het afwegingskader kan worden afgewogen of en hoe nieuwe en bestaande initiatieven in aanmerking komen voor fysieke ruimte. Daarbij wordt gekeken naar de samenhang tussen drie elementen; legitimiteit, rendement en betrokkenheid. Er wordt gekeken naar de mate waarin het initiatief voorziet in een brede behoefte, de organisatiekracht, de noodzaak, wat het initiatief de samenleving oplevert en wat het de samenleving kost.

Het afwegingskader dient er zo aan bij te dragen dat het college beter in positie kan worden gebracht.

53 / 67

Om accommodatiebeleid te koppelen aan de verschillende beleidsstukken vanuit de beleidsdomeinen, zou de gemeente Enschede een soortgelijk afwegingskader kunnen hanteren.

Figuur 20. Gemeente Den Bosch - Afwegingskader accommodatiebeleid

54 / 67

7. Conclusies en aanbevelingen 7.1. Conclusies In dit onderzoek staat de volgende hoofdvraag centraal: In welke mate en op welke wijze wordt vanaf 2015 op de verschillende beleidsterreinen maatschappelijk rendement gerealiseerd met het (gemeentelijke beleid voor) maatschappelijk vastgoed? Gebaseerd op dit onderzoek komen we tot de volgende hoofdconclusie. Er zijn sinds 2015 goede stappen gezet om middels het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed, beleidsmatige ambities te kunnen realiseren. Uit dit onderzoek komt naar voren dat er binnen de gemeente Enschede sprake is van een ontwikkeling waarbij er, na de eerdere focus op het afstoten van vastgoed, steeds meer expliciet wordt nagedacht over hoe het vastgoed ingezet kan worden voor het realiseren van de maatschappelijke doelen. Daarbij is er geen sprake van een overkoepelend accommodatiebeleid, maar wordt er bottom up vanuit de verschillende beleidsdomeinen gewerkt aan een vorm van accommodatiebeleid. Zoals het op te richten makelpunt en de te ontwikkelen visie op gemeentelijke wijkvoorzieningen. Deze zijn nog wel in ontwikkeling. Dus hoewel beleid op bepaalde onderdelen nog moet worden vastgelegd, wordt er al wel vanuit een inhoudelijke visie gehandeld.

Maar met het huidige beleid vanuit de verschillende beleidsdomeinen is nog niet inzichtelijk welke maatschappelijke impact er precies moet worden gerealiseerd middels de accommodaties. Het is op dit moment voor de beleidsdomeinen dan ook nog lastig om inzichtelijk te maken hoe de inzet van het vastgoed bijdraagt aan het realiseren van maatschappelijke doelen. Om dat in de toekomst meer te kunnen doen, is een randvoorwaarde dat de basis op orde is met betrekking tot de organisatie, de vastgoedportefeuille en het inzicht daarin. Voor de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden met betrekking tot het vastgoed geldt dat deze over het algemeen duidelijk zijn belegd. Het vastgoedbedrijf stelt zich neutraal op en beleidsrijke keuzes worden gemaakt door de beleidsdomeinen. Wel bestaat er onduidelijkheid over waar de gebruikersexploitatie moet worden belegd. Het helder beleggen daarvan is wel belangrijk, gezien de toenemende inzet op vastgoed voor maatschappelijke doelen en het gedeeld gebruik van accommodaties. Wat betreft inzicht in de vastgoedportefeuille, heeft het Vastgoedbedrijf goede stappen gezet om de basis op orde te krijgen en ook te behouden. De gemeente heeft voldoende inzicht in de meeste aspecten van de vastgoedportefeuille. Zoals de eigendomssituatie, de technische staat en de huurcontracten.

Er is geen zicht op de bezettingsgraad van het vastgoed en de gebruikerstevredenheid. Dit zijn wel belangrijke elementen om inzichtelijk te hebben gezien vastgoedobjecten meer worden ingezet voor het realiseren van maatschappelijke doelen. Deze hoofdconclusie is gebaseerd op de volgende deelconclusies.

55 / 67

Kaderstelling In de geldende beleidskaders in de periode tussen 2015 en 2021 stond als uitgangspunt opgenomen dat vastgoed geen kerntaak was van de gemeente. In deze beleidskaders werd gesteld dat eigendom van vastgoed niet per se nodig is om gemeentelijke beleidsdoelen te realiseren. In het nieuwe beleidskader vastgoed 2021 wordt, na de eerdere focus op afstoten, hernieuwde aandacht besteed aan de inzet van vastgoedobjecten voor het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen. Dit uit zich in de hoofddoelstelling van het beleidskader: het duurzaam bijdragen aan de doelen van de stad. De kernpunten in het beleidskader zijn vooral gericht op de eigenaarskant van het vastgoed: optimaal benutting, bezetting en beheer van het vastgoed dat de gemeente bezit, een goed samenspel tussen de beleidsafdelingen en het vastgoedbedrijf en transparantie over financiën en afwegingen. Voor deze punten bevat het beleidskader helder uitgewerkte spelregels die het vastgoedbedrijf in samenspel met de beleidsdomeinen op papier in staat stellen om de uitvoering daarvan mogelijk te maken. Het beleidskader gaat echter minder in op de gebruikerskant van het vastgoed. De verantwoordelijkheid om de koppeling te maken tussen de vastgoedobjecten en de te realiseren gemeentelijke doelstellingen, wordt in het beleidskader gelegd bij de beleidsdomeinen.

Er zijn sinds 2015 vanuit verschillende beleidsdomeinen beleidskaders vastgesteld waarin wordt ingezet op het gebruik van vastgoed voor het inzetten van maatschappelijke doelstellingen. Zoals het op te richten makelpunt en de te ontwikkelen visie op gemeentelijke wijkvoorzieningen. Deze zijn nog wel in ontwikkeling. Een overkoepelend accommodatiebeleid dat richting geeft aan de maatschappelijke impact van het vastgoed, ontbreekt. Daardoor is nog geen helder beeld van welke maatschappelijke impact er middels het vastgoed moet worden gerealiseerd en ook wordt gerealiseerd. Uitvoering en organisatie De taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden met betrekking tot het vastgoed zijn over het algemeen duidelijk belegd. Er staat in het beleidskader uitgebreid beschreven hoe het maatschappelijk vastgoed is georganiseerd en hoe de samenwerking met de beleidsdomeinen plaatsvindt. Het vastgoedbedrijf stelt zich neutraal op en beleidsrijke keuzes worden gemaakt door de beleidsdomeinen. Bestuurlijke afstemming vindt plaats in portefeuillehoudersoverleggen en NieVieWie-overleggen. Waar nodig stemmen de wethouders bestuurlijk met elkaar af over het vastgoed. Voor wat betreft de informatievoorziening staat in het beleidskader vastgoed 2021, vastgesteld door raad en college, dat het vastgoedbedrijf de verzamelde informatie uit het jaarplan gebruikt voor de verantwoording richting de raad.

Deze informatie wordt echter niet standaard gedeeld met de raad. Daarnaast is de informatie uit het jaarplan vooral gericht op de eigenaarskant van het vastgoed. Verder zijn er geen expliciete afspraken gemaakt tussen de raad en het college over de manier waarop de beleidsdomeinen aan de raad inzichtelijk maken welke maatschappelijke impact er wordt gerealiseerd met de vastgoedobjecten. Het beleidskader Vastgoed 2021 biedt een beperkt afwegingskader voor het betrekken van maatschappelijk vastgoed. Het beleidskader stelt dat vastgoed wordt afgestoten tenzij het een maatschappelijke functie vervult die niet door de markt wordt geboden. Er zijn geen verdere expliciete criteria die het vastgoedbedrijf en de beleidsdomeinen kunnen hanteren voor het maken van beslissingen met betrekking tot het aantrekken en afstoten van vastgoed. De samenwerking tussen het vastgoedbedrijf en de beleidsdomeinen verloopt in de praktijk goed. Er bestaat nog onduidelijkheid over waar de gebruikersexploitatie moet worden belegd. Momenteel is er in de organisatie nog geen eenduidig beeld waar dit moet worden belegd; bij de gebruiker of meer centraal vanuit de gemeentelijke organisatie.

56 / 67

Het helder beleggen daarvan is wel belangrijk, gezien de toenemende inzet op vastgoed voor maatschappelijke doelen en het gedeeld gebruik van accommodaties. Feitelijk inzicht Met de informatie uit het jaarplan 2023 en het bijbehorende overzicht (zie bijlage 2) heeft de gemeente voldoende inzicht in diverse aspecten van het vastgoed, zoals de eigendomssituatie, technische staat en huurcontracten. Wel ontbreekt inzicht in de bezettingsgraad en gebruikerstevredenheid. Dit zijn wel belangrijke elementen zijn voor het effectief kunnen sturen op maatschappelijk rendement. Aangezien de gemeente de vastgoedobjecten meer wil inzetten voor het realiseren van maatschappelijke doelen, is ook inzicht nodig in de gebruikerstevredenheid en de bezettingsgraad van het vastgoed. Doelrealisatie Er is deels inzichtelijk welke acties de gemeente onderneemt om de doelen uit het beleidskader te bereiken. De voortgang van de verduurzamingsopgave wordt duidelijk in beeld gebracht in het jaarplan van het VFBE. De gemeente ligt op koers om deze doelstelling met de daarvoor begrote middelen te behalen. Verder wordt in het jaarplan van het vastgoedbedrijf inzicht geboden in de financiën en afwegingen, conform de doelstelling uit het beleidskader.

En er zijn met de uitgangspunten en spelregels uit het beleidskader goede stappen gezet in het bevorderen van de samenwerking tussen de beleidsafdelingen en het vastgoedbedrijf. Voor andere doelstellingen is het minder duidelijk welke concrete acties worden ondernomen en hoe deze bijdragen aan de beleidsmatige doelen. De mate waarin vastgoed bijdraagt aan maatschappelijke doelen wordt zoals eerder benoemd niet voldoende in beeld gebracht. De beleidsdomeinen slagen er niet in om concreet te maken welke maatschappelijke impact met het vastgoed wordt gerealiseerd. Ook de mate waarin vastgoed optimaal wordt benut en beheerd is beperkt inzichtelijk.

7.2. Aanbevelingen Op basis van bovenstaande conclusies wordt een hoofdaanbeveling gedaan, met daaronder drie subaanbevelingen. Hoofdaanbeveling: Stel als raad overkoepelend accommodatiebeleid vast. Om het inzetten van gemeentelijk vastgoed als gemeentelijk beleidsinstrument voor het realiseren van maatschappelijke doelen concreet te maken, is het nodig om overkoepelend accommodatiebeleid op te stellen. In het accommodatiebeleid dient een koppeling gemaakt te worden naar de gemeentelijke maatschappelijke doelstellingen die in andere beleidsstukken staan geformuleerd. Zorg ervoor dat het accommodatiebeleid aansluit op de behoefte in de verschillende stadsdelen. Daarvoor kan aansluiting worden gezocht met de stadsdeelagenda’s. Zorg ervoor dat er met elkaar, zowel ambtelijk als bestuurlijk, gedeeld wordt hoe er vanuit de verschillende beleidsdomeinen met het accommodatiebeleid wordt omgegaan en hoe er invulling wordt gegeven aan de uitvoering daarvan. Zo wordt het accommodatiebeleid niet alleen een richtinggevend document, maar wordt het een document dat de organisatie in staat stelt om van elkaar te leren en dwarsverbanden te kunnen leggen tussen de verschillende accommodaties waarmee je werkt. In de volgende drie subaanbevelingen wordt uiteengezet wat belangrijke aspecten zijn om onderdeel uit te laten maken van het op te stellen accommodatiebeleid.

57 / 67

Subaanbeveling 1. Vraag als raad aan het college om een instrumentarium te ontwikkelen waarmee inzichtelijk gemaakt kan worden wat de bijdrage is van het vastgoed aan doelen die gesteld zijn in de beleidskaders. Laat dit onderdeel zijn van het te ontwikkelen accommodatiebeleid. Een voorbeeld van zo’n instrumentarium kan een ‘impactketen’ zijn, zoals uitgewerkt in figuur 21. Daarmee kan, indien dit wordt toegepast vanuit de verschillende beleidsdomeinen, de gerealiseerde maatschappelijke impact beter in beeld worden gebracht, gekoppeld aan de doelen vanuit de verschillende beleidskaders. In onderstaand figuur staan de verschillende stappen die onderdeel uit kunnen maken van zo’n instrumentarium.

Figuur 21. Onderdelen impactketen

Maak in het accommodatiebeleid inzichtelijk hoe de verschillende stappen van de impactketen kunnen worden doorlopen. En hoe causaliteitsverbanden kunnen worden gelegd tussen de inhoudelijke beleidskaders en de beoogde impact van het vastgoed. Maak ook inzichtelijk welke soorten van impact je kunt onderscheiden en hoe je deze in beeld kunt brengen. Bij het inzichtelijk maken van de impact kan gebruik worden gemaakt van tellen én vertellen. Zo kan er inzicht worden geboden met gebruik van kwantitatieve informatie als bezoekersaantallen en het aantal georganiseerde activiteiten in de accommodatie. Maar kan er ook op basis van het vertellen van verhalen op een meer kwalitatieve manier inzicht worden geboden in de maatschappelijke impact. Zo verweef je wat je beleidsmatig wilt realiseren met de bereikte impact van je accommodaties. Subaanbeveling 2. De basis wat betreft het hebben van inzicht op de vastgoedportefeuille is op orde. Hou dit vast en zorg er als raad voor dat er nu ook afspraken worden gemaakt met de beleidsdomeinen over hoe je wordt geïnformeerd over de maatschappelijke impact die wordt gerealiseerd middels het vastgoed. Formuleer in het op te stellen accommodatiebeleid handvatten op welke wijze de beleidsdomeinen dit kunnen doen.

Middels de uitgewerkte impactketen en verantwoording daarover vanuit de beleidsdomeinen, wordt de koppeling van maatschappelijke impact en het vastgoed explicieter gemaakt. Er moet vervolgens in het op te stellen accommodatiebeleid geborgd worden dat je als raad via de beleidsdomeinen over deze impact wordt geïnformeerd. Zorg er daarnaast voor dat je als raad zicht krijgt op de informatie die wordt gedeeld middels het jaarplan van het vastgoedbedrijf. Deze informatie is aanwezig bij het vastgoedbedrijf. De raad heeft deze informatie nodig om inzicht te

58 / 67

hebben en te houden op de vastgoedportefeuille. Aanvullend daarop, is het wenselijk om ook de bezettingsgraad en gebruikerstevredenheid van het vastgoed in beeld te krijgen. Hier is momenteel bij het vastgoedbedrijf geen zicht op. Deze informatie is wel nodig op het moment dat je vastgoedobjecten meer wilt inzetten voor het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelen en je daarbij inzet op meer gedeeld gebruik van accommodaties. Subaanbeveling 3. Vraag als raad aan het college om bij de totstandkoming van het accommodatiebeleid een keuze te maken aangaande het helder beleggen van gebruikersexploitatie in de organisatie. Daar waar je meer gaat inzetten op het meervoudig gebruik van accommodaties, is er een keuze te maken welke rol je als gemeente wilt hebben in het beheer en de exploitatie van accommodaties. Deze keuze moet onderdeel worden van het op te stellen accommodatiebeleid.

59 / 67

Bijlage 1 – Overzicht beleid vanuit welzijn, afval en sport Bijlage 1 bevat een overzicht hoe er sinds 2015 op het vlak van de beleidsterreinen welzijn, afval en sport is ingezet op het leveren van een bijdrage aan beleidsmatige doelstellingen middels gemeentelijk vastgoed.

Welzijn 2017-2022 Kadernota Nieuw Enschedees Welzijn In de kadernota Nieuw Enschedees Welzijn 2017-2022 wordt ingezet op de ‘flexibele inzet van maatschappelijk vastgoed’. Het uitgangspunt is dat er eerst verbinding wordt gezocht met bestaand vastgoed op het moment dat welzijnswerk een behoefte heeft aan vastgoed. Op deze manier kunnen wijkvoorzieningen efficiënt en flexibel worden ingezet voor meerdere doeleinden. Daarbij moeten het initiatief en de vastgoedvraag binnen de stadsdeelagenda’s en onderliggende wijkprogramma’s passen. Het stadsdeel is daarvoor in de lead. Bij de fysieke ontwikkeling van wijken wordt afgestemd wat een inrichting is die ten goede komt aan de inclusieve wijk en aan het samenleven van verschillende groepen in de wijk.52 2024 - Visie op de sociale infrastructuur Vanuit het beleidsdomein is aangegeven dat er momenteel wordt gewerkt aan nieuwe een visie op de sociale infrastructuur, sociale basis. Daarvoor wordt gekeken naar mogelijkheden om met partners samen te werken binnen de gemeentelijke wijkwijzers. Dat wordt meegenomen in de exploitatie van maatschappelijk vastgoed. Deze visie staat momenteel nog in de kinderschoenen.

2024 - Gemeentebegroting 2024-2027: Visie op de gemeentelijke wijkvoorzieningen De gemeentebegroting 2024-2027 vermeldt dat er in 2023/2024 samen met stadsdeelmanagement gewerkt wordt aan een visie op de gemeentelijke wijkvoorzieningen. En dat met de ontwikkeling van voorzieningen als De Magneet, De Boei en het Kompas het wijkgericht werken wordt versterkt.

Afval Voor afval bestaat geen beleidskader waarin expliciet aandacht wordt besteed aan hoe vastgoedobjecten kunnen worden ingezet om doelen op het gebied van afval te realiseren. Wel staat in de ‘Verordening kwaliteit leefomgeving gemeente Enschede 2023’ dat het college zorg draagt voor ten minste één daartoe ter beschikking gestelde plaats binnen de gemeente, waar in voldoende mate gelegenheid wordt geboden om huishoudelijke afvalstoffen, met inbegrip van grof huishoudelijk afval, achter te laten. Verder wordt in deze verordening als doelstelling benoemd dat zo veel mogelijk grondstoffen zo gescheiden mogelijk worden ingezameld. Uit het interview met beleidsmedewerkers van Afval, blijkt dat er recentelijk een verkenning heeft plaatsgevonden of de drie milieuparken kunnen worden samengebracht in het afvalbrengpunt in stadsdeel West. Dit afvalbrengpunt zou dan wel gemeentelijk vastgoed blijven, via een dienstverleningsovereenkomst gehuurd door opdrachtnemer Twentemilieu.

52

Kadernota Nieuw Enschedees Welzijn 2017-2022

60 / 67

Sport 2023 – Discussienota Sporten, Bewegen en Spelen in Enschede In deze discussienota staat geëxpliciteerd dat het huidige sportaccommodatiebeleid versnipperd is, op diverse plaatsen binnen de gemeente is belegd en niet in één accommodatiebeleidsplan is vastgelegd. In de discussienota staat beschreven dat de eerste aanzet om voor de buitensport tot een accommodatiebeleid te komen is ingezet met het clusteren van sportparken en te kiezen voor het afstoten van sportparken. Er wordt uitgesproken dat er een meerjarensportaccommodatieplan wordt opgesteld, als onderdeel van de hieronder beschreven nota Sport, bewegen en spelen. Dit beleid dient kaders te bevatten die gehanteerd kunnen worden om keuzes te maken voor een solide en toekomstbestendig sportaccommodatiebeleid. 2023 – Programmabegroting: Te ontwikkelen Sport- en Beweegnota In 2022 is onderzoek gedaan en actuele data verzameld over gezondheid, sport en bewegen en binnen- en buitensportaccommodaties. Deze data moet de basis gaan vormen voor het nieuwe sport- en beweegbeleid voor Enschede. Samen met de input van Sportaal, sportverenigingen, ondernemende sportaanbieders en het sport- en gezondheidsplatform zal het sport- en beweegbeleid worden opgesteld. In de nota wordt verbinding gezocht met gezondheid en onderwijs. De nota heeft betrekking op binnen- en buiten sportaccommodaties.

2024 – Gemeentebegroting 2024-2027: Te ontwikkelen sportaccommodatieplan en clustering van sportparken Ook wordt in de gemeentebegroting 2024-2027 genoemd dat er in 2024 wordt ingezet op het ontwikkelen van een sportaccommodatieplan. Daarnaast wordt er ingezet op de clustering van sportparken, met als doel het efficiënter gebruik maken van de sportparken door meerdere sportverenigingen te vestigen op het sportpark en door gedeeld gebruik van de aanwezige voorzieningen. Daarvoor worden in 2024 drie haalbaarheidsonderzoeken opgesteld voor de mogelijke clusters Schreurserve, Enschede-Oost/Glanerbrug en Enschede-Zuid. De uitkomsten van de haalbaarheidsonderzoeken moeten gaan leiden tot een realisatie van de multifunctionele sportaccommodaties.

61 / 67

Bijlage 2 - Vastgoedportefeuille

62 / 67

Ingangsdatum

Einddatum

Omschrijving

Onderhoudsbepalingen

Indexeringsm ethode

01-01-2004

31-12-2028

Huur Binnenhaven 143

RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023

01-10-2006

30-09-2024

0 bedrag

Niet van toepassing

Verhuurovereenkoms Twente Milieu N.V. t

01-04-2006

31-03-2025

Stadsdeel West

Verhuurovereenkoms KPN Broadcast t Services

01-01-2018

30-09-2024

Afvalbrengpunt Oost

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms Twente Milieu N.V. t

01-04-2006

31-03-2025

Huur Lenteweg 44

Afvalbrengpunt Zuid

Stadsdeel Zuid

Verhuurovereenkoms Twente Milieu N.V. t

01-04-2006

31-03-2025

5 Hengelosestraat 51 - SK Stadskantoor

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Woningstichting t Domijn

21-01-1999

0 bedrag

Niet van toepassing

5 Hengelosestraat 51 - SK Stadskantoor

Stadsdeel Centrum Opstalovereenkomst Ennatuurlijk

18-08-2020

0 bedrag

Niet van toepassing

Huur Hengelosestraat 51

RBO

Naam Object

Accepterende partij

Object.Spreeknaam

Stadsdeel

Contractgroep

KGA (Klein Gevaarlijk Afval)

Stadsdeel West

Dienstverleningsover Strategie & Beleid eenkomst Fysiek

Binnenhaven 152

Afvalbrengpunt West + zendmast

Stadsdeel West

Opstalovereenkomst

Binnenhaven 152

Afvalbrengpunt West + zendmast

Stadsdeel West

Binnenhaven 152

Afvalbrengpunt West + zendmast

Lenteweg 44

Vlierstraat 105

Maatschappelijk : Afval

1 Binnenhaven 143 2 2 2 3

4 4 Maatschappelijk : Ambtelijk

KPN Broadcast Services

RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Niet van toepassing

CPI 2015=100 (-3/15)

RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Huur Vlierstraat 105 RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Huur Binnenhaven 152 Binnenhaven 152 (kenmerk 17118/L99992 taak 1)

Hengelosestraat 51 - SK Stadskantoor

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-01-2016 t Services

5 Hengelosestraat 51 - SK Stadskantoor

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-06-2016 t Services

31-05-2046

Hengelosestraat 51 investering

Niet van toepassing

Hengelosestraat 51 - SK Stadskantoor

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms ROZ groep t

01-05-2016

30-04-2024

Huur Hengelosestraat 51

ROZ Bedrijfsruimte

5 Hengelosestraat 51 - SK Stadskantoor

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms V.O.F. Vakfotografie 01-01-2017 t Martin Garnier

30-09-2023

Huur Hengelosestraat 51

ROZ Bedrijfsruimte

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Hermantap Politie t Enschede

01-01-2018

31-12-2023

Kompas Doorbelasting wifi

ROZ Bedrijfsruimte

6 IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Cultuurgeluid t

01-04-2014

31-12-2023

Servicekosten kantoor- en

ROZ Bedrijfsruimte

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Hermantap Politie t Enschede

01-02-2012

31-12-2023

Huur Het Kompas sportruimte

ROZ Bedrijfsruimte

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Cultuurgeluid t

01-04-2014

31-12-2023

Huur Het Kompas kantoor- en recreatieruimte

ROZ Bedrijfsruimte

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Varlik Zorg & Welzijn 01-08-2019 t

31-12-2023

Huur IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Stichting Verhuurovereenkoms Inzichtmeditatie t Twente

01-08-2019

31-12-2023

Huur IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Privépersoon t

01-10-2019

31-12-2023

Huur IJstraat 4/Liijsterstraat 11

RBO

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms karate Enschede, t Sen no Sen

01-12-2019

31-12-2023

Huur IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms TUORO Zorg B.V. t

01-01-2020

31-12-2023

Huur IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Varlik Zorg & Welzijn 01-08-2019 t

31-12-2023

Servicekosten IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

5

5

6

6 6 6 6

6 6 6 6

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) CPI 2015=100 (-4/16)

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Stichting Verhuurovereenkoms Inzichtmeditatie t Twente

01-08-2019

31-12-2023

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms Privépersoon t

01-10-2019

31-12-2023

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms karate Enschede, t Sen no Sen

01-12-2019

31-12-2023

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms TUORO Zorg B.V. t

01-01-2020

31-12-2023

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

21-12-2020

31-12-2023

IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Het Kompas

Stadsdeel Noord

21-12-2020

31-12-2023

Keppelerdijk 2 - SCO

Ambtelijke huisvesting Oost

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-10-2020 t Services

Huur Keppelerdijk 2 RBO

Keppelerdijk 2 - SCO

Ambtelijke huisvesting Oost

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms Publiekrechtelijke 01-10-2020 t rechtspersoon Politie

Huur Keppelerdijk 2 RBO NP0028898

Langestraat 24 - SH

Stadhuis

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-01-2016 t Services

Huur Langestraat 24 RBO

Spinnerstraat 29A

Ambtelijke huisvesting West

Stadsdeel West

Verhuurovereenkoms Publiekrechtelijke 01-12-2021 t rechtspersoon Politie

Huur Spinnerstraat 29A ruimte 0.01 NP0029567

RBO

Spinnerstraat 29A

Ambtelijke huisvesting West

Stadsdeel West

Gebruikersovereenko Stichting Consent mst

0 bedrag

Niet van toepassing

Spinnerstraat 29A

Ambtelijke huisvesting West

Stadsdeel West

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-12-2021 t Services

Huur Spinnerstraat 29A

RBO

Spinnerstraat 29A

Ambtelijke huisvesting West

Stadsdeel West

Gebruikersovereenko Stichting Consent mst

0 bedrag

Niet van toepassing

Vlierstraat 103 - VL

Ambtelijke Huisvesting Zuid + Bedrijfsruimte OE

Stadsdeel Zuid

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-11-2020 t Services

Stadsdeel Zuid

Verhuurovereenkoms Onderhoud t Enschede BV

25-04-2016

31-03-2029

Huur Vlierstraat 103 RBO

RK Begraafplaats + poort

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms DF GOG t Programmatisch

01-03-2016

29-02-2024

Huur Gronausestraat RBO 407A

Westerbegraafplaats + poort

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms DF GOG t Programmatisch

01-03-2016

29-02-2024

Oosterbegraafplaats

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms DF GOG t Programmatisch

01-03-2016

29-02-2024

Muziekkoepel

Stadsdeel Noord

Verhuurovereenkoms DF Opdrachtgevers t Ontwikkeling

01-01-2002

31-12-2026

Atelier

Stadsdeel Oost

Gebruikersovereenko Privépersoon mst

01-12-2004

16 Gronausestraat 1166

Bibliotheek Glanerbrug

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms Centrale Bibliotheek 01-01-2021 t

31-12-2024

Huur Gronausestraat RBO 1166

Gronausestraat 1166

Bibliotheek Glanerbrug

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms DF Opdrachtgevers t Ontwikkeling

01-01-2021

31-12-2024

Huur Gronausestraat RBO 1166

Woning De Apenhof

Stadsdeel Oost

Verhuurovereenkoms Privépersoon t

01-01-1982

Huur Laaressingel 159

Concordia

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Stichting Concordia t Kunst & Cultuur

01-08-2006

Huur Langestraat 56 RBO

6 6 6 6 6 6 7 7 8 9 9 9 9 10

Vlierstraat 103 - VL

Ambtelijke Huisvesting Zuid +

Bedrijfsruimte OE 10 10 Maatschappelijk : Begraafplaatsen

11

Gronausestraat 407A Hengelosestraat

12 487A/B/C Noord Esmarkerrondweg

13 405/407 13 Maatschappelijk : Cultuur 14 Dorpsstraat 237 15

16

Gronausestraat 10

17 Laaressingel 159 18

Langestraat 56

Stichting Verhuurovereenkoms VluchtelingenWerk t Oost-Nederland Stichting Verhuurovereenkoms VluchtelingenWerk t Oost-Nederland

01-12-2021

01-12-2021

Servicekosten IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Servicekosten IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Servicekosten IJstraat 4/Lijsterstraat 11 Servicekosten IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

CPI 2015=100 (-4/16)

RBO

CPI 2015=100 (-4/16)

RBO

CPI 2015=100 (-4/16)

RBO

CPI 2015=100 (-4/16)

Huur IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Servicekosten IJstraat 4/Lijsterstraat 11

RBO

CPI 2015=100 (-4/16)

Huur Vlierstraat 103 RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Huur Hengelosestraat 487 RBO A/B/C Huur Noord Esmarkerrondweg RBO 405/407

Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%) Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Huur Dorpsstraat 237

RBO

Gemeentelijk indexcijfer 2023

0 bedrag

Verantwoordelijkheid gebruiker Gemeentelijk indexcijfer 2023 Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

Verantwoordelijkheid gebruiker Gemeentelijk indexcijfer 2023 (2,3%)

19

Oude Markt 15

Concordia filmtheater

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Stichting Concordia t Kunst & Cultuur

01-01-2009

31-12-2024

Huur Oude Markt 15 RBO

Van Essengaarde 10

Podium Twente/Artez

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Stichting ArtEZ t

01-01-2023

31-12-2038

Huur Van Essengaarde 10

RBO

Walstraat 35

Vestzaktheater

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Stichting Concordia t Kunst & Cultuur

01-01-2019

31-12-2024

Huur Walstraat 35

RBO

Walstraat 35

Vestzaktheater

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms DF Opdrachtgevers t Ontwikkeling

01-01-2019

31-12-2024

Huur Walstraat 35

RBO

Podium Twente/Muziekcentrum Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Twentse t Schouwburg N.V.

01-04-1989

14-02-2024

0 bedrag

Verantwoordelijkheid gebruiker

Podium Twente/Muziekcentrum Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Stichting Nederlands 16-08-1988 t Symfonieorkest

15-02-2024

0 bedrag

Verantwoordelijkheid gebruiker

0 bedrag

Niet van toepassing

Huur Wenninkgaarde 30 (Noorderhagen 27)

Verantwoordelijkheid gebruiker

0 bedrag

Niet van toepassing

20 21 21

Wenninkgaarde 30

22 (Noorderhagen 27) Wenninkgaarde 30

22 (Noorderhagen 27) Wenninkgaarde 30

22 (Noorderhagen 27) Wenninkgaarde 30

22 (Noorderhagen 27) 23 23 23 23

Podium Twente/Muziekcentrum Stadsdeel Centrum Opstalovereenkomst Ennatuurlijk

Podium Twente/Muziekcentrum Stadsdeel Centrum

23

01-01-2002

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum Opstalovereenkomst Ennatuurlijk

26-03-2021

Wenninkgaarde 40/42

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Twentse t Schouwburg N.V.

01-06-2014

31-08-2028

Wenninkgaarde 40/42

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Twentse t Schouwburg N.V.

01-09-2008

31-08-2028

Wenninkgaarde 40/42

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Twentse t Schouwburg N.V.

01-09-2008

31-08-2028

Wenninkgaarde 40/42

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Twentse t Schouwburg N.V.

01-04-2018

31-08-2028

Wenninkgaarde 40/42

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms DF Opdrachtgevers t Ontwikkeling

01-09-2008

30-04-2027

Wenninkgaarde 40/42

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Stichting Poppodium 01-04-2018 t Twente

31-08-2028

Verhuurovereenkoms BMO / Huisvesting & 01-01-2023 Services

31-08-2028

Muziekkwartier/Wilminktheater Stadsdeel Centrum 23 Wenninkgaarde 40/42 t Maatschappelijk : Opvang 23

26 26

RBO

RBO

RBO

Huur luchtbrug RBO Willem Wilminkplein Huur Poppodium Willem Wilminkplein RBO 1 Huur Wilminktheater RBO Penthouse

Verhuurovereenkoms Humanitas Onder t Dak

01-11-2011

31-12-2024

Huur Bisschopstraat RBO 10

Multatulistraat 14

Kinderopvang

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Humankind t

01-08-2013

31-07-2024

Huur Multatulistraat 14

ROZ Bedrijfsruimte

Multatulistraat 14

Kinderopvang

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Humankind t

01-08-2009

31-07-2024

Huur Multatulistraat 14

RBO

Oldenzaalsestraat 7

Van Gool pand

Stadsdeel Centrum

Verhuurovereenkoms Humanitas Onder t Dak

01-12-2012

30-11-2032

0 bedrag

Niet van toepassing

Oldenzaalsestraat 7

Van Gool pand

Stadsdeel Centrum

Dienstverleningsover Strategie en Beleid eenkomst (sociaal)