Definitieve versie 20341 Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak 2022 en evaluatie 2021_interactief
Tekst van het document
45
Parttime inkomsten
13
Lopende participatieplekken/ proefplaatsingen
7
Uitstroom i.v.m. aanvang studie
16
Uitstroom i.v.m. verhuizing naar
9
andere gemeente/buitenland Uitstroom i.v.m. overige redenen
8
UITBREIDING OPDRACHT REGIETEAM INTEGRATIE EVALUATIE 2021 Het Regieteam is verantwoordelijk voor de begeleiding van de statushouders (met een verblijfstitel als vluchteling) richting participatie en werk en heeft de regie over de verschillende leefgebieden. Met ingang van 1-1-2022 zal het Regieteam, met de invoering van de nieuwe inburgeringswet, ook verantwoordelijk zijn voor de inburgering van de statushouders.
21
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
Het gaat om brede en intensieve begeleiding op alle
Zoals eerder aangegeven treedt een nieuwe inburgeringswet
leefgebieden (Big 5: Support, Wonen, School & Werk, Inkomen
per 1-1-2022 in werking. Het Regieteam is dit jaar bezig om
en Welzijn) en met soms de inzet van een JIM (een door de
alles in te richten voor de nieuwe wet. De kwantitatieve doelen
Jongere Ingebrachte Mentor) , ook als de jongere terug alweer
voor 2022 blijven hetzelfde.
naar school is of aan het werk.
PILOT VERSNELDE INTEGRATIE ARBEIDSMARKT (‘VIA’)
Om resultaat te bereiken op de thema’s school of werk is het
EVALUATIE 2021
noodzakelijk gebleken éérst een goede basis te leggen op
In het kader van het landelijke programma ‘Verdere Integratie
andere leefgebieden zoals wonen, inkomen zonder schulden,
op de Arbeidsmarkt’ (VIA) heeft de gemeente Enschede van
tegengaan eenzaamheid, support en welzijn/gezondheid
november 2019 tot en met juni 2021 een pilot uitgevoerd.
(fysiek en mentaal) om een zelfredzame toekomst te bereiken.
Deze pilot was gericht op ondersteuning van arbeidstoeleiding
We kijken naar de brede dienstverlening van de gemeente,
en/of participatie van langdurig werkzoekende inwoners van
we sluiten aan bij de contacten die we al hebben met de
Enschede met een niet westerse migratieachtergrond en
jongere (zowel via Werk & Inkomen als via de Wijkteams).
uitgevoerd in de wijk Noord-Noord in Enschede. Het doel van
Hiertoe werken alle gemeentelijke teams samen aan een
deze pilot is geweest om te toetsen of de inzet van wijkgerichte
ketenaanpak waarin het Actieteam het overzicht houdt en
integrale én intensieve begeleiding de participatie onder de
de monitoring doet.
groep langdurig werkzoekenden met een migratieachtergrond kan verbeteren. Onder verbetering wordt verstaan:
Bij werkende jongeren wordt gekeken hoe ze al werkend
▬ Toenemende sociale contacten buitenshuis; ▬ Deelname aan georganiseerde activiteiten
alsnog aan scholing kunnen doen om duurzaam aan het werk te kunnen blijven.
(educatie/opleiding);
▬ Onbetaald werk; ▬ Uitstroom naar betaald werk.
Bij de niet werkende jongeren wordt gekeken hoe het leven op orde kan komen zodat ze weer naar school kunnen of aan het werk kunnen komen.
Aanvankelijk zijn er 134 werkzoekenden gestart met de VIA-pilot. Gaandeweg zijn er enkele uitgevallen i.v.m.
In de zomer van 2021 is besloten om in verschillende teams
verhuizing, volledige ontheffing, etc. 127 werkzoekenden
(totaal 5 fte) capaciteit toe te voegen voor de begeleiding
hebben intensieve begeleiding gekregen. Hiervan zijn enkele
van jongeren. In het team Onderwijs (RMC) is het aantal
deelnemers uitgestroomd richting (gedeeltelijk) betaald
jongerencoaches uitgebreid van 2 naar 12.
werk. Daarnaast heeft een aantal deelnemers stappen richting activatie of participatie gemaakt. Alle deelnemers van de VIA
RESULTAAT 2021
pilot zijn onder een adviseur werk of werkzoekendebegeleider
Er zijn 208 jongeren in begeleiding bij 1 van de 7
gebracht voor de continuering van de begeleiding.
jongerencoaches. De cijfers van de nieuw aangetrokken jongerencoaches zijn nog niet verwerkt. De jongeren in
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
begeleiding betreffen allen jongeren waarbij sprake is van
Deze pilot is afgerond.
problematiek op 3 of meer leefgebieden en niet in het bezit zijn van een startkwalificatie.
ACTIELIJN 1C: INTENSIVEREN BEGELEIDING VAN JONGEREN OP DE ARBEIDSMARKT
Geen van de 208 jongeren heeft school afgemaakt. 182 heeft een uitkering. Van de 208 jongeren heeft 70% een zwakke tot
JONGEREN ACTIE TEAM
zeer zwakke financiële situatie. 30% heeft woonproblemen.
UITVOERING VAN DE TWENTSE BELOFTE IN ENSCHEDE
55% heeft geen of een zwak sociaal netwerk (weinig mensen
De Twentse Belofte 2020-2024 is het regionaal programma
en/of foute vrienden).
waarmee de wettelijke RMC-taak wordt uitgevoerd. Het is bedoeld voor alle jongeren in Twente die het niet zelfstandig lukt om hun school af te maken, werk te vinden of werk te houden. Doelgroep zijn jongeren zonder startkwalificatie tussen 12 en 27 jaar.
22
1.0
HOOFDSTUK
2.0
3.0
Cijfers per leefgebied
Opleiding:
Financiën:
▬ 25 jongeren volgen een studie waarbij de jongerencoach
BIJLAGEN
▬ Bij 53 jongeren zijn financiën stabiel, bij 114 in beeld en
vooralsnog wel betrokken blijft. 70 jongeren zijn daarnaast
wordt er naar stabiliteit gewerkt eventueel met hulp van
bezig met oriëntatie op onderwijs of op een andere manier
de jongerencoach vanuit Stadsbank Oost Nederland).
dan een reguliere inschrijving bij het ROC betrokken
Trajecten:
bij onderwijs.
▬ In 2021 zijn er in totaal 20 trajecten afgesloten omdat de regie elders ligt of alle doelen behaald zijn, nazorg is
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
verleend en een jongere zichzelf verder goed weet te redden.
Landelijke doelstelling:
Huisvesting:
a. Bijdragen aan een landelijke vermindering van het aantal
▬ Bij 149 jongeren die in begeleiding zijn bij een jongerencoach
nieuwe voortijdig schoolverlaters tot maximaal 20.000;
is er sprake van stabiliteit op het gebied van huisvesting.
b. Het percentage uitgevallen jongeren dat een jaar later
Bij 48 jongeren is er sprake van tijdelijk verblijf waarbij een andere woonsituatie gewenst is.
terugkeert naar het onderwijs, te verhogen; c. Het percentage uitgevallen jongeren dat één jaar later voor
Netwerk:
minimaal 12 uur per week werkzaam is te verhogen;
▬ 94 jongeren hebben een netwerk waar zij op terug kunnen
d. Het ondersteunen van jongeren in een kwetsbare
vallen of hebben voldoende contacten om zich heen. Bij
positie (VSO, PrO, en Entree) bij de overstap naar het
82 jongeren is er sprake van een instabiel netwerk waar
vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt.
aan gewerkt dient te worden. 33 jongeren geven aan geen netwerk te hebben en waarbij de situatie problematisch is. Werk:
▬ 32 van de 208 jongeren zijn aan het werk waarbij de jongerencoach in de gaten blijft houden hoe het gaat. 95 jongeren zijn actief op zoek naar (vrijwilligers) werk of een vorm van dagbesteding. Van de 95 jongeren heeft een deel een actieve vrijstelling en ligt de focus in eerste instantie op de overige leefgebieden.
1 OKTOBER 2021 MBT STU DIEJA AR
2020/2021
2020/2022
2020/2023
2020/2024
% nieuwe jaarlijkse vsv in RMC regio
1,6
1,6
1,6
1,6
% vsv dat jaar later opleiding volgt
24
26
28
30
% vsv dat jaar later werk heeft
33
34
34
35
23
HOOFDSTUK
2.2
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
D O EL S T ELL I N G 2: M E E R PA S S E N D W E R K (D E B E S T E M AT C H V O O R W E R K N E M E R S É N W E R K G E V E R S)
Huis van Zorg
Het plaatsen van werkzoekenden wordt lastiger doordat de
Enschede), de Werkgeversvereniging Zorg en Welzijn (WGV)
huidige populatie werkzoekenden steeds minder beschikt over
en het ROC van Twente. Het Huis van de Zorg bouwt verder
de gevraagde ervaring en vaardigheden. De investering per
aan het werven en behouden van talent in de zorg, door meer
werkzoekende wordt daardoor steeds hoger. Doordat we in
in te zetten op Skills dan op diploma’s en het faciliteren van
Enschede zijn gaan werken met kleinere caseloads en continu
(technologische) innovatie in de zorg. Dit wordt gedaan door
ons instrumentarium aanpassen lukt dat nog steeds. De target
her- om en bijscholen van mensen die in de zorg werken of
van 275 plaatsingen naar werk is in september 2021 nagenoeg
hier willen werken, de inzet van een makelaarsfunctie, mix en
gehaald (256).
match en het opzetten van een Expertisecentrum.
ACTIELIJN 2A: WE ONDERSTEUNEN DE ONTWIKKELING
RESULTATEN 2021
VAN DE VRAAG/WERKGEVERSBENADERING
a. Het projectplan Huis van de Zorg voor een regionale aanpak
Daarnaast is het Huis van Zorg uitgewerkt. Dit is een samenwerking tussen drie O’s: Overheid, Ondernemers en Onderwijs, i.c. de regiogemeenten (centrumgemeente
is ingediend en de subsidieaanvraag is gehonoreerd; PROJECT BANEN IN DE ZORG - HERONTWERP VAN WERK EVALUATIE 2021 Het project banen in de zorg loopt vanaf 2019 en is gestart als gevolg van het landelijke project Basis van de Arbeidsmarkt. Het doel van het project is nieuwe banen in de zorg te maken door herontwerp van werk. Dit houdt in dat je anders naar werk
b. In 2021 zijn binnen Enschede 33 werkzoekenden geplaatst op ondersteunende functies in de zorg, zoals:
▬ Medewerker mooie dag; ▬ Zorgondersteuners; ▬ Huishoudelijk hulpen; ▬ Project horeca-zorg etc.
kijkt, niet in termen van een functie, maar als een verzameling van taken. Deze taken kun je herschikken waardoor er voor
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
meer mensen op verschillende niveaus takenpakketten, dus
1. Het project Huis van de Zorg wordt ingericht,
werk ontstaat.
hiervoor wordt een kwartiermaker aangesteld; 2. De methodiek van herontwerp van werk wordt in
Het neveneffect van dit project is dat er een nieuwe manier van denken is ontstaan over werken in de zorg, die er kortgezegd op neerkomt dat niet voor iedere taak een gediplomeerd
samenwerking met het UWV breder ingezet bij het Werkplein Twente; 3. De focus van het lokale project wordt verbreed naar de
professional noodzakelijk is. Dit draagt bij aan het verminderen
wijk en de thuiszorg. Samen met onze samenwerkings-
van de werkdruk bij zorgprofessionals, meer “nieuwe” banen
partners zetten we erop in om de zorg in de wijk te
en samenwerking in de zorg, hetgeen ook de kwaliteit van
herontwerpen om nieuwe functies te creëren en daarmee
de zorg voor degene die zorg behoeft ten goede komt. Door
een groter personeelsaanbod aan te boren en daarmee
verschillende zorgpartijen in Enschede is deze methodiek
ook het welbevinden van zelfstandige wonende ouderen
inmiddels met succes toegepast, met een groot aantal nieuwe
te bevorderen.
banen tot gevolg (medewerker mooie dag, medewerker woonplezier).
PROJECT BANEN IN DE ICT EVALUATIE 2021
Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met
Het project Banen in de ICT is in 2021 doorontwikkeld tot een
zorgaanbieders, de werkgeversvereniging zorg en welzijn
regionaal project. Het regionale project is kleiner van opzet
(WGV), UWV, ROC en gemeente. Voor de nieuwe banen zijn
en toegespitst op zogenaamd ‘front-end’ programmeren.
passende nieuwe opleidingen op niveau 1 en 2 ontwikkeld,
Dit sluit goed aan bij de marktvraag, hetgeen wordt
die zich primair richten op persoonlijke aandacht voor
onderstreept door het feit dat er voor de kandidaten al
bewoners en een prettige en schone leefomgeving.
baanintenties zijn afgegeven door werkgevers. Eind oktober 2021 zijn 12 kandidaten gestart met de opleiding, waarvan 3 uit Enschede.
24
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
Naast het regionale project, dat zich richt op
Uitspraak cliënt: “Dat is me hiervoor nog nooit gelukt, dat was
een gemotiveerde en relatief hooggekwalificeerde doelgroep,
anders nooit gelukt want dat ging hiervoor wel anders”
zijn er lokaal afspraken gemaakt rondom een leer-werk-traject waarin meer tijd is om arbeidsvaardigheden en vakkennis
Er zijn natuurlijk ook uitdagingen/knelpunten die we
te ontwikkelen.
tegenkomen maar dit is niet verrassend, want als alles soepel zou verlopen was er geen pilot nodig. Knelpunten die we tot
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
dusver in de pilot zijn tegengekomen:
Zowel het regionale ICT project als het lokale leer-werk-traject
▬ Voor een goed verloop van het traject richting werk is het
worden onderdeel van het reguliere aanbod.
nodig dat cliënt onder behandeling is en blijft van de GGZinstelling (Mediant in dit geval). De verzekeraar vergoedt
ARBEIDSPARTICIPATIE MET PSYCHISCHE AANDOENINGEN
niet altijd de volledig periode. Wenselijk zou zijn dat de cliënt
EVALUATIE 2021
- indien nodig - toch nog kan teruggrijpen op de GGZ-
In april van dit jaar zijn we van start gegaan met de pilot
instelling waardoor de kans op terugval kleiner is;
‘Werk als beste zorg’. Door de inzet van de pilot worden
▬ De doelgroep psychisch kwetsbaren is groot; echter de
inwoners, die onder behandeling zijn bij Mediant, een
wachtlijsten bij de GGZ-instellingen zijn lang.
Participatiewet-uitkering hebben en die kunnen en willen werken, begeleid naar werk. Juist voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid is het hebben van werk vaak een belangrijk onderdeel dat bijdraagt aan het dagelijks welbevinden, zingeving en kwaliteit van leven. Het gebeurde in het verleden regelmatig dat de psychische kwetsbaarheid voor de instellingen een reden was om niet te helpen naar werk en/ of dat de inwoners daarom een (langere) periode vrijgesteld werden. Uit onderzoek (professor Alex Burdorf, Werk en participatie als medicijn) blijkt juist dat in maatwerkgevallen werk helend werkt. Het doel van deze pilot is het welzijn van de inwoner te vergroten en te verhogen door onder andere de samenwerking tussen Mediant (zorg) en de gemeente (werk) te verbeteren, waardoor er efficiënter gewerkt kan worden met een beter resultaat voor de cliënt. Inwoners hebben op termijn minder (of een lichtere vorm van) zorg nodig en hoeven minder of geen beroep meer te doen op een Participatiewet-uitkering. De pilot duurt drie jaar. Er is tijd nodig om voor deze doelgroep een duurzaam instrument neer te zetten dat ook tot resultaat leidt. In deze eerste periode is al gebleken dat de aanpak leidt tot resultaat. De samenwerking tussen voornoemde partijen is verbeterd. Het instrument/de pilot krijgt steeds meer bekendheid. Professionals weten elkaar al redelijk goed te vinden.
Er wordt in meerdere mate kennis en kunde gedeeld/ besproken. De lijnen zijn kort en informeel. Dit maakt dat het voor de doelgroep laagdrempeliger is en daardoor voelen inwoners zich gehoord en geholpen met als resultaat dat de inwoners stappen richting werk maken of zelf aan het werk gaan.
25
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
KLANTINTERVIEW: ‘GOED MOE OP VRIJDAG!’ Ze vertelt het met een lach. Priscilla is tegenwoordig ‘goed moe’ op vrijdag. Moe maar voldaan door het werk als huishoudelijke hulp bij ‘haar’ 8 ouderen die ze wekelijks helpt met verschillende taken in het huishouden. Vroeger was ze ook moe, maar toen kwam het doordat ze de hele dag op de bank zat. “En van niks doen word je moe”.
Priscilla is één van de eerste cliënten die deelneemt aan het project ‘Werk als beste zorg’. Vanuit deze aanpak werken Joanne (adviseur werk bij de gemeente) en Brenda (trajectbegeleider bij Mediant) samen met Priscilla aan een belangrijk doel: het vinden van duurzaam werk. Priscilla over haar begeleiders: “Ik heb een goed team”. Priscilla komt van ver, sinds 2016 heeft ze bij Mediant verschillende behandelingen gevolgd in verband met heftige gebeurtenissen in het verleden. Ze was aan drugs verslaafd, hierdoor heeft ze sinds haar 18e problematische schulden opgebouwd waarvoor ze (ook nu nog) onder bewind staat. Wat heeft je doen besluiten om op zoek te gaan naar werk?
“Het ging na de verschillende therapieën steeds beter met me. Daarom wilde ik heel graag weer iets gaan doen. Vroeger piekerde ik veel over negatieve dingen, maar op een bepaald moment waren er geen negatieve dingen meer om over na te denken, dus ik had zoveel vrije tijd en daarom wilde ik heel graag iets doen. Daarnaast wilde ik ook mijn schulden aanpakken. Maar waar begin je? Ik weet heel goed wat ik wil maar ik weet nooit hoe ik er moet komen.” Priscilla heeft aan het begin van haar traject 10 jaar niet gewerkt. Het traject begon door met haar te gaan dromen over wat ze het liefst wilde doen. Ze kwam uit op het werken met kinderen, ook omdat ze zelf als kind veel heeft gemist.
“Maar ik werk nu met oudere kinderen, en ook dat bevalt goed. Mensen zijn dankbaar, en het is heel fijn dat mijn werkgever rekening houdt met mij, dat is zo belangrijk. Ze vertellen me regelmatig dat ik het moet aangeven wanneer ik het niet redt. En ze waarderen het wanneer ik eerlijk ben en nee zeg als me wordt gevraagd om in te vallen bij een cliënt. Dat ‘nee zeggen’ is voor mij een hele overwinning, dat durfde ik voorheen niet. Als ze me toen vroegen om gelijk 30 uur per week te werken dan had ik dat gedaan”. Sinds april 2021 werkt Priscilla bij een thuiszorgorganisatie. De gemeente Enschede heeft haar hier geïntroduceerd. Nu nog via een constructie met behoud van uitkering, maar bij goed functioneren zijn er mogelijkheden voor een regulier dienstverband* en het volgen van een opleiding. Wel krijgt ze een bonus per gewerkt uur. “Die ga ik besteden aan een
nieuwe bank”. Voordat ze begon aan haar baan waren er wat hobbels te nemen. Priscilla had geen vervoer om naar de cliënten te gaan. Ook was een gebitsrenovatie noodzakelijk. Gelukkig werd er medewerking verleend vanuit verschillende kanten en kan Priscilla, inmiddels in het bezit van een mooi gebit, op haar elektrische fiets naar haar werk. Hoe bevalt het werk je? Priscilla: “Goed! Wensen en vragen van cliënten probeer ik met kantoor op te lossen. Sommige cliënten kregen veel
verschillende helpenden. Ik heb voor hen geregeld dat ik de vaste hulpverlener ben. Dat vinden cliënten fijn. Laatst moest ik de vakantie doorgeven. Ik vroeg de cliënten of ze in mijn week afwezigheid een vervanger wilden. Niemand wilde dat, dus ze zullen wel blij met me zijn.”
*Inmiddels heeft Priscilla een betaalde baan bij de Thuiszorgorganisatie gekregen.
26
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
Er is nog een belangrijke hobbel te nemen: een oplossing voor Priscilla’s schulden. Haar bewindvoerder wil dat ze een fulltime baan accepteert. Dat is op dit moment niet mogelijk. Ze werkt nu 16 uur per week, en ze kijkt echt wel wat er aan uitbreiding mogelijk is, maar dan via kleine stappen. De begeleiders van de gemeente en Mediant proberen de bewindvoerder op andere gedachten te krijgen. Er is wel een lichtpuntje: inmiddels is de WSNP aangevraagd door de bewindvoerder. Na goedkeuring van dit traject moet Priscilla nog 3 jaar lang aflossen, daarna is zij schuldenvrij. Wat vind jij de meerwaarde in de samenwerking tussen de gemeente en Mediant?
“Alles!” lacht Priscilla. “De lijntjes zijn veel korter, drempels vallen weg. Als ik het vergelijk met vroeger, dan is het verschil groot. Ik maakte me vaak zorgen of iets wel mocht van de uitkering. Tijdens ‘Werk als beste Zorg’ veranderde dit. Het ging van ‘Je moet alles doen om uit de uitkering te komen’ naar ‘We gaan kijken wat er voor jou mogelijk is’. Dat heb ik in het verleden nooit meegemaakt. Joanne en Brenda hebben me heel goed geholpen met alles. Er ontstond een vertrouwensrelatie en mijn ervaring met de gemeente is nu juist heel positief.” Brenda voegt toe: “Het is geweldig om te zien hoe Priscilla zich heeft ontwikkeld. Door haar enthousiasme komt Priscilla over als iemand die nog veel meer kan dan ze nu doet. (Zelf)overschatting ligt op de loer. Het is belangrijk om dit te benoemen om te voorkomen dat ze te snel gaat”. Tot slot: Heb je nog een tip voor andere cliënten die overwegen om de stap richting werk te zetten? Priscilla: “Durf hulp te vragen. Ik heb dat nooit gedurfd en ik weet dat heel veel mensen dat niet durven omdat ze bij
instanties vaak afgeketst worden. Bij Mediant heb ik dit geleerd. Mijn hulpverleners hebben mij zelfvertrouwen gegeven en dat is zo belangrijk. Zelf ben ik er erg trots op dat ik 5 jaar geleden besloot om vanuit het westen terug te keren naar Enschede om mijn leven te beteren, en dat is gelukt!”
Priscilla en Sanne Hameleers (lid van de cliëntenraad bij Mediant).
27
HOOFDSTUK
Resultaten: Aantal gestarte begeleidingstrajecten: 20
▬ Naar werk: 5; ▬ Op werkervaringsplaats: 1; ▬ Beschut werk: 1; ▬ In bemiddeling: 8; ▬ On hold: 1 (nog niet toe on te werken
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
▬ Toegang tot Duitse, Nederlandse en Europese databanken; ▬ Er is een groot netwerk opgebouwd waar direct gebruik van gemaakt kan worden, mocht de arbeidsmarkt in Twente verslechteren;
▬ Grenswerk is door de Provincie Overijssel aangewezen als bemiddelingsportaal voor werkzoekenden en studenten voor banen en stageplekken over de grens.
Eerst dagbesteding nodig);
▬ Uitgevallen: 4 (o.a. door verhuizing).
Knelpunten:
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
▬ Ontbrekende diploma-erkenning van wettelijke beroepen; ▬ In individuele gevallen fiscale en sociaal-juridische
Zoals gepland gaan we in 2022 door met deze pilot.
wetgeving.
In 2022 gaan we kijken of uitbreiding nodig is. RESULTATEN: GRENSWERK EVALUATIE 2021 GrensWerk is het instrument dat uitvoering geeft aan het domein Arbeidsmarkt in de Duitslandagenda. GrensWerk is een Duits/Nederlandse samenwerking (gemeente Enschede, UWV, Euregio en Arbeitsagentur Coesfeld) en een kennisen expertisecentrum voor werken, studeren en leven in het buurland. Zij richten zicht op de directe matching van vacatures en dragen met name bij aan het doel “bereikbaarheid van banen”. Dit doen ze door de grensbarrières te laten verdwijnen die de Euregionale arbeidsmarkt in de weg staan. Dat betekent dat het verzamelen van data, statistieken en trends tot de opgaven behoren. GrensWerk werkt nauw samen met het beroepsonderwijs in beide landen om jong talent voor de regio te behouden. Hiertoe heeft GrensWerk een subsidie van €100.000,- ontvangen om stage- en afstudeerplekken over de grens te faciliteren. Het project is bedoeld voor werkzoekenden uit de Participatiewet (gemeente), WW (UWV), SGBII (Duitse Participatiewet) en SGB III (Duitse WW), werkenden die interesse hebben in werken in het buurland en studenten. Per jaar worden circa 70 werkzoekenden naar een baan in Duitsland bemiddeld. Er vinden circa 600 adviesgesprekken per jaar plaats (veel mensen willen in eerste instantie alleen informatie over mogelijkheden in het buurland).
A A N TA L P L A AT S I N G E N D U I T S L A N D 2 0 2 1: Aantal werkzoekende bemiddeld vanuit uitkering: WWB
9
WW
32
SGBIII
19
NUG
28
Totaal
88
Aantal werkzoekende bemiddeld vanuit gemeente: Almelo
1
Hengelo
9
Oldenzaal
1
Losser
3
Enschede
34
Gronau
17
Overig
23
Totaal
88
De coronacrisis heeft hier geen invloed op gehad, hooguit dat de gesprekken digitaal plaatsvonden in plaats van fysiek.
De overige gemeenten (Hellendoorn, Wierden, Twenterand, Rijssen-Holten, Hof van Twente, Tubbergen, Borne, Dinkelland,
Voordelen van deze werkwijze zijn:
Haaksbergen, Goor, Nordhorn, Denekamp en Ahaus) hebben
▬ De Nederlandse werkgevers worden van extra personeel
geen werkzoekenden bemiddeld naar Duitsland.
voorzien door bemiddeling van Duitse werkzoekenden;
▬ Alle informatie m.b.t. het werken over de grens is op één adres te vinden. Dit wordt erg gewaardeerd door werkzoekenden;
28
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
De gemeente draagt hieraan bij door:
In 2022 wordt het project gecontinueerd en zal gekeken
▬ Cofinanciering van een ondersteuningsprogramma voor
worden naar verduurzaming hiervan, zodat het geen
bedrijven genaamd Move 2 Social, waarin in 2021 weer
project meer is.
10 ondernemers hebben gewerkt aan het versterken van
BIJLAGEN
hun businessplannen; SOCIAAL ONDERNEMEN: ‘TWENTE MOVE 2 SOCIAL’
▬ Financiering van de ondernemersvereniging voor Impact
EVALUATIE 2021
Ondernemers: Impact Oost. Deze vereniging is in 2021
ROZ (Regionale Organisatie Zelfstandigen) werkt in
gestart en streeft ernaar vóór het eind van 2021 al 100
opdracht van de Twentse gemeenten aan het promoten van
leden te hebben;
sociaal impact ondernemen en het ondersteunen van deze
▬ Coördinatie te voeren op SROI-verplichtingen bij inkoop door
ondernemers. Sociaal impact ondernemers streven primair en
gemeenten. SROI staat voor Social Return On Investment.
expliciet een maatschappelijk doel na. Het verschil met goede
Of in gewoon Nederlands: we vragen de bedrijven van wie
doelen of maatschappelijke instellingen is dat ondernemers
we iets kopen om iets terugdoen voor de samenleving.
hun geld ‘uit de markt’ halen en niet afhankelijk zijn van giften
Dat gebeurt door werkplekken te creëren voor werk-
en subsidies. Dat is belangrijk voor de gemeente vanwege
zoekenden uit diverse doelgroepen, het aanbieden van
de invulling van de maatschappelijke doelen, maar zeker ook
stageplekken of door sociale inkoop te doen bij Sociale
vanwege de economische impact. Consumenten hechten
Werkvoorzieningen en erkende Sociale ondernemingen.
steeds meer waarde aan het ‘verhaal’ achter een product en ook werknemers vinden het belangrijk(er) dat hun werkgever sociaal verantwoord zakendoet.
KLANTINTERVIEW: SOCIAAL IMPACT ONDERNEMEN – ADVIES VAN HET ROZ Marte Di Prima / Ilse van den Brand: Impact verkoopt beter! Wat is impact ondernemen? Ilse: “We zijn in Nederland heel druk met het meten van onze financiële impact. We MOETEN een jaarverslag maken,
maar eigenlijk is een ondernemer die impact wil maken, daar niet het meest trots op. Zij zijn het meest trots op de maatschappelijke impact die ze maken met hun bedrijf. Dat mag wat ons betreft veel meer aandacht krijgen!’ Het is niet voldoende dat je alleen maar zegt dat je een duurzaam product verkoopt of iets goeds doet op milieu- of sociaal gebied. Jouw klanten, leveranciers of toekomstige medewerkers willen weten wat ze kopen, met wie ze samenwerken of waar ze komen te werken”. Impact verkoopt
“Als bedrijf treed je naar buiten. Dat kan via de website, social media of via een reclamecampagne. Als jij heel goed in kaart hebt gebracht wat de impact van jouw onderneming is, kun je dat in je bedrijfsverhaal verwerken en ook commercieel naar buiten brengen. Denk bijvoorbeeld aan de Vegetarische Slager”. Marte: “Daar haal je een belangrijk punt aan! Een maatschappelijk georiënteerde onderneming moet commercieel zijn. Anders kun jij je maatschappelijk missie niet volbrengen.” Impact motiveert personeel Marte: ‘Als ondernemer wil je heel gemotiveerd en betrokken personeel. Als je laat zien wat jij doet, welke impact jij maakt
met jouw onderneming, trekt dat mensen aan die dat ook zijn. Je ziet dat jongeren het steeds belangrijker vinden om met hun baan een bijdrage te leveren aan een betere wereld en dat van hun toekomstige werkgever ook verwachten.” “Een win-winsituatie dus”, vult Ilse aan. De training Impact meten is één van de trainingen die het ROZ aanbiedt. ROZ helpt bedrijven van groot tot klein en van starters tot ervaren ondernemers. ROZ helpt bij alle fasen van het ondernemerschap: van starten tot stoppen en alles daar tussenin.
29
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
Fase 3 (2021) gaf nieuwe inzichten in de technologieën die
De drie genoemde actielijnen worden in 2022 voortgezet.
gebruikt worden in dit project. Het daadwerkelijke gebruik van de app is pas in Q3 van dit jaar weer ingezet. Daarvoor
ACTIELIJN 2B: WE ONTWIKKELEN NIEUWE
is vooral op het technische vlak en het opzetten van DPIA’s
ROUTES – ZEKERHEDEN BIEDEN
(Data Protection Impact Assessment), etc. gefocust.
I4SOCIAAL THEMA ‘BIJSTAND NAAR (TIJDELIJK) WERK’
EAA 2022
EVALUATIE 2021
De pilot heeft een looptijd tot eind 2022.
Enschede draagt bij aan de ontwikkeling van een landelijke digitale tool waarmee snel uitgerekend kan worden wat het
REGIONALE SAMENWERKING
effect is van parttime werken naast een uitkering.
Naast de lokale initiatieven wordt vanuit het
Het project is complex door technische uitdagingen, het grote
Werkplein Twente vorm gegeven aan de regionale
aantal financiele componenten en AVG-regels.
werkgeversdienstverlening. Met het Werkplein Twente hebben de 14 Twentse gemeenten en het UWV zich
Deze pilot is in eerste instantie voor inwoners die een
gecommitteerd aan het samenbrengen van vraag en
uitkering hebben in het kader van de Participatiewet én een
aanbod op het gebied van werk voor heel Twente.
aanvullend inkomen. In de toekomst zal deze automatische inkomstenberekening ook een belangrijke rol spelen voor
Voor het eerst is in het najaar van 2019 het Uitvoeringsplan
de professional. Een inkomensconsulent hoeft namelijk
van Werkplein Twente opgesteld op basis van de wijzigingen
niet meer handmatig de inkomsten van inwoners te
van het besluit SUWI (structuur uitvoeringsorganisatie werk
berekenen. Het doel van de pilot is inwoners meer inzicht,
en inkomen). In 2021 heeft het Managementteam Werkplein
overzicht en zekerheid van hun inkomen te bieden. Hierbij
Twente het Uitvoeringsplan geactualiseerd in de vorm van
gaat over mensen die (part)time werken en daarnaast nog
het ‘Uitvoeringsplan 2021 Werkplein Twente’ (de Raad heeft
een aanvullende uitkering ontvangen. Door het inkomen
in april 2021 het uitvoeringsplan ter kennisname ontvangen).
automatisch te kunnen verrekenen, kunnen we de inwoner sneller inzicht geven en ook op den duur sneller uitbetalen.
De dienstverlening van Werkplein Twente sluit aan bij de kansrijke sectoren en branches; daarvoor heeft zij een
De financiële onzekerheid op het moment dat iemand gaat
beroepsgroepenketenaanpak ontwikkeld. Deze aanpak
werken kunnen we verminderen door sneller inzicht te geven
is het samenspel tussen werkzoekendendienstverlening,
in het inkomen en de aanvullende bijstand. Zo hopen we
werkgeversdienstverlening, adviesteam Leren en Werken,
mensen sneller aan het werk te kunnen krijgen omdat ze
SW-infrastructuur en onderwijs/trainings-organisaties.
geen stress ervaren vanuit hun inkomen.
Deze beroepsgroepenketenaanpak is leidend bij de werkgeversdienstverlening. Bij het matchen van kandidaten
De inwoners doen mee aan de proef. Dat vinden ze fijn - want
wordt gekeken of kandidaten gematcht kunnen worden met
ze mogen hun mening geven - en hierdoor kunnen we de
vacatures vanuit (kansrijke) sectoren, waarbij werken en
dienstverlening meer inrichten naar hoe de inwoner het zou
leren centraal staan. Er zijn tien beroepsgroepenketens:
willen. Dat er ook wat gedaan wordt met hun mening en ze
Logistiek & Transport, Zorg & Welzijn, Bouw & Techniek,
dit een maand later terugzien wordt als prettig ervaren.
Procesindustrie & Voeding, Contactcenterbranche, Horeca & Detailhandel, ICT, Groen (en Landbouw), Facilitair &
In fase 1 (2019 – 2020) is de automatische
Beveiliging en Onderwijs en Overheid.
inkomstenberekening getest. Deze leverde nieuwe inzichten op qua gebruik en gebruikersvriendelijkheid, maar gaf
Daarnaast bewaakt het Werkplein dat in de dienstverlening
slechts een indicatie, waarbij verschillende componenten
naar werkgevers een uniform aanbod geldt: de regionale
als vrijlating, opgebouwd vakantiegeld etc. niet werden
instrumentenkoffer. In deze instrumentenkoffer zitten
meegenomen.
instrumenten die ingezet kunnen worden om kandidaten toe te leiden naar werk. Voorbeelden zijn loonkostensubsidie,
Fase 2 (2020) gaf wél een compleet en realistisch beeld
jobcoaching of een proefplaatsing.
van de financiële situatie van de inwoner.
30
HOOFDSTUK
1.0
2.0
EVALUATIE 2021
ACTIELIJN 2C: LOONKOSTENSUBSIDIE
In het Uitvoeringplan van Werkplein Twente zijn een
VOOR BREDERE DOELGROEP
3.0
BIJLAGEN
aantal opdrachten opgenomen o.a.: De regeling loonkostensubsidie (LKS), die al vanaf 2015
▬ Regionale target: 1.392 plaatsingen uit het bestand; ▬ Periodieke meting werkgeverstevredenheid: het UWV verzorgt deze meting via Net Promotor Score (NPS);
▬ Organiseren Events: Werkplein Twente organiseert diverse
bestaat, wordt sinds 2020 ingezet voor een bredere doelgroep dan voorheen. Het gaat om werkzoekenden met een lange afstand tot de arbeidsmarkt die niet in staat zijn in een reguliere functie 100% van het wettelijke minimumloon
bijeenkomsten en events (waaronder Werkplein -TV) voor
te verdienen. Bij deze groep liggen de beperkingen in
de doelgroep van Werkplein Twente. Deze bijeenkomsten
andere factoren dan ziekte en gebrek. Het gaat vooral
staan opgenomen op de Evenementenkalender 2021.
om een combinatie van belemmeringen, zoals sociale
De events zijn/worden volgens planning georganiseerd.
achterstand, onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal, gebrek aan relevante diploma’s, etc. In deze groep zit
Realisatie van de gestelde targets Werkplein Twente 2021:
arbeidspotentieel, dat op dit moment niet benut wordt, omdat
In week 37 ligt de realisatie boven de gestelde targets
van een werkgever niet verwacht kan worden dat deze 100%
namelijk 123%. Tevens ligt voor Enschede de realisatie
loon betaalt voor iemand met een beperkte loonwaarde.
boven de gestelde targets met 131%. Door middel van de Praktijkroute, die een extra toegangsroute is voor gemeenten om mensen met een arbeidsbeperking in het landelijke doelgroepregister van de banenafspraak (in het doelgroepregister staan de gegevens van mensen die tot de doelgroep van de banenafspraak vallen. UWV beheert dit register) op te nemen, kunnen werkzoekenden met een lange afstand naar werk sneller geplaatst worden op een werkplek en zich mogelijk doorontwikkelen naar een reguliere baan.
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022 Het Uitvoeringsprogramma 2022 is vastgesteld in het Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt en de 14 Twentse colleges. In het Uitvoeringsprogramma is per gemeente een target opgenomen voor het aantal plaatsingen van inwoners met een Participatiewet-uitkering naar werk. Hoewel er meer inzet per plaatsing nodig is, geeft de hogere inzet van mensen en middelen in Enschede aanleiding om de ambitie in 2022 te verhogen van 275, naar 300 plaatsingen. In het Uitvoeringsprogramma is ook opgenomen dat het Werkplein werkgevers gaat informeren over mogelijkheden op het gebied van een Levenlang Ontwikkelen.
31
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
De Praktijkroute wordt steeds vaker succesvol ingezet. De positieve effecten hiervan zijn:
▬ L angdurige werkzoekenden worden sneller geplaatst bij reguliere werkgevers;
▬ De afstand tot de arbeidsmarkt naar werk voor langdurige werkzoekenden wordt kleiner;
▬ Werkgevers zijn eerder bereid te investeren in deze doelgroep. Ze worden immers gecompenseerd voor de verminderde productiviteit;
▬ Werkzoekenden kunnen op eigen niveau werken en krijgen de mogelijkheid zich te ontwikkelen op de werkplek;
▬ De uitstroom uit de uitkering wordt verhoogd en hierdoor zijn meer mensen zelfredzaam.
KLANTINTERVIEW: MARILOU Marilou, is via de extra toegang voor gemeente, namelijk de praktijkroute, in het landelijke doelgroepregister gekomen waardoor ze met loonkostensubsidie bij een reguliere werkgever aan het werk is gegaan. Marilou aan het woord: Ik ben van Braziliaanse komaf, ooit voor de liefde naar Nederland gekomen. Ik heb altijd met behulp van de Gemeente Enschede regulier gewerkt, een cursus Nederlands gevolgd en een cursus gevolgd tot naaister. Jaren gewerkt bij het bedrijf Button Boss maar door ziekte kon ik dit werk niet meer doen. Toen diverse re-integratie trajecten gevolgd om gepast werk te vinden. Na het plotselinge overlijden van mijn zoon ben ik maar doorgegaan totdat ik een volledige burn-out heb gekregen. Hierdoor kon ik niet meer aan het werk en ben ik tijdelijk vrijgesteld van werk. Deze periode was verschrikkelijk voor mij en mijn kinderen. Ik ben in behandeling gegaan en dit heeft mij erg geholpen maar ben nooit meer de oude geworden. Ik ben heel vergeetachtig geworden, sommige dingen uit het verleden weet ik gewoon niet meer. Hierna heb ik veel vrijwilligerswerk gedaan. Ik kreeg langzaam weer zin in het leven en wilde graag weer aan het werk, maar ik kan niet meer werken onder stress en met deadlines, dan raak ik in paniek. Ik heb een rustige, prikkelarme werkomgeving nodig. Ik wilde erg graag weer aan het werk maar het wilde niet lukken.
Toen heb ik contact opgenomen met de Gemeente Enschede en ben ik met een Adviseur Werk, loonkostensubsidies, in gesprek gekomen. Zij heeft goed geluisterd naar wat ik graag zou willen en kunnen. Zij had begrip voor mijn situatie en we hebben samen gekeken naar wat passend werk voor mij zou zijn. Zij heeft mij voorgesteld bij The Peppermint Company. We zijn samen op gesprek geweest en ik mocht starten in een proefplaatsing van 2 maanden. Dit werk bevalt mij zo goed dat ik elke dag met een lach naar mijn werk ga. Het is een erg rustige werkplek, er is veel structuur, geen lawaai en ik kan het werktempo aan, mag dit zelf bepalen. Na 6 weken is er een loonwaardemeting geweest om te bepalen hoe goed ik mijn werk doe en of mijn werkgever recht heeft op subsidie. Er werden mij vragen gesteld over mijn werk, hoe ik het uitvoer, mijn tempo en of ik extra pauze nodig heb. Het deel dat ik anders functioneer dan regulier komt door mijn beperking en wordt gecompenseerd richting de werkgever. Ik was zo blij en dankbaar dat ik een arbeidscontract heb gekregen en ik hoop hier tot mijn pensioen te werken.
32
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
RESULTATEN
Daarbovenop dragen we bij aan een zo goed mogelijk
Er zijn via de Praktijkroute 43 mensen werkzoekenden
functionerende arbeidsmarkt; het verbeteren van de
ingestroomd in de doelgroep Loonkostensubsidie waarvan
kwalitatieve match van vraag en aanbod onder de hele
20 een contract bij reguliere werkgevers hebben gekregen.
beroepsbevolking. De uitvoering van de acties onder
De meeste van de resterende werkzoekenden zitten in een
deze doelstelling gebeurt op regionale schaal. In de EAA
proefplaatsing of in bemiddeling.
beschrijven we deze projecten en hoe we daar als gemeente op in willen zetten.
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022 In 2022 gaan we verder met de ingezette lijn om het
ACTIELIJN 3A: WE INVESTEREN IN EEN LEVEN
instrument loonkostensubsidie voor een bredere doelgroep
ONTWIKKELEN VOOR IEDEREEN
in te zetten. Door landelijke regelgeving wordt vanaf 2022 het inzetten van loonkostensubsidie voor gemeenten
REGIONALE ARBEIDSMARKTBELEID
financieel gezien gunstiger gemaakt. Momenteel hebben
In Nederland kennen we sinds 2014 de indeling naar
gemeenten financieel nadeel, met name als ze mensen
35 arbeidsmarktregio’s. De regierol voor het regionaal
zonder uitkering (‘NUG-ers’) of met een lage loonwaarde
arbeidsmarktbeleid ligt in de arbeidsmarktregio Twente
aan de slag helpen met loonkostensubsidie. Vanaf 2022
bij de centrumgemeente, Enschede. Het regionaal
wordt de financieringssystematiek van de bijstand (‘BUIG-
arbeidsmarktbeleid is complex en bestaat uit vele actoren die
budget’) aangepast. Het budget voor loonkostensubsidies
in een netwerk samenwerken met als doel een evenwichtige
(dat onderdeel uitmaakt van het BUIG-budget) wordt vanaf
regionale arbeidsmarkt te realiseren waar vraag en aanbod
2022 verdeeld op basis van de historische uitgaven. Dat
zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Samenwerken ten
betekent dat het budget omhoog gaat als gemeenten meer
aanzien van de regionale arbeidsmarkt omvat het bepalen
uitgeven aan LKS. De bedoeling is dat gemeenten geen
van het regionaal arbeidsmarktbeleid en de aanpak
financieel nadeel meer ondervinden van het verstrekken van
van regionale arbeidsmarktvraagstukken. Daarbij is er
loonkostensubsidies.
nadrukkelijk een verband in de aanpak tussen versterken (economie) en herstellen (werk & inkomen).
Door bovenstaande wijziging en gezien de mogelijkheden die het instrument loonkostensubsidie meebrengt voor werkzoekenden die niet in staat zijn 100% te presteren maar wel aan het werk kunnen bij reguliere werkgevers, zijn we voornemens om in 2022 het inzetten van loonkostensubsidie te verhogen. Loonkostensubsidie kan voor deze doelgroep nét de opstap zijn die ze even nodig hebben om mee te kunnen doen aan de arbeidsmarkt. De voordelen voor deze mensen kunnen groot zijn: weer de structuur van werk ervaren, het hebben van sociale contacten en een wenkend perspectief
We onderscheiden grofweg drie ambities die leven in
op ontwikkeling en toekomst.
de arbeidsmarktregio Twente:
2.3
D O EL S T ELL I N G 3: B E H O U D VA N W E R K / VA A R D I G H E D E N O M A A N HET WER K TE BLIJVEN
▬ Maatwerkondersteuning aan mensen met een arbeidsbeperking en afstand tot de arbeidsmarkt (Participatiewet/SUWI-wet);
▬ Van werk naar werkondersteuning; ▬ L even Lang Ontwikkelen.
De gemeente is verantwoordelijk voor alle mensen die kunnen werken maar daarbij wel ondersteuning nodig hebben. De eerste twee doelstellingen richten zich primair op de bijstandsgerechtigden.
33
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
Deze ambities hebben ieder hun eigen reikwijdten en
We gaan in de onderstaande tekst opeenvolgend in op
doelgroepen. In de top van de piramide van regionaal
de verschillende structuren:
BIJLAGEN
arbeidsmarktbeleid bevindt zich de maatwerkondersteuning aan mensen met een arbeidsbeperking en afstand tot de
PORTEFEUILLEHOUDERSOVERLEG ARBEIDSMARKT (PHA)
arbeidsmarkt. Deze taakstelling in de arbeidsmarktregio
In het PHA is de samenwerking tussen de 14 Twentse
komt voort uit het sociaal akkoord uit 2013 en is verankerd
gemeenten en het UWV in de arbeidsmarktregio geregeld.
in de Participatiewet en SUWI-wetgeving.
Deze samenwerking is gericht op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Zo is Werkplein Twente de uitvoeringsorganisatie voor de werkgeversdienstverlening in de regio. Daarnaast wordt beleidsmatig samengewerkt in het Ambtelijke Arbeidsmarktoverleg (AOA). Het AOA is tevens het beleidsvoorbereidend overleg voor het PHA en voert projecten uit in opdracht van het PHA. Het AOA en het Management Team Werkplein kunnen daarvoor gebruik maken van de werkgroepenstructuur waarbinnen
De verbreding van ambities en doelen van de afgelopen jaren
de samenwerking op tactisch en operationeel niveau plaats.
zit in de onderste twee lagen van de piramide van regionaal
De centrumgemeente heeft naast een regierol ook een
arbeidsmarktbeleid. Het gaat om ambities gericht op de
faciliterende en ondersteunende rol voor de bestuurlijke
ondersteuning ‘van werk naar werk’ en een ‘Leven Lang
en ambtelijke samenwerking en de overlegstructuren.
Ontwikkelen’, die veel minder scherp in wettelijke kaders
Dit geldt ook voor de samenwerking binnen het
over regionale samenwerking zijn meegegeven.
bestuurlijk Werkbedrijf.
In de arbeidsmarktregio Twente is deze verbreding in de
Samenwerking in het PHA vindt niet alleen plaats
samenwerking ook zichtbaar. Om dit te ondervangen is het
binnen thema’s op het terrein van de Wet Suwi,
takenpakket van het regionaal Werkbedrijf in het voorjaar
Participatiewet en Wet banenafspraak (instrumenten,
van 2021 verdiept en de samenstelling verbreed met actoren
werkzoekendendienstverlening, arbeidsmarktcoaches,
uit het onderwijs. Binnen het regionaal mobiliteitsteam
psychisch kwetsbaren), maar ook op terreinen als Leren &
(RMT) wordt in het kader van het corona- herstelpakket
Werken (leerwerkloket en Twents Fonds voor Vakmanschap),
van de crisisdienstverlening gewerkt aan ‘van werk naar
educatie, inburgering, samenwerking vso-pro,
werk’. Deze samenwerking is overigens niet exclusief voor
grensoverschrijdende samenwerking en beleid en uitvoering
de doelgroep kwetsbare werkenden, maar dit geldt ook
op het gebied van Social return of investment (SROI).
voor andere doelgroepen (werkzoekenden werklozen en ZZP’ers). Daarnaast wordt er gekeken naar de samenwerking
De centrumgemeente (Enschede) doet het beheer van de
met branches en O&O fondsen. Voor het thema een
middelen die ter beschikking worden gesteld als gevolg
‘Leven Lang Ontwikkelen’ zijn in Twente een visie en een
van de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio
samenwerkingsagenda in de maak.
en fungeert daarmee als juridische entiteit.
Binnen Twente zijn er een drietal
BESTUURLIJK WERKBEDRIJF
netwerksamenwerkingen, te weten:
In de samenwerkingsovereenkomst van het bestuurlijk
▬ Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt (PHA); ▬ Bestuurlijk Werkbedrijf; ▬ Twente Board annex met de regionale arbeidsmarkt
Werkbedrijf is de samenwerking voor de ‘brede’ arbeidsmarkt
(of delen daarvan).
omschreven waarbij de strategische arbeidsmarktagenda als kapstok functioneert. Deze wordt in 2022 geactualiseerd. In het bestuurlijk Werkbedrijf zijn alle partners vertegenwoordigd en worden belangrijke thema’s, die bijdragen aan de verbreding van de agenda, opgepakt zoals het regionale mobiliteitsteam (RMT) en een Leven Lang Ontwikkelen.
34
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
CRISISDIENSTVERLENING
TWENTE BOARD ANNEX MET DE REGIONALE
Het kabinet heeft in 2021 een steun- en herstelpakket
ARBEIDSMARKT (OF DELEN DAARVAN)
beschikbaar gesteld om zoveel mogelijk te voorkomen
De Twente Board is een samenwerking tussen overheid,
dat mensen werkloos raken door de pandemie.
ondernemers en onderwijs en vooral gericht op economische structuurversterking van de regio Twente en de beheerder
In de uitvoering van het herstelpakket speelt de regionale
van de investeringsagenda’s Agenda voor Twente en
samenwerking een belangrijke rol bij de inrichting
de Regiodeal. Projecten die financieel ondersteund
van regionale mobiliteitscentra (RMT). Wij hebben als
worden vanuit deze middelen zijn onder meer het Huis
centrumgemeente hiertoe het voortouw genomen in
van de logistiek, het Huis van de Zorg en het Huis van de
samenwerking met UWV en sociale partners. Uitgangspunt
Procestechnologie waar we als arbeidsmarktregio en als
bij de inrichting was zoveel mogelijk gebruik te maken
centrumgemeenten nauw in samenwerken met alle partijen.
van de bestaande structuren (Werkbedrijf Twente, Portefeuillehoudersoverleg Arbeidsmarkt), de regionale
LEVEN LANG ONTWIKKELEN
uitvoeringsorganisaties Werkplein Twente en het
In Twente investeren we al in een Leven Lang
Leerwerkloket.
Ontwikkelen met het Twents Fonds voor Vakmanschap en het Leerwerkloket.
Het RMT richt het proces m.b.t. de aanvullende crisisdienstverlening in zoals omschreven in de regeling.
Door de snelheid van veranderingen in economie,
Deze dienstverlening is ingericht als een “plus” op de
technologie en demografie is er meer nodig. Daarom gaan
bestaande dienstverlening van de partners in de regio.
we er nog meer voor zorgen dat onze inwoners, bedrijven en
De plus van het RMT zit met name in de samenwerking
instellingen zich steeds goed kunnen blijven ontwikkelen qua
tussen de publieke en private partijen, de mogelijkheden
kennis, vaardigheden en ervaring. Zo blijven zij wendbaar,
om gebruik te maken van elkaars producten en diensten
productief, duurzaam inzetbaar en innovatief. We dagen
en de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld door het
bedrijven, instellingen en inwoners uit om zelf regie te
rijk. Deze samenwerking komt concreet tot uiting in het
nemen bij het zorgen voor en meedoen aan ontwikkeling,
uitvoeringsteam (mobiliteitsteam), waar de verbinding
scholing en training. Daarbij kunnen ze rekenen op passende
tussen publieke en private dienstverlening plaatsvindt.
ondersteuning door werkgeversorganisaties, vakbonden,
Hier ligt de ruimte om elkaar en elkaars dienstverlening
onderwijsinstellingen en overheden in Twente die daar
beter te leren kennen, van elkaar te leren en daarmee ook
gezamenlijk de schouders onder zetten. In Twente stimuleren
aan onderling vertrouwen te bouwen. Ook ligt hier de toegang
we zo met elkaar actief een klimaat van doen en leren via de
tot ontschot budget.
bijgaande routekaart.
In optima forma is het mobiliteitsteam (het RMT) na afloop van de regeling goed ingebed in de regio Twente. Niet als apart gremium, maar als dé manier waarop in gezamenlijkheid de arbeidsmarkt wordt ondersteund. De samenwerkende partijen streven naar deze duurzame samenwerking vanaf 2022. De samenwerkende partners leveren zelf de kandidaten (doelgroepen) aan waarvan zij vinden dat deze extra dienstverlening nodig hebben. Dit zijn dus de doelgroepen:
▬ Werkenden (in dienstverband dan wel als ZZP’er); ▬ Niet werkenden (WW, Wajong uitkering, WGA/WIA, bijstandsuitkering, NUG-ers).
35
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
De uitdagingen waar inwoners, bedrijven en instellingen in Twente door alle snelle veranderingen in economie, werk, technologie en demografie voor staan zijn groot. De ambitie van partners in de regio is om met de voorgestelde visie en agenda, zoals die samen met alle stakeholders tot stand is gebracht, iedereen in Twente hierbij maximaal op weg te helpen en Twente wendbaar en toekomstbestendig te maken. De gezamenlijke visie moet met commitment van alle
TWENTS FONDS VOOR VAKMANSCHAP
samenwerkende partners in de komende jaren een
Het Twents Fonds voor Vakmanschap wil mensen eigen
integrale aanpak opleveren met vier speerpunten en
regie op hun loopbaan en hun leven bieden, zodat ze
negen samenhangende acties.
zich kunnen blijven ontwikkelen en hun eigen keuzes kunnen maken.
De voorgestelde speerpunten zijn:
▬ S amen zorgen voor een groot bereik; ▬ S amen zorgen voor duidelijkheid (eenduidigheid
De doelgroep bestaat uit mensen met een opleiding tot mbo-4 niveau die zich willen laten om-, her- of bijscholen
en toegankelijkheid) naar inwoners, bedrijven en
door financiering beschikbaar te stellen op het moment dat
instellingen toe;
er geen andere middelen beschikbaar zijn. Het fonds richt
▬ S amen zorgen voor een goed, passend aanbod voor LLO in Twente;
zicht op het motiveren, (onafhankelijk) adviseren en medefinancieren van mensen.
▬ Een duurzame aanpak, met aandacht voor de uitvoering waar de operationele samenwerking voor LLO soepel,
Enschede geldt als mede-initiator van het Twents
ontschot en helder moet verlopen.
Fonds en levert de administratieve organisatie voor de fondsactiviteiten. De juridische basis wordt gevormd
De voorgestelde negen acties worden in 2022 uitgewerkt
door een samenwerkingsovereenkomst met de 14
in concrete actielijnen, waardoor de operationele
Twentse gemeenten.
samenwerking in lijn is met wat bestuurlijk wordt beoogd.
KLANTINTERVIEW: TWENTS FONDS VOOR VAKMANSCHAP Henriëtte: Ik wilde al heel lang de zorg in, dat is nu gelukt! Als meisje droomde ik al om de opleiding kraamverzorgende te doen. Maar in mijn tijd was werken de verstandige keuze. En dat ben ik gaan doen. Toen ik vorig jaar een kennis tegen het lijf liep, die in de kraamzorg werkt en nu zelfs een collega is, begon het toch weer te kriebelen. Ook doordat ze vroeg: ‘Wat let je? De opleiding duurt nu ook maar 1 jaar.’ Dat zette me toch weer aan het denken. Tien jaar geleden was ik er ook al even mee bezig, maar toen waren de kinderen nog te klein. Nu zij zelfstandig zijn, is er meer ruimte voor mezelf en mijn eigen ontwikkeling. Ik ben ontzettend blij dat ik deze stap heb gemaakt. Mijn kinderen, mijn broer en anderen in mijn omgeving, zijn enorm trots. Ik zelf natuurlijk ook. Het zet ook nog eens aan tot verdere ontwikkeling. Je krijgt vanzelf zin om nog meer bij te leren is mijn ervaring. De scholingscheque is voor mij wel de steun geweest die me het zetje gaf om het te gaan doen. Het salaris is wel een stuk minder dan hiervoor, maar ik ga voor kwaliteit en plezier. En dat heb ik nu volop! 1
1 Voor het hele verhaal verwijzen we u naar Ikbindr-bundel, 14 succesverhalen tot nu toe.
36
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
EVALUATIE 2021 In 2021 is ingezet op het verhogen van de vrijwillige bijdrage aan het Twents Fonds voor Vakmanschap van bedrijven aan scholing van (potentiële) werknemers, door hen te verleiden tot een lidmaatschapsprogramma waar zij zich mee kunnen onderscheiden. Het beoogde aantal van 450 leden is niet gehaald. Op basis van signalen uit het bedrijfsleven zelf is er daarom voor gekozen de bijdrage verplicht te stellen, door vanaf juli 2021 maximaal 50% van de opleidingskosten te vergoeden - met een maximum van € 2.500,-. Het resultaat hiervan is dat de cofinanciering voor de uitgaven uit fonds in het derde kwartaal van 2021 sterk gegroeid zijn: tot ca. € 700.000,-. Deze bijdragen komen met name van bedrijven en O&O-fondsen. Werknemers dragen in incidentele gevallen zelf ook bij, en er is beperkte cofinanciering van gemeenten en UWV. IE ACTIELIJN 3B: WE WERKEN MEE AAN ONDERWIJS DAT REAGEERT EN ANTICIPEERT OP DE BEHOEFTEVERANDERING UITVOERINGSPROGRAMMA 2022 Het Twents Fonds voor Vakmanschap is ingesteld voor een periode van 4 jaar. 2022 is het laatste jaar van deze periode en we dragen als fondsbeheerder zorg voor de correcte afronding van de huidige subsidieafspraken ten bate van het fonds, met als belangrijk element het verder verhogen van bijdragen uit het bedrijfsleven in 2022.
Daarnaast nemen we als centrumgemeente het voortouw in de ontwikkeling van een businessplan en samenwerkingsovereenkomst voor een nieuwe projectperiode van 4 jaar. Als centrumgemeente hebben we een voortrekkersrol gepakt bij de ontwikkeling van strategisch partnerschap met onderwijsinstellingen. Hierdoor zijn projecten als het Twents Fonds voor Vakmanschap ontstaan en de routekaart voor Leven Lang Ontwikkelen. Binnen dat laatste project, de routekaart, wordt verder gewerkt aan het strategisch partnerschap met onderwijs en bedrijfsleven. Hierdoor kan de inzet op strategisch partnerschap als lokaal actiepunt vervallen.
37
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
3.O N D E R S T E U N E N D E M A AT R E G EL E N
3.1
LOBBY RONDOM DE PA R T I C I PAT I E W E T
Als vervolg op de ronde-tafel-gesprekken organiseert het
LOBBY
verbetervoorstellen voor de Participatiewet moeten
Enschede heeft deelgenomen aan de ambtelijke en
worden geformuleerd. En er is een onderzoek met de titel
bestuurlijke ronde-tafel-gesprekken met het Rijk over de
‘Hardvochtigheden’ gestart. In beide processen neemt
evaluatie van de Participatiewet. Onze inbreng richt zich op
gemeente Enschede deel.
het aanpassen van de fundamenten van de Participatiewet. De wet moet meer uitgaan van vertrouwen in inwoners en meer ruimte bieden om integraal maatwerk te kunnen verlenen in de dagelijkse uitvoering. Onze ervaring is dat de wet die gericht zou moeten zijn op participeren, maar daar op sommige punten daarjuist eerder belemmeringen
ministerie van SZW stakeholdersdagen waarin concrete
3.2
ONDERZOEKSPROGR A M M A SOCIA AL DOMEIN Het onderzoeksprogramma Sociaal Domein draagt bij aan de
voor lijkt op te werpen. We hebben een lijst met concrete
opdracht uit het coalitieakkoord de ‘keten van dagbesteding
verbetervoorstellen aangeleverd.
tot werk in beeld te brengen en te stroomlijnen'. In 2021 is een analyse uitgevoerd op Participatiewet-data. Dit geeft
Minister Koolmees heeft in een brief aan de Kamer
inzicht in de kenmerken en omvang van de doelgroepen, hun
aangegeven dat hij vier rode draden herkent uit de ronde-
trajecten en de mate van doorstroom naar participatie/werk.
tafel-gesprekken waar wij aan hebben deelgenomen: 1. Het soms gebrekkige wederzijdse vertrouwen als uitgangspunt; 2. Striktheid die soms leidt tot rigiditeit en onredelijkheid; 3. Complexiteit van de regelgeving, ook voor de professionals;
RESULTATEN
▬ Uitkeringsgerechtigden die vrijwilligerswerk doen zijn een stabiele groep met weinig beweging;
▬ Een groot deel van de uitkeringsgerechtigden zit in de keten ‘uitkering en verder niets’. Voor ca 75% van hen is hiervoor
4. Het tekort aan ruimte voor maatwerk in regels en
een soort van legitieme reden (ontheffing, of langdurig
capaciteit dat door professionals wordt ervaren.
ontbreken perspectief op werk). Dit betreft de doelgroep ‘lange afstand tot de arbeidsmarkt’;
De minister geeft verder nog aan dat:
"De menselijke maat hoort - zo gaven de deelnemers aan
▬ 25% van het Werkpleinbestand volgt geen traject. In de data is niet te herleiden wat daarvan de reden is;
de ronde-tafel-gesprekken aan - krachtig verankerd te zijn
▬ Tussen 2015 en 2020 zijn relatief steeds minder
in wet- en regelgeving. Niet (alleen) door ruimte te bieden
uitkeringsgerechtigden die een activiteit doen;
tot maatwerk (om zo onbedoelde hardheden binnen het
▬ De groep uitkeringsgerechtigden die in de draaideur zit en
eindresultaat te nuanceren), maar ook door deze in de basis
na uitstromen weer snel terugkeert hebben we gedefinieerd
van het wettelijke kader sterker vast te leggen. Dat vraagt
en in beeld gebracht. Deze groep is relatief klein.
om een bredere heroverweging van de fundamenten van de Participatiewet; een verdiepingsslag, waarbij grondslagen
Als we de conclusies uit de (data-)analyse afzetten tegen
van het beleid tegen het licht worden gehouden. Gemeenten
de beleidskeuzes van de laatste jaren, dan ondersteunen
roepen daarbij op om niet enkel te sleutelen aan losse
deze conclusies de beweging richting méér aandacht voor
onderdelen van de wet (wat eveneens de complexiteit
de doelgroep met lange afstand.
verhoogt), maar om de Participatiewet fundamenteel en in zijn geheel te bezien. Om in de woorden van een van de deelnemers te spreken: “Ga geen nieuwe komma’s aan de wet toevoegen, maar herzie en vereenvoudig”.
38
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
De doelgroep met lange afstand tot de arbeidsmarkt heeft
De doorwerking van leidende principes zien we
geen vast contactpersoon. Wellicht is er bij de groep die geen
concreet terug in:
aanwijsbare reden heeft om geen traject te volgen nog winst
1. Kwaliteitszorg: door nieuwe collega's één op één te
BIJLAGEN
te behalen door hen te motiveren. De mogelijkheden tot
begeleiden naar mandaten en gemandateerde medewerkers
doorstroom kan ook worden verbeterd, door instrumentarium
via steekproeven te toetsten op inhoud en proces.
te ontwikkelen waarin meer tijd en aandacht gegeven kan
Daarnaast vindt er periodiek scholing plaats, o.a. op het
worden. Dit kan meerwaarde bieden voor een groep mensen
gebied van stress-sensitief werken, maatwerkcursus IPW
die zich beweegt op het snijvlak korte/lange afstand tot
en (juridische) ruimte voor maatwerk;
arbeidsmarkt.
2. Escalatiemechanismen en doorbraaktafels: zodat besluiten
3.3
die onredelijk uitpakken voor bijstandsgerechtigden snel
M A AT S C H A P P EL I J K E T E G E N P R E S TAT I E Gemeenten hebben, op grond van de Participatiewet, de mogelijkheid om werkzoekenden met een uitkering vanuit de Participatiewet te verplichten om naar vermogen een maatschappelijke tegenprestatie te verrichten. Bij de tegenprestatie gaat het om onbeloonde en maatschappelijk
opgeschaald kunnen worden in de organisatie; 3. Bezwaar en beroep: de adviezen van de bezwarencommissie en de klachtencommissaris worden gebundeld, zodat rode draden kunnen worden gebruikt als input voor werkinstructies en beleid; 4. (Ver)nieuw(d) beleid: de afgelopen periode zijn verschillende verordeningen en beleidsregels aangepast rondom maatregelen, giften en schulden; 5. Organisatie-uitbreiding en –verandering: om meer aandacht
nuttige werkzaamheden die beperkt zijn in omvang en duur,
en een warme overdracht te kunnen realiseren zijn de
bijvoorbeeld bij (sport)verenigingen en culturele instellingen.
caseloads van werkzoekendenbegeleiders verkleind, zijn
In Enschede zien we de tegenprestatie als sluitstuk van het
integrale teams gevormd rondom jongeren en statushouders
instrumentarium en zetten we de tegenprestatie niet in.
en zijn verschillende pilots uitgevoerd die hebben geleid
Dit komt voort uit de gedachte dat stimuleren van (sociale)
tot een voornemen de organisatie in te richten op basis
activering door gesprekken en het faciliteren van aanbod
van gezamenlijke caseloads.
beter aansluit bij de intrinsieke motivatie en de eigen regie van de werkzoekende in plaats van het expliciet opleggen van de verplichting tot een tegenprestatie.
3.4
W E R K P R O C E S S E N; K WALITEITSZORG EN LEIDEN DE PRINCIPES
3.5
C O M M U N I C AT I E MET INWONERS Sinds 2019 werkt de gemeente Enschede aan simpeler en duidelijker communiceren met inwoners onder de naam ‘Direct Duidelijk’. Als uitgangspunt wordt taalniveau B1 gehanteerd voor het herschrijven van communicatie. Er wordt gewerkt met
Het ‘doorleven’ van de leidende principes voor de transformatie
lezerspanels om dit uitgangspunt bij te schaven. Ook wordt
van het sociaal domein doen we door deze als gespreksleidraad
er aandacht besteed aan gedragsbeïnvloeding via teksten.
te gebruiken bij casusbesprekingen en teamoverleggen.
Dit noemen we ‘nudging’. In 2021 hebben we een aantal zaken
Dit schept ruimte en vertrouwen om dienstverlening op maat
gedaan, zoals het publiceren van een algemene schrijfwijzer
toe te passen en daar de juiste afweging en verantwoording op
en het starten met taalcoaches voor iedere afdeling. Een
te maken. Het helpt professionals om moeilijke beslissingen
taalcoach is een collega die helpt met het verduidelijken
te nemen in complexe casuïstiek. Wanneer de toepassing van
van teksten. Ook zijn we verder gegaan met het screenen en
regels leidt tot onredelijkheid zoeken we de randen van de wet
herschrijven van brieven en andere stukken. Voor Werk &
om tot een goede oplossing te komen.
Inkomen zijn er in totaal bijna 500 documenten geïdentificeerd om te herschrijven met als doel inwoners beter te informeren. Eind 2021 is ongeveer de helft daarvan herschreven.
39
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
De pilot Videocreatie is ook gestart. In sommige gevallen kan het lonen om een video te maken om de boodschap over
De BAS adviseert vanuit het bewonersperspectief op een
te brengen. Dit maakt de boodschap levendiger en beter te
integrale wijze aan ons college over thema’s in het sociaal