Definitieve versie 20341 Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak 2022 en evaluatie 2021_interactief
Tekst van het document
GEMEENTE ENSCHEDE
UIT VOERINGSPROGR A M M A ENSCHEDESE A R B E I D S M A R K TA A N PA K 20 2 2 E VA L U AT I E 2 0 21 (K W A R TA A L 1 T/ M K W A R TA A L 3)
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
I N H O U D S O P G AV E
L E E S W I JZ E R
4
S A M E N VAT T I N G
5
Resultaten en plannen Doelstelling 1: ‘Activeren en participeren’ Doelstelling 2: ‘Meer passend werk’ Doelstelling 3: ‘Behoud van werk’
1. E VA L U AT I E E A A 2 0 21 / E A A 2 0 2 2 Cijfers en grafieken 1.1 Economie en arbeidsmarkt 1.2 Ontwikkeling bijstand Enschede
2. E VA L U AT I E D O EL S T ELL I N G E N 2 0 21,
5 5 6 7
8 8 8 9
12
R E S ULTAT E N 2 0 21 E N UIT VOER INGSPROGR A M M A 2022 2.1 Doelstelling 1: Activeren en participeren (toegroeien naar werk) Actielijn 1a: Verbeteren van de keten van dagbesteding naar betaald werk Uitgebreid aanbod DCW Pilot Vrijwilligerswerk bij Bedrijfsleven Pilot Verbinden Werk & Inkomen Aanpak laaggeletterdheid gericht op participatie Intensivering RAP (Motie ‘Aandacht vergroot kansen van mensen’) Inzet studenten (Motie ‘Aandacht voor mensen in de bijstand’) Doorontwikkeling Doen! Beurs Programma Eigen Kracht Onderzoek Basisbaan / project Duurzame Maatschappelijke Banen Actielijn 1b: Uitbreiding opdracht regieteam Integratie Uitbreiding opdracht regieteam Integratie Pilot Versnelde Integratie Arbeidsmarkt (‘VIA’) Actielijn 1c: Intensiveren begeleiding van jongeren op de arbeidsmarkt Jongeren Actie Team 2.2 Doelstelling 2: Meer passend werk (de beste match voor werknemers én werkgevers) Actielijn 2a: We ondersteunen de ontwikkeling van de vraag/werkgeversbenadering Project Banen in de Zorg Project Banen in de ICT Arbeidsparticipatie met psychische aandoeningen Grenswerk Sociaal ondernemen: ‘Twente Move 2 Social’ Actielijn 2b: We ontwikkelen nieuwe routes – zekerheden bieden I4Sociaal thema ‘Bijstand naar (tijdelijk) werk’ Regionale samenwerking Actielijn 2c: Loonkostensubsidie voor bredere doelgroep
12 12 12 13 13 16 16 17 17 18 20 21 21 22 22 22 24 24 24 24 25 28 29 30 30 30 31
2
HOOFDSTUK
1.0
2.0
2.3 Doelstelling 3: Behoud van werk/vaardigheden om aan het werk te blijven Actielijn 3a: We investeren in een Leven Lang Ontwikkelen voor iedereen Crisisdienstverlening Leven Lang Ontwikkelen Twents Fonds voor Vakmanschap Actielijn 3b: We werken mee aan onderwijs dat reageert en anticipeert op de behoefteverandering
3. O N D E R S T E U N E N D E M A AT R E G EL E N 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
Lobby rondom de Participatiewet Onderzoeksprogramma Sociaal Domein Maatschappelijke tegenprestatie Werkprocessen; Kwaliteitszorg en leidende principes Communicatie met inwoners Adviesraad sociaal domein (BAS)
3.0
BIJLAGEN
33 33 35 35 36 37
38 38 38 39 39 39 40
B I JL A G E 1: B E G R O T I N G
41
B I JL A G E 2: A R B E I D S M A R K T I N S T R U M E N TA R I U M
43
I N É É N O O G O P SL A G
3
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
L E E S W I JZ E R Het meerjarig beleidskader (Enschedese
ONTWIKKELINGRICHTING 2019 - NU
Arbeidsmarktaanpak 2019 en verder), dat door de Raad
De meest zichtbare ontwikkeling in de ondersteuning van
in 2019 is vastgesteld, vormt het fundament voor het
werkzoekenden is wellicht dat we steeds meer personeel zijn
uitvoeringsprogramma Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak
gaan inzetten voor de ondersteuning van inwoners. Daardoor
(EAA). Jaarlijks wordt de EAA geëvalueerd en deze evaluatie
is het steeds beter mogelijk om dienstverlening op maat te
vormt de basis voor het uitvoeringsprogramma.
bieden en inwoners beter te ondersteunen. De caseloads van werkzoekendenbegeleiders zijn bijvoorbeeld verkleind
In dit document treft u aan het Uitvoeringsprogramma 2022
van ruim 120 naar 75 werkzoekenden per caseload. Er is
en de evaluatie van het EAA 2021 over de eerste 3 kwartalen.
specifiek beleid op de doelgroep jongeren gemaakt waardoor
Net zoals vorig jaar is dit een integraal document, zodat de
we hen nog intensiever ondersteunen; de caseload van
samenhang tussen de evaluatie en het uitvoeringsprogramma
jongerencoaches is gemiddeld 30 tot 35.
nog meer benadrukt kan worden. In het uitvoeringsprogramma
Verschillende pilots hebben ons geleerd op welke manier de
vindt u de acties, pilots en projecten aan die in 2022 ingezet
integrale samenwerking binnen de Keten van Dagbesteding
worden om de doelstellingen te realiseren.
naar Werk het best kan worden georganiseerd. Komend jaar vind een organisatiewijziging plaats om dat mogelijk te maken.
In de evaluatie vindt u informatie over de volgende zaken:
Daarnaast kunt u houvast vinden in de ontwikkeling van:
▬ Lokale ontwikkelingen (inclusief de effecten van
▬ Onze medewerkers; door Leidende Principes, escalatietafels,
de coronacrisis) op de economie en arbeidsmarkt;
opleidingen stress-sensitieve dienstverlening, ervaringsspel
▬ Ontwikkeling van het bijstandsbestand; ▬ Resultaten van de doelstellingen die voor het jaar 2021 geformuleerd zijn;
▬ Informatie over het instrumentarium en de ontwikkeling daarvan.
1-uur-in-de-bijstand, maatwerkcursussen IPW, etc;
▬ Ons instrumentarium; door ontwikkeling van de Doen! beurs, samenwerking GGZ, praktijktrainingen DCW, verbreding LKS, meer jobcoaching, etc;
▬ En de randvoorwaarden rondom inkomen; door de nieuwe maatregelenverordening, meer voorlichting omtrent
BELEIDSONTWIKKELING
de plichten P-wet, nieuw kwijtscheldingenbeleid,
Het coalitieakkoord ’Trots, Lef, Bouwen, Kansrijk Enschede'
automatische verrekening inkomsten, etc.
heeft een beweging ingezet richting meer, en integrale ondersteuning van inwoners. Dit is vertaald in het Beleidskader
*De termen die in de opsomming hierboven zijn genoemd worden
(2019 e.v.) en de Uitvoeringsprogramma’s van de EAA.
verderop in dit Uitvoerinsprogramma nader toegelicht.
In onze jaarlijkse beleidscyclus proberen we door pilots uit wat werkt, vóórdat we het breed implementeren. Daarbij maken we gebruik van veranderende regelgeving en meer financiële ruimte om inwoners te ondersteunen. Ruimte die mede is ontstaan naar aanleiding van onze eigen lobby en discussie met het Rijk.
4
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
S A M E N VAT T I N G We willen in Enschede tenminste gelijke tred houden
DOELSTELLING 1: ‘ACTIVEREN EN PARTICIPEREN’
met het landelijk gemiddelde als het gaat om de omvang
Het afgelopen jaar waren er veel trajecten die gericht waren
van ons bijstandsbestand. Daarnaast zien we als
op het scherper krijgen van hoe de gemeente zichzelf verder
randvoorwaarde dat we uitkomen met het beschikbare
kan ontwikkelen rondom het activeren en laten participeren
budget voor bijstandsuitkeringen.
van inwoners die gebruik maken van de bijstand. Er zijn een aantal meerjarige pilots afgerond. Sommige van
Het bijstandsvolume is per eind september 5.953
deze pilots hebben een aantal waardevolle lessen opgeleverd
uitkeringen, 275 minder dan begin 2021. Percentueel
over hoe we onszelf moeten organiseren om effectiever te
betekent dat een afname van gemiddeld – 4,4 % in Enschede,
werken, maatwerk makkelijker te kunnen leveren en beter aan
tegenover gemiddeld - 3% landelijk. We doen het qua
te sluiten bij de leefwereld van de inwoner (e.g. Pilot Verbinden
bestandsontwikkeling dus beter dan landelijk. Op basis van
Werk & Inkomen, Pilot Intensivering RAP). In deze gevallen
de ontwikkelingen per september verwachten we in 2021
nemen we de geleerde lessen over en gaan we de organisatie
nagenoeg uit te komen met het beschikbare budget, maar
erop aanpassen. In andere gevallen heeft de pilot ons iets
dit blijft onzeker door de sterke afhankelijkheid van nieuwe
geleerd over een soort maatwerk die we kunnen toepassen
contactbeperkende maatregelen. De coronacrisis heeft
in specifieke gevallen (e.g. Pilot VIA, Pilot Vrijwilligerswerk
voor een – mogelijk korte – pas op de plaats gezorgd binnen
in het Bedrijfsleven).
de lange termijn economische ontwikkeling. Direct na het uitbreken van de crisis zagen we een licht afgenomen
Daarnaast zijn er verdere stappen gezet in het opbouwen en
arbeidsparticipatie en een oplopend werkloosheidspercentage.
uitwerken van specialismen. Denk hierbij aan de begeleiding
Eind derde kwartaal 2021 is het werkloosheidspercentage juist
die statushouders en jongeren nodig hebben om hun weg te
enorm laag. Voor de komende periode verwachten we dat de
vinden op de arbeidsmarkt. In beide gevallen werken we met
krapte op arbeidsmarkt verder toeneemt; goed nieuws voor
een specialistisch team dat we in 2021 hebben uitgebreid.
werkzoekenden – voor werkgevers wordt het lastiger om
Beide teams hebben te maken met grote uitdagingen, namelijk
hun personeelsbehoefte in te vullen.
de hervorming van de inburgeringswet en de weerslag van corona op jongeren. Deze zaken blijven ook in 2022 aandacht
Op korte termijn is er echter, opnieuw, onzekerheid. We kunnen
vragen. Ook zijn we verdergegaan met het opbouwen van
nog niet inschatten wat het effect is van het stoppen van de
specialisme rond het herkennen van en omgaan met zowel
steunmaatregelen per 1 oktober 2021. Laat staan wat het
mensen met GGZ-problematiek als met laaggeletterde
effect is van de nieuwe contactbeperkende maatregelen
inwoners. Daar gaan we in 2022 mee verder.
en de nieuwe steunmaatregelen die in het vierde kwartaal zijn ingevoerd.
We hebben ook gewerkt aan het verfijnen van een aantal instrumenten die we al langer in ons instrumentarium hebben:
Het is van essentieel belang om in te blijven zetten
zoals bijvoorbeeld de inzet van de DCW voor praktijkdiagnose
op de drie beleidslijnen van het beleidskader EAA:
en praktijktraining. We willen deze trajecten in 2022 vaker
1. Activeren en participeren; toegroeien naar werk,
inzetten en beter inbedden in de ketenaanpak zodat de
want iedereen is nodig;
deelnemers soepel in- en doorstromen.
2. Meer passend werk; de beste match voor werknemers én werkgevers; 3. Behoud van werk; vaardigheden om aan het werk te blijven
R E S ULTAT E N E N PL A N N E N
Het onderzoek naar de mogelijkheden voor een Basisbaan in Enschede dat in 2021 is uitgevoerd heeft geleid tot een opdracht om 25 'duurzame maatschappelijke banen' te creeeren in 2022.
We streven er naar dat 27% van de doelgroep met een lange afstand tot de arbeidsmarkt deelneemt aan een activeringstraject of participeert door bijvoorbeeld vrijwilligerwerk of mantelzorg. In 2021 kwamen uit op ca. 30%, waarbij ruim de helft voor rekening komt van vrijwilligers.
5
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
DOELSTELLING 2: ‘MEER PASSEND WERK’
Het aantal werkzoekenden met een arbeidsbeperking,
Onder doelstelling 2 brengen we vraag en aanbod op de
waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, groeit vanaf 2015.
arbeidsmarkt bij elkaar. Het doel is 275 werkzoekenden te
Werkzoekenden met een arbeidsbeperking, die vroeger in de
plaatsen naar werk in 2021. Dit aantal was half september
Wajong kwamen of werk vonden in de sociale werkvoorziening,
al bijna bereikt (256 plaatsingen). In 2022 willen de ambitie
moeten nu geholpen worden om zoveel mogelijk in een
daarom opkrikken naar 300 plaatsingen. We doen dit enerzijds
reguliere setting aan het werk te gaan. Werkgevers geven
door werkzoekenden zoveel mogelijk te laten ontwikkelen
aan daar wel verantwoordelijkheid voor te willen dragen.
zodat ze op de arbeidsmarkt kunnen participeren,
Tegelijkertijd geven werkgevers aan dat het wenselijk is om
anderzijds door werkgevers te faciliteren om hun
de risico’s, zoals van ziekte en verzuim, te verkleinen.
personeelsbehoefte te vervullen. Dit doen we door lokale
In Enschede lopen concrete projecten om deze werkzoekenden
initiatieven en door regionale samenwerking op het
zodanig te ondersteunen dat ze ook kunnen participeren
gebied van werkgeversdienstverlening. Hierdoor creëren,
op de arbeidsmarkt. Eén van de projecten is ‘Samen werkt
bevorderen en behouden we zoveel mogelijk een inclusieve
beter’, een samenwerking tussen Mediant en de gemeente
arbeidsmarktregio. De regionale werkgeversdienstverlening
Enschede. Het doel van dat project is om de psychisch
wordt vanuit het Werkplein Twente (samenwerking tussen
kwetsbare werkzoekenden in gezamenlijkheid te begeleiden
14 Twentse gemeente en het UWV) vorm gegeven.
naar werk, waarbij zij centraal staan in het proces. Het project is in volle gang en er zijn al goede stappen en resultaten
Mismatch
gemaakt. Verderop in het document treft u deze aan.
Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt vindt niet iedereen
Een ander instrument om de doelgroep met een
even snel een (nieuwe) baan. Eén van de oorzaken is de
arbeidsbeperking te helpen bij het verkrijgen van werk is het
mismatch tussen vraag en aanbod. Werkgevers stellen
instrument loonkostensubsidie. Werkgevers betalen alleen
hogere eisen aan competenties van medewerkers. Ze vragen
voor de werkelijke arbeidsproductiviteit van de werknemer.
om probleemoplossend vermogen, flexibiliteit en sociale
Daarnaast worden bij werkgevers risico’s beperkt door het
vaardigheden. Werkzoekenden met een grote afstand
inzetten van aanvullende instrumenten, zoals een no-riskpolis,
tot de arbeidsmarkt beschikken in een te beperkte mate
jobcoaching en andere vereiste voorzieningen. We zetten
over deze vaardigheden. Ze beschikken niet altijd over de
het instrument loonkostensubsidie met succes in vanaf
juiste ervaring of opleiding die werkgevers zoeken bij het
2015. Sindsdien zijn er veel mensen - iets meer dan 2.000 -
invullen van vacatures. Maar misschien sluit een gedeelte
d.m.v. loonkostensubsidies aan werk geholpen bij reguliere
van hun vaardigheden wel aan bij de functie. Het beter
werkgevers. In 2022 gaan we verder met de ingezette lijn
ontwikkelen van skills moet de ‘mismatches’ tussen mens
om het instrument loonkostensubsidie voor een bredere
en werk terugbrengen. In Enschede doen we dit d.m.v. het
doelgroep in te zetten.
opzetten van projecten die gericht zijn op de ontwikkeling van werkzoekenden in sectoren waar sprake is van krapte, zoals het project ‘Banen in de zorg’, waarbij nieuwe banen in de zorg worden gecreëerd door werk opnieuw te ontwerpen. Dit houdt in dat je anders naar werk kijkt, niet in termen van een functie, maar als een verzameling van taken. In de eerste drie kwartalen van 2021 zijn er 33 werkzoekenden geplaatst op gecreëerde ondersteunende functies in de zorg. Ook is het project ‘Banen in de ICT’ in het leven geroepen, waarbij door middel van een leer-werk-traject het opleidingsprogramma aangepast is, zodat er meer tijd is om arbeidsvaardigheden en vakkennis te ontwikkelen. De werkzoekenden die aan het programma deelnemen, ontwikkelen nieuwe skills waardoor hun perspectief op werk in een branche, waar veel werk is, vergroot wordt.
6
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
DOELSTELLING 3: ‘BEHOUD VAN WERK’
Beleidsvorming volgens het Enschede Akkoord
De eerste twee doelen in de EAA hebben hoofdzakelijk
Bij de ontwikkeling van het beleidskader en het
betrekking op de bijstandspopulatie; ondersteuning in de
uitvoeringsprogramma maken we altijd gebruik van de input
ontwikkeling naar participeren en werken. Het derde doel
uit de evaluatie van de EAA en van bijdragen van betrokken
gaat over het versterken van de arbeidsmarkt en omvat dus
uitvoerders, werkgevers en werknemers. Dit jaar hebben
ook de werkenden. De uitvoering van de acties onder deze
we ervoor gekozen om dit te doen via een vragenlijst en,
doelstelling gebeurt op regionale schaal. We werken daarvoor
indien nodig, een aanvullend individueel gesprek.
samen in verschillende samenstellingen; met name via het
De belangrijkste punten hieruit hebben we opgenomen
Werkplein, beleidsmatige samenwerking tussen gemeenten,
in dit uitvoeringsprogramma.
samenwerking met sociale partners in het bestuurlijk werkbedrijf en de Twente Board.
Dit jaar was het wederom niet mogelijk een 'live' groepsbijeenkomst met werkgevers en werkzoekenden te
Enschede heeft als centrumgemeente in de arbeidsmarktregio
organiseren om een open discussie te voeren over de EAA.
Twente een regierol en levert in veel gevallen het personeel om
De nieuwe Bewoners Advies Raad is meegenomen in de
deze samenwerking vorm te geven. Daarnaast beheren we, via
loop van het beleidsproces en heeft een reactie gegeven
onze eigen begroting, de middelen die ter beschikking worden
op het conceptstuk.
gesteld als gevolg van de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio. Enschede fungeert daarmee als juridische entiteit voor verschillende opdrachten. Een van de belangrijkste regionale ambities is het versterken van een Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Er wordt gewerkt aan een regionale visie op dit vlak. De grote opgave op dit vlak is de leercultuur, en daarmee ook de eigen rol van werkgevers en werknemers, te vergroten. Het Twents Fonds voor Vakmanschap is een van de concrete projecten onder de noemer LLO. Beheer, uitvoering en ontwikkeling van het fonds worden opgepakt door Enschede. Anno 2021 heeft het fonds geleid tot:
▬ 5570 aanvragen; ▬ 1740 scholingscheques; ▬ 3451 succesvolle loopbaangesprekken; ▬ 277 doorverwijzingen naar andere mogelijkheden. In 2022 loopt de huidige projectperiode af. We werken komend jaar aan een plan voor een nieuwe projectperiode.
7
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
1.E VA L U AT I E 20 21 / E A A 20 2 2 C I JF E R S E N GR AFIEK EN
OP LANGE TERMIJN MEER KRAPTE
In dit hoofdstuk geven we inzicht in de economie
over de vooruitzichten voor de Nederlandse economie’.
en arbeidsmarkt, de effecten van Corona, in de
Die economische groei leidt logischerwijs tot uitbreidingsvraag
bestandsontwikkeling en de resultaten in Enschede
naar werknemers. Daarnaast groeit de vervangingsvraag.
in landelijk perspectief.
Door de vergrijzing in Twente wordt verwacht dat krapte de
1.1
ECONOMIE EN ARBEIDSMARKT Het uitbreken van de coronapandemie in het voorjaar van 2020 in Nederland en de daaropvolgende overheidsmaatregelen,
De Nederlandse Bank is begin juni 2021 ‘ronduit positief
komende jaren een structureel probleem blijft. Er is naar alle waarschijnlijkheid een mix van maatregelen nodig om dit tekort tegen te gaan:
▬ Arbeidsmarktbeleid om de kwalitatieve mismatch te verkleinen;
▬ Innovatiebeleid om de arbeidsproductiviteit te verhogen; ▬ Immigratiebeleid om nieuwe arbeidskrachten aan te trekken.
hebben grote invloed op de economie en de arbeidsmarkt. Na een forse krimp van de economie aan het begin van de
OP KORTE TERMIJN NOG ONZEKERHEID
crisis, is herstel ingetreden en is de (algemene) economische
Dat de prognoses op lange termijn positief zijn, neemt niet
situatie anno 2021 beter dan voor de crisis.
weg dat er op korte termijn én tussen sectoren nog veel onzekerheid is. We verwachten ten eerste dat door het
PROGNOSES
beëindigen van de algemene steunmaatregelen per
In de vorige editie van het Uitvoeringsprogramma EAA gingen
1 oktober 2021 een aantal bedrijven alsnog zal omvallen.
we uit van de Centraal Plan Bureau (CPB)-ramingen en doorvertalingen voor Twente die een beeld lieten zien van een sterk stijgende werkloosheid en dalende werkgelegenheid. Zo werd in november 2020 de gemiddelde werkloosheid in Nederland voor het jaar 2021 nog op 6 % geraamd. Halverwege 2021 is het 4,3%. DE STEUNMAATREGELEN HEBBEN GEHOLPEN Door steunmaatregelen van het Rijk is de economische schade echter beperkt gebleven. Het verlies van banen bleef beperkt en het aantal faillissementen kent zelfs een laagterecord. De economie kromp in het begin van 2020 fors, maar herstelde zich in de loop van dat jaar. In het 2e kwartaal van 2021 was de economie in Twente weer boven het niveau van voor de
Uit de afgelopen periode hebben we geleerd dat de negatieve
coronacrisis. Het aantal vacatures ligt nu zelfs 58% hoger dan
effecten van de crisis niet gelijkmatig over de sectoren
voor de coronacrisis. De krapte op de arbeidsmarkt is daardoor
verdeeld zijn. De Handel en Horeca en ICT, Financiële en
nog groter dan eind 2019. De grootste krapte concentreert zich
Zakelijke dienstverlening zijn procentueel het zwaarst
(net als afgelopen jaren) rondom ICT, techniek, transport &
getroffen. Dat zijn dan ook sectoren om de komende periode
logistiek en zorg & welzijn. Het werkloosheidspercentage in
goed in de gaten te houden nu er in het vierde kwartaal weer
Enschede is gestegen van 4,4 % in 2019 naar 4,9 % in 2020.
nieuwe maatregelen zijn ingesteld en nog niet geheel duidelijk
Ter vergelijking: in 2016 was nog 8,6 % werkloos. In 10 jaar tijd
is welke regelingen het Rijk hiervoor openstelt.
is verhoudingsgewijs vooral het werkloosheidspercentage bij laagopgeleiden teruggelopen in Enschede. Deze afname is groter dan bij jongeren.
8
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
NOW: in het 3e kwartaal van 2021 zijn er in Twente 761 bedrijven met NOW (6) ondersteuning voor totaal 10.412 medewerkers. Het is onduidelijk welke gevolgen het stoppen van deze regeling heeft. TOZO: in het 3e kwartaal van 2021 waren er in Enschede 445 ZZP’ers met TOZO (5) ondersteuning. Nu de TOZO-regeling is gestopt zijn ZZP’ers weer aangewezen op de BBZ.
1.2
O N T W I K K EL I N G B I J S TA N D E N S C H E D E FIGUUR 1 - BESTANDSONTWIKKELING Eind september is de bestandsomvang uitgekomen op 5.953 uitkeringen. In vergelijking met de landelijke bijstandsontwikkeling doet Enschede het beter dan gemiddeld. Landelijk was over de eerste negen maanden van het jaar sprake van een afname van gemiddeld - 3,0 %. In Enschede is de afname gemiddeld – 4,4 %. De G4 kenden een gemiddelde daling van - 3,1 %. Opnieuw een prima resultaat voor Enschede!
9
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
FIGUUR 2 – BESTANDSINDELING De doelgroep met lange afstand tot de arbeidsmarkt ‘vergrijst’ en de uitstroom richting AOW speelt een steeds grotere rol. In de totale uitstroom is het aandeel uitstroom AOW gegroeid van 5,4% in 2016, naar 9,5% in 2021.
A A N TA L UITKERINGEN
A A N TA L W E R KZOEKENDEN
JONGEREN
S TAT U SHOUDERS
O N T H E FFINGEN
Aantallen op 26-11-2021 Nog) niet ingedeeld
33
33
6
20
0
Beperkt arbeidsvermogen
301
302
87
1
39
Korte afstand tot arbeidsmarkt
2.274
2.600
464
344
581
Lange afstand tot arbeidsmarkt
3.378
3.953
81
50
1.080
FIGUUR 3 – IN- EN UITSTROOMCIJFERS In onderstaand figuur is de start van de crisis en de werkloosheidsgroei goed terug te zien voor het jaar 2020. De werkzoekenden die dat jaar zijn ingestroomd hebben echter weer geprofiteerd van de aantrekkende vraag in 2021. De afname van het bijstandsbestand komt in 2021 dan ook vooral voor rekening van de werkzoekenden met korte afstand tot de arbeidsmarkt.
10
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
FIGUUR 4 – UITSTROOM NAAR STUDIE EN WERK PER KWARTAAL Zoals ieder jaar zien we in het derde kwartaal relatief veel uitstroom naar studie, vanwege de start van het schooljaar.
FIGUUR 5 - INKOMSTEN PARTTIME WERK Voor veel werkzoekenden is fulltime werk niet direct haalbaar. Het is daarom van belang ook in te zetten op parttime werk. Ten opzichte van afgelopen jaar zijn er in Enschede wat minder bijstandsgerechtigden parttime gaan werken (gemiddeld 740 in Q3 2020, tegenover 655 in Q3 2021). Ten opzichte van het landelijk gemiddelde scoren we wat lager als het gaat om het aantal bijstandsgerechtigden dat parttime werkt, maar is het gemiddeld loon van deze groep wat hoger. De tabel hieronder geeft een indruk van de aantallen personen en bedragen.
11
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
2.E VA L U AT I E D O EL S T ELL I N G E N 20 21, R E S ULTAT E N 20 21 E N U I T V O E R I N G S P R O G R A M M A 20 2 2
2.1
D O EL S T ELL I N G 1: A C T I V E R E N E N PA R T I C I P E R E N (T O E G R O E I E N N A A R W E R K)
Bij het beschutte bedrijf de DCW (Deze Combinatie Werkt)
De doelgroep met een lange afstand tot de arbeidsmarkt
werkrooster, de veiligheidsmaatregelen wisselden veelvuldig,
ondersteunen we om actief te worden en meer) te participeren
klanten waren minder betrouwbaar in hun leveringen, wat nog
in de maatschappij. We streven er naar mensen zo ver mogelijk
meer improvisatie van de werkvoorbereiding vroeg, en soms
te ondersteunen bij hun ontwikkeling waarbij betaald werk
was er ook een gebrek aan werk. Er is veel flexibiliteit van de
het einddoel is. Het ondersteunen van inwoners bij activering
organisatie gevraagd. We zijn er in geslaagd om een veilige
en participatie is een complexe uitdaging omdat er vaak
werkomgeving te creëren voor medewerkers wat blijkt uit de
problemen spelen op meerdere leefgebieden. Persoonlijke
situatie dat er nauwelijks coronabesmettingen op het werk
aandacht en integrale ondersteuning zijn belangrijk om
zijn geweest. Ondanks deze corona-context is 95% omzet
stappen te kunnen maken.
gerealiseerd op de begrote doelstelling.
Onze ambitie is dat tenminste 27% van het bijstandsbestand
Verder is bij Detacheringen het project 'Herzien
met lange afstand tot de arbeidsmarkt deelneemt aan een
functieomschrijvingen' afgerond en is het ESF-project
activeringstraject. Eind derde kwartaal 2021 is dit ruim 30%.
Duurzame Inzetbaarheid binnen de SW succesvol afgesloten.
Voor 2022 richten we ons op het verbeteren van onze
Met de Groeituin hebben we een nieuwe werksoort toegevoegd
werkprocessen rondom de instroom en doorstroom van
aan de Kwekerij. Ook zijn we aan de slag gegaan met innovatie
deze doelgroep.
en verbeteringen op de werkvloer, wat resulteerde in 2
leidde corona tot een nadeel op de omzet. Er moest veelvoudig geschakeld worden. Medewerkers kregen een ander
landelijke prijzen voor onze aanpak. Voor de doelgroep Nieuw ACTIELIJN 1A: VERBETEREN VAN DE KETEN
Beschut is sinds juli 2021 een landelijke cao van kracht
DAGBESTEDING NAAR BETAALD WERK
geworden en als gevolg daarvan heeft het college het besluit genomen om deze medewerkers zelf in dienst te nemen en de
UITGEBREID AANBOD DCW
stichting SWPE op te heffen in 2022. Voor de SW-doelgroep is
EVALUATIE 2021
er eveneens een nieuwe cao afgesloten.
Ondanks corona heeft de SW (Sociale Werkvoorziening) per saldo een goed jaar gehad. Het ziekteverzuim is onder de
Cijfers
streefcijfers gebleven en de omzetdoelstelling is ruimschoots
Het merendeel, ca. 2/3 van de SW-medewerkers, is
gehaald. Het positieve resultaat op de omzet bij detacheringen
gedetacheerd bij bedrijven en wordt begeleid vanuit de
is bereikt door het terugbrengen van het aantal ‘bankzitters’ en
bedrijven zelf en/of vanuit de gemeentelijke afdeling Werk
door het nieuwe contract met het bedrijf MSG, waarin gewerkt
en Inkomen. De rest van de medewerkers en bijna alle
wordt met tarieven tegen loonwaarde. Ook is een doorbraak
Nieuw Beschut medewerkers werken voor de DCW.
gerealiseerd in het al jarenlange lopende traject om het detacheringscontract met Visschedijk te herzien en daarbij in
Aantal personen die bij de SW werken, gesplitst in:
2021 te gaan werken met tarieven tegen loonwaarde. Er is in
▬ Beschut werk (vóór 2015)
december 2021 een nieuw contract voor bepaalde tijd gesloten waarin tarieven zijn overeengekomen die in een aantal jaren opbouwen naar tarieven tegen loonwaarde.
(SWW) + 59 in Begeleid Werken
▬ Waarvan: bij de DCW intern ▬ Waarvan: gedetacheerd ▬ Nieuw beschut (vanaf 2015)
872 931 327 545 75
12
HOOFDSTUK
Naast deze reguliere taken speelt de DCW t.o.v. de bredere doelgroep Participatiewet een rol bij het diagnosticeren en ontwikkelen van mensen. De DCW infrastructuur wordt steeds meer breed toegankelijk gemaakt voor deze brede doelgroep. Zo is een opdracht aangenomen voor het uitvoeren
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
▬ 11 zijn uitgestroomd met het advies Banenafspraak (voor bemiddeling met inzet van loonkostensubsidie);
▬ 1 is geplaatst in een opleiding; ▬ 13 kandidaten hebben het uitstroomadvies regulier werk gekregen (voor bemiddeling).
van de Z-route (Wet Inburgering), het systeem Competensys is geïmplementeerd om klanten te volgen in de keten van
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
dagbesteding naar werk, er zijn stageplaatsen gecreëerd
In 2022 worden de werkroutes bij de DCW gecontinueerd.
voor leerlingen van het speciale onderwijs VSO en er zijn een
We onderzoeken of de doelgroep, die nu bij de DCW voor een
tweetal werkroutes ontwikkeld voor mensen die een afstand
traject aangemeld wordt, uitgebreid moet worden. Daarnaast
op de arbeidsmarkt hebben.
gaan we de sluitende aanpak verder doorontwikkelen. Om na activering te voorkomen dat kandidaten weer thuis
Voor deze laatst genoemde categorie zijn de
komen te zitten, gaan we de ‘warme overdracht’ vanuit de DCW
volgende werkroutes ontwikkeld:
naar de afdeling werk en naar de WMO-afdeling nog strakker organiseren. Tevens wordt voor de doelgroep Inburgeraars de
1. Werkroute Praktijkdiagnose
Z-route ontwikkeld i.v.m. de Wet Inburgering 2022. De Z-route
Deze werkroute is een diagnosetraject en geschikt voor
(zelfredzaamheidsroute) is voor inburgeraars met een lage
kandidaten van wie het werkvermogen nog onbekend is.
leerbaarheid. Het is een intensief traject van zo’n 2 jaar, gericht
De route geeft onder andere inzicht in het werkvermogen,
op het zelfstandig kunnen meedraaien in de maatschappij.
de motivatie, begeleidingsbehoefte, eventuele benodigde aanpassingen die het werken mogelijk maken, voorkeuren
PILOT VRIJWILLIGERSWERK BIJ BEDRIJFSLEVEN
voor werk en de vaardigheden.
Inwoners die duurzaam ongeschikt zijn voor werk, maar niet gedijen in de context van vrijwilligerswerk of dagbesteding,
2. Werkroute Praktijktraining
zijn soms beter op hun plek in een werkomgeving.
De praktijktraining is een werkfittraject en bedoeld om
Daar krijgen zij binnen deze pilot ruimte voor.
kandidaten op meerdere leefgebieden stappen te laten maken, zodat hun leefkracht en daarmee de kansen op duurzame
Het is een maatwerkoplossing, waarbij scherp gestuurd wordt
uitstroom naar de arbeidsmarkt toenemen.
op het voorkomen van oneerlijke concurrentie door inzet van vrijwilligers. We zetten dit instrument dan ook alleen in voor
Tijdens de werkroutes worden verschillende werksoorten
mensen waarvan de loonwaarde feitelijk nihil is.
aangeboden, zoals groen, textiel, assemblage en verpakking, waar deelnemers werkervaring opbouwen
EVALUATIE 2021
en competenties ontwikkelen. Vanuit de praktijkdiagnose
De pilot vrijwilligerswerk bij bedrijfsleven is in 2021 ingezet
kunnen deelnemers doorstromen naar o.a. bemiddeling naar
voor 10 inwoners. Dat is relatief laag. Het blijkt dat dit
regulier werk of gesubsidieerd werk, zoals Nieuw Beschut of
instrument nog onbekend is en dat de afweging rondom
Loonkostensubsidie, naar arbeidsmatige dagbesteding, etc.
loonwaarde en de mate waarin de werkplek geschikt zou zijn voor een dergelijke regeling lastig te maken is.
De effecten van deelname aan een traject bij de DCW zijn:
▬ Meer uitstroom naar werk realiseren en daardoor
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
zelfredzaamheid van deelnemers doordat ze niet meer
We onderzoeken of deze pilot gericht kan worden op sociaal
(deels) afhankelijk van de uitkering zijn;
ondernemers, waardoor de selectie van werkplekken
▬ Meer sociale-activering/verhoogde participatie.
makkelijker wordt. We gebruiken de pilot om te verkennen welke ruimte we kunnen nemen in het bieden van maatwerk.
Cijfers werkroutes: praktijkdiagnose en praktijktraining In 2021 hebben 94 kandidaten deelgenomen of ze zitten nog in traject, waarvan:
▬ 18 kandidaten zijn uitgestroomd naar een dienstverband Nieuw Beschut;
▬ 2 regulier aan het werk zijn bij een externe werkgever;
13
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
PILOT VERBINDEN WERK & INKOMEN In 2019 is de gemeente gestart met de pilot ‘Verbinden Werk & Inkomen’. Deze beoogde een betere samenwerking tussen de afdelingen Werk en Inkomen, waardoor de dienstverlening naar cliënten verbeterd. Deze verbeterslag raakt efficiëntie, maar ook de mogelijkheid tot het gemakkelijker kunnen toepassen van dienstverlening op maat. Voor sommige cliënten betekent dit meer aandacht, in andere gevallen komt het hogere doel – het echt helpen van de inwoner – meer op de voorgrond te staan. In de zomer van 2021 is de pilot afgerond. Het beoogde doel is door middel van dit project behaald. Binnen de pilot werkten consulenten met verschillende takenpakketten – Werkzoekendenbegeleiders, Inkomensconsulenten, Consulenten ‘Rechtmatigheid Aandacht en Participatie’ (RAP), Adviseurs Werk, en Diagnoseadviseurs – samen aan dezelfde groep bijstandsgerechtigden. Deze cliënten waren allemaal woonachtig in de twee wijken in stadsdeel Noord. Deze manier van werken verbeterde onderlinge kennis en afstemming, ook van procedures. Voor inwoners betekende dit meer integrale dienstverlening. Daarmee kreeg de inwoner sneller de juiste hulp. Ook hoefden zij minder overzicht te houden over de verschillende professionals waar zij informatie moesten vragen en leveren. Voor consulenten verbeterde de efficiëntie en het werkplezier.
Ook zij hoefden minder vaak dingen opnieuw uit te zoeken of te corrigeren doordat de lijnen tussen alle betrokken erg kort waren. Deze bevindingen laten ons een manier zien om onze dienstverlening te versterken. De gemeente is daarom voornemens om deze werkwijze tot de nieuwe standaard manier van werken te maken. Quote 1, Consulent Werk en Inkomen: “Ik ben als Inkomensconsulent samen met een Werkzoekendenbegeleider in
gesprek gegaan met een cliënt. In het gesprek bleek er in de privésfeer van de cliënt veel aan de hand te zijn. Het bleek namelijk dat een familielid bij de cliënt in was getrokken. Deze persoon vergde in de thuissituatie veel aandacht, waardoor de cliënt niet de rust en stabiliteit kreeg die nodig was om te werken aan terugkeer naar de arbeidsmarkt. Ook kwam door de intrek van een extra volwassene de Kostendelersnorm in het spel. Daarmee zou de uitkering van de cliënt verlaagd kunnen worden, wat voor nog meer onrust zou zorgen. Doordat we met zijn drieën aan tafel zaten konden we een plan maken dat paste bij de situatie. We hebben afgesproken dat de uitkering tot een bepaalde periode niet aangepast zou worden. In die periode zou er gewerkt worden aan het vinden van een begeleid wonen plek voor het familielid. Doordat we in de werkwijze van de pilot ook dichter bij andere wijkgerichte dienstverlening zaten, konden we makkelijk een Wijkcoach betrekken. Deze ging helpen bij het vinden van een nieuwe woonplek voor het familielid. Zo hebben we de situatie gestabiliseerd, waardoor de Werkzoekendenbegeleider met deze cliënt aan de slag kon met begeleiding richting de arbeidsmarkt.
Het was prettig om dit zo samen op te pakken en te kijken naar wat er mogelijk was om deze persoon echt verder te helpen.” Om de voorgenomen werkwijze breed in te kunnen voeren moet er nog een aantal stappen gezet worden. De ondernemingsraad heeft inmiddels een positief advies gegeven op deze ontwikkeling. Vanaf 1 januari is de nieuwe organisatiestructuur daarmee gerealiseerd en start de uitrol van de ketenaanpak in een projectvorm. Samen met de medewerkers bouwen we verder aan het versterken van de keten. Het is belangrijk om in de nieuwe werkwijze de juiste balans te vinden tussen het belang van integraliteit/samenwerking, expertise, uniformiteit in dienstverlening, en mogelijkheid tot maatwerk. Er is daarom gekozen om in te zetten op het indelen van integrale ketenaanpak per stadsdeel. Daarin werken verschillende professionals van Werk & Inkomen die herhaaldelijk contact met cliënten hebben samen aan een gedeelde groep cliënten. Zo worden de mensgerichte dienstverlening, integraliteit, en verbeterde efficiëntie van de werkwijze van de pilot breed ingevoerd. Er is gekozen om de teams rond stadsdelen te vormen, zodat in de toekomst de aansluiting met bijvoorbeeld Wijkteams, Wijkwijzers, en Stadsdeel Management makkelijker wordt. Het is daarnaast de bedoeling dat iedereen met dezelfde functie wel onder leiding blijft staan van een gedeelde manager.
14
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
Dit betekent bijvoorbeeld dat alle werkzoekendenbegeleiders aangestuurd worden door dezelfde manager, en daarnaast deelnemen aan één van de ketenteams. Zo blijft ook expertisevorming gewaarborgd. Daarnaast komen er twee doelgroepenketens voor Jongeren en Statushouders. Inwoners die in deze doelgroepenketens zitten komen dus niet een stadsdeelketen. Dienstverlening op maat & meer aandacht voor inwoners met een lange afstand tot de arbeidsmarkt. Naast een nieuwe blauwdruk voor de aanpak binnen Werk & Inkomen, zijn er ook op een aantal specifieke aandachtspunten zaken getest en geregeld. Zo is er gewerkt aan een betere doorstroom in de keten van dagbesteding naar werk. Voorheen werden bijstandsgerechtigden ingedeeld op lange afstand tot de arbeidsmarkt, korte afstand, of direct bemiddelbaar. Als later bleek dat een bijstandsgerechtigde toch op een andere plek stond, ontstonden er knelpunten in de overdracht tussen verschillende verantwoordelijken. Door het invoeren van een wekelijkse integrale casuïstiek bespreking, kan de expertise ingezet worden die een inwoner op dat moment nodig heeft. Daarmee kan er op ieder gewenst moment gefocust worden op participatie, re-integratie, of bemiddeling naar werk. Ook zijn er vijf strategische momenten vastgesteld waarop een ‘RAP-gesprek’ het meest waardevol is.
Dat is uitgebreide screening van de persoonlijke en financiële situatie van de inwoner, uitgevoerd door RAP-consulenten. Hier komen ontwikkelingen samen met de ontwikkelingen bij de pilot van het RAP. RAP-gesprekken hebben de meeste toegevoegde waarde wanneer: 1. Bij het toekennen van de uitkering blijkt dat participatie (bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk) voorlopig het hoogst haalbare is. Er wordt dan op korte termijn een contactmoment gepland zodat een RAP-consulent direct bekend is als primair aanspreekpunt. Er wordt dan ook een gesprekscyclus op maat vastgesteld. Hierdoor ziet de inwoner sneller een consulent, en waar nodig ook vaker; 2. E en werkzoekendenbegeleider niet langer passend is als primair aanspreekpunt, omdat zoeken naar werk voor de bijstandsgerechtigde voorlopig niet aan de orde is; 3. É én van de andere betrokken consulenten signaleert dat er mogelijk iets niet in orde is. Een RAP-consulent kan dan verdiepend onderzoek doen naar de oorzaak. Zo kunnen problemen bij de wortel worden aangepakt, en kan oneigenlijk gebruik sneller met een goede onderbouwing aangepakt worden. Dit voorkomt hoge terugvorderingen op lange termijn; 4. E r bij het toekennen van de uitkering signalen aanwezig waren die het recht op een uitkering lastig met volledige zekerheid vast te stellen. Het RAP kan deze situatie dan blijven volgen; 5.
Een vrijstelling van bijvoorbeeld de sollicitatieplicht bij een bijstandsgerechtigde afloopt. De RAP-consulent kan dan direct vaststellen wat een passend vervolg is voor deze inwoner. Er is daarnaast binnen de pilot ook aandacht geweest voor de doelgroep langdurig werklozen met een niet-Westerse migratieachtergrond. Hier rapporteren we over onder het kopje ‘Pilot VIA’. Quote 2, Consulent Werk en Inkomen: “Door de werkwijze van de Pilot konden we veel beter met elkaar afstemmen waar
een cliënt aan toe was, en onze kennis combineren om zo veel mogelijk een oplossing op maat aan te bieden. Omdat ik ook betrokken was bij de Pilot VIA, had ik mij verdiept in taaleducatie. Dat was heel handig toen ik vervolgens meekreeg dat een werkzoekendebegeleider in ons team zat met een cliënt voor wie de grootste belemmering de taalvaardigheid was. We hebben deze persoon aangemeld voor een taaltraject, waarna ik hem snel aan een baan kon helpen. Nu is hij volledig uit de uitkering.” Voorkomen van terugvorderingen Ook het voorkomen van terugvorderingen is een aandachtspunt geweest. Enkele voornemens hierover staan al in de bovenstaande lijst.
15
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
Een andere belangrijke toevoeging die vastgesteld is, is het opnemen van een servicegesprek kort nadat de uitkering is toegekend. Informatie over de kaders van een bijstandsuitkering werd tot nu toe tijdens het aanvraagproces gegeven. Op deze manier kwam dit niet goed over – op dat moment zijn inwoners immers bezig met het verkrijgen van financiële zekerheid. Hierdoor deden inwoners soms onbedoeld dingen die niet geoorloofd waren. Doordat het vervolgens een langere tijd kon duren voordat zij met iemand spraken die hen hier nader over kon informeren, kon er zich een aanzienlijk probleem ontwikkelen. Door het servicegesprek willen we dit voorkomen. Het servicegesprek kan daarnaast in verband gebracht worden met een aantal andere ontwikkelingen. Zo ontstaat er een offensief tegen terugvorderingen. Zie hiervoor het kopje ‘cliëntbenadering’. Concrete stappen 2022 In 2022 zijn we voornemens om volgens de werkwijze van de pilot zeven ketens te vormen. We zijn voornemens om alle bovengenoemde werkzame bestandsdelen daarmee voor alle bijstandsgerechtigden beschikbaar te stellen. Het invoeren van deze werkwijze brengt ook nieuwe mogelijkheden met zich mee die we in 2022 verder gaan uitzoeken. Ten eerste gaat dit om de verbeterde mogelijkheden van RAP-consulenten om aandacht te geven aan coaching richting participatie.
We zullen moeten evalueren of zij hiervoor reeds de juiste tools hebben, en hier zo nodig nieuwe structuren of aanbod voor opzetten. Daarnaast ontstaat er door caseloads op stadsdeelniveau mogelijkheden om meer aansluiting te zoeken bij organisatieonderdelen die wijkgericht werken. Ten slotte zullen ook nog veel details van de werkwijze zelf uitgewerkt moeten worden.
AANPAK LAAGGELETTERDHEID GERICHT OP PARTICIPATIE
Ook heeft het geleid tot het opzetten van een
EVALUATIE 2021
oriëntatieprogramma bij het Huis voor Taal en Meedoen
In 2021 heeft laaggeletterdheid een volwaardig eigen
voor bijstandsgerechtigden met een lange afstand tot
uitvoeringsprogramma gekregen waardoor meer samenhang
de arbeidsmarkt.
is gebracht in lopende projecten. Dit naar aanleiding van een aangenomen initiatiefvoorstel van de raad. Vanuit dat
Het LeerWerkLoket zet zich in om laaggeletterdheid onder de
uitvoeringsprogramma zal vanaf volgend jaar ook een jaarlijkse
aandacht te brengen bij werkgevers, en waar mogelijk, met hen
rapportage aan de raad verschijnen. We gaan daarom in de
samen te werken aan de geletterdheid van hun medewerkers.
EAA niet meer in op laaggeletterdheid in algemene zin.
In 2021 zijn het LeerWerkLoket en Alifa begonnen met een
Wel zullen we blijven ingaan op welke plek het heeft binnen
proef waarin op kosten van de werkgever bij bedrijven een
het arbeidsmarktbeleid.
variant op bestaand tablet project waarin gewerkt wordt aan taal en digitale vaardigheden.
In 2021 hebben verschillende teams binnen de uitvoerings-
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
organisatie Werk & Inkomen een training gekregen op het
Volgend jaar gaan we verder met:
herkennen van en omgaan met laaggeletterdheid.
▬ Het bekend maken van het educatieaanbod
Tegelijkertijd is de bekendheid van het gehele educatieaanbod basisvaardigheden bij deze medewerkers vergroot. Bij de ‘Werkzoekendenbegeleiders’ en ‘RAP-consulenten’
onder consulenten;
▬ Beeldvorming bij consulenten door middel van rondleidingen bij het Huis voor Taal en Meedoen;
zijn ambassadeurs voor het thema geworven. Dit heeft
▬ Beoordelen of en in welke vorm het oriëntatieprogramma
onder andere geleid tot het opnemen van contextgerichte
bij het Huis voor Taal en Meedoen onderdeel moet worden
vragen over dit onderwerp in een werkblad gebruikt door werkzoekendenbegeleiders.
van ons standaard instrumentarium;
▬ En het beoordelen van hoe en waar laaggeletterdheid een plek kan krijgen in werkafspraken om het onderdeel van het reguliere werkproces te maken.
16
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
Ook loopt de proef van het LeerWerkLoket en Alifa door.
Deze zullen in 2022 ingewerkt worden om meer aandacht
Naar aanleiding van de ervaringen zal in 2022 gekeken
te kunnen geven aan deze inwoners. Het doel is dat de
worden of het mogelijk en nodig is om met een bijdrage van
mogelijkheid meer aandacht te geven leidt tot de mogelijkheid
de werkgever meer educatieve trajecten aan te bieden
meer begeleiding te bieden bij de ontwikkeling van deze
binnen bedrijven.
doelgroep. Dit kan vaardigheden of inzichten vragen die de RAP-consulenten de afgelopen jaren beperkt nodig hebben
INTENSIVERING RAP
gehad. Waar nodig zullen we in 2022 scholing of hulpmiddelen
(MOTIE ‘AANDACHT VERGROOT KANSEN VAN MENSEN’)
aan de consulenten aanbieden om de nodige vaardigheden en
EVALUATIE 2021
inzichten verder te ontwikkelen.
Naar aanleiding van de motie ‘Aandacht vergroot kansen van mensen’ is een pilot gedraaid. Hierbij werd een deel van de
Door de extra aandacht kan ook meer behoefte ontstaan aan
uitkeringsgerechtigden vaker dan de gebruikelijke 1 keer
instrumenten om deze inwoners verder te helpen. We houden
per jaar gesproken door middel van de RAP-methodiek.
er rekening mee dat we daarom nieuwe instrumenten moeten
De RAP-consulenten hadden ruimte zelf te bepalen welke
ontwikkelen. Daarnaast verwachten we dat we de route van
uitkeringsgerechtigden hoe vaak gebaat zijn bij contact.
het RAP-bestand naar bestaande trajecten moeten versterken.
Dit kan verschillen per uitkeringsgerechtigde. Waar nodig
Dit gaat gedeeltelijk over het aanpassen van processen gericht
kregen inwoners in de bijstand zodoende extra aandacht
op deelname aan bestaand arbeidsmarkt instrumentarium.
en begeleiding.
Ook gaat het over de bekendheid van consulenten met aanbod gericht op problemen in andere leefgebieden (bijvoorbeeld
We wilden daarmee bekijken of we uitkeringsgerechtigden
ondersteuning bij het gezin, rondkomen met je inkomen,
meer en beter kunnen begeleiden richting participatie,
gezondheidsproblemen, of taalvaardigheid). De eerste
activering en, waar mogelijk, werk. Deze lijn was een
periode nadat de nieuwe werkwijze van het RAP is ingegaan zal
voortzetting van de lijn in 2020. Dit jaar zijn er 80
gebruikt worden om duidelijkheid te krijgen over hoe de exacte
uitkeringsgerechtigden bediend met deze
behoefte voor kennis, scholing en trajecten er precies uit ziet.
experimentele werkwijze. INZET STUDENTEN In de praktijk merken we dat deze werkwijze goed aansluit bij
(MOTIE ‘AANDACHT VOOR MENSEN IN DE BIJSTAND’)
de behoeften van de doelgroep en de uitvoerende consulenten.
EVALUATIE 2021
Er worden betere resultaten behaald wanneer de professionele
Eerder zijn naar aanleiding van de motie ‘aandacht voor mensen
beoordeling van de consulenten over de frequentie van contact
in de bijstand’ (12 november 2018) gesprekken gevoerd
is leidend is. Activering en participatie nemen toe, maar ook
met het ROC van Twente en Saxion om te kijken of studenten
neemt de uitstroom uit de uitkering toe. Nadat de bevindingen
konden bijdragen aan (bijvoorbeeld) RAP-onderzoeken.
uit deze pilot in verband zijn gebracht met de bevindingen uit
Deze route bleek niet realistisch vanwege de complexiteit en
de Pilot Verbinden Werk & Inkomen, is besloten dat RAP-
gevoeligheid van de casuïstiek rondom de bijstand. We zijn van
consulenten in de toekomst een caseload toebedeeld krijgen.
mening dat de bijstandsgerechtigden de aandacht verdienen
Daarbinnen is er dan ruimte om de mate van aandacht op
van een volwaardig professional, en sinds hier inmiddels
maat te bepalen per uitkeringsgerechtigde en snel in te
ook (financiële) ruimte voor is ontstaan heeft de inzet van
spelen op een aantal concrete signalen (zie Pilot Verbinden
studenten in deze context onvoldoende meerwaarde.
Werk & Inkomen).
We hebben in 2021 onderzocht of er mogelijkheden zijn studenten in te zetten binnen projecten of instrumenten van
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
partners. We faciliteerden in dit kader gesprekken tussen
In 2022 zullen RAP-consulenten een caseload toebedeeld
studie- en studentenverenigingen en Alifa.
krijgen en gaan werken op basis van de in 2021 ontwikkelde werkwijze. Vanwege de verbondenheid met de bredere
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
organisatiewijziging van Werk & Inkomen, is de startdatum
Wanneer er in de toekomst vraag ontstaat naar de koppeling
mede afhankelijk van de voortgang van die ontwikkelingen.
tussen studenten en maatschappelijke partners, kunnen we
Om te zorgen dat de RAP-consulenten voldoende tijd hebben
een faciliterende rol innemen. In het kader van de Enschedese
om ook daadwerkelijk effectieve aandacht kunnen geven
Arbeidsmarkt Aanpak is dit project afgerond.
aan de doelgroep is er in 2021 5FTE extra aangetrokken.
17
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
DOORONTWIKKELING DOEN! BEURS
Door de geplande veranderingen rondom de werkwijze van
EVALUATIE 2021
RAP-consulenten en de organisatiewijziging van de afdeling
In 2021 zouden we op kleine schaal experimenten uitvoeren
Werk & Inkomen zullen consulenten hier ook een sterkere
om binnen de coronamaatregelen op een alternatieve
rol in gaan spelen.
manier het actuele participatieaanbod onder de aandacht van de doelgroep te brengen. Ook zou er gekeken worden of
PROGRAMMA EIGEN KRACHT
begeleiding naar en tijdens het vrijwilligerswerk verbeterd kon
EVALUATIE 2021
worden, bijvoorbeeld door verbinding te zoeken met het RAP
De werkloosheid bij mensen die niet onder de doelgroep
of de Pilot VIA.
beroepsbevolking vallen is hoger onder vrouwen dan bij mannen. In deze groep bevinden zich vaak laagopgeleide
Om de experimenten verder in te kleuren vinden we de mening
vrouwen, die niet meedoen in de maatschappij en niet
van de doelgroep zelf belangrijk. Daarom hebben we circa 6400
participeren op de arbeidsmarkt. Met de aanpak Eigen Kracht
uitkeringsgerechtigden een kaart gestuurd met een vragenlijst
leveren wij een bijdrage om een deel van deze vrouwen
over het onderwerp. Een dusdanig klein deel van het bestand
in beweging (richting werk, opleiding, vrijwilligerswerk)
gaf aan geïnteresseerd te zijn een digitale variant van de Doen!
te laten komen. Het programma Eigen Kracht is gericht
Beurs te bezoeken, dat hier geen verder gevolg aan is gegeven.
op bewustwording en het vergroten van de economische
In samenwerking met Mpact en Nieuw Begin Enschede voeren
zelfstandigheid van vrouwen. Het einddoel is uitstroom naar
we nu het gesprek met een aantal respondenten over een
betaald werk, een eigen bedrijf of een opleiding.
nieuwe opzet voor een 'fysieke beurs'. Als dit (nog) niet haalbaar is, is vrijwilligerswerk een goede We merken dat we in 2021 niet alle stappen hebben kunnen
stap richting meedoen en/of werk.
zetten die we graag gemaakt hadden. Dit heeft te maken met de sterke afhankelijkheid die bij dit instrument geldt van de
Het programma is opgebouwd uit drie onderdelen:
geldende coronamaatregelen. Daarmee doelen we niet alleen
1. Basis empowerment;
op de mogelijkheden van het organiseren van een Doen!
2. Intervisie (voor vrouwen waarbij het basisprogramma
activiteit in welke vorm dan ook, maar ook de mogelijkheden
niet voldoende is om stappen te kunnen maken);
voor inwoners om daadwerkelijk te kunnen starten bij het
3. Taalontwikkeling (voor vrouwen waarbij taal een
gepresenteerde aanbod. Doordat 2021 zich kenmerkte door
knelpunt vormt om stappen te kunnen zetten).
sterk wisselende maatregelingen die vaak op korte termijn op- of afgeschaald werden, was het lastig om plannen tot
De doelgroep wordt gevormd door vrouwen met een
uitvoering te brengen.
Participatiewetuitkering die vaak door privéomstandigheden een lange afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Bij velen
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
zijn de omstandigheden verbeterd en zijn de kinderen groot
Ook in 2022 blijft deze afhankelijkheid bestaan. We nemen ons
geworden, maar door de grote afstand tot de arbeidsmarkt
daarom voor om te doen wat we kunnen, maar willen ook dat
weten ze niet waar ze moeten beginnen. Het programma Eigen
inwoners daadwerkelijk aan de slag kunnen met mogelijkheden
Kracht geeft hen hierbij handvatten. Tijdens het programma,
die wij presenteren. Wanneer de omstandigheden het toelaten
dat door onze partner M-Pact wordt uitgevoerd, krijgen
willen we in 2022 een doorstart maken met kleinschalige
deelneemsters een realistisch beeld van hun kwaliteiten en
Doen! Beurzen. Hierbij moet kwaliteit boven kwantiteit komen
ontwikkelingsmogelijkheden, meer zelfvertrouwen, vergroting
te staan. We gebruiken de input die we van de doelgroep zelf
van hun netwerk, durven ze meer initiatief te nemen en komen
verzameld hebben om de invulling van de kleinschaligere beurs
ze vaak uit een sociaal isolement.
verder vorm te geven. Op basis van de eerste voorzichtige bevindingen denken we aan een beurs die zich meer richt op presentaties van een beperkter aantal aanbieders in plaats van een marktkraamopstelling. We willen de screening en selectie vooraf versterken, zodat alleen inwoners voor wie het instrument meerwaarde heeft uitgenodigd worden.
18
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
KLANTINTERVIEW: IN MIJN EIGENKRACHT! TWEE EIGEN KRACHT DEELNEEMSTERS AAN HET WOORD: CAMBERLEY EN SYLVIA. Camberly is begonnen aan een mbo-opleiding tot pedicure en Sylvia wil zich als vrijwilligster in gaan zetten als gastvrouw omdat zij het belangrijk vindt iets voor andere mensen te kunnen betekenen.
“Ik vond Eigen Kracht een interessante training omdat je ook veel over jezelf leert. Ik heb hier niet heel lang aan deel genomen omdat ik juist wist wat ik wilde en de trainingen keer op keer bevestigde dat ik juist die persoon was die niet onzeker was en toch heel goed wist wat ze wil. Alleen de laatste stap niet goed durfde te zetten. Door de training heb ik toch besloten om het toch te gaan doen. Wat heb ik te verliezen als ik mijn spaargeld kwijt ben maar wel de baan heb waar ik plezier aan heb en van kan genieten, dan kunnen we met de tijd toch opnieuw sparen? Ik zit nog volop in de opleiding en weet nu al dat dit de beste keuze is die ik ooit heb gemaakt. Ik stop niet eerder dan dat ik mijn diploma op zak heb en vind het allemaal super interessant en weet nu al dat ik hierna verder wil en ook de medische pedicure diploma erbij wil gaan halen. Ik wil aan iedereen meegeven dat jouw dromen waarmaken waar je nog heel lang plezier van hebt heel waardevol is, DURF te doen! Je krijgt nog meer vertrouwen in jezelf en je eigen kunnen. Ik wens alle nieuwe Eigen Kracht deelnemers heel veel succes!' - Camberly “Ik ben via de DOEN! Beurs terecht gekomen bij de Eigen Kracht training maar door corona heeft het een tijdje geduurd voor ik ben gestart. Ik zag er wel tegenop maar had er zeker wel zin in.
Ik vond het leuk om mee te doen maar voelde me niet zo in de groep passen omdat het vooral nog redelijk jonge dames waren die al wisten wat ze wilden en ik nog geen idee had wat voor mij haalbaar was. Door de training heb meer inzicht in mezelf gekregen en duidelijk gekregen wat ik graag zou willen en hierin stapjes gemaakt om dat te gaan bereiken. Resultaat is er nog niet maar ben er wel mee bezig. Ik zou andere dames deze training zeker aanraden omdat je wel duidelijk krijgt voor jezelf wat je zou kunnen gaan doen.” - Sylvia
19
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
Resultaten
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
▬ Voor 2021 stond in de planning om 5 groepen te draaien.
In 2022 gaan we door met het programma Eigen Kracht.
BIJLAGEN
Door de perikelen rond Corona hebben we in 2020 echter
Reden hiervoor zijn de goede resultaten die ondanks Corona
vertraging opgelopen bij het starten van de groepen.
zijn geboekt. Het is goed om te vermelden dat 90% van de
Deze groepen zijn inmiddels in 2021 gedraaid en in de
deelneemsters vanuit het wijkbestand komt en aangemerkt is
meeste gevallen al afgerond. Daarnaast zijn er inmiddels 2
als kandidaat met een zeer lange afstand tot de arbeidsmarkt.
groepen van 2021 gestart. De planning is dat alle groepen
Gezien de resultaten is het programma geschikt en nuttig voor
die voor 2021 op de planning stonden, ook gaan starten.
deze doelgroep. De doelgroep zelf is over het algemeen positief
▬ Binnen het basis empowerment programma Eigen Kracht
en blij dat ze na lange periode weer ergens aan mee kunnen
werd geconstateerd dat een relatief hoog percentage
doen. Ze vinden het heel fijn omdat ze ook contact hebben met
vrouwen uitviel vanwege onvoldoende beheersing van
vrouwen die veelal met dezelfde vragen zitten en zij elkaar zo
de Nederlandse taal. Dit was aanleiding om in juni 2021
kunnen adviseren en motiveren. Het instrument wordt constant
te starten met de pilot ‘Eigen Kracht begint met Taal’.
doorontwikkeld afhankelijk van de signalen uit de praktijk.
Dit programma is gericht op vrouwen met een A1- en A2 (basis) taalniveau. Tijdens de training volgen vrouwen
ONDERZOEK BASISBAAN / PROJECT DUURZAME
dezelfde onderdelen als in het basis empowerment
MAATSCHAPPELIJKE BANEN
programma maar wordt eenvoudige taal gebruikt voor
EVALUATIE 2021
de uitleg. Daarnaast krijgen vrouwen taallessen en lessen
Begin 2021 heeft onderzoeksbureau Nautus een verkennend
om hun digitale vaardigheden te ontwikkelen.
onderzoek gedaan naar toepassing van basisbanen in Enschede. In het rapport zijn een drietal varianten beschreven,
Cijfers
namelijk: werken met behoud van uitkering (variant 1),
Aantal deelnemers Eigen Kracht:
werken met behoud van uitkering met een toelage (variant
▬ 54 (+ 20 die nog in het empowerment basisprogramma
2) en een gesubsidieerde baan (variant 3). Op basis van
zitten) vrouwen die het traject zijn gestart;
▬ 39 vrouwen die het traject geheel hebben doorlopen; ▬ 33 vrouwen die hun kansen verbeterd zien door het traject.
een toetsingskader, waarin juridische, maatschappelijke en financiële kaders zijn opgenomen, komt bureau Nautus tot de conclusie dat de tweede variant (uitkering met een toelage) voor nu de beste variant is. Deze variant zorgt voor meer
Behaalde doelen:
positieve stimulering dan de eerste variant en is flexibeler
▬ Groter netwerk 22; ▬ Meer zelfvertrouwen 23; ▬ Betere taalbeheersing 14; ▬ Meer zelfinzicht 24; ▬ Aantal vrouwen dat een daadwerkelijke stap heeft gezet 29; ▬ Betaalde baan 6; ▬ Onbetaalde baan (vrijwilligerswerk) 9; ▬ Opleiding begonnen (arbeidsmarkt gerelateerd) 5; ▬ Deelname aan georganiseerde activiteiten 9.
en goedkoper dan de derde variant. Nautus adviseert om een experiment voor variant 2 uit te gaan voeren. De motie Duurzame Maatschappelijke Banen draagt het college op om binnen het huidige instrumentarium met een voorstel naar de Raad te komen en op te nemen in het Uitvoeringsprogramma EAA 2022 op basis van variant 2. Het voorstel moet voor minimaal 25 mensen uit de doelgroep een weg naar een duurzame maatschappelijke baan omvatten.
De resterende 10 vrouwen:
▬ 9 Doorstroom naar intervisiegroep (langere begeleiding nodig);
▬ 1 Overige (verhuisd naar het buitenland); ▬ 15 vrouwen die tussentijds gestopt zijn.
20
HOOFDSTUK
1.0
2.0
3.0
BIJLAGEN
UITVOERINGSPROGRAMMA 2022
Het project richt zich op de nieuwe instroom statushouders
De duurzame maatschappelijke baan is gericht op een
en statushouders die vanaf 2013 een uitkering in
doelgroep die op de huidige arbeidsmarkt niet mee kan komen
Enschede ontvangen en bij wie sprake is van een extra
omdat de balans tussen loonwaarde en begeleidingsbehoefte
ondersteuningsbehoefte. Het regieteam is in 2021 uitgebreid
commercieel niet rendabel is. Ook niet als het gaat om
vanwege de goede resultaten die behaald zijn bij de integratie
parttime of tijdelijk werk. We selecteren kandidaten met:
en uitstroom van de doelgroep statushouders 2013-2016
▬ Tenminste 2 jaar een uitkering; ▬ 5 re-integratie trajecten afgerond zonder succes; ▬ Motivatie (de basisbaan is niet verplicht); ▬ Een beschikbaarheid van ten minste 16 uur per week.
en het voorkomen van zorgescalatie. De gemeente geeft de
In het rapport wordt gesproken van een dynamische
met als doel uitstroom naar werk of participatie van een
belastbaarheid; er kunnen goede en mindere goede
bepaald aantal statushouders tijdens hun inburgerings-
perioden worden ervaren.
en integratietraject.
regiefunctie een invulling in de vorm van de regiefunctionaris. De regiefunctionaris heeft de regie over de begeleiding en ondersteuning, die door de ketenpartners wordt geleverd,
We maken vijf categorieën maatschappelijke taken:
Resultaten
▬ Klussen in de wijk; ▬ Zorg en welzijn; ▬ Onderwijs, kinderopvang; ▬ Onderhoud en groen; ▬ Administratief werk.
De taakstelling voor 2021 om 40 personen uit de doelgroep te plaatsen naar werk is gehaald. Er zijn op 22 november 2021 45 plaatsingen gerealiseerd. Effecten van de begeleiding, die door het Regieteam wordt ingezet, zijn:
De taken moeten maatschappelijk relevant zijn. Het ‘duurzame’ van deze banen willen we terugzien in de continuïteit van het werk, de begeleiding en de financiën. Dat is noodzakelijk
▬ Uitstroom naar werk en studie; ▬ Minder zorgescalatie door preventief te werken en tijdig de juiste instrumenten in te zetten.
om de eigenwaarde en zelfredzaamheid van de werknemers te borgen. Verder streven we er naar dat maatschappelijke
RESULTATEN REGIETEAM JAAR 2021
taken in gezamenlijkheid of in contact met anderen worden uitgevoerd, met als doel de sociale interactie te vergroten. Tot slot is het belangrijk dat er geen sprake is van verdringen van betaald werk, of vrijwilligers(werk). De eerste maatschappelijke taak die wordt ingevuld op basis van bovenstaande criteria is die van ‘vervoersbegeleider’. De taak van de vervoersbegeleiders is om jongeren die momenteel gebruik maken van leerlingenvervoer te helpen zelfstandig met het OV of de fiets te reizen. ACTIELIJN 1B: UITBREIDING OPDRACHT REGIETEAM INTEGRATIE
S TA N D VA N Z A K E N O P P E I L D AT U M 2 2-1 1-2 0 2 1 Uitstroom naar werk/ zelfstandigheid