Bijlagen plantoelichting BP Stadsveld - Pathmos 2019
Tekst van het document
Bijlagen Toelichting Bestemmingsplan Stadsveld - Pathmos 2019
Status: Vastgesteld
Stadsveld - Pathmos 2019
Inhoudsopgave
Bijlagen toelichting
3
Bijlage 1
Stedenbouwkundige en cultuurhistorische analyse
4
Bijlage 2
Kaart cultuurhistorische waarden
30
Bijlage 3
Bedrijveninventarisatie
32
Bijlage 4
Overzicht wijzigingen t.o.v. ontwerp bestemmingsplan
54
2
bestemmingsplan Stadsveld - Pathmos 2019 (vastgesteld)
Bijlagen toelichting
bestemmingsplan Stadsveld - Pathmos 2019 (vastgesteld)
3
Bijlage 1 Stedenbouwkundige en cultuurhistorische analyse
4
bestemmingsplan Stadsveld - Pathmos 2019 (vastgesteld)
Stedenbouwkundige en cultuurhistorische verkenning Stadsveld maart 2020
2
INHOUDSOPGAVE Aanleiding - doel
5
Ontstaansgeschiedenis wijk
7
Essenlandschap
9
Industralisatie
11
Pathmos Intermezzo
13
Voor en na-oorlogse groei
15
Stevenfenne
15
Wederopbouw
Stadsveld Intermezzo Uitbreidingsplan 1949
Jaren ‘80 ‘90 - heden
17 17 19 21
Uitleg het Zwering
21
Josink Es
21
De grote verbouwing
23
Nabeschouwing
25
3
begrenzing onderzoeksgebied
Figuur 1 weergave van het plangebied
4
AANLEIDING - DOEL Voor het gebied Stadsveld-Pathmos geldt een bestemmingsplan uit 2009. Dit plan wordt nu geactualiseerd. De wijken kennen een lange ontwikkelingsgeschiedenis waarbij de toenmalige stedenbouwkundige opvattingen nog altijd herkenbaar aanwezig zijn. Voor individuele panden wordt daarom een cultuurhistorische inventarisatie gemaakt. Deze verkenning biedt op stedenbouwkundig niveau inzicht in deze ontwikkelingsgeschiedenis en benoemt de oorspronkelijke ruimtelijk- programmatische ambities. Daarmee is het input voor de waardering van de stedebouwkundige opzet, landschappelijke inrichting en is het een aanvulling op de cultuurhistorische inventarisatie op pandniveau. Het kan daarbij ook inspiratie bieden voor toekomstige ruimtelijke transformatieopgaven.
figuur 2 vigerend bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos (in rood de begrenzing)
Het document maakt gebruik van oude topografische kaarten en uitbreidingsplannen. Het resultaat zijn o.a. analysekaarten die visueel snel inzicht geven in de ontwikkeling van de wijk in relatie tot het landschap en de door de tijd geldende cultureel-maatschappelijke opvattingen. De begrenzing van het onderzoeksgebied valt samen met de begrenzing van het bestemmingsplan Stadveld-Pathmos.
5
6
1930
1980
1950
2000
1970
2018
ONTSTAANSGESCHIEDENIS WIJK De groei van het stedelijk gebied van stad Enschede kenmerkt zich door keerpunten in de maatschappij. Deze momenten hebben telkens zijn weerslag gehad op de ruimtelijke ontwikkeling van de stad. Belangrijke keerpunten waren: -
Het Stadsrecht De komst van de stoommachine De stadsbrand De komst van de Woningwet De vroege wederopbouw De moderne wederopbouw Bouwen voor de buurt (woonerf) Stadserf en de introductie van de VINEX
Voor het voorliggende plangebied is de industrialisatie en de daarmee samenhangende ontwikkelingen van grote invloed geweest. Het zorgde ervoor dat het oude kleinschalige Essenlandschap plaatsmaakte voor spoorlijnen, (textiel)fabrieken en nieuwe wegen. Later volgde onder invloed van de woningwet de eerste planmatige woningbouw (Tuindorp Pathmos) en andere voorzieningen zoals sportvelden, stadsparken en kerken en (fabrieks)scholen. Vanaf de jaren ‘30 tot en met WOII zien we vrijstaande en twee onder 1 kapwoningen woningen ontstaan parallel aan de oude dreven en in de nabijheid van Pathmos. Ook ontstaan meer complexmatige woningbouwclusters geinspireerd op de tuindorpprincipes. Na de oorlog bestaat er aanvankelijk de hang naar meer traditionele verkavelingen en architectuur. Kleinschaligheid en korte smallere straatjes in een patroon die verwantschap vertoont met de vooroorlogse uitbreidingen. Het vroeg naoorlogse deel van Stevenfenne is hier een goed voorbeeld van.
Midden jaren ‘50 doet de moderne wederopbouwgedachte haar intrede. Landelijk gedachtegoed over de moderne stad met een zorgvuldige spreiding van functies, ruim baan voor de auto en middelhoogbouw doet haar intrede. Belangrijk verschil is dat de gebouwen veelal in collectief groen zijn gepositioneerd en dat dit een meer publiek karakter heeft. Daarna volgt de uitleg in de jaren ‘70 en ‘80 waar het woonerf en het bouwen voor de buurt haar intrede doet. Gevolgd door ontwikkelingen in de ‘90, met uitleg (het Zwering) aan de westzijde van het plangebied. En de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein aan de zuidzijde van de Westerval, Josink Es. In het begin van de jaren ‘90 ontstaan de eerste ideëen over grotere transformatie/herstructurering van Stadsveld. Een deel van de flats werd gesloopt om plaats te maken voor laagbouw. Deze saneringswerkzaamheden werden voorgesteld vanwege de matige bouwtechnische toestand van de woningen. In 1993 werd het Stadsveld daarom aangewezen tot sociale vernieuwingsbuurt. Na een lange periode van voorbereiding werd in 2003 besloten om het hart van de wijk aan te pakken. Het winkelcentrum is opgeknapt en woningcorporatie Domijn bouwde enkele moderne wooncomplexen en een gezondheidscentrum, waaronder het Stadsvelde en Louwesvelde. Deze ontwikkelingen vormen een breuk met de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet.
Het overgrote deel van de wijk kent nog haar oorspronkelijke (en soms bijzondere) stedebouwkundige opzet wat als kwaliteit kan worden gekwalicificeerd.
7
oude erven met bebouwing
oude dreven
oude landschapsstructuren
oude route naar het centrum van de stad
nog zichtbare delen oude es Figuur 3 zichtbare structuren en elementen uit het oude Essenlandschap
8
ESSENLANDSCHAP Voor de sterke groei van de stad, voor 1900, kenmerkte dit gebied zich door een enken landschap. De Usseler-, de Bruggink-, de Josink en Elferink Es toonden zich als open landschap. Direct daarom heen bevond zich een kleinschaliger landschap met een losse padenstructuur, broekbosjes, beken en losse agrarische bebouwing. De woeste gronden waren in die tijd in bezit van de marke Usselo en werden door boeren gebruikt onder andere voor het steken van plaggen als strooisel in de stal. In de winter werd dit strooisel, vermengd met mest, gebruikt om daarmee het land te bemesten. Dit gebeurde eeuwen lang en leidde uiteindelijk tot de kenmerkende bolvormige verhogingen van de Usseleres die in zijn huidige vorm ligt ten zuidwesten van het plangebied. Het ontgonnen terrein binnen het gebied behoorde bij boerderijen die als een lint ten westen daarvan lagen (zie figuur 4.)
Figuur 4 Enschede rond 1880, het oude Essenlandschap
Een aantal van die oude dreven en groenstructuren is nog altijd zichtbaar. De Bruggertstraat, Elferinksweg, Achterhofweg en de Zweringweg zijn daar zichtbare voorbeelden van. Oude landschapsstructuren vinden we binnen het plangebied vooral in de omgeving van de Bruggertstraat en tussen de Usselerrondweg en de woonbuurt ’t Zwering. Opvallend is ook dat het huidige Thomas Ainsworthpark als groene natte plek al voor de realisatie van Pathmos, bestaat. Door de latere stadsuitbreidingen is de referentie aan het essenlandschap afgenomen. De nog bestaande groenelementen en/of structuren dragen nu goed bij aan subtiele overgangen naar de noord west- en zuidzijde van het plangebied. Hierdoor ontstaan er recreatieve uitloopgebieden en vormt het een buffer met de ontwikkeling van het bedrijventerrein Jossink Es (figuur 4). 9
tuindorp Pathmos
fabrieken aan het spoor
de Singel
stadspark en sportvelden
Figuur 5 sporen van de industrialisatie. Zichtbaar zijn de vele fabrieken nabij het spoor en de wegenstructuur die de woonbuurt Pathmos verbindt met de fabrieken. Ook is zichtbaar hoe de Singel de verbinding legt tussen de fabrieken.
10
INDUSTRIALISATIE Als gevolg van de florerende textielindustrie tussen 1900 en 1910 maakt Enschede een sterke groei door. Een groei die tot WOII gestaag door zal gaan. De stad ondergaat een metaformose. Diverse fabrieken worden ontwikkeld, spoorlijnen met stations worden aangelegd en nieuwe ontsluitingsstructuren worden gerealiseerd. Mede onder invloed van de woningwet (1901) worden er ook arbeiderswoningen gebouwd op diverse plekken in de stad. Goede huisvesting droeg immers bij aan een goed moraal en betere arbeidsproductiviteit. Alle ontwikkelingen stonden daarmee in dienst van de textielindustrie. De schaal en maat waarmee dat gebeurde is binnen Nederland vrij uniek en bepaalde in sterke mate de Enschedese stadsplanning (figuur 5). Tussen 1914 en 1922 is de wijk Pathmos opgebouwd volgens het concept van de Engelse tuinstadgedachte. De opzet is ruim voor die tijd, met veel groen en grote eigen tuinen. De woningen zijn gebouwd rondom pleintjes die verbonden zijn door korte gebogen straten zodat het idee van een dorp ontstaat. Dit wordt nog eens versterkt door de poorten waardoor men de wijk inkomt. Het functioneerde als een dorp op zich. In het hart van de wijk was daarom een cluster met voorzieningen; winkels, school en een badhuis. Op de straathoeken staan winkelpanden. Centraal in de wijk ligt aan de Pathmossingel het Thomas Ainsworthpark.
In de opzet van de buurt is rekening gehouden met de realisatie van een deel van de singelstructuur (1924), dit als onderdeel van de gehele singel.
In de jaren 30 werd Pathmos uitgebreid met de Drentse buurt (Pathmos 4 en 5). De buurt wordt begrensd door de Pathmossingel, dr. Kosterstraat, Usselerweg, Dennenweg en de Tweede Emmastraat. De buurt kent een afwijkende ruimtelijke opzet. De rijen arbeiderswoningen zijn ook hier gebouwd volgens de tuinstadprincipes, maar voldeed minder aan deze principes dan de overige delen van Pathmos. Er was sprake van weinig openbare ruimte en de verkaveling was strakker en rechtlijniger van opzet. Ook was nagenoeg geen sprake van openbaar groen en de woningen hadden bijna allemaal geen voortuin en kleine achtertuinen. Zo’n 10 jaar geleden is besloten om dit buurtje te herstructureren. In de vooroorlogse jaren ontstonden ook in omgeving van de Landbouwstraat arbeiderswoningen. Ten zuiden van Pathmos in de buurt Stevenfenne. Ook hier werd openbaar groen geïntroduceerd en zien we kenmerken van de tuinstadprincipes terug komen. Het samenhangende woningbouwcomplexje aan de Gerststraat en de Boekweitstraat is daar een mooi voorbeeld van.
11
oude stadshart
fabrieken aan het spoor
nieuwe buitenring
Figuur 6, Pathmos exclusief Drentse Buurt
12
Figuur 7, Singelstructuur en buitenring uitbreidingsplan 1924
Pathmos INTERMEZZO Pathmos is de eerste wijk in Enschede, die vanuit een vooraf bepaald stedenbouwkundig plan in een aantal bouwfasen groeit naar de 974 woningen in 1922. Dan is de wijk Pathmos af. De Drentse buurt uit 1928 wordt wel gerekend tot Pathmos, maar is soberder van opzet. Later zal deze buurt gesloopt worden en vervangen worden door nieuwbouw. De stedenbouwkundige samenhangende opzet van een buurt/wijk met minimaal een school en een park, inclusief een aantal andere voorzieningen krijgt navolging bij de bouw van het Zeggelt, de Laares, het Perik, ‘t Zwik, de Horstlanden en het Veldkamp, alle gebouwd voor de Tweede Wereldoorlog. De waarden van Pathmos zijn: 1- een heldere stedenbouwkundige structuur, die nagenoeg nog intact is. 2- een grote variatie aan typen woningen; bij elkaar passend en op elkaar afgestemd. 3- een hoge mate van gaafheid en authenticiteit. 4- een aantal pareltjes van winkels en woningen met een enorme vormenrijkdom. 5- de 175 verwoeste woningen uit de Tweede Wereldoorlog zijn zoveel mogelijk identiek weer herbouwd. De stedenbouwkundige opzet in combinatie met de rijke architectuur en zorgvuldige inrichting van de publieke ruimte is waardevol maar ook kwetsbaar. Zeker nu diverse woningen zijn verkocht en er niet langer sprake is van eenduidig onderhoud.
bron: Een Cultuurhistorische Verkenning en waardenstelling van het Pathmos, Evert Jan Krouwel augustus 2015
Figuur 8 Uitbreidingsplan gemeente Enschede 1926
Het Uitbreidingsplan uit 1926 geeft in hoofdlijnen eerste contouren weer voor de vooroorlogse uitbreiding wat later Stevenfenne gaat heten. Ook wordt een tweede concentrische wegenstructuur op afstand van de Singel voorgesteld. Deze nieuwe route wordt later voorgesteld over bestaande wegen ( Wethouder Nijhuisstraat) en krijgt zijn vervolg in de S.L. Louwesstraat tijdens de ontwikkeling van modern Stadsveld. Radialen, zoals de Haaksbergerweg, worden samen met belangrijke groene wigstructuren aangezet. Een structuur die nu nog altijd leidend is voor de hedendaagse stadsplattegrond.
13
Figuur 9 In geel is gemarkeerd de uitlegstructuur van Stevenfenne die voor een groot deel samenvalt met het onderliggende landschap. Hoogtelijnen en kavelrichtingen zijn opgenomen in de stadsuitleg
14
VOOR EN NA-OORLOGSE GROEI Voor Stevenfenne en ook de Veldkamp, buiten het plangebied, werd gekozen voor een meer traditioneel verkavelingspatroon en architectuur. De stedenbouwkundige opzet deed sterk denken aan de vooroorlogse tuinsteden en ook de architectuur was meer traditioneel, rijk in ornamentiek en warm in uitstraling (Delftse School). In dit deel van de wijk zijn ook veel samenhangende verkavelingen, zichtbaar die waardevol zijn. Opvallend is ook dat de landschappelijke structuren grotendeels gerespecteerd worden en dat binnen bestaande dreven verdicht wordt (figuur 9). Dit geldt voor zowel het vooroorlogse deel alsook voor de naoorlogse ontwikkeling in deze buurt.
Boekweitstraat-Gerststraat, stedenbouwkundige samenhang.
Acaciaplantsoen
Landbouwstraat-Tarwestraat
Boekweitstraat-Gerststraat Figuur 10, samenhangende bebouwing binnen Stevenfenne gebaseerd op de tuindorpprincipes
Landbouwstraat-Tarwestraat, stedenbouwkundige samenhang.
15
Figuur 11 Stadsveld begin jaren 70 net na oplevering. De wijk heeft een kenmerkende samenhangende structuur. De ruimtelijke opzet gaat uit van een afronding aan de westzijde die overgaat in het open landschap. Hierbinnen worden hogere vrijliggende volumes geintroduceerd die rondom in het groen zijn gepositioneerd. Ook is er gekozen voor groene ‘inprikkers’ diep de buurt in. Dit maakt dat het landschap zo ver mogelijk de buurt in kon komen. Binnen deze open structuur is op complexniveau samenhang (stempels) en werd diversiteit in bouwhoogtes gebruikt om daarmee routes en hierarchie binnen de wijk aan te brengen. 16
WEDEROPBOUW De schade na WO II was groot in Enschede. De stad is niet gespaard en grote delen van Pathmos en aansluitende vooroorlogse woongebieden (waaronder de Veldkamp) waren verwoest. Onder leiding van ontwerpers met landelijke faam werden plannen ontwikkeld die herbouw en nieuwbouw mogelijk moesten maken. Voor Pathmos betekende dat reconstructie en herstel van de oude kwaliteiten.
STADSVELD Vanaf de jaren 60 zien we dat de wijk Stadsveld wordt ontwikkeld. De principes van gesloten bouwblokken en meer traditionele architectuur maken plaats voor de meer moderne principes van het open bouwblok. Licht, lucht en ruimte was het uitgangspunt. Dat resulteerde in verkavelingen die uitgingen van gebouwen in het groen. Groen had een meer structurerende functie. Daarnaast werden middelhoogbouw en brede groenstroken gebruikt om belangrijke routes te begeleiden en werden enkele hogere gebouwen geïntroduceerd aan de randen.
Oogstplein, op de voorgrond zijn de moderne plat afgedekte woongebouwen zichtbaar met daaromheen collectief groen.
De structuur van de wijk is door heldere samenhangende blokverkavelingen vormgegeven. Vanuit de wijkgedachte werden voorzieningen zoals scholen, kerken en winkels eerlijk en volgens de toen nog geldende verzuiling ‘verdeeld’. De wijkstructuur is oorspronkelijk vrij helder en niet direct gerelateerd aan de landschappelijke ondergrond. Op onderdelen grijpen deze nieuwe inzichten in op de nog niet ontwikkelde delen van Stevenfenne. Met name op het Oogstplein zien we een zorgvuldige ruimtelijke inpassing, maar is de uitstraling van de architectuur moderner dan de meer traditionele architectuur in deze omgeving. Door de meer rationele en seriematige benadering (zie figuur 11) was het mogelijk dat wijken zoals Stadsveld, bij konden dragen aan een inwonertal van 130.000 inwoners in 1963. Dat is vergelijkbaar met de huidige omvang van de stad Zwolle. Binnen de verkaveling van Stadsveld zijn hoofd- en nevenstructuren zichtbaar. Daarbinnen is ruimte gevonden om te experimenteren met bijzondere verkavelingen en/of objecten zonder dat het ‘raamwerk’ uit elkaar valt. Een mooi voorbeeld van een bijzondere verkaveling is de Schildersbuurt-zuid. Dit woongebied ligt aan de groenzone van de Haaksbergerstraat.
Kenmerkend voor dit gebied zijn de gestapelde woningen in 2 lagen met kap (waarvan de woningen op de eerste etage door een galerij aan de straatzijde ontsloten worden) die in een ontspannen setting in een regelmatig patroon in ruim groen liggen. De middelhoogbouw aan de noord zijde van de Paulus Potterstraat en Korenstraat staan zo aan het groen wat doorloopt in het park aan de noordzijde van de Haaksbergerstraat. Hierdoor is er een stedebouwkundige relatie tussen beide complexen. 17
hoofdstructuren aangezet met middelhoogbouw
oude erven in een open landschap
nieuw collectief groen aan de randen van de wijk
bouwvelden op de overgang naar het groen
Voorziene uitbreiding van het havengebied Figuur 12, Uitbreidingsplan van bureau W. de Bruyn - J.B. baron van Asbeck, 1949/50 het uitbreidingsplan is op 17 juli 1950 door de gemeenteraad vastgesteld. Het plan voorzag in een concentrische uitleg van nieuwe wijken rond de bestaande stad. Deze wijken werden van elkaar gescheiden door groene en industriële zones. Aan de westzijde was een concentratie van industriegebied bij de havens van het Twentekanaal bedacht.
18
de reservering voor het doortrekken van het Twentekanaal richting Duitsland.
INTERMEZZO Uitbreidingsplan 1949/50 W. de Bruyn - J.B. baron van Asbeck Het oorspronkelijke uitbreidingsplan voor Stadsveld kent diverse voorstellen die later in de 1e fase van de wijk gerealiseerd zijn. Verkavelingen zijn weliswaar aangepast maar de intenties zijn gebleven. Belangrijke kwaliteiten/uitgangspunten waren: • • • • • • •
landschappelijk groen de wijk inhalen heldere samenhangende blokverkavelingen introductie van een heldere hoofdinfrastructuur losse bouwblokken in het groen als overgang naar het ‘open’ landschap introductie van ontworpen collectief groen aanzetten van hoofdroutes door middelhoogbouw spreiding van functies over de wijk conform de geldende verzuiling
Dat leide tot zorgvuldige composities van gebouwen en inrichting van het maaiveld. De reservering van de uitbreiding van het havengebied is niet geeffectueerd evenals het doortrekken van het Twentekanaal.
Winkelcentrum Stadsveld (jaren ‘70), rondom aangezet met pleinachtige ruimtes. Aan de noord en zuidzijde zijn ook de flankerende groene ruimtes te zien die inmiddels zijn bebouwd/verdwenen.
Figuur 13, Stadsveld begin jaren 70, de oorspronkelijke stedebouwkundige opzet met de middelhoogbouw is aangezet. Duidelijk zichtbaar zijn de gezochte verbinding met het landschap. 19
Elferinkweg, oorspronkelijke situatie
Elferinkweg, na kleinschalige vernieuwing. De nieuwbouw volgt de oorspronkelijke opzet. Goed zichtbaar zijn de gereconstrueerde kunstwerken van Cobra kunstenaar Theo Wolvekamp die een prominente positie hebben gekregen. Figuur 14, Stadsveld en het Zwering
20
JAREN ‘80 ‘90 - HEDEN UITLEG HET ZWERING Vanaf de jaren ‘80 wordt de wijk verder afgebouwd in de richting van de Usseleres en de Usselerrondweg. De stedenbouwkundige opzet is typerend voor die tijd met in de latere fasen de introductie van geometrische vormen. De buurten kenmerken zich door woonstraten met voor- en zijtuinen en een rationele verkaveling. Ook is er vaak sprake van een samenhangende verdeling naar woontypen per buurt/straat. Naar de randen toe zijn de oude landschappelijke structuren meer leidend geweest in de uiteindelijke verkaveling en ontstaat er meer ruimte voor het inpassen van groot opgaand groen. KLEINSCHALIGE INBREIDINGEN Stadsveld kent meerdere kleinschalige inbreidingen. Een opvallend voorbeeld is de sloop nieuwbouw aan de Elferinkweg. Waar ook mozaïeken van de Hengelose Cobra kunstenaar Theo Wolvecamp aanwezig waren. Ze sierden de lage voorkant van de woningen uit de jaren vijftig. Het kunstwerk (opnieuw uitgevoerd, vanwege de slechte technische staat van het oorspronkelijke) is nu geplaatst op muurtjes die voor de nieuwe woningen zijn geplaatst. De nieuwe woningen volgen de oorspronkelijke, karakteristieke opzet van de bebouwing. BEDRIJVENTERREIN JOSINK ES Dit bedrijventerrein is nog in ontwikkeling. De hoofdontsluiting is vanaf de Westerval georganiseerd waardoor er nauwelijks uitwisseling is met de woonwijk. De opzet is ruim.
Een aantal bestaande groenstructuren en een oud erf zijn opgenomen in de nieuwe verkaveling. Het terrein biedt ruimte aan kleinschalige en middelgrote bedrijven en heeft een parkachtige, groene uitstraling.
Josink es voor de herontwikkeling, zichtbaar zijn de oude landschappelijke structuren
Stedenbouwkundig plan Josink Es
Uitsnede huidige situatie met ingepaste groenstructuren en gerealiseerde bedrijven
21
Voorzieningenzone
Winkelcentrum en omgeving
Figuur 15, Stadsveld jaren 70
22
Figuur 16, Stadsveld 2019, in oranje alle transformaties (sloop nieuwbouw)
DE GROTE VERBOUWING Bestaande woonwijken hebben onderhoud nodig om zo blijvend te voorzien in passende functies en goede woningen. De afgelopen jaren zijn er doorlopend op bouwplanniveau ingrepen gedaan. Op twee plekken in wijk is ook in de ruimtelijke structuur ingegrepen. Het betreft hier een zone aan de westzijde van de wijk en de directe omgeving van het centrale winkelcentrum. Voorzieningenzone In deze zone aan de westzijde van Stadsveld was oorspronkelijk plek voor scholen, een kerk en woningen in het groen. Inmiddels heeft op verschillende plekken naoorlogse bebouwing plaats gemaakt voor nieuwbouw met een hedendaags karakter, die ruimtelijk geen relatie aangaat met de oorspronkelijke structuur van Stadsveld. Daarnaast heeft verdichting plaatsgevonden en zijn gebouwen uitgebreid. Zoals gebruikelijk bij naoorlogse wijken werd de begrenzing van de wijk stedenbouwkundig gemarkeerd door hoogte, richting en een vrije positie in een groene doorlopende groenstructuur die de overgang vormt tussen de wijk en het omliggende landschap. De samenhang werd versterkt door een fijnmazig fiets- en wandelnetwerk die deze objecten met elkaar verbond. Ook waren er diverse zichtlijnen en routes vanuit de wijk die deze zone belangrijk maakte in de kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving.
De doorontwikkeling van het Zwering en de transformatie in de wijk heeft geresulteerd in nieuwbouw en verbouw van scholen, dierenpark(je), kinderdagverblijf en woningen. Dit past bij de oorspronkelijke wijkgedachte. De samenhang op buurtniveau, stedenbouwkundig en architectonisch niveau is echter losgelaten, wat maakt dat nu sprake is van een verminderde ruimtelijke samenhang met de wijk.
Redenen zijn; verdichting door grotere volumes, introductie nieuwe bebouwingsrichtingen, afwijkende moderne architectuur en verlies van collectief groen wat plaats heeft gemaakt voor private buitenruimten. Winkelcentrum en omgeving Eén van de uitkomsten van de wijkvisie voor Stadsveld Pathmos (jaren ‘90) was dat het winkelcentrum Stadsveld opgewaardeerd zou moeten worden. De beschikbare woningen sloten niet meer aan bij de vraag, er was sprake van verkeersoverlast en het winkelaanbod was niet in balans. Dat alles resulteerde in een toetsingskader “Hart van Stadsveld” (2003 vastgesteld). Een kader waarmee vastgoedeigenaren, corporaties en gemeente samen konden werken aan een nieuwe toekomst voor dit winkelcentrum en haar omgeving. De visie is niet geheel ontwikkeld. Het bleek op onderdelen te complex en/of eigenaren maakten andere keuzes. Wel heeft een behoorlijke verdichting plaatsgevonden aan de zuidzijde en oostzijde van het winkelcentrum. Ook zijn nieuwe winkels gerealiseerd. De supermarkt die tijdelijk midden op de doorgaande route door de wijk was geplaatst, SL Louwesstraat-Weth. Nijhuisstraat, is verplaatst en deze ruimte is nu ingericht als parkeerplein.
De voorgestelde herstructurering van het centrum. De zuidzijde van het winkelcentrum is inmiddels gerealiseerd. 23
Figuur 17, een voorbeeld van succesvolle renovatie van naoorlogse flats. Pendrecht - van Schagen Architecten 24
NABESCHOUWING De wijk Stadsveld kent een lange geschiedenis die als je goed kijkt nog altijd afleesbaar is. Kwaliteiten zoals oude erven met groen, oude boomstructuren, zorgvuldig ontworpen stedebouwkundige clusters of bijzondere architectuur zijn allemaal aanwezig. Iets om zuinig op te zijn of juist te gebruiken bij toekomstige ontwikkelingen. De stedebouwkundige en cultuurhistorische verkenning herkent per fase belangrijke kwaliteiten die bescherming behoeven of als inspiratie kunnen dienen bij toekomstige ontwikkelingen in de wijk. Een aantal oude dreven en groenstructuren is nog altijd zichtbaar. De Bruggertstraat, Elferinksweg, Achterhofweg en de Zweringweg zijn daar zichtbare voorbeelden van. Oude landschapsstructuren vinden we binnen het plangebied vooral in de omgeving van de Bruggertstraat en tussen de Usselerrondweg en de woonbuurt ’t Zwering. Behoudingswaardige herinneringen.
De grote naoorogse uitleg vanaf de jaren 60 introduceert de meer moderne principes van het open bouwblok. Licht, lucht en ruimte was het uitgangspunt. Dat resulteerde in verkavelingen die uitgingen van gebouwen in het groen. Groen had een meer structurerende functie. Daarnaast werden middelhoogbouw en brede groenstroken gebruikt om belangrijke routes te begeleiden en werden enkele hogere gebouwen geïntroduceerd aan de randen. Door latere ingrepen en de groei van het Zwering is de oorspronkelijke opzet soms minder goed zichtbaar. Maar er zijn nog altijd voldoende kwaliteiten die behoud danwel herstel van de oorspronkelijke opzet legitimeren. Daarbij lenen de typische wederopbouwtypen rijtjeswoningen, portiek- en galerijflats zich goed voor transformatie. Denk hierbij aan het samenvoegen van woningen, het veranderen van plattegronden en of het toevoegen van ‘penthouses’.
De wijk Pathmos is nog altijd een gaaf voorbeeld van de Engelse tuinstadgedachte. De opzet is ruim met veel groen en grote eigen tuinen. De woningen zijn gebouwd rondom pleintjes die verbonden zijn door korte gebogen straten zodat het idee van een dorp ontstaat. Dit wordt nog eens versterkt door de poorten waardoor men de wijk inkomt. Juist de grote samenhang in combinatie met het groen maken het uniek ensemble en markeert het een belanrijke episode uit de Enschedese geschiedenis. De meer traditionele verkavelingspatronen en architectuur in Stevenfenne (voor- en naoorlogs) doet denken aan de vooroorlogse tuinsteden. Vaak meer traditioneel, rijk in ornamentiek en warm in uitstraling (Delftse School). Waardevol om te behouden in de samenhang tussen stedebouwkundige opzet en architectuur waarbij het soms ook enkel de stedebouw is die waardevol is. 25
Bijlage 2 Kaart cultuurhistorische waarden
30
bestemmingsplan Stadsveld - Pathmos 2019 (vastgesteld)
K27 K27 K27 K22 K5
S1 K21 7 S3
K14
WC2 K20
K28
K14
8
K9
K9
K9
K9 K9
K9 K9 K24
K9
K9 K9 K25
K7
K9
K9 K9
K8
K9
K9
K9
K9
K9
K2 K2
K9
K2 K2
K2
K3
K7
K6
K3
WC1 K3
K3
K3
K3
K4
K3 K13 K3
K3
K3 S2 6
4
K17 K10
5
S4
S1
K16
3
K33 K33
2 S5
R
K23 S6 K23
K11 K15
S8
K32 K32
K32
K32
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K15
K19
K19
K31
K18
K18
K18
K18
K18
S9
K18
K18
K18
S11
K18
K15
K23 K30
K15
K15
K23
K23
K23
K23
K23
K23 K23
K15
K23
K23
K23
KB1
K23
1
KB2 KB3
K23 K23 K23
K15
K18
K23
K23
K18 K18
K18
K18 K18
K18
K18
K18 K18
K18
K18
K31
K19
K12
K15
K15 S10
K23 K23
K23
K15 K1
K23
K15
K11
K23
K23
K29
S7
K1
K23
K18
K18 K18
K18
K18
Monument Karakteristiek Cultuurhistorische structuur Aan deze tekening kunnen geen rechten ontleend worden
Waarde - Cultuurhistorie
´ Formaat Schaal
A3
1:2.160
Esri Nederland, Community Map Contributors
Bijlage 3 Bedrijveninventarisatie
32
bestemmingsplan Stadsveld - Pathmos 2019 (vastgesteld)
BESTEMMINGSPLAN STADSVELD-PATHMOS In verband met het op te stellen bestemmingsplan voor het plangebied Stadsveld-Pathmos is onderzoek verricht naar de potentiële milieubelasting van de bedrijven binnen het plangebied en de bedrijven in de omgeving van het plangebied. Hierbij is gebruik gemaakt van het bedrijvenbestand van de afdeling Bestemmen & Vergunningen. Met behulp van de publicatie "Bedrijven en milieuzonering", een VNG uitgave van 2009, zijn van de aanwezige bedrijven de indicatieve hindercontouren en de categorie bepaald. Afdeling Bestemmen & Vergunningen Maart 2019 en update juli 2019
1
Bedrijven binnen het plangebied Uitgangspunt (voor de bestaande situatie) is dat bedrijven en voorzieningen van categorie 1 en 2 doorgaans toelaatbaar zijn in een woonomgeving. Binnen het plangebied bevinden zich diverse bedrijven c.q. voorzieningen (zie bijlage 1). De meeste bedrijven worden ingedeeld in categorie 1 of 2. Een aantal bedrijven zijn aanwezig met een hogere categorie. Deze bedrijven zijn nader beschouwd (bijlage 2). Hieruit is naar voren gekomen dat deze bedrijven geen belemmeringen opleveren voor het plangebied. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat de aanwezige bedrijven c.q. voorzieningen binnen het plangebied geen belemmeringen opleveren voor het plangebied Stadsveld-Pathmos. Dit was in eerste instantie met uitzondering van het bedrijf Boll Meubelservice Poolmansweg 166. Voor dit bedrijf dienden nog nadere gegevens te worden aangeleverd om een beoordeling te kunnen maken. Inmiddels is het bedrijf beoordeeld, onder andere op basis van een geluidonderzoek. Het bedrijf is positief bestemd in het bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos 2019. Bedrijvigheid buiten het plangebied In de omgeving van het plangebied zijn een groot aantal bedrijven. Uit een nadere beschouwing blijkt echter dat deze bedrijven geen knelpunten opleveren voor het plangebied Stadsveld-Pathmos.
Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat de aanwezige bedrijven en voorzieningen in de omgeving van het plangebied vooralsnog geen belemmeringen opleveren voor het plangebied Stadsveld-Pathmos.
2
Bijlage 1 Bedrijven binnen het plangebied Adres
Naam
Omschrijving activiteit
Categorie volgens
Milieu-
Indicatieve
aspect
afstand
bijlage A
(in m1)
Achterhofweg 22
Intratuin
tuincentrum
2
geluid
30
Achterhofweg 35
Ter Mors
fok- en
3.1
geur
50
paardenhouderij Berkstraat 31A
Robinia
kinderopvang
2
geluid
30
Boekweitstraat 16
Okidoki
kinderdagverblijf
2
geluid
30
Boekweitstraat 39
Stichting.
speeltuin met
2
geluid
30
Enschedese
speeltuingebouw en
Speeltuinen
keuken 2
geluid
30
clubgebouw
2
geluid
30
gasdrukregel- en
2
geluid
30
2
geluid
30
(Stevenfenne)) Bruggertstraat 48
Enschedese
muziekoefenlokaal
padvinders
voor een marsband
marsband Bruggertstraat 48
Postduivenver eniging Het Stadsveld
Bruggertstraat 60
Enexis
meetstation (cat. C 1) Bruggertstraat 60 Bruggertstraat 168
Bonhoeffer
school voor
College
voortgezet onderwijs
Gemeente
rioolgemaal
2
geur
30
Gemeente
ondergrondse
2
Geur
30
Enschede
reguleringsvijver
Van Hommerig opslag van roerende 2
geluid
30
1
geluid
10
2
geluid
30
loodgietersbedrijf
2
geluid
30
kledingreparatie/sto
1
geluid
10
Enschede Bruggertstraat 172 Bruggertstraat 350
& Van
goederen, zoals
Hommerig
meubels
Buitenweg 2
Pittwente
kantoor
B.W. ter Kuilestraat
Wiikservicecen stadsdeelkantoor
33
trum west
B.W. ter Kuilestraat
Busschers
60
loodgieters- en installatiebedrij f
B.W. ter Kuilestraat 77
Rabi
merij
3
B.W. ter Kuilestraat
Twentse
bezorgen van bier
1
geluid
10
173
Bierservice
B.W. ter Kuilestraat
Balans
fysiotherapeut
1
geluid
10
Edens
detailhandel piano’s
1
geluid
10
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
1
geluid
10
slagerij
1
geluid
10
Circolo Sardo
verenigingsgebouw/
1
geluid en 10
Eleonora
café
211 B.W. ter Kuilestraat 249 B.W. ter Kuilestraat 256
meetstation (cat. C1)
Dennenweg 37
Bonhof
detailhandel in verf, behang etcetera
Dennenweg 139
Vleesvandewe ek.nl
Dennenweg 154
gevaar
D'arborea Dennenweg 166
De Kroon
cafetaria
1
geur,
10
geluid en gevaar Dennenweg 171
staat leeg
winkelpand
1
geluid
10
Dennenweg 179-181
De Leeuw
detailhandel in tapijt, 1
geluid
10
vinyl, karpetten etcetera Dennenweg 221
Budocentrum
sportschool
2
geluid
30
kantoor
1
geluid
10
gymnastieklokaal
2
geluid
30
gasdrukregel- en
2
geluid
30
1
geur,
10
Schuttersveld Dennenweg 225 +
Checkline
225A + 225 B
Europe BV
Dr. P. van Hoekstraat Gemeente 10 A
Enschede
Dr. Van de
Enexis
Zandestraat 5 Elferinksweg 1a
meetstation (cat. Cl) Eetcafé
cafetaria
Palmiye
geluid en gevaar
Elferinksweg 2
Jurry Meis
auto- en
2
geluid
30
1
geur,
10
motorrijschool Elferinksweg 11
Sahmat to Go
cafetaria
geluid en gevaar Elferinksweg 87
Mams Catering cateringbedrijf
2
geluid
30
Elferinksweg 97
onbekend
winkelpand
1
geluid
10
Elferinksweg 99
't Elferink
cafetaria
1
geur,
10
geluid en
4
gevaar Ferdinand Bolstraat
St.
speeltuin met
16
Enschedese
speeltuingebouw en
speeltuinen
keuken/kinderop-
(het
vang
2
geluid
30
fysiotherapiepraktijk
1
geluid
10
Honk)/kinderop vang Gerard Terborgplein
Fysiotherapie
5
B.J. Tieberink
Ferdinand Bolstraat
Tierkstra
fysiotherapie
1
geluid
10
Gerard
Katholieke
basisonderwijs/
2
geluid
30
Terborghstraat 1 en
Basischool
kinderopvang
1A
Triangel/Peuter
2
geluid
30
84
plein De Triangel basisonderwijs met
Gerard
OBS
Terborghstraat 7-9
Palet/Peuterple gymzaal/
Haaksbergerstraat
in Het palet
kinderopvang
Twentse Ros
bakkerii
1
geluid
10
Rimini
(afhaal)pizzeria
1
geur,
10
400 Haaksbergerstraat 402
geluid en gevaar
Haaksbergerstraat
De
kinderdagverblijf +
410
Schatkist/Van
buitenschoolse
den Bent
opvang + begeleid
Stichting
wonen
De Bron
school voor
Haaksbergerstraat 416 Haaksbergerstraat
2
geluid
30
2
geluid
30
1
geluid en 10
basisonderwijs Babylon
supermarkt
418
gevaar
Haaksbergerstraat
Zevendedags
468
Adventisten
Haaksbergerstraat
Hennie’s
508
Snackbar
kerk
2
geluid
30
cafetaria
1
geur,
10
geluid en gevaar
Haaksbergerstraat
LJM
klussenbedrijf
1
geluid
10
Schepers
lady Fashion
1
geluid
10
Haaksbergerstraat
Autoservice
autoherstelinrichting 2
geluid
30
578A
Broeksma
526 Haaksbergerstraat 528
5
Haaksbergerstraat
Oriëntal City
chinees restaurant
1
594
geur,
10
geluid en gevaar
Haaksbergerstraat
Firezone
benzinestation
3.1
gevaar
50
2
geluid
30
2
geluid
30
1
geluid
10
autoherstelinrichting 2
geluid
30
1
geluid
10
2
geluid
30
supermarkt
1
geluid
10
Jan Vermeerstraat 45 Enexis
gasdrukregel- en
2
geluid
30
A
meetstation (cat. C 2
geluid
30
school
2
geluid
30
gasdrukregel- en
2
geluid
30
2
geluid
30
602
inclusief LPG (doorzet < 1.000 m3/jr)
Het Poolman 2 Het Poolman 11
Snuverink
groothandel in
Twepa
bedrijfskleding
Twimva
handel in automaterialen
Heuwkampstraat 7
Fhii
kantoor
belastingadvie s Heuwkampstraat 8
Autoservice Enschede
Heuwkampstraat 14
Postduivencent Postduivenrum
vereniging
Jan van Goyenstraat
Pool en
snooker en
2
Snooker
Poolcentrum
Stadsveld Jan Vermeerstraat 3
Aldi
1) Jan Vermeerstraat 47 Meros
clubgebouw kaarten biljartvereniging
Jan Vermeerstraat 49 De Stedelijke MAVO Josink Esweg 2
Enexis
meetstation (cat. C 1) Josink Esweg 2
Diverse
Bedrijfsverzamel-
bedrijven
gebouw
Josink Esweg 6
Enexis
gasreduceerstation
2
geluid
30
Josink Esweg 8
Van Dijk Bouw
bouwbedriif
3.1
geluid
50
Josink Esweg 10
Enexis
gasdrukregel- en
2
geluid
30
2
geluid
30
3.2
geluid
100
meetstation (cat. C 1) Josink Esweg 10
Josink Esweg 19
The
groothandel in
Peppermint
suiker, chocolade en
Company BV
suikerwerk
Zenna Laser
fabrikant van
6
Solutions B.V.
machines ten behoeve van de laserindustrie: assembleren van installaties om te lassen, snijden of graveren.
Josink Esweg 19
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
2
geluid
30
drukkerij
3.2
geluid
100
BTG Biomass
opwekken
3.1
geluid
50
technology
duurzame energie
group
uit bio-olie
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
3.1
geluid
50
2
geluid
30
3.1
geluid
50
meetstation (cat. C1) Josink Esweg 23
Enexis
gasdrukregel en meetstation (cat. C1)
Josink Esweg 23
Drukkerij Roelofs
Josink Esweg 34
Josink Esweg 38
meetstation (cat. C1) Josink Esweg 38
Hug
ontwikkeling,
Engineering
engineering, productie, verkoop van katalytische rookgasreinigers
Josink Esweg 43
Enexis
gasdrukregel en meetstation (cat. C1)
Josink Esweg 43
P.R.R.E.
handel in
Lastechniek
lasbenodigdheden
Josink Esweg 44
Axender
folderverspreider
2
geluid
30
Josink Esweg 45
Axxent
kantoor/ opslag
2
geluid
30
3.1
geur en
50
kunststofkozijnen Josink Esweg 45
Bijker
meubel en
Interieurbouw
interieurbouw met
geluid
spuitcabine (houtbewerking). Josink Esweg 55
Nederlands
lasertechniek
2
geluid
30
Centrum voor Laser Research (NCLR) B.V.
7
Josink Esweg 58 Josink Hofweg 9
WIKO
vervaardigen van
dakkapellen
dakkapellen
Enexis
gasdrukregel en -
3.1
geluid
50
2
geluid
30
meetstation (cat. C1) Josink Hofweg 10
Asito
schoonmaakbedrijf
3.1
geur
50
Josink Hofweg 19A
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
2
geluid
30
2
geluid
30
3.2
geluid
100
2
geluid
30
schildersbedrijf
2
geluid
30
Maxon Motor
import-export/
2
geluid
30
Benelux B.V.
handel/advies/
meetstation (cat. C1) Josink Hofweg 22
Sectolin
groothandel in
Dierbenodigdh
diergeneesmiddelen
eden Josink Hofweg 22
Enexis
gasdrukregel en meetstation (cat. C1)
Josink Kolkweg 16
Nijhuis Textiles vervaardigen van BV
koord en touw, uit halffabricaten (garen)
Josink Kolkweg 18
Rolight
samenstellen armaturen lichttechniek (decors etcetera)
Josink Kolkweg 19
Gebr. van der Geest B.V.
Josink Kolkweg 38
assemblage/ ontwerp/ productie van aandrijfcomponenten en andere technische artikelen. Josink Maatweg 43
DealerDirect
in-/verkoop auto’s
2
geluid
30
Josink Maatweg 43
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
2
geluid
30
2
geluid
30
grondwaterzuivering 1
geur
10
meetstation (cat. C1) Josink Maatweg 47
Enexis
gasdrukregel en meetstation (cat. C 1)
J.W. Robersstraat 39 gemeente Enschede J.W. Robersstraat 39 Gemeente
sectiepost stadsdeelbeheer
8
Enschede
sinstallatie
Marie de Roodelaan
Kinderdag-
kinderopvang
2
geluid
30
95
verblijf
2
geluid
30
1
geluid en 10
Piccolo/BSO Het Kasteel Meindert
BSO
onderwijs/kinderopv
Hobbemastraat 37
Piccolo/De
ang
Triangel Nicolaas Maesstraat
Koeleman
43 Nicolaas Maesstraat
fietsenhandel met vuurwerkverkoop
Aldi
supermarkt
gevaar 1
51 Oogstplein 25
geluid en 10 gevaar
De Lange
chinees Restaurant
1
Muur
geur, gevaar en geluid
Oogstplein 26
Dirk van den
supermarkt
1
Broek
geluid en 10 gevaar
Pathmossingel 1
Internetcafé
internetcafé
1
geluid
10
Pathmossingel 1 E
Wim Smit
tabakorie
1
geluid
10
winkelpand
1
geluid
10
gasdrukregel en -
2
geluid
30
gymnastieklokaal
2
geluid
30
kinderopvang
2
geluid
30
Pathmosstraat 1 en 1 staat leeg A Paulus
Enexis
Moreelsestraat 17
meetstation (cat. C 1)
Paulus
Gemeente
Moreelsestraat 19
Enschede
Pieter de Molijnstraat Kinderopvang 20
Enschede
Plataanstraat 4
MJ Auto
autoherstelinrichting 2
geluid
30
Plataanstraat 20 A
J.A.
opslag fruit tbv
2
geluid
30
Meulenbroek
marktkraam
Stichting
speeltuin met
2
geluid
30
Enschedese
speeltuingebouw en
Speeltuinen (’t
keuken 1
geur,
10
Plataanstraat 50
Stadsveld) Poolmansweg 3
El Corru
tapas bar
geluid en gevaar Poolmansweg 5
J.J. Hairlines
kapsalon
1
geluid
10
Poolmansweg 21
Shi
restaurant, cafetaria 1
geur,
10
geluid en gevaar Poolmansweg 57 A
Abou Zeid
autohandel
2
geluid
30
9
Poolmansweg 62A
Minas
opslag groente en
2
geluid
30
2
geluid
30
1
geluid
10
1
geluid en 10
fruit tbv marktkraam Poolmansweg 64
Minas
opslag groente en fruit tbv marktkraam
Poolmansweg 66
Flip
detailhandel in
Schoenenwink
schoenen
el Poolmansweg 71
Ossenvoort
café
gevaar Poolmansweg 85
Kim's
kapsalon
1
geluid
10
Hairfashion Poolmansweg 99
K. Tosun
autoherstelinrichting 2
geluid
30
Poolmansweg 99 A
H.J.A. Greven
autoherstelinriching
2
geluid
30
Poolmansweg 101
Bruggert
opslag restanten
2
geluid
30
detailhandel in verf
1
geluid
10
café
1
geluid en 10
Parketvloeren Poolmansweg 115
Boom Verfdiscouter
Poolmansweg 119
De Roozenboom
Poolmansweg 128
Stichting
gevaar kantine, inclusief
2
geluid
30
2
geluid en 30
Postduivencent houden van Poolmansweg 130
rum
bruiloften en partijen
Idé
schoonmaakbedrijf
Bedrijfsdienste met opslag
gevaar
n Poolmansweg 150
Van der Kolk
detailhandel in
1
geluid
10
detailhandel in verf
1
geluid
10
Boll
Vervaardiging van
3.2
geluid
100
Meubelservice
meubels
Consent
school voor speciaal 2
geluid
30
Openbaar
onderwijs
hengelsportartikelen Poolmansweg 152
Van Giessel Verfwinkel
Poolmansweg 166 Poolmansweg 245
Onderwijs Poolmansweq 247
Gemeente
gymnastieklokaal
2
geluid
30
cafetaria
1
geur,
10
Enschede Poolmansweg 278
Snackhoek
geluid en gevaar Rembrandtlaan 56
Het Middelpunt restaurant
1
geur,
10
geluid en gevaar Rembrandtlaan 56A
Debu Parts
scooterreparatie
1
geluid
10
10
Rembrandtlaan 201
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
1
geluid
10
fysiotherapie
1
geluid
10
medische
1
geluid
10
meetstation (cat. C1) Robersstraat 180
Beckers
fiscale &
Adviesgroep
administratieve adviseurs
S.L. Louwesstraat 21 Bruggeman Het Stadsveld S.L. Louwesstraat 23 Springer
speciaalzaak Spinnerstraat 10
onbekend
winkelpand
1
geluid
10
Spinnerstraat 12
Top 1 Toys
speelgoedwinkel
1
geluid
10
Spinnerstraat 25
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
2
geluid
30
meetstation (cat. C1) Spinnerstraat 29
‘t Stadsveld
basisschool met gymnastieklokaal
Sterkerstraat 26
Florinda galery winkel
1
geluid
10
Sterkerstraat 28
Diamond Nails
nagelstudio
1
geluid
10
Sterkerstraat 49
Hairdesign
kapsalon
1
geluid
10
Stevenfennestraat 56 Baklawa
bakkerswinkel
1
geluid
10
Thomas de
Cafetaria
restaurant
1
geur,
10
Keyserstraat 4
Restaurant de
geluid en
Keizer
gevaar
Aruya
Thomas de
Apostel
Keyserstraat 20
Thomaskerk
Therese
Enexis
Schwartzelaan 26A
kerkgebouw
2
geluid
30
gasdrukregel en -
2
geluid
30
2
geluid
30
2
geluid
30
moskee
2
geluid
30
rioolgemaal
2
geur
30
kantine
1
geur,
10
meetstation (cat. C 1)
Tomatenstraat 27
Basisschool
school voor
Koningin
basisonderwijs
Beatrix Tweede Emmastraat
Essent
32
gasdrukregel en meetstation (cat. C 1)
Tweede Emmastraat
Islamitische
50
vereniging
Usselerrondweg 85
Gemeente Enschede
Usselerweg 11/13
Waldolala
voetbalvereniging
geluid en gevaar
11
Usselerweg 26-50
Livio
woonzorgcentrum
2
geluid
30
2
geluid
30
ontmoetingscentrum 2
geluid
30
(even nummers) Veilingstraat 1A
Warmtevoorde installatiebedrijf el
Veilingstraat 3
Davet
voor Turkse jongeren Veilingstraat 10
MSG
koeriersbedrijf
1
geluid
10
Veilingstraat 20
Pathmoshal
sporthal
3.1
geluid
50
Veilingstraat 20
Enexis
gasdrukregel en -
2
geluid
30
rioolgemaal
2
geur
30
2
geluid
30
netstation
2
geluid
30
kantoor
1
geluid
10
stoffenhandel
1
geluid
10
autoherstelinrichting 2
geluid
30
meetstation (cat. C 1) Vincent van
Gemeente
Goghlaan 76 A
Enschede
Vlasstraat 43 B
Gebr. Landewé bouwbedrijf /aannemersbedrijf b.o. < 1.000 m2
Wethouder
NV Gastel
Niihuisstraat 1
Twente
Wethouder
Stichting
Niihuisstraat 1
Kinderopvang Enschede
Wethouder
Harry’s
Nijhuisstraat 17a
Stoffenhandel
Wethouder
MD’s Driving
Niihuisstraat 21 A
Service
Wethouder
Termijtelen
autoherstelinrichting 2
geluid
30
Wethouder
Tweewielerser
handel in fietsen
1
geluid
10
Niihuisstraat 52
vice
Wethouder
VSO De
openbare school
2
geluid
30
Niihuisstraat 70
Wissel
met 10
Niihuisstraat 31
gymnastieklokaal Wethouder
Albert Heijn
supermarkt
1
geluid
Anton
café-bar
1
geluid en 10
Nijhuisstraat 164 Wethouder Niihuisstraat 222 Wethouder
gevaar Degen
tandartspraktijk
1
geluid
10
ABN/AMRO
bank
1
geluid
10
Winkelman
slagerij
1
geur
10
Nijhuisstraat 225A Wethouder Niihuisstraat 242 Wethouder Niihuisstraat 246
12
Wethouder
De Groene
Niihuisstraat 250
Gaper
Weverstraat 25
Enexis
drogisterij
1
geluid
10
gasdrukregel en
2
geluid
30
2
geluid
30
1
geluid
10
1
geur,
10
meetstation Wicher Nijkampstraat Immanuël kerk kerk 95 Willem de
onbekend
winkelpand
Clerckstraat 18 Zweringweg 20
Eetcafé Dream eetcafé
geluid en gevaar Zweringweg 121
Oude Bruinink
kapsalon
1
geluid
10
Zweringweg 210
Daenrico
(afhaal) pizzeria
1
geur,
10
geluid en gevaar Zweringweg 212
Alexandra
dameskleding
1
geluid
10
viswinkel
1
geur,
10
Fashion Zweringweg 216
De Zeeparel
geluid en gevaar Zweringweg 211
medisch centrum
1
geluid
10
Cafetaria
cafetaria, pizzeria,
1
geur,
10
Stadsveld
grillroom
Coöperatie Medisch Centrum Eudokia U.A.
Zweringweg 224
geluid en gevaar
13
Bijlage 2 Nader onderzoek bedrijven binnen plangebied Als uitgangspunt bij deze beoordeling is gehanteerd dat alleen de milieuaspecten nader dienen te worden onderzocht waarvan de toelaatbare normafstand wordt overschreden. Onder de toelaatbare afstandsnorm wordt verstaan de maximale indicatieve afstand van bedrijven en voorzieningen (op basis van de VNG Publicatie Bedrijven en milieuzonering) die als aanvaardbaar wordt beschouwd. Voor woonwijken zijn dat inrichtingen tot en met categorie 2 waarvan de maximaal toelaatbare afstand 30 m bedraagt. Dit betekent dat alleen die milieuaspecten zijn onderzocht waarvan de normafstand groter is dan 30 m. 1. Achterhofweg 35 Ter Mors Fok- en paardenhouderij Normafstanden Geur 50 m Geluid en stof 30 m Bij normafstand voor geur (50 m) gaat het om de afstand vanaf het emissiepunt van een dierenverblijf (stal) tot de gevel van een geurgevoelig object (zoals een woning). Binnen deze afstand van 50 m zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 2.
Haaksbergerstraat 602 Firezone Benzinestation inclusief LPG (doorzet < 1.000 m3/jr) Normafstanden Gevaar 50 m Geur en geluid 30 m Gevaar Voor tankstations met een LPG-doorzet van minder dan 1.000 m3 per jaar zijn in de Regeling externe veiligheid inrichtingen (Revi) de volgende afstanden tot (geprojecteerde) kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten opgenomen waarbij wordt voldaan aan de grenswaarde 10-6 per jaar onderscheidenlijk de richtwaarde 10-6 per jaar: - 45 meter vanaf het vulpunt van het ondergrondse LPG-reservoir; - 25 meter vanaf het ondergrondse LPG-reservoir; - 15 meter vanaf de LPG-afleverzuil. Vastgesteld is dat binnen de hiervoor vermelde afstanden geen kwetsbare objecten of beperkt kwetsbare objecten zijn gelegen. Dit betekent dat voldaan wordt aan de grenswaarde en richtwaarde voor het plaatsgebonden risico van 10-6 per jaar. Daarmee wordt voldaan aan de normen voor het plaatsgebonden risico. Uit de verleende omgevingsvergunning milieu (18 mei 2015) blijkt overigens dat ook wordt voldaan aan de toetsingswaarde voor het groepsrisico. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het tankstation aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan.
14
3. Josink Esweg 8 Van Dijk Bouw Bouwbedriif Normafstanden Geluid 50 m Geur en gevaar 10 m Stof 30 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 4. Josink Esweg 19 Zenna Laser Solutions B.V. Fabrikant van machines ten behoeve van de laserindustrie: assembleren van installaties om te lassen, snijden of graveren Normafstand Geluid 100 m Geur, stof en gevaar 30 m Stof 50 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 5. Josink Esweg 23 Drukkerij Roelofs Drukkerij Normafstanden Geur 30 m Geluid 100 Gevaar 10 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 6.
Josink Esweg 34 BTG Biomass technology group Opwekken duurzame energie uit bio-olie Normafstanden Geluid 50 m Geur en gevaar 30 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen.
15
Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 7. Josink Esweg 38 Hug Engineering Ontwikkeling, engineering, productie, verkoop van katalytische rookgasreinigers Normafstanden Geluid 50 m Stof en geur 30 m Gevaar 10 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 8. Josink Esweg 43 P.R.R.E. Lastechniek Handel in lasbenodigdheden Normafstanden Geluid 50 m Stof en geur 30 m Gevaar 10 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 9. Josink Esweg 45 Bijker Interieurbouw Meubel en interieurbouw met spuitcabine (houtbewerking). Normafstanden Geluid en geur 50 m Stof 30 m Gevaar 10 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen.
Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 10. Josink Esweg 58 WIKO dakkapellen Vervaardigen van dakkapellen Normafstanden Geluid 50 m Gevaar en geur 10 m Stof 30 m
16
Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 11. Josink Hofweg 10 Asito Schoonmaakbedrijf Normafstanden Geluid en gevaar 30 m Geur 50 m Stof 10 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 12. Josink Kolkweg 16 Nijhuis Textiles BV Vervaardigen van koord en touw, uit halffabricaten (garen) Normafstanden Geluid 100 m Geur en stof 10 m Het bedrijf is gelegen op een bedrijventerrein. Binnen de vorengenoemde normafstanden zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan. 13. Poolmansweg 166 Boll Meubelservice Zandstralen van meubels. Voor dit bedrijf is op 7 februari 2019 een vooroverlegplan ingediend in verband met handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening. Het bedrijf is verzocht om nadere gegevens aan te leveren t.a.v. de aspecten, geluid, gevaar en stof.
Deze gegevens zijn nodig om te kunnen bepalen of de bedrijfsactiviteiten ruimtelijk inpasbaar zijn. De beoordeling heeft inmiddels (d.d. juli 2019) plaatsgevonden. Het bedrijf is aanvaardbaar in zijn omgeving. Het bedrijf is positief bestemd in het bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos 2019 door middel van een specifieke aanduiding. 14. Veilingstraat 20 Pathmoshal Sporthal Normafstand Geluid 50 m Binnen deze normafstand zijn geen gevoelige functies gelegen. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat de sporthal aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt vormt voor het bestemmingsplan.
17
Bijlage 3 Bedrijven buiten plangebied Algemeen In de nabijheid van het plangebied is het bedrijventerrein Havengebied gelegen. In het kader van de bestemmingsplan voor het Havengebied is een milieuzonering gehanteerd. Milieuzonering is het aanbrengen van een noodzakelijke ruimtelijke scheiding tussen milieubelastende en milieugevoelige functies ter vergroting van de leefkwaliteit. Verder kan nog worden opgemerkt dat voor het Havengebied een geluidszone industrielawaai is vastgesteld. Nader onderzoek Er is nader onderzoek verricht naar de bedrijven in de directe nabijheid van het plangebied StadsveldPathmos. Hieruit zijn een aantal bedrijven naar voren gekomen die mogelijk invloed kunnen hebben op het plangebied Stadsveld-Pathmos. Deze bedrijven zijn nader onderzocht. Het betreft de volgende bedrijven: 1. Twekkeler Es 8 Praxair BV Opslag en vulbedrijf van gassen Normafstand voor gevaar 200m Deze normafstand valt binnen het plangebied. Er bevinden zich echter binnen het plangebied geen gevoelige functies binnen deze normafstand. Geconcludeerd kan worden dat het bedrijf geen knelpunt oplevert voor het plangebied Stadsveld-Pathmos. 2. Drywood H. ter Kuilestraat 181 Bedrijf voor het vervaardigen van watergedragen verf en vernis. Daarnaast betreft het een groothandel in verf, verfwaren en vakbenodigheden.
Normafstanden Geur en gevaar 300 m Geluid 200 m Stof 30 m De normafstanden voor de aspecten geur, gevaar en geluid zijn gelegen binnen het plangebied. Aangezien het bedrijf is gelegen op een in het kader van de Wet geluidhinder gezoneerd industrieterrein en inpasbaar is binnen de zone, is voor deze beoordeling het aspect geluid verder buiten beschouwing gelaten. Geur Op 28 april 2014 is voor het bedrijf een omgevingsvergunning voor de activiteit milieu verleend. In het kader van de vergunningverlening is op basis van het stappenplan uit hoofdstuk 3 van de Handleiding geur beoordeeld of het aspect geur relevant is. Uit deze beoordeling is naar voren gekomen dat dit niet het geval is omdat alleen watergedragen verven worden geproduceerd (dus geen emissie van oplosmiddelen). Verder is aangegeven dat er buiten het bedrijf geen geur waarneembaar is. Gelet op het vorenstaande is de normafstand van 300 m voor het aspect geur veel te ruim voor het bedrijf. Aangezien geen geur waarneembaar is buiten heeft het bedrijf voor wat betreft het aspect geur geen invloed op het plangebied Stadsveld-Pathmos.
18
Gevaar Het aspect gevaar wordt bepaald door de opslag van gevaarlijke stoffen binnen het bedrijf. Het betreffen grondstoffen, eind- en handelsproducten. Een deel van deze producten is geclassificeerd volgens de ADR en betreffen daarom gevaarlijke stoffen. Op de opslag van gevaarlijke (afval) stoffen is de richtlijn PGS 15 “Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen” van toepassing. In deze richtlijn zijn voorschriften opgenomen om de opslag van gevaarlijke stoffen zo veilig mogelijk te laten plaats vinden. Als aan deze voorwaarden voldaan wordt, worden bij een eventuele calamiteit met de toegelaten stoffen geen nadelige veiligheidseffecten voor de omgeving van de inrichting verwacht. De opslag van grondstoffen (welke als gevaarlijke stof moeten worden beschouwd) vindt plaats in een magazijn welke voldoet aan de PGS richtlijn. Maximaal wordt in het betreffende magazijn 7.500 kg gevaarlijke stoffen opgeslagen. Verder is er in het ontwikkelingslaboratorium nog een opslagkast voor gevaarlijke stoffen aanwezig. Maximaal wordt 100 liter opgeslagen in de kast welke voldoet aan de PGS 15. Volgens de Publicatie Bedrijven en milieuzonering geldt voor een opslag van gevaarlijke stoffen tot maximaal 10 ton een normafstand van 10 meter voor het aspect gevaar.
Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf ook voor wat betreft het aspect gevaar geen knelpunt oplevert voor het plangebied Stadsveld-Pathmos. Conclusie Het bedrijf is aanvaardbaar in zijn omgeving en vormt geen knelpunt voor het bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos. 3. Rembrandtlaan 414 Diversey Netherlands Productions B.V. Diversey Netherlands Production BV is een bedrijf dat zich primair bezighoudt met de productie en verkoop van reinigings-, onderhouds- en desinfectiemiddelen voor institutionele- en industriële klanten, zoals instellingen in de gezondheidszorg, horeca, onderwijs, schoonmaakbedrijven, voedingsen genotmiddelenindustrie. Normafstanden Geur 300 m Geluid 200 m Stof en gevaar 100 m Deze normafstanden zijn gelegen binnen het plangebied. Aangezien het bedrijf is gelegen op een in het kader van de Wet geluidhinder gezoneerd industrieterrein en inpasbaar is binnen de zone, is voor deze beoordeling het aspect geluid verder buiten beschouwing gelaten.
Geur/stof In het kader van de aanvraag voor een omgevingsvergunning milieu is op basis van de hindersystematiek zoals is beschreven in hoofdstuk 3 van de Handleiding geur: bepalen van het aanvaardbaar hinderniveau van industrie en bedrijven (niet veehouderijen) beoordeeld dat het aspect geur niet relevant is voor het bedrijf gelet op de aard en de omvang van de bedrijfsactiviteiten alsmede de omgeving van het bedrijf. Verder is gebleken dat vanuit het bedrijf nagenoeg geen relevante luchtemissies vrijkomen waarop de eisen van de Nederlandse emissie richtlijn (NeR) van toepassing zijn. Op basis van het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf voor wat betreft het aspect geur/stof aanvaardbaar is in zijn omgeving en geen knelpunt oplevert voor het bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos.
19
Gevaar Binnen het bedrijf zijn de volgende relevante risicovolle activiteiten plaatsvinden en/of installaties aanwezig zijn: -
Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen in een opslagvoorziening > 10.000 kg; Tijdelijke opslag van gereed product in een opslagvoorziening > 10.000 kg; Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen in een opslagvoorziening < 10.000 kg; Opslag en overslag van gevaarlijke vloeistoffen in ondergrondse tanks; Opslag en overslag van gevaarlijke grondstoffen en halffabrikaten in bovengrondse grondstoftanks; Parkeren van vrachtwagens met gevaarlijke stoffen.
Om de risico’s van de inrichting inzichtelijk te maken is voor Diversey een kwantitatieve risico-analyse (QRA) uitgevoerd (Kwantitatieve risicoanalyse Diversey Netherlands Productions BV, d.d. 10 december 2013, definitief rapport met nummer BC5509-101-100 van bureau Royal HaskoningDHV). In de QRA zijn de volgende activiteiten van Diversey meegenomen in de berekening van het externe veiligheidsrisico: - Ondergrondse opslagtanks (isopropanol en ethanol); - Verlading bulkgoederen met behulp van een tankauto (isopropanol en ethanol); - Leidingen ten behoeve van het transport van bulkgoederen (isopropanol en ethanol); - PGS 15-opslagvoorziening Magazijn 1; - PGS 15-opslagvoorziening Magazijn 2; - PGS 15-opslagvoorziening Doorvoermagazijn. De resultaten van de QRA en de daarmee samenhangende consequenties zijn getoetst aan het plaatsgebonden risico en het groepsrisico zoals opgenomen in het Besluit externe veiligheid inrichtingen (BEVI). Het plaatsgebonden risico (PR) geeft het risico op een plaats buiten een inrichting, uitgedrukt als een kans per jaar dat een persoon die onafgebroken en onbeschermd op die plaats zou verblijven, overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is. Het plaatsgebonden risico kan op een bepaalde locatie worden berekend.
Bij de risicoberekeningen in de onderhavige QRA zijn de risico’s voor de verschillende scenario’s en opslagplaatsen gesommeerd tot een totaal plaatsgebonden risico. Opgemerkt wordt dat het plaatsgebonden risico onafhankelijk is van de daadwerkelijke aanwezigheid van personen. In het BEVI wordt onderscheid gemaakt in kwetsbare objecten (zoals woonwijken, ziekenhuizen en winkelcentra) en beperkt kwetsbare objecten (zoals bedrijven en bedrijfswoningen). Daarnaast moet ook gekeken worden naar de geprojecteerde (beperkt) kwetsbare objecten. Geprojecteerde (beperkt) kwetsbare objecten zijn nog niet aanwezige (beperkt) kwetsbare objecten die op grond van het voor het desbetreffende gebied geldende bestemmingsplan wel zijn toegestaan. Het groepsrisico (GR) betreft het risico, uitgedrukt als een kans per jaar dat een bepaald aantal personen overlijden als rechtstreeks gevolg van hun aanwezigheid in het invloedsgebied van een inrichting en een ongewoon voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is. Het groepsrisico wordt grafisch weergegeven als zogenaamde fN-curve, waarmee de kans (f) wordt uitgezet tegen het mogelijk aantal doden (N) en is afhankelijk van de bevolkingsdichtheid in de omgeving van de inrichting.
De vastgestelde waarde voor het groepsrisico is geen harde norm maar een oriënterende richtwaarde waarvoor een verantwoordingsplicht geldt voor het bevoegd gezag. Hieronder zijn de conclusies van de uitgevoerde QRA vermeld: - Uit de berekende externe veiligheidsrisico’s blijkt dat binnen de plaatsgebonden risicocontour van 10-6 per jaar geen (beperkt) kwetsbare objecten zijn gelegen; - Uit de berekende externe veiligheidsrisico’s blijkt dat binnen de plaatsgebonden risicocontour van 10-6 per jaar geen geprojecteerde (beperkt) kwetsbare objecten zijn gelegen;
20
-
De omvang van het groepsrisico overschrijdt de buitenwettelijke oriëntatiewaarde uit het BEVI niet.
Conform de Regeling Externe Veiligheid Inrichtingen (REVI) geldt voor inrichtingen waar verpakte gevaarlijke (afval)stoffen worden opgeslagen in een hoeveelheid van meer dan 10 ton, een minimum afstand van 20 meter tot al dan niet geprojecteerde kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten. Bij Diversey bevinden zich geen (beperkt) kwetsbare objecten binnen een afstand van 20 meter van de aanwezige PGS 15-opslagvoorzieningen. Geconcludeerd wordt dat aan het BEVI wordt voldaan. De situatie voldoet aan de grens- en richtwaarden voor het plaatsgebonden risico. Het groepsrisico ligt onder de oriëntatiewaarde en is verantwoord. Gelet op het vorenstaande kan geconcludeerd worden dat het bedrijf voor wat betreft het aspect gevaar geen knelpunt oplevert voor het bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos. Conclusie Het bedrijf is aanvaardbaar in zijn omgeving en vormt geen knelpunt voor het bestemmingsplan Stadsveld-Pathmos.
21
Bijlage 4 Overzicht wijzigingen t.o.v. ontwerp bestemmingsplan