Bijlage 5b Ontwerpbegroting Techtnology Base 2026-2027 incl begrotingswijziging 2025

14.000 12.000 10.000

8.000 6.000 4.000

2.000 0 2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035

2036

Twente Airport maakt geen deel uit van de grondexploitatie In voorliggende grondexploitatie houden we geen rekening met opbrengsten uit uitgiften op TA en investeringen die daarvoor nodig zijn. Deze investeringen en opbrengsten zijn geraamd en stellen we in de loop van 2025 verder bij, op basis van het ruimtelijk plan dat we momenteel verder uitwerken. Na de accordering van het ruimtelijk plan leggen we een deelgrondexploitatie ‘Twente Airport’ voor aan het bestuur. 3.1.4

Gevoeligheidsanalyse grondexploitatie

In onderstaande grafiek presenteren we het resultaat van een uitgevoerde gevoeligheidsanalyse. Dit is een vorm van scenario denken, waarmee we inzicht geven in het financieel effect van een (beperkte) aanpassing van één van de in de berekening gehanteerde uitgangspunten.

De gevoeligheidsanalyse maakt duidelijk dat een bijstelling van het uitgiftetempo naar verhouding de grootste impact heeft op het resultaat. Om die reden zetten we in op een zo spoedig mogelijke uitgifte van de gronden en brachten we de randvoorwaarden daartoe op orde. Op de mogelijkheden om stikstofrechten te kunnen inzetten en netaansluitingen te realiseren heeft TB nauwelijks invloed. 3.1.5

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Conform artikel 24 van de GR staan de deelnemers garant voor het resultaat van TB. Binnen TB is geen reserve gevormd voor financiële risico’s. Eventuele tegenvallers dekken de deelnemers. In deze paragraaf geven we een toelichting op de financiële risico’s en de door de deelnemers benodigde risicoreservering. In onderstaande tabel geven we de benodigde risicoreservering weer, afgezet tegen de vorig jaar gepresenteerde risicoreservering. Daarbij hanteren we een onderscheid tussen de grondexploitatie, vastgoedexploitatie en luchthaven-exploitatie. De gehanteerde uitgangspunten en belangrijkste risico’s lichten we daarna toe.

18

Risicoreservering t.b.v. Grondexploitatie Luchthavenexploitatie Vastgoedexploitatie Totaal

2025 € 4,9 miljoen € 0,8 miljoen € 0,4 miljoen € 6,1 miljoen

2024 € 6,8 miljoen € 1,2 miljoen € 0,3 miljoen € 8,3 miljoen

Ten opzichte van 2024 is de benodigde risicoreservering met circa € 2,2 miljoen afgenomen. Belangrijkste verklaring hiervoor is dat de prognose voor uitgifte van kavels op het bedrijvenpark is bijgesteld: het eerder geconstateerde risico heeft zich gemanifesteerd. Grondexploitatie Zoals in paragraaf 3.1 geschetst, voorzien we een tekort van -/- € 32,9 miljoen op eindwaarde per 31-12-2036. Op prijspeil 1-1-2025 is dat (afgerond) -/- € 26 miljoen (uitgaande van 2% discontering). Het resultaat van de grondexploitatie wordt genomen na afronding van de gebiedsontwikkeling (thans voorzien in 2036). De deelnemers staan borg voor het (jaarlijks herziene) resultaat en de (jaarlijks in beeld gebrachte) financiële risico’s. Om inzicht te krijgen in (financiële) risico’s die samenhangen met de grondexploitatie, voerden we een risicoanalyse uit. Daarmee plaatsen we de grondexploitatie-begroting (en het begrote resultaat) in een breder perspectief. Daartoe bepaalden we per begrotingspost een bandbreedte en daarnaast zijn mogelijke gebeurtenissen geïdentificeerd en gekwantificeerd waarmee in de grondexploitatie geen rekening is gehouden. Op basis van een monte carlo simulatie brachten we vervolgens in beeld wat de impact is van deze risico’s. Hieruit blijkt dat een risicoreservering van € 4,9 miljoen nodig is, op prijspeil 1-1-2025.

Daarbij laten we de meest extreme scenario’s buiten beschouwing (‘80% zekerheid’). Waar bijvoorbeeld geen rekening mee is gehouden is de mogelijkheid dat géén oplossing voor het stikstofprobleem wordt gevonden. In dat geval kunnen we de kavels niet afzetten en is een afwaardering noodzakelijk. Luchthavenexploitatie De begroting voor TA laat in de meerjarenbegroting 2025 – 2028 nadelig resultaat zien van circa € 450.000 per jaar. In de afgelopen jaren is het gerealiseerde resultaat in lijn met het verwachte resultaat. Een verslechtering is aan de orde indien we minder landingsgelden, parkeer- en huurinkomsten ontvangen of extra lasten nodig zijn voor planontwikkeling en onderhoud van de baan. We schatten dit risico over de komende vier jaar (periode meerjarenbegroting) op € 0,8 miljoen (€ 0,2 miljoen per jaar). Vastgoedexploitatie De vastgoedexploitatie laat in de meerjarenbegroting 2025 – 2028 een voordelig resultaat zien. Dit resultaat hangt voornamelijk samen met de inkomsten uit verhuur van de op het bedrijvenpark verhuurde shelters. Risico is dat leegstand optreedt, de onderhoudskosten hoger uitvallen of de rentelasten significant stijgen. We schatten dit risico voor de komende vier jaar in op in totaal € 0,4 miljoen. Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn sommige overheidsactiviteiten belast met vennootschapsbelasting (VPB).

Een extern adviesonderzoek deed onderzoek naar mogelijke gevolgen voor haar fiscale positie. Het adviesbureau (PWC) heeft beoordeeld dat er voor TB ‘fiscale ondernemersactiviteiten’ te onderscheiden zijn die als volgt geclusterd kunnen worden: grondexploitatie, de exploitatie van de luchthaven en natuurgebied. Bij deze activiteiten is geen sprake van structurele overschotten, maar van een negatief totaalresultaat in 2024. De conclusie uit het onderzoek is dat er op dit moment geen VPB-plicht is voor TB. Gezien het negatieve resultaat op de grondexploitatie en TA in 2024 en de prognose, verwachten wij de komende jaren ook geen VPB-plicht. Financiële kengetallen BBV Ministeriele regelingen schrijven voor dat gemeenten en provincies met ingang van 2016 kengetallen moeten vaststellen en opnemen in hun begroting en jaarverslag (Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 9 juli 2015, nr. 2015-0000387198). De regeling geldt ook voor gemeenschappelijke regelingen. Het betreft kengetallen als de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio, de belastingcapaciteit en een kengetal dat de boekwaarde van de grondexploitatie uitdrukt als percentage van de totale baten in de begroting. Een aantal specifieke eigenschappen van de organisatie TB maakt dat deze kengetallen voor TB geen toegevoegde waarde hebben.

Zo is TB volledig met vreemd vermogen gefinancierd, zijn de activiteiten van TB naar hun aard eindig in de tijd en bestaan de baten en lasten van TB bijna volledig uit aan de grondexploitatie gerelateerde kasstromen. De kengetallen nemen we om die reden niet op in deze paragraaf.

19

3.1.6

Prognose balans 2025-2029 (prognose/ raming)

In onderstaand overzicht geven we de balans per 31 december 2024 en de geprognosticeerde balans voor 2025-2029 – na resultaatbepaling – weer:

3.2

Kapitaalgoederen

TB is verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en instandhouding van de “tot het projectgebied behorende gronden”. Vastgelegd is dat TB “alle beheersactiviteiten zal uitvoeren die nodig zijn voor de realisatie van de gebiedsontwikkeling en voor de instandhouding van onroerende en roerende eigendommen”. De NNN behoort niet (meer) tot het projectgebied: het natuurgebied is in eigendom en beheer overgedragen aan de provincie Overijssel. Over de woonparken is afgesproken dat we de openbare ruimte na oplevering overdragen aan de gemeente Enschede. Dat geldt ook voor de ontsluiting van de werkparken en dat wordt op dit moment ook geeffectueerd. De openbare gronden bij de Fokkerweg, Prins Bernhardpark en de Werkparken (VTE) zijn reeds overgedragen aan gemeente Enschede en voor delen van ’t Vaneker/Zuidkamp is dat gebeurd of gebeurt dat binnenkort. Over het toekomstig onderhoud van de buitenruimte op het bedrijvenpark TB en het baanonderhoud van TA zijn geen specifieke afspraken vastgelegd in de GR. Het AB besloot in 2023 tot de instelling van een Coöperatieve Vereniging u.a. Om inzicht te krijgen in de (toekomstige) kosten is in 2020 een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld voor het bedrijvenpark TB. We constateerden dat we de toekomstige uitgaven aan beheer en onderhoud van de buitenruimte niet op een marktconforme basis kunnen doorberekenen aan bedrijven.

Daarom besloot het bestuur om de

20

parkmanagementbijdrage voor bedrijfsvestiging op het bedrijvenpark en binnen TA vast te stellen op 1,50 euro/m2 footprint, en vanaf 1-1-2024 te indexeren. Deze bijdrage is niet toereikend voor toekomstige groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Beide deelnemers volgen gezamenlijk een routekaart om tot afspraken te komen over het toekomstig onderhoud voor de buitenruimte van het bedrijventerrein van TB (inclusief de landside van TA). Voor het groot onderhoud aan de start- en landingsbaan, wat naar verwachting rond 2027 uitgevoerd moet worden, is op dit moment nog geen uitgewerkte kostenraming beschikbaar. Om de baan op middellange termijn geschikt te houden voor vliegverkeer is in 2022 een eerste inschatting gemaakt van circa 7 miljoen euro (prijspeil 2022). In 2025 zal een uitgewerkte kostenraming worden opgesteld met behulp van een extern adviesbureau. De inflatie op wegenbouw is mede door de oorlog in Oekraïne de afgelopen jaren erg hoog. Daarnaast is het mogelijk dat op het gebied van compliance er extra eisen worden gesteld aan een renovatie zoals het verwijderen van overtollige verharding. Door deze effecten verwachten we dat de uitgewerkte kostenraming in 2025 hoger uit zal vallen dan de indicatie van 2022.

Afhankelijk van de ontwikkelingen rond een mogelijke komst van Defensie naar TA kunnen deze kosten, als gevolg van aanvullende voorwaarden aan de baan vanuit Defensie, verder toenemen. In het voorjaar van 2025 onderzoeken we daarom vanuit verschillende invalshoeken hoeveel de kosten in de tussentijd zijn gestegen en hoe we de kosten zoveel mogelijk kunnen beperken. Dit in de zekerheid dat definitief zicht op de kosten er pas is als in het proces van aanbesteding van het groot baanonderhoud potentiële opdrachtnemers een offerte indienen.

3.3

Financiering

3.3.1

Algemeen

De doelstellingen van het treasurybeleid staan in het treasurystatuut. Op 8 juni 2018 stelde het DB het aangepaste treasurystatuut vast. Dit statuut geeft kaders waarbinnen het DB en de organisatie moeten blijven bij het beheer van de kasmiddelen en het aantrekken van geldleningen op de korte en de lange termijn. Uitgangspunt van het statuut is een voorzichtig risicomijdend beleid bij het uitzetten/beleggen van overtollige kasgelden. Het treasurystatuut sluit hierbij volledig aan op de verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet (de Financiële verordening). In overeenstemming met artikel 3 van het treasurystatuut leggen we de limieten voor geldleningen vast in de begroting. 1. De kasgeldlimiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal; dat wil zeggen de totale lasten dan wel baten van de begroting, inclusief tegelijkertijd met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen. De limiet is conform de wet Fido vastgesteld op 8,5%.

2. Limiet voor langlopende financiering handhaven we voor 2025 en 2026 op € 50.000.000,-. De hogere limiet maakt het evenwel mogelijk om eventueel vroegtijdig financieringen af te sluiten voor de komende jaren, indien de (rente)ontwikkeling hiertoe aanleiding geeft. 3. Overtollige liquide middelen worden, boven een bepaald drempelbedrag, aangehouden bij ’s rijksschatkist. Het drempelbedrag in 2026 is vastgesteld op € 1 miljoen. Risico's bij uitzettingen in vastrentende waarden tot aan het drempelbedrag worden beperkt door slechts uitzettingen te doen binnen de regelgeving uit de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden. De GR beperkt de risico’s op uitzettingen door daarbij uitsluitend de volgende relevante producten te hanteren: rekening-courant spaarrekening daggeld deposito’s

21

3.3.2

Renterisico-norm

De renterisico-norm geeft het kader aan voor de spreiding van looptijden in de leningenportefeuille. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. In onderstaande tabel is te zien dat we deze norm in 2027 overschrijden vanwege de herfinanciering van de bestaande kasgeldlening. Hiervoor vragen we ontheffing aan bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken.

3.3.3

Liquiditeitsplanning

Binnen TB is een liquiditeitsplanning opgesteld. Het verwachte verloop van de liquiditeit in de periode 2025-2029 is als volgt:

De daling van de liquiditeiten komt primair door de toekomstige investeringen in de luchthaven en in de vastgoedexploitatie van TB. Aan de extra financiering staat ook waarde tegenover, namelijk gronden, baan en gebouwen. TB had eind 2024 twee geldleningen: • Een langlopende lening met een omvang van € 33,6 miljoen met een looptijd van tien jaar. De lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,375% positief en loopt tot 2029. • Een lening van € 7,5 miljoen met een looptijd van vijf jaar. Deze lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,31% positief en loopt t/m 2027. 3.3.4

Rentetoerekening en renteresultaat

De rentelasten van TB rekenen we toe aan de grondexploitatie en de overige investeringen van TB. Aan de grondexploitatie rekenen we rente toe over de boekwaarde per 1 januari van het betreffende jaar. Conform de bepalingen van het BBV dienen we de rente van de grondexploitatie op rekeningbasis te herrekenen, aangezien we alleen de daadwerkelijk over het vreemd vermogen betaalde rentelasten aan de grondexploitatie mogen toerekenen. De rentetoerekening aan de investeringen van TB vindt plaats conform de notitie ‘Beleidsregels vaste activa TB’.

22

Het saldo van de rentebaten en rentelasten (1) volgt uit de geraamde financieringsbehoefte van TB in combinatie met de meerjarige renteverwachting. Deze renteverwachting vormt tevens de basis voor de renteparameter in de grondexploitatie van TB. Het saldo van de geraamde rentebaten en rentelasten (1) enerzijds en de aan de grondexploitatie en investeringen toegerekende rente (2) anderzijds leidt tot een renteresultaat (3). Voor de jaren 2025-2029 is er op begrotingsbasis sprake van een renteresultaat van 0 aangezien we de rentelasten volledig doorberekenen naar de grondexploitatie en de investeringen.

3.4

Bedrijfsvoering

Planning & Control Voor de sturing en verantwoording kent TB een Planning & Control (P&C) cyclus. Hieronder staan de wettelijke termijnen voor aanleveren van de P&C stukken. TB voegt de kaderbrief toe aan de P&C cyclus en zal de ontwerpbegroting eerder toesturen naar raad en Staten zodat zij voldoende tijd hebben om de begroting te kunnen behandelen. Instrument

document aan

datum

tijd______

- aanleveren kaderbrief

Raad & Staten

vóór 15 januari

jaar T+1

- aanleveren conceptbegroting

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T+1

- vaststellen meerjarenbegroting

AB

vóór 15 september

jaar T+1

- voortgangsbericht

DB

okt/nov

jaar T

- aanleveren voorlopige jaarrekening

Raad & Staten

vóór 30 april

jaar T-1

- aanleveren jaarverslag/jaarrekening

DB

vóór 30 april

jaar T-1

- vaststellen jaarverslag/jaarrekening

AB

vóór 15 juli

jaar T-1

P&O beleid TB hanteert als uitgangspunt dat zij geen personeel in dienst neemt. De projecten sturen we aan en voeren we uit vanuit een projectorganisatie, die bestaat uit inhuurkrachten en gedetacheerden. Voor TA geldt een uitzondering. Het luchthavenbedrijf heeft een doorlopende exploitatie. Met het oog op aanbestedingsrecht, continuïteit en veiligheid werkt TA met vaste dienstverbanden voor de havenmeester en een viertal havendienstmedewerkers (in totaal vijf personen; ± 3 FTE). In aanvulling daarop is er een flexibele schil. Vanuit TB maken medewerkers uren op projectbasis op TA. TB heeft voor het projectbureau een officemanager in vaste dienst (0,95 fte). Deze functie is van belang voor de continuïteit van de projectorganisatie. Voor het personeel in vaste dienst geldt een personeelshandboek. Hieronder een beeld van de organisatie, de functies en de fte's.

23

Administratieve organisatie en interne controle De administratieve organisatie en interne controle is binnen de kleine organisatie van TB ingericht. In de grondexploitatie en de vastgoedadministratie zijn diverse checks and balances ingebouwd en vindt in functiescheiding controle plaats. De resultaten en bevindingen van de interne controles sluit TB tijdens het traject van de jaarrekeningcontrole kort met de accountant. Informatisering en Automatisering TB maakt gebruik van een automatiseringsomgeving in eigen beheer en richt het digitale archiveringssysteem grotendeels in volgens de richtlijnen en het systeem van de gemeente Enschede. De toegankelijkheid van het digitale archief waarborgen we door een herkenbare mappenstructuur. Juridische zaken De projectorganisatie beschikte over een juridisch adviseur die is ingehuurd vanuit de gemeente Enschede. De jurist adviseert o.a. over inkoop van diensten, koop- en huurcontracten en de vestiging van zakelijke rechten en mandaten. Er lopen twee procedures m.b.t. de Spottershill. a. Stichting Lonnekerland diende beroep in bij de rechtbank Overijssel tegen de verleende aanlegvergunning van TB gecombineerd met een vergunning om te mogen handelen in strijd met het bestemmingsplan. b.

Daarnaast vroegen zij een handhavingsverzoek aan bij de provincie Overijssel over de stikstofuitstoot in 2019 bij het wegbrengen van grond naar de Spottershill. De zitting van beide procedures (handhavingszaak provincie Overijssel en omgevingsvergunning gemeente Enschede) was op 19 december 2023. De rechtbank oordeelde in beide zaken positief voor TB en beide beroepen ongegrond verklaard. De Stichting Lonnekerland tekende hoger beroep aan bij de Raad van State. Het verweerschrift is aangeleverd, maar er is nog geen zitting geweest. Doorgaans duurt het anderhalf tot twee jaar voordat de rechtbank een zitting plant. In de tussentijd kunnen de werkzaamheden wel doorgaan, tenzij de Raad van State een door de stichting aan te vragen voorlopige voorziening toewijst. De Stichting heeft tot op heden nog geen voorlopige voorziening aangevraagd. In 2024 voerden we wel werkzaamheden aan de Spottershill uit. Verder loopt er een rechtszaak met de voormalige vliegschool NAV (Nederlandse academie voor verkeers- en beroepsvliegers). Het vonnis in deze kwestie was op 15 mei 2024. De rechtbank oordeelde positief voor TB. Daartegen is de vliegschool in hoger beroep gegaan. Het wachten is nu opdat de Vliegschool motiveert waarom zij in hoger beroep is gegaan en haar processtuk daartoe (zogenaamde memorie van grieven) bij het gerechtshof indient, waarna TB daarop mag reageren.

Vervolgens wordt hoogstwaarschijnlijk een zitting ingepland, de verwachting is dat die zitting op zijn vroegst in 2026 plaatsvindt.

3.5

Verbonden partijen

TB heeft geen verbonden partijen, maar is zelf wel een verbonden partij van de gemeente Enschede en de provincie Overijssel.

3.6

Wet open overheid

Per 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) in werking getreden. De wet verplicht overheden om bepaalde categorieën informatie actief openbaar te maken via een platform. De verplichting tot actieve openbaarmaking is op dit moment een inspanningsverplichting. Vanaf 2024 maken we informatie actief openbaar op onze website.

Enschede, 4 april 2025

T. van Snellenberg Directeur Technology Base

24

B Financiële begroting 4 Meerjarenbegroting Technology Base 2026 – 2029 en gewijzigde begroting 2025 In hoofdstuk 4 geven wij de totale begroting van Technology Base (TB) weer. De baten en lasten zijn gesplitst in de drie onderdelen, grondexploitatie, luchthavenexploitatie en vastgoedexploitatie. In hoofdstuk 5, 6 en 7 lichten we de diverse exploitaties verder toe.

Onderstaande tabel geeft inzicht in de verschillen tussen de oorspronkelijke en gewijzigde begroting 2025. Tevens is een korte verklaring opgenomen voor de afwijkingen.

25

26

5 Begrotingsonderdeel grondexploitatie 2025-2029 5.1

Inleiding

In dit hoofdstuk nemen we de grondexploitatie begroting op. In 5.2 is een overzicht van de baten en lasten opgenomen. In 5.3 is een toelichting opgenomen van de baten en lasten. In 5.4 zijn de gehanteerde parameters van de herziene grondexploitatie 2024 toegelicht.

5.2

Overzicht van baten en lasten onderdeel grondexploitatie

5.3

Toelichting baten en lasten

Hierna lichten we per onderdeel van de in de (gewijzigde) begroting 2025 en meerjarenraming 20262029 opgenomen baten en lasten van de grondexploitatie toe. De begroting en de meerjarenraming zijn gebaseerd op de grondexploitatie 2025 (NCW 01-01-2025). De kolom 'Boekwaarde 31-12-2024' betreft de realisatie tot en met het boekjaar 2024. Gezien het tijdstip van opstellen van deze ontwerpbegroting 2025 zijn de boekwaardes uit de jaarrekening 2024 opgenomen. Voor de nieuwe begrotingen van de baten en lasten per 1-1-2025 geldt dat er al een ‘basisaanpassing’ van de 'nominale bedragen; mag zijn op basis van indexeringen zoals die voor de jaarschijf 2025 in de grondexploitatie 2024 waren voorzien. Voor de lasten geldt echter dat de meeste eenheidsprijzen alsnog iets beperkter zijn geïndexeerd, omdat de ‘werkelijke’ (gemiddelde) kostenstijging in 2024 met circa 3% (parameteradvies gemeente Enschede/Metafoor) lager is uitgevallen dan was voorzien (circa 4%). Voor de baten is deze 'basisaanpassing' maar beperkt van toepassing, omdat voor de grondprijzen (woningbouw én bedrijvenpark) in de jaarschijf 2024 geen opbrengststijging was voorzien. Indexering in 2024 was alleen van toepassing in de beheer- en verhuurbegroting.

Naast de 'basisaanpassingen’ van de nominale bedragen uit 2024 zijn vervolgens alle baten en lasten getoetst aan de actuele uitgangspunten en desgewenst meer- en minder aangepast, bijvoorbeeld op basis van nieuwe taxaties of onderbouwde kostenramingen. Het jaarlijks oprenten van de verliesvoorziening is niet in de begroting meegenomen en wordt jaarlijks achteraf gedaan bij de jaarrekening.

27

5.3.1

Toelichting baten

Woningbouw De gewijzigde begroting 2025 geeft voor woningbouw in ’t Vaneker/ Zuidkamp een hogere opbrengst in 2025 doordat 1 (verkochte) kavel niet in 2024 is geleverd. Deze leveren we naar verwachting in 2025. We verwachten dat naast deze kavel ook de baten voor de laatste 2 kavels worden gerealiseerd. Dit betreft de grond die we nu nog verpachten aan de laatste huurder (met eigen opstal) in het gebied. Bedoeling is om deze grond (c.q. 2 nieuwe kavels) over te dragen naar de (verkooporganisatie van) gemeente Enschede, zodat we de deelexploitatie ’t Vaneker/ Zuidkamp op korte termijn (na ook overdracht van het resterende openbaar gebied, uiterlijk 2026) kunnen afsluiten. Bedrijventerreinen De (eerste) erfpachtinkomsten voor TB Bedrijvenpark zijn nu vanaf 2026 geraamd (in de grondexploitatie 2024 was dit nog vanaf 2025). In de grondexploitatie 2025 gaan we uit van latere uitgifte van grote(re) bedrijfskavels, waardoor we pas hogere baten verwachten vanaf 2031 (dit was in de grondexploitatie 2024 vanaf 2026). Fonds bovenwijks Het Fonds Bovenwijkse Voorzieningen wordt naar evenredigheid van de grondverkopen gevuld. Aan de lastenkant van de begroting staat hier op het onderdeel ‘Fondsen en verrekeningen’ een even groot bedrag tegenover. Het ‘Fonds Bovenwijks’ werkt dan ook als een ‘communicerend vat’ met eerdergenoemde fondsafdracht(en). De baten volgen op de gemaakte lasten.

Omdat de lasten zijn verhoogd (‘reconstructie afslag VTE’) is het tarief van de afdracht van de bedrijfskavels aangepast. Voor ’t Vaneker/ Zuidkamp en TB bedrijvenpark zijn de fondsafdrachten gefaseerd conform actuele planning van gronduitgifte (verkoop woonkavels en in erfpacht geven bedrijfskavels). De gewijzigde begroting 2025 geeft een daling in de afdrachteninkomsten te zien als gevolg van het doorschuiven van de kaveluitgifte op TB bedrijvenpark. Inkomstenbeheer Deze inkomsten hebben vooral betrekking op de (tijdelijke) verhuur van onroerend goed (inclusief serviceafdrachten) en in toenemende mate ook van inkomsten van de toegang tot TB en TA (abonnementen en QR-codes). Op basis van (huur)contracten konden we inkomsten nauwkeurig bepalen en wijkt de gewijzigde begroting 2025 maar beperkt af van de oorspronkelijke begroting, met name als gevolg van enige incidentele verhuur. Indexatie baten Dit betreft de geraamde indexatie van de opbrengsten over het jaar 2025 (en navolgende jaren). Deze extra baten in 2025 zijn te beschouwen als een ‘basisophoging’ (zie ook inleiding 5.3) van de baten in de volgend jaar te actualiseren grondexploitatie 2026. 5.3.2

Toelichting lasten

Onderstaand lichten we de lasten op hoofdlijnen toe met daarbij de belangrijkste verschillen in de gewijzigde begroting 2025. Een belangrijk deel van de verschillen komt door de verlenging van de grondexploitatie met 5 jaar (nieuw eindjaar 2036), waardoor met name werkzaamheden voor het bouwrijp maken en inrichten van TB bedrijvenpark zijn uitgefaseerd over een langere periode en dientengevolge de budgetten per jaar én dus ook in 2025 lager uitvallen in vergelijking met de oorspronkelijke begroting van (jaarschijf) 2025 in de grondexploitatie 2024. PS. Betreffende totale budgetten zijn over het algemeen maar beperkt gewijzigd (na verwerking boekwaarden betreft het meestal indexering naar het nieuwe prijspeil).

28

Verwervingskosten De begroting is gebaseerd op het ‘Grondverwerving- en Uitgifteplan’ waarin de uitgangspunten voor de grond aan- en verkopen door TB zijn opgenomen. De huidige stand van zaken is echter dat verdere (strategische) verwerving ten behoeve van kaveluitgifte niet meer aan de orde is. Alle gronden zijn eigendom dan wel reeds weer doorverkocht. Wel is nog (beperkt) budget gereserveerd voor ‘compensatiegronden’, bijvoorbeeld voor herplant van groen nabij TB. In de herziene grondexploitatie van 2025 is het budget ten behoeve van uitvoering van het ‘stikstofdossier’ en het budget voor ‘strategische verwerving van gronden en compensatie van natuur’ gehandhaafd. Als gevolg van genoemde uitfasering en verdeling van de budgetten over een langere periode, is ook het budget in 2025 in de gewijzigde begroting duidelijk lager. Ook is onder het onderdeel verwerving de (eventuele) ‘afkoop van huurrechten’ geraamd. Dit betreft de deelgebieden ’t Vaneker Zuidkamp en Prins Bernhardpark. In 2025 is nog maar een minimaal budget opgenomen: Voor ’t Vaneker Zuidkamp is het restbudget (reservering voor laatste grondpachter) uitgefaseerd naar 2026. Het restbudget ‘afkoop huurrecht’ voor het laatste te verkopen pand in Prins Bernhardpark is verdeeld over 2025-2036, derhalve slechts een beperkt deel in 2025.

Verder is onder het onderdeel verwerving rekening gehouden met verplaatsingskosten (c.q. afkoop) van de voormalige ‘vliegende gebruikers’. Het restbudget uit de grondexploitatie 2024 is doorgeschoven naar 2025. Sloopkosten De sloopkosten betreffen met name het opschonen van de terreinen (verwijderen verharding, houtopstanden et cetera) en het slopen van nog slechts enkele opstallen (inclusief risico asbest). De lagere lasten in de gewijzigde begroting 2025 zijn het gevolg van uitfasering van de sloopkosten voor TB bedrijvenpark en lagere sloopkosten voor ’t Vaneker Zuidkamp (na actualisatie restraming). Milieu en saneren In het kader van de Gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente en omgeving maken we de bodem geschikt voor toekomstige functies. Voor het grondgebied van de gemeente Enschede van de Vliegbasis Twente is een Bodembeheernota opgesteld waarin een beleidskader is vastgelegd voor gebied-specifiek beleid. In het kader van opstellen van deze bodembeheernota is een Bodemkwaliteitskaart opgesteld. Voor alle saneringsgevallen die vallen onder de Wet Bodembescherming is een raamsaneringsplan opgesteld. Het raamsaneringsplan is gericht op het beschrijven van prestaties, doelstellingen en procedures. De saneringswerkzaamheden combineren we met de uitvoering van werken binnen het plangebied.

Voor de resterende saneringsopgaven op TB is het totale restbudget evenredig uitgefaseerd over 2025-2036, derhalve ook hier een lager budget in 2025. Verder zijn in ’t Vaneker Zuidkamp in 2024 geen saneringskosten gemaakt en is, op basis van een risico-inschatting voor de laatste kavels, het restbudget verder naar beneden bijgesteld én doorgeschoven naar 2025. Hoofdinfra In de grondexploitatie 2025 houden we rekening met investeringen in hoofdinfrastructuur. Een groot deel van de nutsvoorzieningen (‘nieuwe netwerken’) is inmiddels gerealiseerd. De resterende budgetten betreffen vooral de reconstructie en de nieuwe aanleg van hoofdinfra, afwateringsvoorzieningen, inrichtingselementen en resterende nutsvoorzieningen.

29

De gewijzigde begroting 2025 (en de eerste navolgende jaren) is fors lager als gevolg van het doorschuiven van veel lasten naar latere jaren in verband met de vertraging in de uitgifte van bedrijfskavels. Bouwrijp maken De kosten voor het bouwrijp maken hebben op hoofdlijn betrekking op upgrading van bestaande ontsluitingen, aanleg riolering en bouwstraten, aanleg en aanpassing nutsvoorzieningen en het bouwrijp maken van kavels. Dit betreft met name nog TB bedrijvenpark. De gewijzigde begroting 2025 valt fors lager uit ten opzichte van de oorspronkelijke begroting: door de vertraging van de uitgifte van bedrijfskavels op TB zijn ook de lasten betreffende het bouwrijp maken uitgefaseerd en is de gewijzigde begroting 2025 (het budget in 2025) circa gehalveerd; Verder is in ’t Vaneker Zuidkamp een deel van het onderhanden ‘bouwrijp maken’ alsnog geboekt bij het onderdeel ‘woonrijp maken’, dit na inventarisatie van de uitgevoerde werkzaamheden (conform te boeken facturen). Woonrijp maken Het woonrijp maken betreft werkzaamheden met betrekking tot de aanleg van definitieve verhardingen, groenvoorzieningen, straatmeubilair et cetera. Deze lasten voorzien we in de komende jaren nog binnen TB bedrijvenpark (doorgeschoven naar latere jaren) en ’t Vaneker/ Zuidkamp (afronding in 2026).

Het woonrijp maken is het enige onderdeel waar de gewijzigde begroting een toename van de lasten laat zien. Dit is, naast indexering van de kosten, vooral het gevolg van de hierboven beschreven ‘overboeking’ vanuit het ‘bouwrijp maken’. Ook is een deel van de voor 2026 begrote ‘woonrijpkosten’ naar voren gehaald (2025 en ook al in boekwaarde 2024) in verband met versnelde uitvoering van de resterende werkzaamheden in ‘t Vaneker Zuidkamp. Natuur Het restbudget voor natuur in ‘t Vaneker Zuidkamp is op basis van actuele ramingen verlaagd, met als resultaat een lagere gewijzigde begroting 2025 ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2025 in de grondexploitatie 2024. Plankosten projectorganisatie TB In de begroting zijn de plankosten onderverdeeld in projectorganisatie TB en plankosten projecten. Binnen de plankosten projectorganisatie TB is rekening gehouden met de volgende projectorganisatiekosten: directie, projectsecretariaat en –ondersteuning planning & control, planeconomie en accountant fiscale en juridische advieskosten administratiekosten huisvestingskosten en ICT De gewijzigde begroting 2025 wijkt nauwelijks af van de oorspronkelijke begroting 2025 en sluit aan bij de eerder voorziene lichte afbouw van de projectorganisatie, wat zichtbaar is in enigszins lagere lasten in 2025 in vergelijking met de boekwaarde 2024, dit ondanks verhoging van tarieven.

Plankosten projecten Binnen de plankosten projecten is onder andere rekening gehouden met de volgende plankosten ten behoeve van de programma’s binnen TB bedrijvenpark, ’t Vaneker Zuidkamp en in zeer beperkte mate nog enkele andere deelgebieden: planontwikkelingskosten project specifieke onderzoeks- en advieskosten kosten civieltechnische voorbereiding en directievoering (VTU) kosten verhuur, verkoop en uitgifte (erfpacht) panden, kavels en terreinen projectmanagement en –ondersteuningskosten De plankostenramingen zijn geactualiseerd. Voor ’t Vaneker Zuidkamp is de gewijzigde begroting 2025 nagenoeg ongewijzigd. Voor TB bedrijvenpark (inclusief Saneren) zijn de totale plankosten projecten lasten hoger, dit als gevolg van de verlenging van de grondexploitatie. Door uitstel van (uitvoerings-)werkzaamheden is echter de gewijzigde begroting 2025 (en de plankostenbegroting van de eerste navolgende jaren) wel lager. Beheer Dit betreffen de kosten voor het beheer van het openbaar gebied, het beheer van het vastgoed (inclusief nutskosten en OZB), de exploitatiekosten voor de toegang (slagboom) van TB en de beheerorganisatie. Jaarlijks actualiseren we de beheerraming. Voor TB zijn de beheerkosten voor het terrein onderdeel van het, op termijn in te voeren, parkmanagement. Op basis van nieuwe FTE-

30

ramingen (beheerorganisatie) en met referentie van de werkelijke beheerkosten (terrein, vastgoed, OZB, nuts, slagboom) in 2024 is de totale beheerraming nauwelijks gewijzigd. Fondsen, bovenwijks In de grondexploitatie van TB is een "Fonds Bovenwijkse voorzieningen" opgenomen. Dit fonds gebruiken we ter dekking van investeringen buiten het exploitatiegebied voor zover deze investeringen noodzakelijk zijn voor de ontwikkeling van de voormalige defensiegronden. Er vinden geen andere afdrachten of vereveningen met betrekking tot bovenwijkse voorzieningen plaats, bijvoorbeeld met de gemeente Enschede. Doordat de afdracht binnen de grondexploitatie plaatsvindt, staat hier ook circa eenzelfde nominale inkomst tegenover. De inkomsten volgen later dan te maken lasten. De post ‘fondsafdrachten’ in de deelgebieden werkt dan ook als een communicerend vat met de baten in het fonds. In de grondexploitatie 2025 is, na besluitvorming (DB, december 2024) budget voor de ‘reconstructie afslag VTE’ toegevoegd, verdeeld over 2025-2026. Omdat alle andere onderdelen in het fonds zijn uitgefaseerd, is de gewijzigde begroting in 2025 toch lager uitgevallen. Verrekeningen, niet-verrekenbare Btw Binnen de begroting 2025 houden we rekening met niet-verrekenbare Btw (op basis van de vastgestelde ‘verrekenpercentages terugvorderbaarheid Btw’ per deelgebied).

De niet-verrekenbare Btw is binnen de grondexploitatie 2025 apart geraamd en is opgenomen onder het onderdeel fondsen en verrekeningen. In verband met de verlenging van de grondexploitatie en de daardoor lagere lasten per jaar is ook deze post in 2025 verlaagd (bijna gehalveerd). Rentelasten Aan de grondexploitatie kennen we rente toe over de boekwaarde per 1 januari van het betreffende jaar. De renteparameter voor deze rentetoerekening bedraagt in 2025 op begrotingsbasis 0,375%, dit op basis van de rente van de langlopende lening tot begin 2030 (zie paragraaf 3.3.3). Conform de bepalingen van het BBV dienen we de rente van de grondexploitatie op rekeningbasis te herrekenen, aangezien we alleen de daadwerkelijk over het vreemd vermogen betaalde rentelasten aan de grondexploitatie mogen toerekenen. Indexatie lasten Dit betreft de geraamde indexatie van de lasten over het jaar 2025 (en navolgende jaren). Deze extra lasten in 2025 zijn te beschouwen als een ‘basisophoging’ (zie ook inleiding 5.3) van de (nominale) lasten in de volgend jaar te actualiseren grondexploitatie 2026.

5.4

Parameters grondexploitatie

Looptijd grondexploitatie De commissie BBV stelde als uitgangspunt vast dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal tien jaar bedraagt. De commissie wil daarmee risico’s die samenhangen met lang lopende projecten beperken. Genoemde tien jaar is een richttermijn, waar we gemotiveerd van kunnen afwijken. De grondexploitatie van TB kent een resterende looptijd van 12 jaar (2025-2036). Derhalve overschrijden we de richttermijn van tien jaar. Reden hiervoor is dat naar verwachting pas vanaf 2031 grotere elektriciteitsaansluitingen mogelijk zijn, in combinatie met de tijd die daarna nodig is om te komen tot afronding van de gebiedsontwikkeling. Aanname is dat in 2030 ook een oplossing voor het stikstofdossier is gevonden. Om inzicht te krijgen in de marktopnamecapaciteit is advies ingewonnen bij Cushman & Wakefield. Het programma in de grondexploitatie blijft hierbinnen. De behoefte aan bedrijfskavels blijft groot: er is nauwelijks aanbod in Twente. Verwachting is dat we kavels uitgeven, zodra een oplossing voor stikstof en netcongestie is gevonden. Om risico’s die samenhangen met de langere looptijd te mitigeren is na 2035 geen rekening gehouden met opbrengststijging. Risicoanalyse Ten behoeve van de grondexploitatie 2025 voerden we een uitgebreide risicoanalyse uit.

Hierover rapporteren we in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” in het jaarverslag. Daarnaast voerden we een gevoeligheidsanalyse uit. Daarover rapporteren we in de paragraaf “Grondbeleid” en daarmee wordt inzicht verkregen in het effect van een (beperkte) aanpassing van de in de grondexploitatie gehanteerde uitgangspunten.

31

Parameter kosten- en opbrengstenstijgingen: In grondexploitaties houden we rekening met kosten- en opbrengstenstijgingen. De uitgangspunten baseren we op het advies van adviesbureau Metafoor aan de gemeente Enschede. Metafoor geeft geen advies over de stijging van de verkoopwaarde van verhuurd vastgoed. In de grondexploitatie gaan we uit van een jaarlijkse waardestijging met 2% op korte termijn en 1% voor de langere termijn. In relatie tot de actuele inflatie en meerjarige inflatiedoelstelling van de Europese Centrale Bank is daarmee een behoudend uitgangspunt gehanteerd. Zoals hiervoor toegelicht begroten we vanaf het 11e jaar (2035) géén opbrengstijging (0%). Deze parameters zijn in volgende tabel weergegeven. 2035-2036 2025

2026

2027

2028-2034

4,50%

2,50%

2,50%

2,00%

2,00%

-Woningbouw

0,00%

2,50%

2,50%

2,00%

n.v.t.

-Kavels bedrijvenpark

0,00%

2,00%

2,00%

2,00%

0%

-Panden bedrijvenpark

0,00%

2,00%

2,00%

1,00%

n.v.t.

Kostenstijging: Opbrengstenstijging *):

Parameter rente en discontovoet: De rentekosten tot en met 2029 zijn begroot op 0,375%, gebaseerd op de voor de grondexploitatie aangetrokken lening, welke doorloopt tot 2029. De rente op lange termijn laat zich lastig voorspellen. Voor de periode 2030 t/m 2036 volgen we de rente die de gemeente Enschede toerekent aan grondexploitaties. Dit is 2,5% in 2030, 3,0% in 2031 en 2032 en 3,5% vanaf 2033. De disconteringsvoet voor het contant maken is gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone (2%), zoals voorgeschreven door de commissie BBV. Het moge duidelijk zijn dat de parameters, aannames en veronderstellingen waarop de grondexploitatie is gebaseerd van significante invloed zijn op de uitkomst van de contante waarde berekening. De directie is van mening dat zij daarin zorgvuldige afwegingen maakt en dat die keuzes ten tijde van het opmaken van de jaarrekening realistisch zijn. Naar de aard van toekomstige inschattingen is het realistisch te veronderstellen dat in de toekomst de uitkomsten zullen afwijken van de gehanteerde inschattingen en uitgangspunten. Jaarlijks beoordelen we daarom de grondexploitatie en de onderliggende parameters, aannames en veronderstellingen op actualiteit en die herzien we zo nodig.

Post onvoorzien in de grondexploitatie Voor deelgebied TB bedrijvenpark bedragen de onvoorziene kosten bij de meeste onderdelen circa 10%. Bij Saneren betreft dit met circa 15% nog een hogere (risico)voorziening. In de overige, (bijna) afgeronde deelprojecten zijn nog beperkte stelposten opgenomen, bijvoorbeeld voor herstelwerkzaamheden, inboet, overdracht en schadeafhandeling.

32

6 Begroting onderdeel Twente Airport 2025-2029 6.1

Inleiding

In dit hoofdstuk is de begroting van Twente Airport (TA)opgenomen. In 6.2 is een overzicht van de baten en lasten opgenomen. In 6.3 is een toelichting opgenomen van de baten en lasten. In 6.4 is een overzicht opgenomen van de geraamde investeringen.

6.2 6.2.1

Overzicht van baten en lasten onderdeel Twente Airport Toelichting baten en lasten

De begroting van de luchthaven is gesplitst in de volgende activiteiten: -Luchthavengerelateerde activiteiten -Vastgoed activiteiten -Parkeren -Planvorming TA De begrote baten en lasten per onderdeel zijn als volgt:

De baten en lasten van de luchthavengerelateerde activiteiten zijn negatief. Deze worden deels goedgemaakt met de positieve resultaten van de vastgoed activiteiten. De uitgangspunten voor de financiële begroting van TA zijn als volgt: • De basis is de vastgestelde meerjarenbegroting over 2025-2028 zoals het DB in 2024 vaststelde. • De afwijkingen vanuit de voortgangsrapportage 2024 en de jaarrekening 2024 hebben we in de prognose verwerkt. De afwijkingen betreffen voornamelijk de hogere parkeerinkomsten van de vliegtuigen waarbij de geraamde opbrengsten voor 2025 €65.000 hoger zijn. Tevens verhuren we een gedeelte van H9 extra wat zorgt voor een positieve bijstelling van €60.000. Daarnaast nemen we voor 2025 ook kosten voor planvorming TA mee voor een bedrag van € 267.800. In de bijgestelde begroting 2025 zijn de structurele kosten op onderdelen naar beneden bijgesteld ten opzichte van de oorspronkelijke begroting 2025. Dit betreft voornamelijk een bijstelling van de personele en algemene kosten van €60.000.

33

•

•

•

• • •

Alleen voor het jaar 2025 zijn incidentele lasten meegenomen in de begroting voor de planvorming van TA. De uitwerking van de planvorming van TA is niet in deze begroting meegenomen, omdat hier eerst besluitvorming over moet plaatsvinden in DB/ AB. Wel zijn autonome ontwikkelingen die we zien meegenomen. Onder de plankosten (€267.800) nemen we een bedrag van € 55.000 op voor de oriëntatiefase voor groot onderhoud van de baan en de kosten voor het opstellen van een programma van eisen. Dit bedrag was in 2024 begroot maar de werkzaamheden zijn grotendeels naar 2025 doorgeschoven. Om in 2027 groot onderhoud uit te kunnen voeren is het noodzakelijk dat we deze stappen nu al ondernemen. Op basis van deze werkzaamheden is het ook mogelijk om tot een betere raming te komen van de verwachte kosten voor groot onderhoud aan de baan. Vanaf jaarschrijf 2027 wordt het resultaat met circa € 100.000 negatiever door hogere rentelasten. De huidige geldlening met een lage rente van € 0,5% loopt begin 2027 af. Vanaf 2027 rekenen we met een rente van 2,5% in de begroting voor de financiering van de investeringen. Vanaf 2027 is rekening gehouden met de realisatie van PBN en een stijging van het aantal vluchten waardoor de baten toenemen. In het meerjarenperspectief is een eerste schatting uit 2022 meegenomen van de kosten voor groot baanonderhoud.

Dit leidt vanaf 2028 tot een aanzienlijke verhoging van de kapitaallasten. TB heeft in 2024 turnpads aangelegd en de kapitaallasten daarvan hebben we verwerkt in de begroting. De kosten van de aanleg bedroegen ca. € 400.000. Dat is € 100.000 minder dan waar we rekening mee hielden in het besluit tot aanleg van de turnpads. Deze investering verdient de GR in korte tijd terug. In de periode 2025-2028 realiseert de GR namelijk 1) extra) parkeerinkomsten en 2) extra daarmee samenhangende inkomsten (zoals de verhuur van ruimte in een hangar). De optelsom daarvan is hoger dan de kosten van de investering in de turnpads.

De raming voor 2025 is € 658.664 negatief. Hierin zit € 267.800 aan incidentele kosten, zie bovenstaande toelichting voor de aard van deze incidentele kosten. Geschoond voor deze incidentele kosten is het resultaat van 2025 € 390.864.

6.3 6.3.1

Toelichting baten en lasten Toelichting baten

Baten luchthaven gerelateerde activiteiten: Landingsrechten De raming van de landingsgelden is in lijn met de initiële begroting, de verwachting is dat de vliegbewegingen ongeveer gelijk blijven aan de eerdere begroting. Vanaf 2027 is rekening gehouden met een toename van de landingsrechten door de gewenste realisatie van PBN, we hoeven dan substantieel minder vluchten te annuleren te worden wegens mindere weersomstandigheden. Aviation gerelateerde baten De Aviation gerelateerde baten (verkoop van brandstoffen, de baten van de brandweer etc.) zijn afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal vliegbewegingen en is negatief bijgesteld op basis van de realisatie van 2024. Dit is veroorzaakt door een lagere doorbelasting van inzet brandweer. Hier staan ook lagere personele lasten tegenover. Vergoedingen baangebruik Dit betreft verwachte gebruiksvergoedingen in verband met het gebruik van het luchthaventerrein voor niet-Aviation gerelateerde activiteiten. De raming blijft in de komende jaren stabiel.

34

Baten vastgoed activiteiten: Huurinkomsten De huurinkomsten bestaan uit de inkomsten uit verhuur van de Hangars en shelters op het luchthaventerrein. De huurinkomsten zijn in 2024 gestegen door nieuwe huurcontracten. Vanaf 2025 ramen we een stabiele huurinkomst vanuit de huidige huurcontracten in afwachting van de verder planvorming en ontwikkeling van TA. Door een lagere leegstand van H09 (als gevolg van de nieuwe klant voor de parkeermarkt) zijn de huurinkomsten voor 2025 naar boven bijgesteld. Baten parkeren: Baten parkeerinkomsten: De baten voor parkeren betreffen de baten voor de tijdelijke stalling van vliegtuigen op de hiervoor aangelegde vliegtuig opstelplaatsen (VOP’s). De raming voor 2025 e.v. is in de bijgestelde begroting 2025 positief bijgesteld t.o.v. de oorspronkelijke begroting 2025. De positieve bijstelling is het gevolg van een nieuwe klant in 2024 die voor langere tijd vliegtuigen parkeert op TA. 6.3.2

Toelichting lasten

Kosten luchthaven gerelateerde activiteiten: Personeelskosten De personeelskosten van de luchthaven gerelateerde activiteiten bestaan uit de directie, personeel havendienst, secretariaat en administratie. Deze zijn bijgesteld op basis van indexaties en CAOverhogingen. Een moeilijk voorspelbare post betreft de inhuur van brandweer en havendienst. Op basis van de realisatie van 2024 is de inzet van brandweer naar beneden bijgesteld. Beheerkosten terrein Dit betreft de reguliere beheer- en onderhoudskosten van terreinen binnen het luchthavengebied. In deze raming is voor 2025 een bedrag van € 50.000 per jaar opgenomen voor het onderhoud van de baan. Groot onderhoud van de baan heeft al langere tijd niet plaatsgevonden waardoor het risico op scheuren en andere reparaties jaarlijks toeneemt. Aviation gerelateerde kosten Dit betreft kosten voor de inkoop van vliegtuigbrandstof, de kosten van de brandweer en overige kosten. Deze kosten zijn gekoppeld aan de ontwikkeling van de vliegbewegingen. Algemene bedrijfskosten De algemene bedrijfskosten hebben betrekking op bedrijfskosten (schoonmaak, gasverbruik, etc.), bijdrage in kosten TB, algemene kosten (vergaderkosten, notariskosten, etc.) en verzekeringen en belastingen (Waterschapsbelasting, WA-verzekering, etc.). Deze zijn naar beneden bijgesteld op basis van realisatie 2024.

35

Erfpachtvergoeding TB Voor het gebruik van het luchthavengebied (banenstelsel en omliggende terreinen) betaalt de luchthavenexploitant een gebruiksvergoeding aan TB. De jaarlijkse vergoeding bedraagt € 12.000. Kapitaallasten Dit betreft de geraamde kapitaallasten van de investeringen binnen het luchthavengebied. De kapitaallasten stijgen door de investeringen in turnpads en overige kleinere investeringen. Het geplande groot onderhoud in 2027 leidt tot een forse toename van de kapitaallasten in 2028. Deze is momenteel geraamd op basis van de inschatting van 2022. Vanaf 2027 loopt de huidige financiering af waardoor we bij de kapitaallasten rekenen met een rente van 2,5% vanaf 2027. Kosten vastgoed activiteiten: Personeelskosten De personeelskosten van de vastgoed activiteiten bestaan uit personeelskosten voor het beheer en onderhoud van de panden Beheerkosten terrein Dit betreft de reguliere beheer- en onderhoudskosten van panden binnen het luchthavengebied. Kapitaallasten Dit betreft de geraamde kapitaallasten van de investeringen in de verhuurde panden binnen het luchthavengebied. De kapitaallasten stijgen verder vanaf het jaar 2027 doordat we dan uitgaan van een rentepercentage van 2,5% voor de aan te trekken geldleningen. De huidige goedkope geldlening met een rentepercentage van 0,375% loopt begin 2027 af.

Kosten parkeren: Personeelskosten De personeelskosten van het parkeren zijn de kosten voor commerciële activiteiten en werkzaamheden die zorgen voor de contacten met leasemaatschappijen. Door de lopende parkeeractiviteiten is inzet voor accountmanagement geraamd. Kapitaallasten Dit betreft de geraamde kapitaallasten van de investeringen in de vliegtuig opstelplaatsen (VOP’s). De kapitaallasten stijgen verder vanaf het jaar 2027 doordat we dan uitgaan van een rentepercentage van 2,5% voor de aan te trekken geldleningen. De huidige goedkope geldlening met een rentepercentage van 0,4% loopt begin 2027 af. Kosten planvorming TA: Voor TA gaan we in 2025 verder met de doorontwikkeling van de luchthaven. In de begroting van 2025 is een bedrag van € 267.800 opgenomen voor de planvorming van TA. Dit zijn kosten we maken voor de realisatie van het toekomstperspectief TA. Er is een bedrag van € 55.000 opgenomen voor de oriëntatiefase voor groot onderhoud van de baan en de kosten voor het opstellen van een programma van eisen. Dit zijn doorgeschoven werkzaamheden vanuit 2024. Om in 2027 groot onderhoud uit te kunnen voeren is het noodzakelijk dat we deze stappen nu al ondernemen. Op basis van deze werkzaamheden is het ook mogelijk om tot een betere raming te komen van de verwachte kosten voor groot onderhoud aan de baan.

36

6.4

Investeringen luchthaven 2025-2029

In 2024 zijn de volgende investeringsbedragen geraamd:

Vanuit de begroting zijn het aantal geraamde investeringen beperkt. Dit in afwachting van de uitwerking van de planvorming van TA. Voor 2025 zijn een aantal investeringen geraamd waarvoor besluitvorming heeft plaatsgevonden in het verleden. De investering in nuts en riolering en hoofdtracé verharding zijn gekoppeld aan de investeringen in de grondexploitatie. Voor de totale aanleg van nuts en riolering en het hoofdtracé is 60% van het investeringsbedrag bekostigd vanuit de grondexploitatie (t.b.v. het bedrijventerrein) en is 40% van het investeringsbedrag bekostigd vanuit de luchthavenexploitatie. Er is een bedrag van € 75.000 euro opgenomen voor diverse investering in camerabeveiliging, drainage, voertuigen etc. In 2027 is groot onderhoud van de baan gepland van 7.500.000 euro welke naar verwachting per 1 januari 2028 geactiveerd worden.

7 Begroting onderdeel vastgoedexploitatie TB 2025 2029 7.1

Inleiding

In dit hoofdstuk is de begroting van de vastgoedexploitatie van TB opgenomen. In 7.2 is een overzicht van de baten en lasten opgenomen. In 7.3 is een toelichting opgenomen van de baten en lasten. In 7.4 is een overzicht opgenomen van de geraamde investeringen.

7.2

Overzicht van baten en lasten vastgoedexploitatie TB

7.3

Toelichting baten en lasten

7.3.1

Toelichting baten

Huurinkomsten panden Dit betreffen de huurinkomsten van de verhuurde shelters B505, B510, B514, B515, B516, B517, B518, B519, B535, C38 en H7 (incl. dak). In 2025 begroten we voor de shelters B511 en B512 ook een basishuur voor een deel van het jaar. Deze shelters worden naar verwachting vanaf 2025 verbouwd en verhuurd.

37

Opbrengsten erfpacht In 2023 besloot het AB bedrijfskavels op het bedrijvenpark uit te geven in eeuwigdurend erfpacht, conform het (succesvolle) model dat van toepassing is op XL Businesspark. Bedrijven hebben in dit model de keuze om de grondprijs in één keer of in (maximaal) vijftig termijnen af te kopen. Indien bedrijven kiezen voor betaling in termijnen, activeren we de ondergrond tegen economische waarde op de balans (onder materiële vaste activa). De baten (de erfpachtcanon) verantwoorden we dan binnen de vastgoedexploitatie. In de begroting houden we voorzichtigheidshalve nog geen rekening met deze opbrengsten. Dit omdat de uitgifte nog onzeker is en op voorhand niet vaststaat of en in hoeverre bedrijven kiezen voor betaling in vijftig termijnen. Erfpachtvergoeding Twente Airport Voor het gebruik van het luchthavengebied (banenstelsel en omliggende terreinen) betaalt de luchthavenexploitant een gebruiksvergoeding aan TB. De jaarlijkse vergoeding bedraagt € 12.000. 7.3.2

Toelichting lasten

Kosten verhuur panden De kosten verhuur panden bestaan uit de reguliere exploitatiekosten (inclusief onderhoudskosten) van de verhuurde panden en de kapitaallasten van de investeringen in de verhuurde panden. In 2025 zijn beheerkosten begroot voor de panden B511 en B512 in verband met de verhuur van deze shelters. Daarnaast zijn de investeringen in 2024 hoger uitgevallen dan begroot wat leidt tot hogere kapitaallasten in 2025. In 2027 dient herfinanciering van de lening plaats te vinden, hierbij gaan we uit van een rente van 2,5%. Hierdoor stijgen de kapitaallasten vanaf 2027 aanzienlijk omdat de huidige lening is afgesloten tegen circa 0,375% rente. Kosten in erfpacht uitgegeven gronden Wanneer bedrijven kiezen voor betaling in vijftig termijnen ontstaan naast baten (zoals hiervoor toegelicht) ook lasten. Aangezien geen rekening is gehouden met de baten, zijn ook de daarmee samenhangende lasten niet begroot. Overige kosten De overige kosten bestaan uit de rente over de boekwaarde (€ 674.283,-) van de Dinkellandse gronden.

7.4

Investeringen vastgoedexploitatie TB 2025-2029

In de komende jaren zijn de volgende investeringen geraamd en in de begroting opgenomen:

Bedrijfsgebouwen In 2025 wordt met name gewerkt aan de verbouw van shelter B512 en vermoedelijk shelter B511. De verwachting is dat de verbouw van shelter B511 in 2025 zal worden uitgevoerd en de verbouwing van shelter B512 in 2026.

38

Bijlage 1: Totale plangebied gebiedsontwikkeling

39

Bijlage 2. Taakveldoverzicht TB

40