Bijlage 5 Bijlagen
Tekst van het document
Bijlagen Toelichting Bestemmingsplan Hengelosestraat 437
Status: Vastgesteld
Hengelosestraat 437
Inhoudsopgave
Bijlagen toelichting
3
Bijlage 1
Stikstofberekening
4
Bijlage 2
Verkennend bodemonderzoek
30
Bijlage 3
Verkennend ecologisch onderzoek
77
Bijlage 4
Nader ecologisch onderzoek
115
Bijlage 5
Akoestisch onderzoek Wet geluidhinder
124
Bijlage 6
(Ontwerp)besluit Hogere grenswaarde Wet geluidhinder
199
Bijlage 7
Archeologische rapportages
206
Bijlage 8
Beeldkwaliteitplan
256
2
bestemmingsplan Hengelosestraat 437 (vastgesteld)
Bijlagen toelichting
bestemmingsplan Hengelosestraat 437 (vastgesteld)
3
Bijlage 1 Stikstofberekening
4
bestemmingsplan Hengelosestraat 437 (vastgesteld)
AERIUS-Berekening
Enschede, Hengelosestraat 437
Februari 2023
Status: Definitief
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
AERIUS-BEREKENING ENSCHEDE, HENGELOSESTRAAT 437
Auteur: Status: Datum:
BJZ.nu Definitief Februari 2023
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
1
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................... 3 HOOFDSTUK 2 VOORGENOMEN ONTWIKKELING ....................................................... 4 HOOFDSTUK 3 UITGANGSPUNTEN ........................................................................ 5 3.1 3.2 3.3
ALGEMEEN ............................................................................................................................................... 5 AANLEGFASE ............................................................................................................................................. 5 GEBRUIKSFASE ........................................................................................................................................... 7
HOOFDSTUK 4 RESULTATEN & CONCLUSIE .............................................................. 9 BIJLAGEN BIJ DE STIKSTOFBEREKENING .................................................................... 10 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2
REKENRESULTATEN AANLEGFASE ............................................................................................................. 10 REKENRESULTATEN GEBRUIKSFASE........................................................................................................... 11
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
2
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
HOOFDSTUK 1
INLEIDING
Voorliggende AERIUS-berekening heeft betrekking op een woningbouwproject aan de Hengelosestraat in het noordwesten van Enschede. Het projectgebied bestaat uit de percelen die kadastraal bekend staan als Lonneker S 2553, 2555, 3984 en 4014. Ter plaatse bevindt zich de voormalige horecalocatie De Assinkhof. Het concrete voornemen bestaat uit de herontwikkeling van deze locatie waarbij een deel van de bebouwing gesloopt wordt en een deel blijft behouden. Ter plaatse worden appartementen en grondgebonden woningen gerealiseerd. In totaal gaat het om de realisatie van 25 woningen op een oppervlakte van circa 6.650 m2. In de te behouden bebouwing worden ten slotte twee appartementen gerealiseerd. In afbeelding 1.1 is de ligging van het projectgebied in Enschede en ten opzichte van de directe omgeving weergegeven. Het projectgebied is hierin respectievelijk aangegeven met de rode ster en rode contour.
Afbeelding 1.1
Ligging projectgebied ten opzichte van Enschede en de directe omgeving (Bron: PDOK, bewerkt)
Om de voorliggende ontwikkeling mogelijk te maken is een nieuw bestemmingsplan nodig. In het kader van het bestemmingsplan dienen de te verwachten effecten op nabijgelegen Natura 2000-gebieden in kaart te worden gebracht. BJZ.nu is gevraagd om de te verwachten stikstofemissie als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling en de eventuele gevolgen daarvan inzichtelijk te maken. De stikstofberekening is uitgevoerd met behulp van de voorgeschreven rekentool AERIUS Calculator 2022 (gelanceerd eind januari 2023). In voorliggend rapport wordt een toelichting op de AERIUS-berekening gegeven.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
3
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
HOOFDSTUK 2
VOORGENOMEN ONTWIKKELING
De voorgenomen ontwikkeling betreft de herontwikkeling van de voormalige horecalocatie De Assinkhof, aan de Hengelosestraat 437. Ter plaatse wordt het merendeel van de aanwezige bebouwing gesloopt (ca. 2.100 m²). De Assinkhof is een beeldbepalend pand welke blijft behouden. Binnen dit pand worden in het kader van de voorliggende ontwikkeling twee appartementen gerealiseerd. Het gedeelte ten zuiden van de Assinkhof wordt gesloopt en vervangen door drie appartementen en een parkeerterrein. Verder worden er vier tweeonder-één-kap villa’s (poortwachterswoningen), zes rijwoningen en tien tweekappers gerealiseerd. In totaal worden er daarmee 25 woningen gerealiseerd. Ten behoeve van de ontsluiting van de woningen worden daarnaast een aantal wegen aangelegd. De wegen komen uit op een nieuw te realiseren weg ‘Op de Assinkhof’. Vanaf hier kan het verkeer vanuit het projectgebied zich via de Noorderkroonstraat in oostelijke en westelijke richting bewegen. Tevens worden in het kader van landschappelijke inpassing een aantal groenstroken en beplanting aangelegd. In afbeelding 2.1 is de situatietekening van de gewenste situatie ter plaatse opgenomen. Het projectgebied is hierin aangegeven met de rode contour.
Afbeelding 2.1
Situatietekening gewenste situatie (Bron: Ontwerpstudio Concept)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
4
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
HOOFDSTUK 3 3.1
UITGANGSPUNTEN
Algemeen
Het projectgebied bevindt zich op circa 4,5 kilometer van het Natura 2000-gebied ‘Lonnekermeer’. Overige Natura 2000-gebieden bevinden zich op ruim 7 kilometer afstand van het projectgebied. Om de stikstofdepositie van het voornemen op Natura 2000-gebieden te bepalen zijn twee berekeningen gemaakt, namelijk: een berekening van de stikstofdepositie als gevolg van de aanlegfase en als gevolg van de gebruiksfase. Hieronder worden de uitgangspunten per fase toegelicht.
3.2
Aanlegfase
Binnen de aanlegfase is in voorliggend geval sprake van de volgende activiteiten (bronnen) die bijdragen aan de emissie van stikstof: 1. 2.
3.2.1
Verkeersgeneratie bouwverkeer; Bouwactiviteiten.
Verkeersgeneratie bouwverkeer
De realisatie van het voornemen heeft een tijdelijke toename van vervoersbewegingen tot gevolg, namelijk door de komst van het personeel (bouwvakkers en aannemers) en de aan- en afvoer van bouwmateriaal en bouwafval. Dit heeft tijdelijke stikstofuitstoot tot gevolg. Hierna wordt ingegaan op de te verwachten tijdelijke verkeersgeneratie tijdens de sloop- en bouwperiode. In de AERIUS-berekening is in het kader van een worstcase scenario ervan uitgegaan dat de werkzaamheden binnen één rekenjaar worden gerealiseerd. Voor het bouwrijp maken van het projectgebied en het slopen van de bebouwing komen verschillende zware en middelzware vrachtwagens naar het projectgebied. Er wordt circa 2.100 m2 aan bebouwing gesloopt. Met een gemiddelde bouwhoogte van 5 meter levert dit 10.500 m³ aan gesloopte bebouwing op. Het is niet bekend hoeveel puin dit oplevert, dit is namelijk zeer afhankelijk van de oppervlaktes en de diktes van de buitenmuren, binnenmuren en vloeren. Om de inhoud van het puin te berekenen is een factor van 1:4 gebruikt. In voorliggend geval zorgt dit voor 2.625 m3 aan puin. Voor het vervoeren van het puin worden vrachtwagens met inhoud van circa 25 m3 gebruikt. Dit zorgt voor 105 vrachtwagens, dit zijn 210 zware verkeersbewegingen.
Voor de aanvoer van bouwmaterialen (begane grondvloer, binnen gevelstenen, buiten gevelstenen, de kap, dakpannen, cementdekvloer, leidingwerk, riolering etc.) komen verschillende vrachtwagens. De woningen worden deels prefab en deels traditioneel gebouwd. De appartementen en rijwoningen worden prefab gebouwd en de poortwachterswoningen meer traditioneel. Bij prefab-bouw worden de onderdelen gemaakt in een fabriek en worden ze op de locatie in elkaar gezet. Hierdoor zullen in vergelijking met de traditionele bouw minder vrachtwagens de locatie aandoen. In totaal wordt rekening gehouden met 3 zware en 3 middelzware vrachtwagens per woning. Dit resulteert in een verkeersgeneratie van 75 zware en 75 middelzware vrachtwagens (150 verkeersbewegingen zware en middelzware vrachtwagens) voor de aanvoer van bouwmaterialen. Voor de verkeersbewegingen van de aan- en afvoer van mobiele werktuigen worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • •
• •
Voor de graafmachine wordt uitgegaan van 1 zwaar voertuig (2 bewegingen); Ten behoeve van het storten van beton wordt gebruik gemaakt van een betonstorter. Dit betreft een separate vrachtwagen (met daarop de storter) die de locatie aandoet tijdens de betonwerkzaamheden (1 vrachtwagen; 2 bewegingen); Voor het plaatsen van heipalen is een heistelling benodigd. De emissie van de heistelling is gelijkgesteld aan die van 1 zwaar vrachtvoertuig (2 bewegingen); Ten behoeve van het leggen van de begane grond, verdiepingsvloer, dakplaten etc. wordt gebruik gemaakt van een mobiele hijskraan. Deze doet voor de realisatie van de bebouwing het projectgebied
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
5
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief aan en verlaat het projectgebied wanneer het voornemen is gerealiseerd. De emissie van het rijden van de mobiele hijskraan is gelijk gesteld aan de emissie van 1 zwaar vrachtvoertuig (2 bewegingen); Resumerend wordt voor de verkeersbewegingen van mobiele werktuigen uitgegaan van 4 zware vrachtvoertuigen en 8 bewegingen. Voor de inrichting van de buitenruimte wordt aangenomen dat er 2 vrachtwagens (4 bewegingen) nodig zijn voor de beplanting (landsschappelijke inpassing) en 5 vrachtwagens voor de bestrating (10 bewegingen). Een jaar bestaat uit circa 260 werkdagen. Voor het licht verkeer wordt ervan uitgegaan dat per werkdag 4 auto’s het projectgebied aandoen. Dit resulteert in 260*4*2= 2.080 lichte verkeersbewegingen per jaar. Onderstaande tabel toont de totale verkeersbewegingen tijdens de bouwperiode. Type verkeer
Aantal voertuigen
Licht verkeer Middelzwaar verkeer Zwaar verkeer
1.040 75 191
Aantal verkeersbewegingen (aantal voertuigen x2) 2.080 150 382
Op de werkplaats is het bouwverkeer in de AERIUS Calculator ingevoerd met een percentage ‘in de file’ van 80% om het draaien en keren (stagnatie) van de werktuigen te simuleren. Voor de route van de mobiele werktuigen wordt ervan uitgegaan dat de werktuigen het projectgebied bereiken en verlaten via de Noorderkroonstraat. Vanaf hier wordt er vanuit gegaan dat het bouwverkeer zich via de Uranusstraat richting de Hengelosestraat zal bewegen. Vanaf hier zal het bouwverkeer zich in noordwestelijke richting bewegen richting de Auke Vleerstraat. Hier is het verkeer gemodelleerd tot aan het moment dat het bouwverkeer de kruising met de Auke Vleerstraat bereikt. Op dit punt is het bouwverkeer niet meer te onderscheiden van het heersende verkeersbeeld.
3.2.2
Bouwactiviteiten
In de realisatiefase worden werktuigen ingezet. Aangezien de inzet van de werktuigen niet precies te achterhalen is, is aan de hand van uitgangspunten de emissie van de werktuigen achterhaald. Aangenomen wordt dat tijdens de aanlegfase alleen STAGE IV werktuigen worden ingezet. De werktuigen zijn onderverdeeld onder de categorie: STAGE IV, 2014-2018, 75-560 kW, diesel. Aangenomen wordt dat een werktuig een gemiddeld vermogen heeft van 200 kW. Zoals eerder vermeld worden de woningen deels prefab en deels traditioneel gebouwd. Voor het realiseren van een woning zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
•
•
• •
2 uur graafmachine (bij het uitgraven van een fundering van circa 100 m 2 met een diepte van 1 m, een bakinhoud van 1,5 m3 en een graafbeweging van 1 minuut, is de graafmachine 67 minuten bezig; de overige 53 minuten is de graafmachine bezig om het zand te verplaatsen en/of de fundering op te vullen.); 3,2 uur heistelling (voor een woning zijn gemiddeld 10 heipalen nodig. Bij de nieuwbouw van 25 woningen zijn dit 250 heipalen. Een heistelling kan circa 25 heipalen per dag doen. Het totaal aantal uren komt neer op 250/25*8=80. Dit is circa 3,2 uur per woning (80/25)); 2 uur betonstorter (per woning circa 200 m2 met een dikte van 0,25 meter. Per woning moet dan 50 m3 aan beton worden gestort. Een betonstorter stort circa 50 m3 beton per uur. Dit komt op 1 uur per woning. Het beton wordt afgewerkt door een trilnaald. Hiervoor wordt een uur gehanteerd. In totaal komt het aantal uren per woning neer op 2 uur); 16 uur hijskraan (1 uur fundering, 10 uur casco, 2 uur toppen en kappen, 1 uur dakpannen en 2 uur gevelstenen). Resumerend bedraagt het totaal aantal uren per woning 23,2 uur. Dit aantal uren is in de berekening gehanteerd.
Zoals eerder gezegd worden de woningen grotendeels prefab gebouwd. Echter zijn bovenstaande uitgangspunten van toepassing op traditionele bouw. Ook wordt in bovenstaande uitgangspunten uit gegaan van grondgebonden woningen. Tevens worden er drie nieuwe appartementen gerealiseerd. Bij de realisatie van appartementen wordt één grote fundering gemaakt, waarop de woningen worden gebouwd.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
6
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief Gelet op bovenstaande zal het aantal uren voor de graafmachine, heistelling en betonstorter ten opzichte van grondgebonden bouw lager liggen. Als uitgangspunt wordt gehanteerd dat zowel het bouwrijp maken van het projectgebied als het realiseren van de 25 woningen in één jaar (in dit geval 2023) zal plaatsvinden. Het totaal aantal uren voor de inzet van de werktuigen voor de realisatie van de woningen komt neer op 25*23,2= 580 uren. Voor het slopen van de huidige bebouwing wordt uitgegaan van een sloopperiode van twee weken = 80 uur. Voor het bouwrijp maken van de woonwijk wordt ervan uit gegaan dat de totale inzet van de werktuigen 80 uur bedraagt. Voor het inrichten van de buitenruimte (landschappelijke inpassing en aanleggen straten) wordt uitgegaan van een periode van één week = 40 uur. In totaal komt het aantal uren voor het jaar 2023 neer op: 580 +80 + 80 + 40 = 780 uur. Voor het berekenen van het dieselverbruik van de betreffende werktuigen is de volgende formule aangehouden: LBPJ =(0.095* Pmax +0.54)* D LBPJ staat in de bovengenoemde formule voor literverbruik per jaar. Pmax is het maximale vermogen van het werktuig en D staat voor het aantal draaiuren. Daarnaast is er rekening gehouden met het gebruik van AdBlue.
Ligterink et al 20211 constateert dat voor Stage IV en Stage V werktuigen dit 7% van het totale dieselverbruik bedraagt. Het AdBlue verbruik geldt alleen voor machines, die uitgerust zijn met een scr-filter. Stage IV en Stage V werktuigen beschikken over zo’n filter. In de berekening wordt ervan uit gegaan dat binnen het plangebied Stage IV werktuigen worden ingezet. Omdat de vermogens van de werktuigen niet bekend zijn, is er worst-case vanuit gegaan dat alle werktuigen een vermogen hebben van 200 kW. In de praktijk zullen echter werktuigen ingezet worden die een kleiner vermogen hebben. Bij een kleiner vermogen vindt er minder stikstofemissie plaats; daarom is ook hier een worst-case geval. Hieronder is een overzicht opgenomen, waarin aan de hand van de uitgangspunten de emissie van de werktuigen is achterhaald. Type werktuig
Alle werktuigen
Aantal uren project 780
Vermogen (kW)
Stageklasse
200
IV, 2014-2018
Diesel/benzine verbruik totaal (liter/j) 15.241
AdBlue verbruik 6% (liter/j) 1.066
De werktuigen zijn in de AERIUS-berekening ingevoerd als vlakbron.
3.3
Gebruiksfase
3.3.1
Gasverbruik woningen
Doordat de nieuw te realiseren woningen gasloos worden gebouwd, is ten aanzien van het gebruik van de te realiseren woningen zelf geen sprake van stikstofemissies en deposities op Natura 2000-gebieden. Deze woningen zijn dan ook neutraal (zonder emissies) gemodelleerd in de AERIUS-berekening. Zoals reeds in hoofdstuk 2 is aangegeven, worden in het te behouden pand ‘De Assinkhof’ twee appartementen gerealiseerd. Aangezien het pand momenteel op het gas is aangesloten, wordt in voorliggend geval aangenomen dat deze twee appartementen ook op het gasnet blijven aangesloten. Ten aanzien van het gebruik van het pand is daarmee sprake van stikstofemissies en mogelijke depositie op Natura 2000-gebieden. Voor de berekening van de stikstofemissie voor de bestaande woning is aangesloten op de ‘Factsheet Ruimtelijke plannen – emissiefactoren, versie 5 juli 2018’. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd: Woning Appartement Totale emissie
Aantal woningen 2
NOx/jaar per woning 1,25 2,5
Naast de bovenstaande NOx en NH3 emissies zijn de emissiehoogte, spreiding en de warmteinhoud van invloed op de rekenresultaten. Conform het rapport ‘Emissiekentallen NOx en NH3 voor PAS / AERIUS, Tauw, 1 Ligterink et al., 2021. ‘AUB (AdBlue verbruik, Uren, en Brandstofverbruik): een robuuste schatting van NOx en NH3 uitstoot van mobiele werktuigen’.
TNO_2021_R12305
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
7
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief 31 augustus 2018’ is voor de emissiehoogte het volgende aangehouden: 1) hanteer in de modelberekening voor de uitstoothoogte de maximale bouwhoogte en 2) hanteer voor de spreiding de helft van de maximale bouwhoogte. De spreiding geeft de mate aan waarin de uitstoothoogte kan afwijken van de ingevoerde uitstoothoogte. Op basis van het geldende bestemmingsplan ‘Twekkelerveld 2005’ bedraagt de maximale bouwhoogte in voorliggend geval 8 meter. Voor de uitstoothoogte is dus 8 meter aangehouden en voor de spreiding is daarom 4 meter aangehouden. Voor de warmteinhoud is aangesloten op de default-waarde vanuit AERIUS voor woningen, namelijk 0,000 MW.
3.3.2
Verkeersgeneratie
De te realiseren woning brengt een bepaald aantal verkeersbewegingen met zich mee. Het aantal verkeersbewegingen heeft invloed op de AERIUS-berekening en moet in ogenschouw worden genomen. Om het aantal verkeersbewegingen te bepalen is gebruik gemaakt van de publicatie ‘Toekomstbestendig parkeren, publicatie 381 (december 2018)’ van het CROW. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd: • •
Verstedelijkingsgraad: sterk stedelijk / gemeente Enschede (Bron: CBS Statline); Stedelijke zone: rest bebouwde kom.
In de publicatie van het CROW wordt de verkeersgeneratie per functie uiteengezet. Daarnaast wordt een minimaal en maximaal aantal verkeersbewegingen aangegeven. In voorliggend geval is van het gemiddelde uitgegaan. Op basis van de vorenstaande uitgangspunten ontstaat qua verkeersgeneratie het volgende beeld: Functie
Koop, huis, twee-onder-een-kap Koop, appartement, duur Koop, appartement, midden Koop, huis, tussen/hoek Koop, huis, twee-onder-een-kap Totaal*
Verkeersbewegingen per woning per weekdag (gemiddeld) 7,8 7,1 5,6 7,1 7,8
Aantal woningen
4 2 3 6 10
Totaal aantal verkeersbewegingen per weekdag (gemiddeld) 31,2 14,2 16,8 42,6 78 182,8
* aandeel vrachtverkeer: 0,2% (0,002 x 182,8 = 0,366)
De totale verkeersgeneratie voor de te realiseren woningen komt afgerond neer op 183 verkeersbewegingen per weekdag. In verband met het aandeel vrachtverkeer worden deze in de AERIUS-berekening meegenomen als 182 lichte verkeersbewegingen en 1 zware verkeersbeweging meegenomen. In verband met de aan te leggen wegen in het projectgebied is het verkeer in de AERIUS-berekening gemodelleerd vanuit het projectgebied zelf. Vanaf de Noorderkroonstraat zal het gebruiksverkeer zich via de Uranusstraat naar de Hengelosestraat bewegen. Vanaf de Hengelosestraat zijn twee routes aannemelijk. De eerste route beweegt zich vanuit de Hengelosestraat in westelijke richting, waar het verkeer ten hoogte van de splitsing ‘Hengelosestraat – Auke Vleerstraat’ opgaat in het heersende verkeersbeeld2. De tweede beweegt zich vanaf de Hengelosestraat in oostelijke richting, richting de Boddenkampsingel. In de AERIUS-berekening is het verkeer gemodelleerd tot aan de splitsing ‘Hengelosestraat – Boddenkampsingel’. Ter hoogte van deze splitsing verspreidt het verkeer zich in meerdere richtingen in de omgeving en zal het verkeer opgaan in het heersende verkeersbeeld. Om een uiterst worst-case scenario te berekenen is 100% van de verkeersbewegingen op beide routes gemodelleerd. Zodoende is met twee keer zoveel verkeer gerekend dan wordt verwacht.
2
Het verkeer gaat op in het heersende verkeersbeeld op het moment dat het aan- en afrijdende verkeer zich door zijn snelheid en rij- en stopgedrag nog niet dan wel niet meer onderscheidt van het overige verkeer dat zich op de betrokken weg bevinden. (https://www.infomil.nl/vaste-onderdelen/uitgebreid-zoeken/@89887/wanneer_is_het/)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
8
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
HOOFDSTUK 4
RESULTATEN & CONCLUSIE
In het kader van herontwikkeling van ‘De Assinkhof’ aan de Hengelosestraat 437 te Enschede is inzicht benodigd in de te verwachten stikstofdepositie. In de voorliggende AERIUS-berekening zijn hierin zowel de aanleg- als de gebruiksfase onderzocht. Binnen de aanleg- en gebruiksfase is in voorliggend geval sprake van de volgende activiteiten (bronnen) die bijdragen aan de emissie van stikstof: 1.
2.
Aanlegfase: o Verkeersgeneratie bouwverkeer; o Realisatie voornemen. Gebruiksfase: o Gasverbruik woningen; o Verkeersgeneratie gebruiksfase.
Uit de AERIUS-berekening met betrekking tot de aanleg- en de gebruiksfase blijkt dat als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling geen sprake is van rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Er is daarmee geen sprake van een stikstofdepositie met significant negatief effect op Natura 2000-gebieden. De onderdelen en resultaten van de AERIUS-berekening zijn in bijlage 1 en bijlage 2 bijgevoegd. Geconcludeerd wordt dat het plan ten aanzien van de effecten van de stikstofdepositie op Natura 2000gebieden voldoet aan artikel 2.7, lid 1 van de Wet natuurbescherming.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
9
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
BIJLAGEN BIJ DE STIKSTOFBEREKENING Bijlage 1
Rekenresultaten aanlegfase
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
10
Projectberekening Dit document geeft een overzicht van de invoer en rekenresultaten van een Projectberekening met AERIUS Calculator. De berekening is uitgevoerd binnen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, op rekenpunten die overlappen met habitattypen en/of leefgebieden die aangewezen zijn in het kader van de Wet natuurbescherming, gekoppeld aan een aangewezen soort, of nog onbekend maar mogelijk wel relevant, en waar tevens sprake is van een overbelaste of bijna overbelaste situatie voor stikstof.
Overzicht Samenvatting situaties Resultaten Detailgegevens per emissiebron Deze PDF is een digitaal bestand dat weer in te lezen is in AERIUS. Meer toelichting over deze PDF kunt u vinden in een bijbehorende leeswijzer. Deze leeswijzer en overige documentatie is te raadplegen via:
www.aerius.nl/handleidingen-en-leeswijzers
Projectberekening
Contactgegevens Rechtspersoon Inrichtingslocatie
Activiteit
Omschrijving Toelichting
Berekening
AERIUS kenmerk Datum berekening Rekenconfiguratie
Totale emissie
Herontwikkeling Assinkhof - Beoogd
Resultaten
Herontwikkeling Assinkhof - Beoogd Gekarteerd oppervlak met toename (ha) Gekarteerd oppervlak met afname (ha) Grootste toename van depositie Grootste afname van depositie
Rra9f2Dcrkct (24 februari 2023)
BJZ.nu Hengelosestraat 437, 7521 AG Enschede Enschede, Hengelosestraat 437 Aanlegfase herontwikkeling Assinkhof; realisatie 25 woningen Rra9f2Dcrkct 24 februari 2023, 10:03 Wnb-rekengrid Rekenjaar
Emissie NH₃
Emissie NOₓ
Hoogste bijdrage
Hexagon
Gebied
2023 -
3,7 kg/j
19,4 kg/j
2/7
Projectberekening
Herontwikkeling Assinkhof (Beoogd), rekenjaar 2023 Emissiebronnen 1 Mobiele werktuigen | Bouw, Industrie en Delfstoffenwinning | Werktuigen Verkeersnetwerk
Rra9f2Dcrkct (24 februari 2023)
Emissie NH₃
Emissie NOₓ
3,7 kg/j 90,1 g/j
16,5 kg/j 2,9 kg/j
3/7
Projectberekening
Hoogste af- en toename op (bijna) overbelaste stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
500 m Habitatrichtlijn Vogelrichtlijn Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn Niet bepaald
Grootste afname van depositie Grootste toename van depositie Hoogste totale depositie
De bronnen op de kaart horen bij de Beoogde situatie.
Rra9f2Dcrkct (24 februari 2023)
4/7
Projectberekening
Resultaten stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden situatie "Herontwikkeling Assinkhof" (Beoogd) incl. saldering e/o referentie Berekend (ha gekarteerd)
Totaal
Rra9f2Dcrkct (24 februari 2023)
-
Hoogste totale Met toename Grootste depositie (mol (ha gekarteerd) toename (mol N/ha/jr) N/ha/jr)
-
-
-
Met afname (ha Grootste gekarteerd) afname (mol N/ha/jr)
-
-
5/7
Projectberekening
Herontwikkeling Assinkhof, Rekenjaar 2023 1
Mobiele werktuigen | Bouw, Industrie en Delfstoffenwinning
Naam Locatie Oppervlakte
Naam Stageklasse
Werktuigen X:255805,57 Y:472626,3 0,68 ha
NOₓ NH₃
Brandstofverbruik Draaiuren AdBlue verbruik
200 kW
Stage-IV, 2014-2018, 75-560 kW, diesel, SCR: 15241 l/j ja
2
Wegverkeer | Weg
Naam Locatie Lengte Wegtype Rijrichting Tunnelfactor Type hoogteligging Weghoogte Verkeer
Route bouwverkeer X:255418,03 Y:472945,11 1.181,15 m Binnen bebouwde kom (doorstromend) Beide richtingen 1 Normaal 0m
Licht verkeer Middelzwaar vrachtverkeer Zwaar vrachtverkeer Busverkeer 3
Max. snelheid
Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren
Wegverkeer | Weg
Naam Locatie Lengte Wegtype Rijrichting Tunnelfactor Type hoogteligging Weghoogte Verkeer
Bouwverkeer op de werkplaats X:255778,64 Y:472621,45 76,17 m Binnen bebouwde kom (doorstromend) Beide richtingen 1 Normaal 0m
Licht verkeer Middelzwaar vrachtverkeer Zwaar vrachtverkeer Busverkeer
Max. snelheid
Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren
780 u/j 1066 l/j
16,5 kg/j 3,7 kg/j Stof Emissie
NOₓ
16,5 kg/j NH₃ 3,7 kg/j
Links Rechts NOₓ 2,6 kg/j Type scherm - NO₂ 0,7 kg/j Hoogte - NH₃ 84,6 g/j Afstand tot de weg - -
Aantal voertuigen
2080 p/jaar 150 p/jaar 382 p/jaar 0 p/jaar
In file
0,0 % 0,0 % 0,0 % 0,0 %
Links Rechts NOₓ 0,3 kg/j Type scherm - NO₂ 71,4 g/j Hoogte - NH₃ 5,5 g/j Afstand tot de weg - -
Aantal voertuigen
2080 p/jaar 150 p/jaar 382 p/jaar 0 p/jaar
In file
80,0 % 80,0 % 80,0 % 0,0 %
Disclaimer Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden.
Rra9f2Dcrkct (24 februari 2023)
6/7
Projectberekening
Rekenbasis Deze berekening is tot stand gekomen op basis van AERIUS versie 2022_20230221_e1cb893112 Database versie 2022_e1cb893112 Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie: https://www.aerius.nl/
Rra9f2Dcrkct (24 februari 2023)
7/7
AERIUS-Berekening Enschede, Hengelosestraat 437 Definitief
Bijlage 2
Rekenresultaten gebruiksfase
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
11
Projectberekening Dit document geeft een overzicht van de invoer en rekenresultaten van een Projectberekening met AERIUS Calculator. De berekening is uitgevoerd binnen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, op rekenpunten die overlappen met habitattypen en/of leefgebieden die aangewezen zijn in het kader van de Wet natuurbescherming, gekoppeld aan een aangewezen soort, of nog onbekend maar mogelijk wel relevant, en waar tevens sprake is van een overbelaste of bijna overbelaste situatie voor stikstof.
Overzicht Samenvatting situaties Resultaten Detailgegevens per emissiebron Meer toelichting over deze PDF kunt u vinden in een bijbehorende leeswijzer. Deze leeswijzer en overige documentatie is te raadplegen via:
www.aerius.nl/handleidingen-en-leeswijzers
Projectberekening
Contactgegevens Rechtspersoon Inrichtingslocatie
Activiteit
BJZ.nu Hengelosestraat 437, 7521 AG Enschede
Omschrijving Toelichting
Enschede, Hengelosestraat 437 Gebruiksfase herontwikkeling Assinkhof; realisatie 25 woningen
AERIUS kenmerk Datum berekening Rekenconfiguratie
Rqp1RwEXbvQb 27 oktober 2022, 16:23 Wnb-rekengrid
Berekening
Totale emissie
Herontwikkeling Assinkhof - Beoogd
Resultaten
Herontwikkeling Assinkhof - Beoogd Gekarteerd oppervlak met toename (ha) Gekarteerd oppervlak met afname (ha) Grootste toename van depositie Grootste afname van depositie
Rqp1RwEXbvQb (27 oktober 2022)
Rekenjaar
Emissie NH₃
Emissie NOₓ
Hoogste depositie
Hexagon
Gebied
2023 -
3,5 kg/j
53,7 kg/j
2/6
Projectberekening
Herontwikkeling Assinkhof (Beoogd), rekenjaar 2023 Emissiebronnen 1 Wonen en Werken | Woningen | Gasverbruik bestaande woning Verkeersnetwerk
Rqp1RwEXbvQb (27 oktober 2022)
Emissie NH₃
Emissie NOₓ
3,5 kg/j
2,5 kg/j 51,2 kg/j
3/6
Projectberekening
Hoogste af- en toename op (bijna) overbelaste stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
500 m Habitatrichtlijn Vogelrichtlijn Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn Niet bepaald
Grootste afname van depositie Grootste toename van depositie Hoogste totale depositie
De bronnen op de kaart horen bij de Beoogde situatie. Rqp1RwEXbvQb (27 oktober 2022)
4/6
Projectberekening
Resultaten stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden situatie "Herontwikkeling Assinkhof" (Beoogd) incl. saldering e/o referentie Berekend (ha gekarteerd)
Totaal
Rqp1RwEXbvQb (27 oktober 2022)
-
Hoogste totale Met toename (ha Grootste toename Met afname (ha Grootste afname depositie (mol gekarteerd) (mol N/ha/jr) gekarteerd) (mol N/ha/jr) N/ha/jr)
-
-
-
-
-
5/6
Projectberekening
Herontwikkeling Assinkhof, Rekenjaar 2023 1
Wonen en Werken | Woningen
Naam Gasverbruik Uittreedhoogte bestaande woning Warmteinhoud Wijze van ventilatie Niet geforceerd Temporele variatie Continue Emissie
8,0 m 0,000 MW
2 Wegverkeer | Weg Naam Gebruiksfase route 1 Wegtype Binnen bebouwde kom (doorstromend) Rijrichting Beide richtingen Tunnelfactor 1 Type hoogte ligging Normaal Weghoogte 0m Beschrijving Voertuigtype/euroklasse
Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren
Licht verkeer Middelzwaar vrachtverkeer Zwaar vrachtverkeer Busverkeer
3 Wegverkeer | Weg Naam Route 2 gebruiksfase Wegtype Binnen bebouwde kom (doorstromend) Rijrichting Beide richtingen Tunnelfactor 1 Type hoogte ligging Normaal Weghoogte 0m Beschrijving Voertuigtype/euroklasse
Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren Voorgeschreven factoren
Licht verkeer Middelzwaar vrachtverkeer Zwaar vrachtverkeer Busverkeer
NOₓ
2,5 kg/j
Links Rechts NOₓ 21,7 kg/j Type scherm - NO₂ 4,3 kg/j Hoogte - NH₃ 1,5 kg/j Afstand tot de weg - Voertuigen
182 p/etmaal 0 p/etmaal 1 p/etmaal 0 p/etmaal
In file
0,0 % 0,0 % 0,0 % 0,0 %
Links Rechts NOₓ 29,5 kg/j Type scherm - NO₂ 5,9 kg/j Hoogte - NH₃ 2,0 kg/j Afstand tot de weg - Voertuigen
182 p/etmaal 0 p/etmaal 1 p/etmaal 0 p/etmaal
In file
0,0 % 0,0 % 0,0 % 0,0 %
Disclaimer Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden. Rekenbasis Deze berekening is tot stand gekomen op basis van AERIUS versie 2021.2_20221004_3d4bf05159 Database versie 2021.2_3d4bf05159 Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie: https://www.aerius.nl/ Rqp1RwEXbvQb (27 oktober 2022)
6/6
Bijlage 2 Verkennend bodemonderzoek
30
bestemmingsplan Hengelosestraat 437 (vastgesteld)
Verkennend Bodemonderzoek
Project:
2021-138
Locatie:
Hengelosestraat 437 te Enschede
Opdrachtgever:
BJZ.nu Twentepoort Oost 16a 7609 RG Almelo
Datum:
9 juli 2021
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
Verkennend Bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
Opdrachtgever:
BJZ.nu Twentepoort Oost 16a 7609 RG Almelo
Adviesbureau:
Terra Agribusiness BV Eerste Stegge 54 7631 AE Ootmarsum
Status: Versie: Datum versie: Projectnummer:
Definitief 1 9 juli 2021 2021-138
Auteur:
XXXXXX
Paraaf:
Kwaliteitscontrole:
XXXXXX
Paraaf:
Veldwerkers:
XXXXXXXXXX
2021-138
09-07-2021
Pagina 2 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
Inhoudsopgave Pagina 1
Inleiding
4
2
Vooronderzoek
5
3
4
5
2.1 Locatie gegevens
5
2.2 Algemene informatie locatie
5
2.3 Directe omgeving locatie
6
2.4 Eerder uitgevoerd bodemonderzoek
6
2.5 Regionale bodemopbouw en geohydrologie
7
2.6 Vooronderzoek PFAS
7
2.7 Vooronderzoek 5707 Asbest
8
2.8 Visuele inspectie bodemoppervlak op asbest
8
Onderzoeksprogramma
9
3.1 Hypothesestelling
9
3.2 Onderzoeksopzet
9
3.3 Analysestrategie
10
Onderzoeksresultaten
11
4.1 Bodemopbouw en zintuiglijke waarnemingen
11
4.2 Analyseresultaten
12
4.3 Toetsing van de hypothese
14
4.4 Toetsing aan de noodzaak tot vervolgonderzoek
14
Samenvatting en conclusie
BIJLAGE I: BIJLAGE II: BIJLAGE III: BIJLAGE IV: BIJLAGE V: BIJLAGE VI:
2021-138
15
Situering van de locatie Situering van de locatie (schaal 1: 1000) Overzichtstekening boorpunten Boorstaten Analysecertificaten en Overschrijdingstabellen Foto's
09-07-2021
Pagina 3 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
1 Inleiding In opdracht van BJZ.nu heeft Terra Agribusiness BV een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd op de locatie Hengelosestraat 437 te Enschede. De regionale ligging van de locatie is weergegeven in bijlage I. In onderhavig onderzoek is het verkennend bodemonderzoek uitgebreid met een asbest in grondonderzoek. Aanleiding van het onderzoek is ten behoeve van de voorgenomen bestemmingswijziging en sloop- en nieuwbouwactiviteiten. Doel van het onderzoek is het door middel van een steekproef conform het soort bodemonderzoek, nagaan van de huidige kwaliteit van de grond op de locatie. Het onderzoek is niet bedoeld om de exacte aard en omvang van een eventuele verontreiniging aan te geven. Het verkennend onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen: - NEN 5725 Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van vooronderzoek bij verkennend en nader onderzoek (NEN5725:2017); - NEN 5740 Bodem - Landbodem - strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond (NEN5740:2009+A1:2016); - NEN 5707 Bodem – Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem.
(NEN 5707+C2:2017) - VKB Protocol 2001 “Plaatsen van handboringen en peilbuizen, maken van boorbeschrijvingen, nemen van grondmonsters en waterpassen” - VKB Protocol 2002 “Het nemen van grondwatermonsters” - VKB Protocol 2018 “Locatie inspectie en monsterneming van asbest in bodem"
Het procescertificaat van Terra Agribusiness Bodem & Milieutechniek en het hierbij behorende keurmerk (BRL SIKB 2000) zijn van toepassing op de activiteiten inzake het milieukundig veldwerk, inclusief de daarbij behorende veldwerkregistratie, en de overdracht van de monsters aan een erkend laboratorium. Om de onafhankelijkheid van het onderzoek te waarborgen, verklaart Terra Agribusiness Bodem & Milieutechniek op geen enkele wijze gelieerd te zijn aan de te onderzoeken projectlocatie, zowel in juridische, financiële of personele sfeer. De opbouw van dit rapport wordt als volgt weergegeven: - vooronderzoek naar historie en bodemgesteldheid; - opstellen van een hypothese; - opstellen van een onderzoeksstrategie; - resultaten van het veld- en laboratoriumonderzoek; - conclusies, aanbevelingen en samenvatting. In geval van klachten kan de opdrachtgever zich wenden tot Terra-Agribusiness BV en zo nodig tot de certificerende-instelling (Normec).
2021-138
09-07-2021
Pagina 4 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
2 Vooronderzoek Conform het onderzoeksprotocol NEN 5725 is ten behoeve van de onderzoeksstrategie op de locatie een vooronderzoek uitgevoerd. De onderstaande informatie is afkomstig uit: Tabel 1 Bronnen vooronderzoek Bron
Omschrijving
www.ahn.nl
AHN (Algemeen Hoogtebestand Nederland)
www.bodemloket.nl
Bodemloket van Nederland
www.topotijdreis.nl
Historische kaarten
www.dinoloket.nl
Ondergrond gegevens van Nederland
BAG viewer
Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG)
Gemeente Enschede
Historische informatie van de locatie
Bodematlas Provincie Overijssel
Bodem gerelateerde informatie van de Provincie Overijssel
Informatie Opdrachtgever
BJZ.nu
Inspectie onderzoekslocatie
Visueel inspectie van de locatie
2.1 Locatie gegevens Gegevens over de locatie zijn weergegeven in onderstaande tabel Tabel 2 Locatiegegevens Adres onderzoekslocatie
Hengelosestraat 437 te Enschede
Kadastrale gemeente
Lonneker
Sectie
S
Percelen
2553, 4014 en 2555
Oppervlakte van de onderzoekslocatie
<10000 m2
Eigenaar / gebruiker
-
Korte beschrijving van de onderzoekslocatie
De onderzoekslocatie bestaat uit bebouwing met parkeerplaats
Bebouwing
Op de onderzoekslocatie staat een voormalig partycentrum
Verharding
De onderzoekslocatie is verhard met klinkers en beton
2.2 Algemene informatie locatie De onderzoekslocatie bevindt zich aan de Hengelosestraat 437 te Enschede. De onderzoekslocatie bestaat uit een voormalig partycentrum met aangebouwde woning genaamd “De Assinkhof”. De opdrachtgever is voornemens de gehele bebouwing te slopen, de bestemming te wijzigen en er woningbouw te realiseren. Al in 1907 bestaat de locatie uit een café, waarna in de opvolgende jaren bebouwing is gesloopt en er een, voor die tijd, modern partycentrum is gebouwd. Het partycentrum bestond destijds uit een café, restaurant en hotel. Op historische kaarten is vanaf 1908 bebouwing op de locatie te zien. Volgens het BAG-register is de huidige bebouwing van 1963. Er is ten westen van de onderzoekslocatie nog een schuur aanwezig. Volgens het BAG-register is deze van 1930. De schuur bevat asbesthoudende dakbedekking met dakgoten. Uit historisch onderzoek is gebleken dat er een ondergrondse hbo-tank aanwezig is geweest op de locatie. Deze is volgens het tanksaneringscertificaat(A004120) van Kiwa N.V. gesaneerd en verwijderd in 1995. Uit navraag bij de gemeente en opdrachtgever is niet achterhaald waar de tank heeft gelegen. Er is verder geen bodemrelevante informatie van de onderzoekslocatie bekend bij de geraadpleegde bronnen.
2021-138
09-07-2021
Pagina 5 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
2.3 Directe omgeving locatie De onderzoekslocatie is gelegen aan de rand van Enschede. De omgeving bestaat voornamelijk uit woonhuizen en bedrijven. Noordelijk van de locatie liggen enkele agrarische percelen en "Heemtuin De Kolk". Noordwestelijk ligt de Universiteit van Twente. Zuidelijk bestaat de locatie uit de woonwijk genaamd “Twekkelerveld”. In 2014/2015 heeft MOS Milieu een milieutechnisch bodemonderzoek uitgevoerd op het gedeelte van de Hengelosestraat tussen de Roessinghsbleekweg en Uranusstraat te Enschede. Kenmerk: R1500382-RH_1 d.d. 26-02-2015. Aanleiding voor dit onderzoek was de herinrichting van de Hengelosestraat. Bij de Hengelosestraat nummer 299-301 is een geval van ernstige bodemverontreiniging aangetroffen. De rest van de locatie overschrijden niet het criterium van een nader onderzoek. Aan de Hengelosestraat 381 heeft Envita een tanksanering uitgevoerd n.a.v. een lekkage in deze tank. Uit het rapport “Evaluatieverslag zorgplicht bodemsanering Hengelosestraat 381 in Enschede” rapportnummer: 206504-12/R01 d.d. 12-02-2018 blijkt dat de locatie voldoende is gesaneerd. Op een terrein aan de Noorderkroonstraat te Enschede ten zuiden van de onderzoekslocatie heeft Geofox B.V. een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. Kenmerk 53050/WB/bv d.d. 0306-1996. Aanleiding van dit onderzoek was de aanvraag van een bouwvergunning voor de bouw van woonhuizen.
Er zijn slechts licht verhoogde gehalten aangetroffen. Ten westen van de onderzoekslocatie aan de Uranusstraat 23 te Enschede heeft MOS Grondmechanica B.V. een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. Kenmerk: R673707-RY_1 d.d. 22-11-2007. Aanleiding voor dit onderzoek was de aanvraag van een bouwvergunning voor de bouw van een woonhuis. Er zijn geen verhogingen aangetroffen. Er is verder geen bodemrelevante informatie van de directe omgeving van de onderzoekslocatie bekend welke mogelijk invloed heeft gehad op de bodemkwaliteit ter plaatse van onderzoekslocatie. 2.4 Eerder uitgevoerd bodemonderzoek Voor zover bekend zijn er in het verleden op de locatie geen bodemonderzoeken uitgevoerd.
2021-138
09-07-2021
Pagina 6 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
2.5 Regionale bodemopbouw en geohydrologie De regionale geohydrologische bodemopbouw is weergegeven in onderstaande figuur. Figuur 1 Geologisch opbouw landelijk model DGM v2.2
De boorlocatie bevindt zich circa 32 meter boven NAP. De regionale grondwaterstroming is noordwestelijk. 2.6 Vooronderzoek PFAS PFAS komt op verschillende manieren in het grond- en grondwatersysteem in Nederland terecht. Bij lokaal gebruik en calamiteiten leidt dit tot het 'klassieke' bron-grondwaterpluim beeld. Het meest verdacht voor PFAS in het milieu zijn die locaties waar PFAS worden geproduceerd. Ook brandweer-oefen-plaatsen waar met grote regelmaat brandblusschuim is toegepast, zijn verdacht. Er zijn echter ook vele andere toepassingen van PFAS die kunnen leiden tot een grondof grondwaterverontreiniging. In het handelingskader van het Expertisecentrum PFAS zijn alle bedrijfsactiviteiten en toepassingen beschreven waar PFAS wordt gebruikt en de kans dat daarbij PFAS in het milieu vrijkomt. Uit historisch onderzoek van onderhavig onderzoekslocatie blijkt dat geen van de beschreven toepassingen uit het handelingskader plaats heeft gevonden op of nabij de onderzoekslocatie. Op basis van de verkregen informatie kan gesteld worden dat de onderzoekslocatie als onverdacht gedefinieerd kan worden met betrekking tot PFAS in de bodem. Op verzoek van de opdrachtgever zijn, na veldwerkzaamheden, de mengmonsters van de bovengrond geanalyseerd op de aanwezigheid van PFAS.
2021-138
09-07-2021
Pagina 7 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
2.7 Vooronderzoek 5707 Asbest Uit de verkregen historische informatie blijkt dat vanaf circa 1908 bebouwing op de locatie aanwezig is. Het is aannemelijk dat tijdens (ver)bouwwerkzaamheden asbest in de gebouwen verwerkt is. Het dak van de schuur bevat asbesthoudende dakbedekking. Er zijn geen druppelzones te definiëren. Door de verandering van de bebouwing en leeftijd van de bebouwing wordt de locatie als verdacht beschouwd met betrekking tot de aanwezigheid van asbest in de bodem. 2.8 Visuele inspectie bodemoppervlak op asbest Op 23-06-2021 is de locatie visueel geïnspecteerd op de aanwezigheid van asbest. De maaiveldinspectie is uitgevoerd conform de NEN 5707. Het maaiveld van de onderzoekslocatie is verdeeld in stroken van ongeveer 1m breed en is strook voor strook in 2 richtingen haaks op elkaar geïnspecteerd. In onderstaande tabel zijn de resultaten van de maaiveldinspectie beknopt weergegeven. Tabel 3 Maaiveldinspectie NEN 5707 Aandachtsgebied
Opmerking
Oppervlakte geïnspecteerde locatie
< <10000 m2
Conditie toplaag
Droog
Beperkingen van de inspectie
Neerslag: geen, >25% vegetatie, >25% verharding
Weersomstandigheden
Zicht: > 50m
Asbestverdacht materiaal op maaiveld aangetroffen?
Nee
Opmerking
De maaiveldinspectie werd beperkt door de vegetatie en de verharding. Op de verharding is ook veel vegetatie aanwezig.
Resultaat maaiveld inspectie Ter plaatse van de onderzoekslocatie is geen asbestverdacht materiaal op het maaiveld aangetroffen.
2021-138
09-07-2021
Pagina 8 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
3
Onderzoeksprogramma
3.1
Hypothesestelling
Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Op basis van de resultaten van het vooronderzoek zijn voor de locatie één of meer hypotheses geformuleerd ten aanzien van grond en grondwaterverontreiniging. De volgende deellocaties en hypotheses worden aangehouden: Tabel 4 Deellocaties en hypothese NEN5740 Locatie Gehele locatie
Hypothese
Verdachte stoffen
Opmerking
Verdacht (VED-HE)
Zware metalen, PAK
-
Verkennend bodemonderzoek NEN 5707 Het asbest in grondonderzoek heeft tot doel het globaal vaststellen van het gemiddelde asbestgehalte van de deellocatie (ruimtelijke eenheid) en het vaststellen van de globale omvang van een eventueel aanwezige asbestverontreiniging. Tabel 5 Deellocaties en hypothese NEN5707 Locatie Gehele locatie
Hypothese
Verdachte stoffen
Opmerking
Verdacht (VED-HE)
Asbest in grond
-
3.2 Onderzoeksopzet De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd op 23 juni 2021 (plaatsing peilbuizen en monstername grond), en 1 juli 2021 (monstername grondwater). De positie van de boorlocaties zijn weergegeven in bijlage III. Tabel 6 Onderzoeksopzet NEN 5740 Locatie
Ondiepe boringen1
Gehele locatie
18
Diepe boringen2
Peilbuizen
4
2
Analyses grond
Analyses water
4x st. grond AS3000
2x st. grondwater AS3000
1
Ondiepe boringen standaard tot 0,5 m-mv. 2 Diepe boringen tot de grondwaterstand met een minimum van1,0 m-mv en een maximum van 2,0 m-mv.
Tabel 7 Onderzoeksopzet NEN 5707 Locatie Gehele locatie
Proefgaten ondiep1 18
Proefgaten met diepe boring2 4
Analyses asbest in grond3 4
1
Ondiep proefgat standaard 0,3m x 0,3m x 0,5m (lxbxh). Standaard proefgat van 0,3m x 0,3m x 0,5m (lxbxh) diep doorgeboord met edelmanboor Ø 12cm. 3 Analyse conform NEN5898; aantal analyses asbest in materiaal op basis van zintuiglijke waarnemingen in het veld. 2
2021-138
09-07-2021
Pagina 9 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
3.3 Analysestrategie Ten behoeve van het analytisch onderzoek zijn op het laboratorium mengmonsters samengesteld. In de onderstaande tabel is de samenstelling van de monsters verwerkt. Tabel 8 Analyse onderzochte monsters NEN 5740 BM1
Traject (m-mv) 0,40 - 0,70
BM2
0,40 - 0,60
BM3
0,00 - 0,50
BM4
0,15 - 0,50
Analyse monster
Analyse monster Pb1wm1 Pb2wm1
Traject (m-mv) 2,50 - 3,50 2,50 - 3,50
Deelmonsters
Analyse
3 (0,40 - 0,70) 4 (0,40 - 0,70) 6 (0,40 - 0,70) 7 (0,40 - 0,70) 13 (0,40 - 0,60) 14 (0,40 - 0,60) 9 (0,40 - 0,60) 16 (0,00 - 0,50) 17 (0,00 - 0,50) 18 (0,00 - 0,50) 19 (0,00 - 0,50) 20 (0,15 - 0,50) 21 (0,15 - 0,50) 23 (0,15 - 0,50) 24 (0,15 - 0,50)
AS3000 NEN 5740 Standaard incl struct excl voorb, PFAS 28 standaardpakket handelingskader 2019 AS3000 NEN 5740 Standaard incl struct excl voorb, PFAS 28 standaardpakket handelingskader 2019 AS3000 NEN 5740 Standaard incl struct excl voorb, PFAS 28 standaardpakket handelingskader 2019 AS3000 NEN 5740 Standaard incl struct excl voorb, PFAS 28 standaardpakket handelingskader 2019
Analyse NEN 5740gw standaardpakket (AS3000) NEN 5740gw standaardpakket (AS3000)
Alle monsters ten behoeve van de NEN 5740 zijn geanalyseerd door AL-West Agrolab BV. Alle analyses zijn AS3000 erkende verrichtingen.
Tabel 9 Analyse onderzochte monsters NEN 5707 Analyse monster MM1
Traject (m-mv) 0,40 - 0,70
MM2
0,40 - 0,60
MM3
0,00 - 0,50
MM4
0,40 - 0,60
Deelmonster
Analyse
3 (0,40 - 0,70) 4 (0,40 - 0,70) 6 (0,40 - 0,70) 7 (0,40 - 0,70) 13 (0,40 - 0,60) 14 (0,40 - 0,60) 9 (0,40 - 0,60) 16 (0,00 - 0,50) 17 (0,00 - 0,50) 18 (0,00 - 0,50) 19 (0,00 - 0,50) 10 (0,40 - 0,60) 11 (0,40 - 0,60) 12 (0,40 - 0,60)
Asbest NEN5898 (10 kg)
Asbest NEN5898 (10 kg) Asbest NEN5898 (10 kg)
Asbest NEN5898 (10 kg)
Alle monsters ten behoeve van de NEN 5707 zijn geanalyseerd door ACMAA Laboratorium te Deurningen.
Toetsing homogeniteit Gezien de zintuiglijke waarnemingen kan gesteld worden dat de homogeniteit van de verschillende inspectiegaten die in een mengmonster gemengd zijn voldoende aanwezig is.
2021-138
09-07-2021
Pagina 10 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
4
Onderzoeksresultaten
4.1 Bodemopbouw en zintuiglijke waarnemingen In bijlage V zijn de visuele waarnemingen in de vorm van boorprofielen weergegeven. Veldwaarnemingen De bovengrond bestaat uit matig fijn zand, plaatselijk zwak humeus. De ondergrond bestaat eveneens uit matig fijn zand. In de onderstaande tabel zijn de zintuiglijk waargenomen bijzonderheden weergegeven: Tabel 10 Zintuiglijk waargenomen bijzonderheden Boring/Gat
Traject (m -mv) 0,00 - 0,50
Grondsoort
Waargenomen bijzonderheden
1
Diepte boring (m -mv) 3,50
Zand
2
3,50
0,08 - 0,50
Zand
0,50 - 1,00
Zand
1,00 - 1,50
Zand
zwak wortelhoudend, zwak baksteenhoudend zwak wortelhoudend, zwak baksteenhoudend zwak wortelhoudend, zwak baksteenhoudend zwak baksteenhoudend
0,08 - 0,25 0,25 - 0,40
Zand
straatzand gecertificeerd menggranulaat
0,40 - 0,70
Zand
zwak puinhoudend
0,08 - 0,25 0,25 - 0,40
Zand
straatzand gecertificeerd menggranulaat
0,40 - 0,70
Zand
zwak puinhoudend
0,08 - 0,25 0,25 - 0,40
Zand
straatzand gecertificeerd menggranulaat
0,40 - 0,70
Zand
zwak puinhoudend
0,08 - 0,25 0,25 - 0,40
Zand
straatzand gecertificeerd menggranulaat
3
2,00
4
0,70
6
0,70
7
0,70
0,40 - 0,70
Zand
zwak puinhoudend
8
0,70
0,08 - 0,25 0,25 - 0,70
Zand
straatzand volledig puin, Gestaakt ivm puin
9
2,00
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
10
0,60
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
11
2,00
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
12
0,60
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
13
0,60
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
14
0,60
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
15
0,60
0,08 - 0,40 0,40 - 0,60
Zand Zand
straatzand zwak puinhoudend
16 17 18 19
0,50 0,50 0,50 2,00
0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,50
Zand Zand Zand Zand
sporen puin sporen puin sporen puin sporen puin
Er is geen asbestverdacht materiaal aan het oppervlak, in de boringen en in de inspectiegaten aangetroffen. Door de jarenlange leegstand van het pand is de parkeerplaats ook in verval geraakt. Veelal is overwoekerd door planten en bomen. In enkele inspectiegaten ter plaatse van de parkeerplaats zijn laagjes menggranulaat en straatzand aangetroffen. Het gaat hier waarschijnlijk om gecertificeerd menggranulaat. Onder
2021-138
09-07-2021
Pagina 11 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
deze laag menggranulaat is ondefinieerbaar puin aangetroffen waardoor dit als verdachte laag is aangemerkt. Tijdens het veldwerk is niet achterhaald waar de voormalige hbo-tank heeft gelegen. Het is niet praktisch uitvoerbaar om inpandig inspectiegaten van 30x30 cm te plaatsen volgens de NEN5707. Hierdoor zijn inpandig een aantal betonboringen met een diameter van 12cm verricht. Deze boringen zijn minder representatief dan gaten, maar zijn wel geschikt om de bodem te controleren op bodemvreemde materialen. In deze boringen zijn zintuiglijk geen bijzonderheden waargenomen. De mengmonsters BM1 en MM1 zijn samengesteld uit de individuele licht puinhoudende grondmonsters van de bovengrond ter plaatse van de oprijlaan en parkeerplaats, noordwestelijk van de onderzoekslocatie. De mengmonsters BM2 en MM2 zijn samengesteld uit de individuele licht puinhoudende grondmonsters van de bovengrond ter plaatse van de parkeerplaatsen. De mengmonsters BM3 en MM3 zijn samengesteld uit de individuele licht puinhoudende grondmonsters van de bovengrond ter plaatse van de tuin, noordoostelijk van de onderzoekslocatie. De mengmonsters BM4 en MM4 zijn samengesteld uit de individuele licht puinhoudende grondmonsters van de bovengrond ter plaatse van de parkeerplaatsen, zuidoostelijk van de locatie.
Grondwater De filterbuis wordt minimaal een halve meter beneden de grondwaterspiegel geplaatst, waarna de dichte buis tot iets boven maaiveld wordt gemonteerd en afgedicht met bentoniet om instroom van oppervlaktewater te voorkomen. In onderstaande tabel zijn de gegevens betreffende de grondwaterbemonstering opgenomen: Tabel 11 Metingen grondwater Peilbuis 1 2
Filterdiepte (m -mv) 2,50 - 3,50 2,50 - 3,50
Grondwater-stand (m -mv) 1,65 1,60
pH (-) 6,7 6,5
EC (µS/cm) 292 315
Troebelheid (NTU) 20,2 18,3
Geen van de gemeten waarden wijkt duidelijk af van de waarde, welke gezien de natuurlijke omstandigheden verwacht kan worden.
4.2 Analyseresultaten De resultaten van de chemische analyses zijn weergegeven in bijlage V. Alle monsters ten behoeve van de NEN 5740 zijn geanalyseerd door AL-West Agrolab. Deze analyses zijn allen AS3000 erkende verrichtingen. Alle monsters ten behoeve van de NEN 5707 zijn geanalyseerd door ACMAA Laboratorium te Deurningen. Tabel 12 Toetsingskader Wbb Concentratie ≤ AW-waarde (of < detectielimiet)* > AW-waarde ≤ T-waarde > T-waarde ≤ I-waarde
Betekenis Niet verontreinigd Licht verontreinigd Matig verontreinigd
> I-waarde
Sterk verontreinigd
Opmerking Geen aanvullend onderzoek nodig Geen aanvullend onderzoek nodig Mogelijk nader bodemonderzoek noodzakelijk Nader bodemonderzoek noodzakelijk; mogelijk sprake van ernstige bodemverontreiniging
Code * ** ***
* Voor grondwater geldt de streefwaarde Toelichting: De AW-waarden zijn achtergrondwaarden en zijn referentiewaarden voor een multifunctionele bodem. De halve som van de AW- en I-waarden ((AW+I)/2 = T-waarde) is een toetsingswaarde waarboven er een vermoeden is van ernstige bodemverontreiniging. Door middel van aanvullend onderzoek moet dit vermoeden worden getoetst. De I-waarden zijn de ‘interventiewaarden’. Als de I-waarde voor een stof wordt overschreden in meer dan 25 m3 grond of in meer dan 100 m3 grondwater (bodemvolume), dan wordt gesproken van een geval van ernstige bodemverontreiniging.
2021-138
09-07-2021
Pagina 12 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
Tabel 13 Analyseresultaten NEN 5740 Monster
Traject (m-mv)
BM1
0,00 - 0,50
BM2
0,00 - 0,50
BM3
0,00 - 0,50
BM4
0,00 - 0,50
Pb1wm1 Pb2wm1
2,50 - 3,50 2,50 – 3,50
Samenstelling 2 (0,00 - 0,50) 3 (0,00 - 0,50) 4 (0,00 - 0,50) 1 (0,05 - 0,50) 6 (0,00 - 0,50) 7 (0,05 - 0,50) 13 (0,00 - 0,50) 14 (0,00 - 0,50) 8 (0,00 - 0,50) 12 (0,00 - 0,50) 15 (0,05 - 0,50) 16 (0,05 - 0,50) 9 (0,00 - 0,50) PB1 PB2
Verhogingen -
-
PAK 10 VROM*
-
Ba*, Naftaleen*
* verhoging groter dan streefwaarde ** verhoging groter dan tussenwaarde *** verhoging groter dan interventiewaarde
Tabel 14 Analyseresultaten PFAS Parameter
BM1
BM2
BM3
BM4
Maximale waarden bodemkwaliteitsklasse Achtergrond Wonen Industrie waarde
PFAS** PFOS 0,25 0,36 0,81 1,1 1,4 3,0 PFOA 0,14 0,14 0,14 0,24 1,9 7,0 Overige PFAS <0,1 <0,1 <0,1 <0,1 1,4 3,0 Oordeel toepasbaarheid in functieklasse bij tijdelijk handelingskader **
Beoordeling
3,0 7,0 3,0
AW AW AW AW
Gehaltes PFAS in μg/kg
Tabel 15 Analyseresultaten NEN 5707 Monster MM1
Traject (m-mv) 0,40 - 0,70
MM2
0,40 - 0,60
MM3
0,00 - 0,50
MM4
0,40 - 0,60
Samenstelling 3 (0,40 - 0,70) 4 (0,40 - 0,70) 6 (0,40 - 0,70) 7 (0,40 - 0,70) 13 (0,40 - 0,60) 14 (0,40 - 0,60) 9 (0,40 - 0,60) 16 (0,00 - 0,50) 17 (0,00 - 0,50) 18 (0,00 - 0,50) 19 (0,00 - 0,50) 10 (0,40 - 0,60) 11 (0,40 - 0,60) 12 (0,40 - 0,60)
Matrix Asbest in grond
Resultaat 19 mg/kg ds*
Asbest in grond
2,8 mg/kg ds
Asbest in grond
Bevat geen asbest
Asbest in grond
28 mg/kg ds*
Het resultaat in bovenstaand tabel is het gewogen asbestgehalte berekend door het gehalte aan serpentijn asbest te vermeerderen met 10 maal het gehalte aan amfibool asbest. * Van de zeeffractie <0,5 mm is maximaal 10 gram kwalitatief beoordeeld en deze bevat asbestverdachte vezels.
2021-138
09-07-2021
Pagina 13 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
4.3
Toetsing van de hypothese
Onderdeel
Deellocatie
Gestelde hypothese
Hypothese verworpen of aangenomen
NEN 5740 NEN 5707
Gehele locatie Gehele locatie
Verdacht Verdacht
Grotendeels verworpen Grotendeels verworpen
4.4
Toetsing aan de noodzaak tot vervolgonderzoek
Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Gehele locatie Er zijn geen concentraties in de grond en het grondwater boven de tussenwaarde aangetroffen, dit houdt in dat er geen aanleiding bestaat voor het laten uitvoeren van een nader onderzoek. Verkennend bodemonderzoek NEN5707 Gehele locatie Ter plaatse van de onderzoekslocatie zijn meerdere inspectiegaten gegraven, bemonsterd en geanalyseerd op de aanwezigheid van asbest. In de mengmonsters is analytisch geen asbest aangetroffen of de gewogen asbestgehalten zijn lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek.
2021-138
09-07-2021
Pagina 14 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
5 Samenvatting en conclusie Op een locatie gelegen aan de Hengelosestraat 437 te Enschede, kadastraal bekend gemeente: Lonneker, Sectie: S, nummer(s): 2553, 4014 en 2555 is op 23 juni 2021 een verkennend bodemonderzoek conform NEN5740 en 5707 uitgevoerd. Verkennend bodemonderzoek NEN5740 Ter plaatse van de onderzoekslocatie zijn boringen en inspectiegaten uitgevoerd ten behoeve van een bodemonderzoek conform de NEN5740 en NEN5707. Gehele locatie In de bovengrondmengmonsters BM1, BM2 en BM4 zijn geen verhogingen aangetroffen. In het bovengrondmengmonster BM3 is een lichte verhoging PAK 10 VROM aangetroffen. In het grondwatermonster Pb1wm1 zijn geen verhogingen aangetroffen. In het grondwatermonster Pb2wm1 zijn lichte verhogingen barium en naftaleen aangetroffen. Op basis van onderhavig onderzoek wordt voor dit onderdeel een nader bodemonderzoek voor deze locatie niet noodzakelijk geacht. De onderzoekslocatie wordt vanuit milieuhygiënisch oogpunt voor dit onderdeel geschikt geacht voor het beoogde gebruik. In de geanalyseerde mengmonsters voor PFAS zijn geen concentraties aangetroffen boven de toepassingsnorm van 1,9 μg/kg voor PFOA en 1,4 μg/kg voor PFOS en overige PFAS. Na beoordeling van de resultaten aan het kader van het Tijdelijk Handelingskader zou de locatie voldoen aan de functieklasse Altijd toepasbaar volgens het generieke beleid.
Verkennend bodemonderzoek NEN5707 "asbest in bodem" Tijdens de maaiveld- inspectie zijn ter plaatse van de onderzoekslocatie geen asbestverdachte materialen op het maaiveld aangetroffen. Gehele locatie Ter plaatse van de locatie zijn meerdere inspectiegaten gegraven, bemonsterd en geanalyseerd op de aanwezigheid van asbest. De mengmonsters MM1, MM2 en MM4 zijn licht asbesthoudend; de gewogen asbestgehalten zijn (ruim) lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Er dient opgemerkt te worden dat er asbestverdachte vezels zijn aangetroffen in de fractie <0,5mm van MM1 en MM4. Er wordt echter niet verwacht dat de interventiewaarde zal worden overschreden middels een SEManalyse. In het mengmonster van MM3 is analytisch geen asbest aangetroffen. Op basis van onderhavig onderzoek wordt voor dit onderdeel een nader bodemonderzoek voor deze locatie niet noodzakelijk geacht. De onderzoekslocatie wordt vanuit milieuhygiënisch oogpunt voor dit onderdeel geschikt geacht voor het beoogde gebruik.
2021-138
09-07-2021
Pagina 15 van 22
Verkennend bodemonderzoek Hengelosestraat 437 te Enschede
Algemeen Als grond van de locatie vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat deze niet zonder meer elders toepasbaar is. Op hergebruik van grond is het “Besluit bodemkwaliteit” van toepassing. De toepassing van grond elders moet worden gemeld via het ‘meldpunt bodemkwaliteit’. Naast het “Besluit bodemkwaliteit” dient opgemerkt te worden dat in het kader van de “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS houdende grond en baggerspecie” ook onderzoek naar PFAS noodzakelijk is. Hoewel het verrichte veld- en laboratoriumonderzoek volgens de geldende normen zijn uitgevoerd, dienen de onderzoeksresultaten met enige voorzichtigheid te worden gehanteerd. Door de bodem steekproefsgewijs te onderzoeken is ernaar gestreefd om een representatief beeld te krijgen van de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem en het grondwater. Het is echter nooit uit te sluiten dat er lokaal afwijkingen in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem in het grondwater voorkomen. Het uitgevoerde onderzoek is verkennend en betreft een momentopname.
2021-138
09-07-2021
Pagina 16 van 22
BIJLAGE I Situering van de locatie
Omgevingskaart
Deze kaart is noordgericht. Hier bevindt zich de onderzoekslocatie
BIJLAGE II Situering van de locatie
Kadastrale kaart
Uw referentie: 138
Deze kaart is noordgericht
12345 25
Schaal 1: 1000
Perceelnummer Huisnummer Vastgestelde kadastrale grens Voorlopige kadastrale grens Administratieve kadastrale grens
Kadastrale gemeente Sectie Perceel
Lonneker S 2553
Bebouwing Voor een eensluidend uittreksel, geleverd op 26 mei 2021 De bewaarder van het kadaster en de openbare registers
Aan dit uittreksel kunnen geen betrouwbare maten worden ontleend. De Dienst voor het kadaster en de openbare registers behoudt zich de intellectuele eigendomsrechten voor, waaronder het auteursrecht en het databankenrecht.
BIJLAGE III Overzichtstekening boorpunten
7
4
5
6
8
9
3
2
14
1
10
12
15
13