Document · PDF

BijlAGE 4 Rapportage Inventarisatie en meerwaarde van campussen in Nederland

Raadsvergadering 3 maart 2025, gemeente enschedeBij agendapunt: Actualisatie ontwikkelstrategie innovatiedistrict Hengelosestraat22.376 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inventarisatie en meerwaarde van campussen in Nederland

Uitgevoerd in opdracht van: Nationaal Campussen Overleg in afstemming met Ministerie van Economische Zaken

Nijmegen, december 2024

Inhoudsopgave Blz. Samenvatting, conclusies & aanbevelingen

Inleiding

Aanpak

Resultaten van de analyses

Magneetwerking

Context van de campussen

Observaties reikwijdte van de campussen

Bijlagen

 Buck Consultants International, 2024

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen (1/5) A

Achtergrond

In opdracht van het Nationaal Campussen Overleg (het overlegplatform van de tien grootste campussen/science parks in Nederland) en in afstemming met het ministerie van Economische Zaken heeft Buck Consultants International (BCI) een actueel overzicht van campussen opgesteld en de meerwaarde van campussen verkend

Een campus of science park is een exact ruimtelijk begrensd gebied waarin onderzoekers van kennisinstellingen en bedrijven intensief met elkaar samenwerken op het gebied van R&D en innovatie (omzetten van kennis in innovaties en nieuwe bedrijvigheid), met als magneet een manifeste kennisdrager (bijv. universiteit, academisch ziekenhuis, groot R&D-centrum van internationaal bedrijf

Onze campusdefinitie bestaat uit de volgende 4 kernelementen:

Aanpak

Voor dit onderzoek heeft BCI 41 campussen benaderd die óf voorkwamen in het BCI-onderzoek uit 2018 (35 campussen) en/of uit het ecosysteeminventarisatie-onderzoek van Innovatiespotter uit 2023 (33 campussen). Bij 6 daarvan is geconcludeerd dat deze niet (meer) relevant zijn. Het aantal campussen opgenomen in dit rapport is daarom 35. Bij deze campussen zijn belangrijke ontwikkelingsgegevens verzameld en getoetst

 Buck Consultants International, 2024

Kernelementen van een campus

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen (2/5) 5

Op basis van het aantal bedrijven, bijbehorende arbeidsplaatsen en kennisinstituten / bedrijven met minstens 50 werkzame personen in R&D zijn de campussen in levensfasen ingedeeld

Overzicht campussen/science parks Nederland - 2024 Volwassen 1 Campus Groningen - Groningen 2 Kennispark Twente - Enschede 3 Amsterdam Science Park - Amsterdam 4 Utrecht Science Park - Utrecht 5 Leiden Bio Science Park - Leiden 6 TU Delft Campus - Delft 7 Wageningen Campus - Wageningen 8 Noviotech Campus - Nijmegen 9 High Tech Campus - Eindhoven 10 TU/e Campus - Eindhoven 11 Brainport Industries Campus - Eindhoven 12 Brightlands Chemelot Campus - Sittard-Geleen 13 Brightlands Maastricht Health Campus - Maastricht Groei 14 Watercampus - Leeuwarden 15 High Tech Systems Park - Hengelo 16 NL Space Campus - Noordwijk 17 Biotech Campus - Delft 18 Lifeport Kennispark Nijmegen - Nijmegen 19 Pivot Park - Oss 20 Automotive Campus - Helmond

Resultaten analyse & magneetwerking

Het aantal campussen dat in de fasen ‘ontwikkeling’, ‘groei’ of ‘volwassen’ zit stijgt van 29 in 2018 naar 35 in 2024. Voor de omvang van een land zoals Nederland is dit een relatief hoog aantal, hetgeen het excellente karakter van kennisinstellingen illustreert (vaak ook met internationale faam) en de wens daar dichtbij te willen zitten

 Buck Consultants International, 2024

In ontwikkeling 21 Dairy Campus - Leeuwarden 22 Technology Base Twente - Enschede 23 Energy & Health Campus - Petten 24 Health & Innovation District - Amsterdam 25 VU Campus - Amsterdam 26 AMC Medical Business Park - Amsterdam 27 Greenport Horti Campus - Bleiswijk 28 Dutch Innovation Park - Zoetermeer 29 RDM Campus - Rotterdam 30 Rotterdam Square - Rotterdam 31 World Food Center - Ede 32 Spoorzone Tilburg - Tilburg 33 Gate2 - Gilze Rijen 34 Brightlands Campus Greenport Venlo - Venlo 35 Brightlands Smart Services Campus - Heerlen

Bron: Buck Consultants International, 2024 3

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen (3/5) 7

Drie campussen zijn doorgegroeid naar de volwassen fase: Noviotech Campus Nijmegen*, Brainport Industries Campus Eindhoven en de Brightlands Maastricht Health Campus. Het High Tech Systems Park Hengelo en Biotech Campus Delft zijn van de ontwikkeling- naar de groeifase doorgestroomd Op de 20 belangrijkste campussen (volwassen & groei) zijn in de afgelopen 6,5 jaar 22.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij bedrijven gerealiseerd. Het aantal bedrijven steeg met 900 in deze periode zodat er nu in totaal 3.000 bedrijven zijn gevestigd De werkgelegenheid bij bedrijven op deze 20 campussen nam met bijna 50% toe, terwijl de gemiddelde groei 17% betrof in de gemeenten waar zij zijn gevestigd. De campussen zijn dus essentiële fysieke locaties als het gaat om groei van werkgelegenheid en nieuwe bedrijvigheid, innovatieversterking en versnelling van oplossingen voor maatschappelijke transities Op deze 20 campussen werken naast de 70.000 werkzame personen bij innovatieve bedrijven ook nog 130.000 (+27.500) personen bij kennisinstellingen (universiteiten, medische centra, hogescholen en kennisinstituten); die door hun wisselwerking met bedrijven er mede aan bijdragen dat dit dé fysieke plekken zijn voor nieuwe innovaties en kennis in Nederland, hetgeen dan weer nieuwe bedrijvigheid naar zich toetrekt

 Buck Consultants International, 2024

Aantal bedrijven

Werkgelegenheid bij bedrijven¹

Totale werkgelegenheid²

2018

2024

Toename

2018

2024

Toena me

2018

2024

Toename

Volwassen campussen (13)

1.827

2.599

42%

41.029

60.367

47%

126.542

167.044

32%

Groeicampussen (7)

264

402

52%

5.747

8.853

54%

21.193

30.650

45%

Campussen in ontwikkeling (15)

240

488

103%

5.991

8.748

46%

28.694

59.477

107%

2.331

3.489

50%

52.767

77.968

48%

176.429

257.171

46%

Totaal

¹ Inclusief spin-offs en start-ups; exclusief universiteiten universitaire medisch centra / hogescholen / andere opleidingsinstituten / kennisinstituten en semi-commerciële instituten (bijv. TNO) ² Inclusief spin-offs en start-ups, universiteiten universitaire medisch centra / hogescholen / andere opleidingsinstituten / kennisinstituten en semi-commerciële instituten (bijv. TNO)

Die magneetwerking van deze locaties is ook te zien aan de ruime verdubbeling in het aantal start-ups, van 400 tot bijna 900 start-ups die op volwassen- en groeicampussen zijn gevestigd

De groei in het aantal start-ups en andere bedrijven op campussen is het gevolg van de high tech ecosystemen op deze fysieke locaties, waarin de bedrijven interactie hebben met manifeste kennisdragers en andere innovatieve organisaties, kennisvalorisatie tot nieuw innovaties leidt, ze gebruik kunnen maken van campusfaciliteiten, veel hoger opgeleid talent aanwezig is en een concentratie van high tech bedrijvigheid * Die zich i.s.m. de Lifeport Kennispark Nijmegen (voorheen bekend als Mercator Science Park) presenteert als Campus Nijmegen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen (4/5) D

Conclusies

Een campus is voor kenniswerkers en R&D afdelingen een aantrekkelijke hotspot 16 voor open innovatie en R&D-samenwerkingsmogelijkheden met de kennisinstellingen, die zo vorm en inhoud geven aan waardecreatie door valorisatie. Door onderscheidend vermogen zijn de belangrijkste campussen een innovatieversneller van formaat, zijn een troef om R&D-centra en kenniswerkers aan te trekken, van groot belang voor het vinden van oplossingen voor de belangrijkste maatschappelijke transities (o.a. 17 vernieuwing en verduurzaming economie, klimaatbestendigheid, gezonde voeding, brede welvaart) en essentieel voor het aanjagen van de Nederlandse economie

Vanwege dat onderscheidend vermogen is het positief dat het aantal volwassen campussen is gegroeid van 10 naar 13; met de Noviotech Campus Nijmegen, de Brainport Industries Campus en de Brightlands Maastricht Health Campus. Het High Tech Systems Park Hengelo en de Biotech Campus Delft groeiden door vanuit de fase ontwikkeling naar de fase groei

Op de 20 belangrijkste campussen zijn in de afgelopen 6,5 jaar 22.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij bedrijven gerealiseerd. Het aantal bedrijven steeg met 900 in deze periode en er zijn nu 3.000 bedrijven gevestigd. In die bedrijven wordt kennis omgezet (‘gevaloriseerd’) in innovaties en nieuwe bedrijvigheid

 Buck Consultants International, 2024

De werkgelegenheid bij bedrijven op deze campussen nam met bijna 50% toe, terwijl het gemiddelde in de gemeenten waar zij zijn gevestigd de totale groei 17% betrof, en Nederland als geheel 11%. Dit zijn dus belangrijke locaties waar een hoge mate van groei van nieuwe bedrijvigheid plaatsvindt Het economische en maatschappelijke effect dat met name volwassen- en groeicampussen hebben, gaat verder dan enkel de toename in bedrijvigheid en werkgelegenheid ter plekke. Dit is niet altijd te vatten in data. Uit observaties van BCI over de reikwijdte van campussen komt naar voren dat veel campussen  Meer en andere typen bedrijvigheid aantrekken dan enkel die op de campus zelf  Zorgen ook voor werkgelegenheidsgroei buiten de campussen  Onderling samenwerken om innovatieve bedrijvigheid op de juiste plek te laten landen  Een belangrijke spil zijn in een breder innovatief netwerk van bedrijven  Nieuwe locaties buiten de eigen campus opzetten De impact die campussen hebben in hun gemeente, provincie en voor Nederland reikt duidelijk verder dan alleen uit de cijfers over groei in werkgelegenheid en bedrijvigheid blijkt 5

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen (5/5) Aanbevelingen

Versterk de fysieke campuslocaties door het verbeteren c.q. uitbreiden van de ruimte (kwantitatief en kwalitatief) evenals de bereikbaarheid van de campussen en science parken, door  investeringen mogelijk te maken om (de groei in) huisvesting van innovatieve bedrijven te faciliteren  verbeteren van de bereikbaarheid per openbaar vervoer, auto en fiets  de kwaliteit (o.a. leefbaarheid en duurzaamheid) van campuslocaties (de openbare ruimte) te verbeteren

Het realiseren van shared research faciliteiten (bijv. clean rooms, meetapparatuur, laboratoria) zorgt vaak voor een lastige business case, omdat de investeringen groot zijn, terwijl de terugverdientijd lang is omdat de bedrijven uit de belangrijkste doelgroep (start-ups) beperkte middelen ter beschikking hebben. Een nationaal fonds om – op basis van gedegen business plannen – de ‘onrendabele top’ voor dit soort faciliteiten te financieren kan ecosystemen op de campussen heel praktisch en structureel versterken.

Samen te werken in het Nationaal Campussen Overleg in één open innovatie ecosysteem om  innovaties te versnellen, door kennis en middelen over de campussen heen te delen  gezamenlijke onderzoeksprogramma’s op te zetten om impact op schaal te creëren  regionale expertise landelijk in te zetten en samen te bouwen aan oplossingen voor de grote maatschappelijke transities

Een gestage en duurzame ontwikkeling van de campussen is nodig om de positie van Nederland als kennisland te behouden c.q. te versterken. Daarom doet BCI de volgende aanbevelingen: 19

Focus op het aantrekken van talent, omdat de werkgelegenheid op campussen snel toeneemt:  meer technisch talent opleiden in Nederland  aantrekkelijk blijven voor internationaal talent  samenwerking tussen onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven intensiveren Profileer het Nederlandse vestigingsklimaat voor het aantrekken van innovatieve (internationaal opererende) bedrijven (van start-ups tot R&D-afdelingen van grote bedrijven) door de campussen en science parken als dé kennis hotspots te presenteren en vestiging van innovatieve bedrijvigheid in Nederland te vergemakkelijken. Samenwerking tussen de campusorganisaties en de Netherlands Foreign Investment Agency (en haar regionale partners/organisaties) dient verder te worden geïntensiveerd.

 Buck Consultants International, 2024

Inleiding

In opdracht van het Nationaal Campussen Overleg (het overlegplatform van de 10 grootste campussen/science parks in Nederland) en in afstemming met het ministerie van Economische Zaken heeft Buck Consultants International (BCI) een actueel overzicht van campussen en science parks opgesteld en de meerwaarde van deze innovatie-omgevingen verkend. Eenzelfde type onderzoek heeft BCI uitgevoerd in 2010, 2012, 2014 en 2018 In scope voor dit onderzoek zijn de campussen en science parks geïdentificeerd in het ecosysteem- en campusinventarisatie-onderzoek van Innovatiespotter uit 2023 en alle campussen, die onderdeel uitmaakten van het BCI-onderzoek uit 2018 Opzet rapport  In de inleiding van dit rapport (dit hoofdstuk 1) van dit rapport wordt beschreven wat een campus is, hoe deze zich onderscheidt van andere typen innovatie-omgevingen en welke elementen zorgen dat een campus zich succesvol kan ontwikkelen  Het daarop volgende hoofdstuk (hoofdstuk 2) beschrijft de aanpak van dit campussenonderzoek. Hoofdstuk 3 geeft vervolgens de belangrijkste resultaten weer  In hoofdstuk 4 worden meer gedetailleerde data per campus gepresenteerd. Het daarop volgende hoofdstuk 5 sluit daarop aan door een korte kwalitatieve beschrijving te geven van elke campus  Hoofdstuk 6 gaat tot slot in op de reikwijdte van campussen buiten het eigen terrein  Buck Consultants International, 2024

Ecosystemen, clusters en campussen Innovatie wordt gestimuleerd in verschillende typen ecosystemen op verschillende geografische schaalniveaus. Hieronder zijn de belangrijkste omschrijvingen weergegeven Begrip

Definitie

Ecosysteem

Brede set aan voorwaarden om (nieuwe) economische activiteiten (al dan niet sector- of technologie gebonden) te stimuleren. Voorbeeld: start-up ecosysteem

Cluster

Begrensd geografisch gebied waarin triple helix-partijen (onderwijs-kennisinstellingen-overheden) in bepaalde sectoren/ technologiedomeinen intensief samenwerken op het gebied van innovatie, export, opleidingen, startups, etc. Voorbeeld: Brainport

Science Park of Campus

Exact ruimtelijk begrensd gebied waarin onderzoekers van kennisinstellingen en bedrijven intensief met elkaar samenwerken op het gebied van R&D en innovatie, met als magneet een manifeste kennisdrager (bijv. universiteit, academisch ziekenhuis). Voorbeeld: Utrecht Science Park

Innovatiedistrict

Vaak binnenstedelijk gelegen, goed bereikbaar gebied, met een mix van bedrijvigheid (qua sectoren, omvang en leeftijd) kennisinstellingen, werk-, woon-, recreatie- en winkelmogelijkheden en voorzieningen, hetgeen leidt tot een ecosysteem van innovatie, dat het voortbrengen van ideeën faciliteert en commercialisering daarvan bevordert. Voorbeeld: Strijp-S Eindhoven

De volgende pagina geeft per geografisch niveau de diverse typen ecosystemen weer  Buck Consultants International, 2024

Ecosystemen, clusters en campussen – geografisch Onderstaand overzicht beschrijft kort per geografisch niveau de typen ecosystemen, inclusief enkele voorbeelden Indien een campus of initiatief daartoe, niet als campus wordt gedefinieerd, zegt dat niets over de kwaliteit, innovatiekracht en economische meerwaarde van het initiatief. Er zijn tal van innovatielocaties waar op een goede en effectieve manier R&D / innovatie plaatsvindt, maar die niet voldoen aan de definitie van een campus* Schaalniveau

Korte omschrijving type ecosysteem

Nationaal Regionaal

Triple helix samenwerking Geografische concentratie van triple helix-initiatieven, niet strak ruimtelijk begrensd

Stedelijke zone

Innovatiedistrict, vaak multifunctioneel

Terrein

 R&D / innovatie gericht • met manifeste kennisdragers + open innovatie = science park / innovatie campus • met specifieke onderzoeksfaciliteiten + open innovatie = faciliteitencampus

Voorbeelden ecosystemen – niet sector gebonden  Techleap  Silicon Valley    

Amsterdam binnenstad Strijp-S Amsterdam Science Park Campus Groningen

 Technology Base Twente

• zonder manifeste kennisdragers = innovatiepark Gebouw

 Incubator  Accelerator

Bron: Buck Consultants International  Buck Consultants International, 2024

 Leiden Bio Science Park  High Tech Campus Eindhoven

 Pivot Park  Maritime Campus

 UtrechtInc  NEXT Delft = focus van dit onderzoek

Voorbeelden ecosystemen – sector gebonden  Foodvalley  Brainport  Energy Valley  Liverpool Life Sciences Quarter

 Beagle Leiden

* Vanwege de scope van dit onderzoek is tevens 1 locatie meegenomen in het onderzoek die volgens bovenstaande definitie in beperkte mate een campus is; Spoorzone Tilburg (innovatiedistrict) 9

Focus van dit onderzoek BCI richt zich in dit onderzoek op campussen en science parks waar een geografische concentratie / bundeling van bedrijven en instituten is gevestigd, waar tussen de partners gezamenlijke R&D / open innovatierelaties centraal staan. Hieronder staat schematisch weergegeven op welk type concentratie van bedrijvigheid dit onderzoek zich m.n. richt

Onderwijs

Focus van dit onderzoek

Zorg

Bedrijven

Concentratie van productiebedrijven met onderlinge relaties Concentratie van dienstverlenende bedrijven met onderlinge relaties

De volgende pagina geeft een verdere beschrijving van de 3 campustypen

Concentratie van bedrijven zonder onderlinge relaties Science Park

Universiteit/ UMC

Bv. Utrecht Science Park, Kennispark Twente

Geen campus1

Innovatiecampus

R&D afdeling bedrijf

Bv. Brightlands Chemelot Campus, High Tech Campus Eindhoven

Campus

Faciliteitencampus

Specifieke onderzoeksfaciliteiten

Bv. Pivot Park

Campustypen

Kern van de magneet

Bedrijfscampus

Concentratie van R&D / innovatieve bedrijven met onderlinge relaties

1 = In de definitie van dit onderzoek

 Buck Consultants International, 2024

Type campussen In dit rapport wordt een onderscheid gemaakt tussen drie typen campussen. Campussen kunnen kenmerken van alle drie typen hebben, maar zijn in dit onderzoek ingedeeld naar het type waar zij in de kern toe behoren  Science park Parkachtige innovatie-omgeving gerelateerd aan een universiteit / universitair medisch centrum, waar R&D plaats vindt door universiteiten, academische medische centra, onderzoeksinstituten en bedrijven  Innovatiecampus (voormalige) bedrijfscampus waar één of meerdere ‘corporate anchor tenant(s)’ R&D verrichten en waar ook andere bedrijven zich vestigen en onderlinge wisselwerking en samenwerking op onderzoeksgebied actief wordt gestimuleerd  Faciliteitencampus innovatielocatie waar de magneetwerking van specifieke onderzoeksfaciliteiten en / of pilot plants komt en niet van een ‘manifeste kennisdrager’ zoals een universiteit of universitair medisch centrum. Bedrijven kunnen zich nabij deze faciliteiten vestigen en er zelf en / of in samenwerking met andere bedrijven gebruik van maken

 Buck Consultants International, 2024

Vier kernelementen van een campus Volgens de gehanteerde campusdefinitie (ook in voorgaande onderzoeken) bestaat een campus uit de volgende 4 kernelementen:

2 Fysieke locatie met hoogwaardige vestigingsmogelijkheden & onderzoeksfaciliteiten voor bedrijven

1 Focus op R&D en/of technologiegedreven activiteiten van bedrijven

Campus Campussen en science parks (vanaf dit punt ‘campussen’ genoemd) worden in dit onderzoek als één type innovatiemilieu gezien

3 Aanwezigheid van manifeste kennisdragers

4 Actieve open innovatie tussen kennisbron(nen) en bedrijven

Bron: Buck Consultants International  Buck Consultants International, 2024

Toelichting kernelementen De betekenis van deze kernelementen wordt hieronder toegelicht 1 Focus op R&D en / of technologiegedreven activiteiten Om te komen tot innovatie, gezamenlijke productontwikkeling en uitwisseling van kennis is de focus gericht op R&D en/of kennisintensieve activiteiten van bedrijven 2

Fysieke hoogwaardige vestigingsmogelijkheden & onderzoeksfaciliteiten Beschikbaarheid van fysieke ruimte die hoogwaardige vestigingsmogelijkheden biedt voor kennis- intensieve bedrijvigheid en voor (het gezamenlijk gebruik van) onderzoeksfaciliteiten, zoals lab-, cleanroom- en testfaciliteiten

Aanwezigheid van substantiële manifeste kennisdragers Een grote manifeste kennisdrager is fysiek en substantieel met onderzoeksactiviteiten aanwezig en vormt de ‘anchor tenant’ op de campus. Type kennisdragers zijn een R&D centrum van een groot internationaal opererend bedrijf, universiteit, universitair medisch centrum, groot onderzoeksinstituut. Manifest wil zeggen dat het bedrijf/instituut een substantiële omvang en sterke reputatie heeft op een specifiek thema of technologie. Faciliteitencampussen hebben in plaats van een manifeste kennisdrager beschikking over specifieke faciliteiten, die als vestigingsmagneet optreden

Actieve open innovatie Goed functionerend ecosysteem met een community en netwerk van bedrijven, kennisinstellingen en andere relevante spelers met een organisatie die zich actief bezig houdt met samenwerkings-innovatie relaties binnen en buiten de campus, kennisvalorisatie, kennistransfer, netwerkvorming en business development

 Buck Consultants International, 2024

Functies van een campus (1/2) Ruimtelijke concentratie van economische activiteit wordt in de basis verklaard door het feit dat mensen, bedrijven en kennisorganisaties voordelen ervaren door zich in de buurt van elkaar te vestigen. Campussen bieden de volgende voordelen:  Campussen zijn vruchtbare plekken voor innovatie, omdat de kans op kruisbestuiving er groot is. Het verspreiden en (her)combineren van kennis vindt plaats door kenniswerkers die tussen bedrijven circuleren en de (face-to-face) interactie die kenniswerkers onderling hebben  Doordat onderling verbonden bedrijven en verwante organisaties zich ruimtelijk concentreren, ontstaat een informatie- en communicatienetwerk, dat op efficiënte en effectieve wijze kennis-spillovers genereert. Dit wordt ook wel local buzz genoemd  Op locaties waar sprake is van buzz ontstaat een zelfversterkend en cumulatief proces, hetgeen leidt tot toenemende (economische en maatschappelijke) meeropbrengsten voor de betrokken actoren. Individuen in een buzz omgeving hebben interactie en werken samen met andere getalenteerde individuen en zijn goed in staat om complexe informatie met elkaar uit te wisselen  Er is sprake van een netwerk van intensieve formele en informele relaties tussen lokale actoren.

Dit netwerk wordt gefaciliteerd door fysieke nabijheid, wat de mogelijkheid biedt tot face-to-face contact en het opbouwen van persoonlijk vertrouwen  Door op een campus gevestigd te zijn kunnen actoren profiteren van kennis die door andere actoren is opgedaan. De kenniseconomie is daarom het meest succesvol met lokale kennisbronnen zoals ecosystemen, clusters en campussen  Buck Consultants International, 2024

Functies van een campus (2/2) Uit de literatuur en eerder onderzoek van BCI blijkt dat een campus de volgende effecten heeft:  Een campus faciliteert open innovatie, hetgeen een kernelement in de versnelling van innovatie in Nederland is  Een campus is een natuurlijke habitat (‘leefomgeving’) voor onderzoeksafdelingen en daaraan gerelateerde onderzoeksfaciliteiten  Een campus is uitnodigend voor internationale kenniswerkers, die immers (internationale) keuzemogelijkheden hebben (‘war on talent’)  Een campus werkt als een magneet en oefent een aantrekkende werking uit op mensen, onderzoeksinstituten en bedrijven die afkomen op de continue flow van kennis Conclusie Een campus is niet alleen het natuurlijke en voor kenniswerkers en R&D afdelingen aantrekkelijke kristallisatiepunt voor open innovatie en publiek private R&D-samenwerkingsmogelijkheden, maar is door zijn onderscheidend vermogen en inspelend op nationale en regionale economische en maatschappelijke transitieprioriteit ook een innovatieversneller van formaat. In de internationale concurrentiestrijd om R&D-centra en kenniswerkers kan een goede campus een troef van formaat zijn Bron: Buck Consultants International, 2018

 Buck Consultants International, 2024

Aanpak

Dit hoofdstuk beschrijft de aanpak van het onderzoek, de opbouw van de kengetallen die later in dit rapport worden gebruikt en de definiëring van de fasen van de geanalyseerde campussen Stappen 1 Voor dit onderzoek heeft BCI 41 campussen benaderd die of voorkwamen in het BCIonderzoek uit 2018 (35 campussen) en/of uit het ecosysteeminventarisatie-onderzoek van Innovatiespotter uit 2023 (33 campussen). Er is een overlap van 27 campussen die in beide onderzoeken voorkomen Bij 4 van de 41 campussen is vastgesteld dat ze niet meer bestaan Daarnaast kwam uit het onderzoek van Innovatiespotter (2023) naar voren dat er geen economische activiteiten rondom de Campus Woudestein in Rotterdam zijn en de aandeelhouders van de Green Chemistry Campus hebben onlangs besloten deze campus op te heffen. Het aantal campussen opgenomen in dit rapport is daarom 35 2 Bij de 35 opgenomen campussen zijn de relevante data geïnventariseerd (zie bijgaande tabel) door middel van een enquête, met daarna – in bijna alle gevallen – overleg over de juistheid en consistentie van de data.

De aangegeven getallen zijn zo goed mogelijk geverifieerd, maar blijven de verantwoordelijkheid van de campussen 3 Op basis van het aantal bedrijven, bijbehorende arbeidsplaatsen en kennisinstituten / bedrijven met minstens 50 werkzame personen in R&D zijn de campussen in levensfasen ingedeeld (zie pagina 18)  Buck Consultants International, 2024

Geïnventariseerde data bij de campussen



 



Aantal bedrijven / kennisinstellingen en bijbehorende arbeidsplaatsen Aantal spin-offs en start-ups en bijbehorende arbeidsplaatsen Aantal kennisinstituten / bedrijven met minstens 50 werkzame personen in R&D Kennisinstellingen, kennisinstituten en innovatiebevorderende organisaties Vijf grootste scale-ups (met minstens 25 werkzame personen) Impact van de campus buiten het eigen terrein (kwantiatief en/of kwalitatief) 16

Opbouw kengetallen  Bij het verzamelen en analyseren van de kengetallen is een onderscheid gemaakt tussen werkgelegenheid bij bedrijven (A) en kennisinstellingen (universiteiten / universitaire medisch centra / ander opleidingsinstituten / andere onderzoeksinstellingen) (B). Onderstaand figuur laat de opbouw van de totale werkgelegenheid (C) zien. Daaronder staat een overzicht van definities van enkele kengetallen Werkgelegenheid bedrijven (A) Spin-offs

Start-ups

Overig

Werkgelegenheid kennisinstellingen (B)

Totale werkgelegenheid (C) Definities  Een spin-off wordt gedefinieerd als een bedrijf dat is voortgekomen uit een bestaande (kennis)organisatie op de campus  Een start-up wordt gedefinieerd als een kennisintensief bedrijf dat in de afgelopen 5 jaar onafhankelijk van een bestaande (kennis)organisatie op de campus is opgericht en zich heeft gevestigd op de campus  Volgens deze definitie sluiten de twee begrippen elkaar uit. In de praktijk hoeft dat niet zo te zijn (als een spin-off wordt opgericht is het immers ook een start-up). Voor dit onderzoek is het onderscheid gemaakt om te kunnen duiden in hoeverre een campus ook een gewilde vestigingslocatie is voor startende ondernemers (niet zijnde spin-offs)  Een scale-up is gedefinieerd als een voormalige start-up / spin-off die is gevestigd op de campus en inmiddels is doorgegroeid naar 25 of meer werknemers. Voor dit onderzoek is besloten geen maximale levensduur aan de ‘scale-up’ te stellen  Buck Consultants International, 2024

Ontwikkelfasen campussen

2 1 Ontwikkeling



Vanwege de scope van dit onderzoek zijn er ditmaal geen campussen in de ‘idee’-fase De benaming voor de fase ‘Opstart’ is aangepast t.o.v. het 2018 rapport, omdat meerdere campussen in deze categorie al ruim voorbij de opstartfase zijn De tabel rechts laat zien hoe bovenstaande grafiek kwantitatief is gedefinieerd; een campus moet voldoen aan alle 3 de factoren om tot een bepaalde ontwikkelfase te behoren

 Buck Consultants International, 2024

Een campus doorloopt verschillende ontwikkelingsfasen. In bijgaand figuur en onderstaande tabel worden deze fasen beschreven. De ontwikkelfasen geven de mate aan van de meerwaarde en het onderscheidend vermogen van een campus/science park voor de Nederlandse economie en het innovatieklimaat Fase

Omschrijving

Ontwikkeling

Manifeste kennisdrager moet substantieel aanwezig zijn / fysieke omgeving wordt gerealiseerd / de eerste vestigers zijn er al

Groei

Campus ontwikkelt zich, door toename onderzoekers en bedrijven

Volwassen

Op campus heeft zich een groot aantal onderzoeksinstituten en R&D-bedrijven gevestigd

# Bedrijven

# Organisaties > 50 fte¹

Werkgelegenheid bij bedrijven (fte)

Ontwikkeling

1-25

<250

Groei

25-50

1-3

250-1.250

Volwassen

>50

>1.250

Fase

1) Het moet gaan om bedrijfsorganisaties of kennisinstituten waarbij >50 fte zich bezighouden met R&D / innovatie 18

Resultaten van de analyses

 Voor de 35 campussen opgenomen in dit rapport zijn hieronder de resultaten samengevat in een overzicht (afgezet tegen de resultaten uit 2018) Aantal campussen 2018

Aantal campussen 2024

Type campus

Aantal campussen 2024

Ontwikkeling

Science Park

Groei

Innovatiecampus

Volwassen

Faciliteitencampus

Totaal

Fase

 Het aantal campussen dat in de fasen ‘in ontwikkeling’, ‘groei’ of ‘volwassen’ zit stijgt van 29 in 2018 naar 35 nu. Daarbij moet worden aangetekend dat er geen verkenning is geweest van campusinitiatieven die niet waren opgenomen in het Innovatiespotter rapport uit 2023 of het BCI rapport uit 2018  Drie campussen zijn doorgegroeid naar de volwassen fase: Noviotech Campus Nijmegen, Brainport Industries Campus Eindhoven en de Brightlands Maastricht Health Campus. Het High Tech Systems Park Hengelo en Biotech Campus Delft zijn van de ontwikkeling- naar de groeifase doorgestroomd  Het aantal campussen in de ontwikkelingsfase is gegroeid naar 15. Daarvan vielen er vier in 2018 nog in de idee-fase, terwijl vijf andere campussen nog niet waren opgenomen in het 2018 rapport  Buck Consultants International, 2024

Overzicht campussen naar levensfase

Volwassen 1 Campus Groningen (s) - Groningen 2 Kennispark Twente (s) - Enschede 3 Amsterdam Science Park (s) - Amsterdam 4 Utrecht Science Park (s) - Utrecht 5 Leiden Bio Science Park (s) - Leiden 6 TU Delft Campus (s) - Delft 7 Wageningen Campus (s) - Wageningen 8 Noviotech Campus (i) - Nijmegen 9 High Tech Campus (i) - Eindhoven 10 TU/e Campus (s) - Eindhoven 11 Brainport Industries Campus (f) - Eindhoven 12 Brightlands Chemelot Campus (i) - Sittard-Geleen 13 Brightlands Maastricht Health Campus (s) - Maastricht

Groei 14 Watercampus (s) - Leeuwarden 15 High Tech Systems Park (i) - Hengelo 16 NL Space Campus (i) - Noordwijk 17 Biotech Campus (i) - Delft 18 Lifeport Kennispark Nijmegen (s) - Nijmegen 19 Pivot Park (f) - Oss 20 Automotive Campus (s) - Helmond

Bron: Buck Consultants International, 2024  Buck Consultants International, 2024

In ontwikkeling 21 Dairy Campus (s) - Leeuwarden 22 Technology Base Twente (f) - Enschede 23 Energy & Health Campus (f) - Petten 24 Health & Innovation District (i) - Amsterdam 25 VU Campus (s) - Amsterdam 26 AMC Medical Business Park (s) - Amsterdam 27 Greenport Horti Campus (s) - Bleiswijk 28 Dutch Innovation Park (s) - Zoetermeer 29 RDM Campus (f) -Rotterdam 30 Rotterdam Square (s) - Rotterdam 31 World Food Center (s) - Ede 32 Spoorzone Tilburg (s) -Tilburg 33 Gate2 (f) - Gilze Rijen 34 Brightlands Campus Greenport Venlo (s) - Venlo 35 Brightlands Smart Services Campus (s) - Heerlen

(s) = science park (i) = innovatiecampus (f) = faciliteitencampus 20

Ontwikkeling campussen  De volgende campussen zijn een fase opgeschoven in 2024 t.o.v. 2018: Ontwikkeling Fase 2018

Campussen

Fase 2024

‘Ontwikkeling’

• • • • •

Health & Innovation District Amsterdam Spoorzone Tilburg Rotterdam Square RDM Campus Rotterdam Dutch Innovation Park Zoetermeer

‘Idee’

‘Ontwikkeling’

• • • •

Brightlands Campus Greenport Venlo AMC Medical Business Park Amsterdam Energy & Health Campus Petten World Food Center Ede

‘Opstart’ / ‘Ontwikkeling’

‘Groei’

• •

High Tech Systems Park Hengelo Biotech Campus Delft

•

Brainport Industries Campus Eindhoven

• •

Noviotech Campus Nijmegen Brightlands Maastricht Health Campus

‘Opstart’ / ‘Ontwikkeling’ ‘Volwassen’ ‘Groei’  Buck Consultants International, 2024

Magneetwerking

Categorie Volwassen Campus

Totaal aantal gevestigde bedrijven 2018 2024

Waarvan spin-offs

Waarvan start-ups

2018

2024

2018

2024

Omvang werkgelegenheid bij bedrijven 2018 2024

Waarvan spin-offs (aantal fte) 2018 2024

Waarvan start-ups (aantal fte) 2018 2024

Campus Groningen

198

271

3.234

3.700

869

693

133

339

Kennispark Twente¹²

179

180

100

2.470

4.050

245⁵

580

200

400⁵

Amsterdam Science Park

159

195

1.340

3.132

220

252

180

Utrecht Science Park

103

169

2.088

3.681

536

178

266

Leiden Bio Science Park²

256

430

8.817

11.747

1.500

3.597

100

458

TU Delft Campus

245

323

150⁶

29⁶

50⁶

156⁶

2.610

5.634

1.000

387

200

1.059

Wageningen Campus

140

215

40³

19³

2.600

3.910

1.100

188

590

Noviotech Campus

1.511⁴

3.100⁴

306

320

106

Brainport Industries Campus

2.574

High Tech Campus Eindhoven⁵

165

290

11.500

12.000

1.200

1.500

250

500

TU/e Campus

143

164

1.980

2.270

320

385

1.049

1.230

Brightlands Chemelot Campus

130

1.787

2.975

232

762

114

Brightlands Maastricht Health Campus

107

1.092

1.594

262

348

113

181

Totaal categorie 'volwassen'

1.827

2.599

562

489

386

788

41.029

60.367

7.821

9.225

2.469

5.396



Op campussen in de volwassenfase is het aantal bedrijven toegenomen. Op de volwassencampussen zijn nu zo’n 2.600 bedrijven gevestigd. Dat is een groei van zo’n 800 bedrijven t.o.v. 2018, ruim 40% meer Ook de werkgelegenheid bij bedrijven is op alle volwassen campussen toegenomen. Dit resulteert in een groei van meer dan 19.000 werkzame personen (bijna 50%) t.o.v. 2018. Er werken nu ruim 60.000 mensen bij bedrijven op de volwassen campussen

 Buck Consultants International, 2024

* = Onbekend ¹ = De totale omvang is, incl. niet-kennisintensieve bedrijven, 450 bedrijven en +/-11.000 medewerkers ² = Cijfers voor 2018 wijken af van BCI rapport uit 2018 door andere rekenmethode ³ = Wageningen Campus houdt hier een smallere definitie aan dan BCI ⁴ = Exclusief productiemedewerkers NXP ⁵ = Cijfers betreffen schattingen ⁶ = In 2018 is onderscheid start-up/spin-offs niet consistent gehanteerd

Categorie Groei Campus

Totaal aantal gevestigde bedrijven 2018 2024

Waarvan spin-offs

Waarvan start-ups

2018

2024

2018

2024

Omvang werkgelegenheid bij bedrijven 2018 2024

Waarvan spin-offs

Waarvan start-ups

2018

2024

2018

2024

Watercampus – Leeuwarden

260

370

High Tech Systems Park – Hengelo

1.700

3.400

NL Space Campus – Noordwijk

900

600

120

130

Biotech Campus Delft

700

1.400

Lifeport Kennispark Nijmegen (voorheen bekend als het Mercator Science Park)

1.000

1.070

500

325

140

Pivot Park – Oss

550

1.116

215

346

Automotive Campus – Helmond

637

897

325

Totaal categorie 'groei'

264

402

109

101

5.747

8.853

938

880

171

697



Op bijna alle campussen in deze fase groeide het aantal bedrijven, uitgezonderd de Watercampus. Het gaat per saldo om een groei van zo’n 140 bedrijven sinds 2018, een groei van meer dan 50%. In totaal zijn er nu ongeveer 400 bedrijven op groeicampussen gevestigd De werkgelegenheid bij bedrijven groeide op 6 van de 7 campussen, de NL Space Campus uitgezonderd. De werkgelegenheidstoename op campussen in de groeifase is 3.000 werkzame personen t.o.v. 2018. Ook dat is een groei van meer dan 50% t.o.v. 2018. Het gaat om bijna 9.000 werkzame personen in totaal

 Buck Consultants International, 2024

Categorie Ontwikkeling Campus

Totaal aantal gevestigde bedrijven 2018 2024

Waarvan spin-offs

Waarvan start-ups

2018

2024

2018

2024

Omvang werkgelegenheid bij bedrijven 2018 2024

Waarvan spin-offs

Waarvan start-ups

2018

2024

Dairy Campus Leeuwarden

Technology Base Twente – Hengelo

227

Energy & Health Campus Europe – Petten

1.500

1.291

Health & Innovation District (startjaar 2020)* - Amsterdam

1.715

1.808

500

618

163

VU campus – Amsterdam

225

348

211

AMC Medical Business Park – Amsterdam

100

Greenport Horti Campus – Bleiswijk

Dutch Innovation Park – Zoetermeer

1.033

1.810

RDM campus Rotterdam

500

600

Rotterdam Square (startjaar 2022)*

World Food Center – Ede

110

283

60¹

Spoorzone Tilburg (startjaar 2020)*

507

194

Gate2 – Gilze-Rijen

Brightlands Campus Greenport Venlo

300

752

Brightlands Smart Services Campus Heerlen

300

855

Totaal categorie ‘opstart'

240

488

120

5.991

8.748

638

931

193

678

 

Op de 15 campussen in de ontwikkelingsfase zijn nu bijna 500 bedrijven gevestigd, zo’n 250 meer dan in 2018 (of het startjaar van de campus). Dat is een verdubbeling in het aantal bedrijven Het aantal medewerkers bij bedrijven groeide met ruim 2.800, een groei van bijna 50%, naar bijna 9.000 medewerkers bij bedrijven op deze 15 campussen, die in de ontwikkelingsfase zitten

 Buck Consultants International, 2024

* = Voor deze campussen zijn de cijfers niet uit 2018, maar het startjaar van de campus ¹ = Cijfers betreffen schattingen

Toename op volwassen- en groeicampussen 2018 – 2024 Aantal bedrijven

Volwassen campussen (13) Groeicampussen (7) Campussen in ontwikkeling (15) Totaal

Werkgelegenheid bij bedrijven¹

Totale werkgelegenheid²

2018

2024

Toename

2018

2024

Toename

2018

2024

Toename

1.827

2.599

42%

41.029

60.367

47%

126.542

167.044

32%

264

402

52%

5.747

8.853

54%

21.193

30.650

45%

240

488

103%

5.991

8.748

46%

28.694

59.477

107%

2.331

3.489

50%

52.767

77.968

48%

176.429

257.171

46%

¹ Inclusief spin-offs en start-ups; exclusief universiteiten universitaire medisch centra / hogescholen / andere opleidingsinstituten / kennisinstituten en semi-commerciële instituten (bijv. TNO) ² Inclusief spin-offs en start-ups; universiteiten universitaire medisch centra / hogescholen / andere opleidingsinstituten / kennisinstituten en semi-commerciële instituten (bijv. TNO), m.a.w. het totale aantal mensen werkzaam op de campus/science park

 In de afgelopen 6,5 jaar zijn 22.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij bedrijven gerealiseerd op de 20 belangrijkste (volwassen + groei) campussen en science parks van Nederland. Daar zijn nu 3.000 bedrijven gevestigd (groei van 900 in dezelfde periode) waar nu bijna 70.000 mensen werken bij die op de campussen/science parks gevestigde bedrijven  Dit betekent een toename van bijna 50% in werkgelegenheid bij bedrijven op deze 20 campussen. Het aantal bedrijven steeg in die periode met zo’n 44%  De totale werkgelegenheid, dus naast bedrijven ook kennisinstituten, universiteiten, universitaire medisch centra en andere onderzoeks- en opleidingsinstituten, groeide met 50.000 personen naar bijna 200.000 op de 20 campussen  Buck Consultants International, 2024

Groei werkgelegenheid bij bedrijven op volwassen- en groeicampussen in vergelijking tot gemeenten waar ze gevestigd zijn Werkgelegenheidsgroei¹ bij bedrijven op campussen 2018-2024

Gemeentelijke werkgelegenheidsgroei 2018-2024² - totaal

Campus Groningen

14%

15%

Watercampus

42%

19%

Enschede

Kennispark Twente

64%

14%

Hengelo

High Tech Systems Park

100%

11%

Amsterdam

Amsterdam Science Park

134%

20%

Utrecht

Utrecht Science Park

76%

27%

Leiden

Leiden Bio Science Park

33%

12%

Noordwijk

-33%

68%

113%

17%

50%

27%

66%

16%

103%

12%

25%

Helmond

NL Space Campus Biotech Campus Delft TU Delft Science Park Wageningen Campus Lifeport Kennispark Nijmegen Noviotech Campus Pivot Park Brainport Industries Campus High Tech Campus Eindhoven TU/e Campus Automotive Campus

41%

-9%

Sittard-Geleen

Brightlands Chemelot Campus

66%

-1%

Maastricht

Brightlands Maastricht Health Campus

Gemeente

Campus(sen) in fasen volwassen of groei

Groningen Leeuwarden

Delft Wageningen Nijmegen Oss Eindhoven

Totaal

46%

48%

17%

¹ Bedrijven, inclusief spin-offs en start-ups, exclusief werkgelegenheid bij kennisinstellingen ² Op basis van CBS-data op gemeenteniveau, tijdsperiode gecorrigeerd zodat deze gelijk loopt aan de uitgevraagde gegevens voor campussen

 De bovenstaande tabel laat zien dat de werkgelegenheid bij bedrijven op campussen fors harder is gegroeid dan in de gemeenten waarin zij zijn gevestigd, uitgezonderd Noordwijk. De totale groei in werkgelegenheid was bijna 50% op de volwassenen groei-campussen in de periode 2018-2024, waar dat in de betreffende gemeenten gemiddeld 17% betrof, en Nederland als geheel 11% was  Buck Consultants International, 2024

Ontwikkeling van het aantal bedrijven op de 20 campussen in de groei & volwassenfase Leiden Bio Science Park TU Delft Campus High Tech Campus Eindhoven Campus Groningen Wageningen Campus Amsterdam Science Park Kennispark Twente Utrecht Science Park TU/e Campus Brightlands Chemelot Campus Brightlands Maastricht Health Campus Lifeport Kennispark Nijmegen NL Space Campus Noviotech Campus Automotive Campus Pivot Park Brainport Industries Campus High Tech Systems Park Biotech Campus Delft Watercampus -50

100 Aantal 2018

 Buck Consultants International, 2024

150

200

Toename 2018 - 2024

250

300

350

400

450

Vet = volwassen campussen

Ontwikkeling van de werkgelegenheid bij bedrijven op de 20 campussen in de groei & volwassenfase High Tech Campus Eindhoven Leiden Bio Science Park TU Delft Campus Kennispark Twente Wageningen Campus Campus Groningen Utrecht Science Park High Tech Systems Park Amsterdam Science Park Noviotech Campus Brightlands Chemelot Campus Brainport Industries Campus TU/e Campus Brightlands Maastricht Health Campus Biotech Campus Delft Pivot Park Lifeport Kennispark Nijmegen Automotive Campus NL Space Campus Watercampus -1.000

1.000

2.000

3.000

Aantal 2018

 Buck Consultants International, 2024

4.000

5.000

Toename 2018 - 2024

6.000

7.000

8.000

9.000

10.000

11.000

12.000

Vet = volwassen campussen

Ontwikkeling van de werkgelegenheid bij bedrijven op de 20 campussen in de groei & volwassenfase 3.500

3.000

TU Delft Campus

Leiden Bio Science Park

Brainport Industries Campus*

Absolute groei 2018 – 2024

2.500

2.000 Kennispark Twente

Utrecht Science Park

High Tech Systems Park

1.500

Amsterdam Science Park

Noviotech Campus Wageningen Campus

1.000

High Tech Campus Eindhoven

Biotech Campus Delft Campus Groningen

Brightlands Maastricht Health Campus

500 Lifeport Kennispark Nijmegen

Brightlands Chemelot Campus

Pivot Park

Automotive Campus

TU/e Campus

Watercampus

NL Space Campus -500 -40%

-20%

20%

40%

60%

Procentuele groei 2018 – 2024 Vet = volwassen campussen  Buck Consultants International, 2024

80%

100%

120%

140%

* De Brainport Industries Campus had in 2018 nog 0 werkzame personen. Dit betreft dus niet de werkelijke procentuele groei in werkgelegenheid

Ontwikkeling werkgelegenheid kennis- en onderzoeksinstellingen op de 20 campussen in de groei & volwassenfase  De werkgelegenheid nam bij kennisen onderzoeksinstellingen op volwassen- en groeicampussen in de afgelopen 6,5 jaar met 27.500 werkzame personen toe, een toename van 27%  Dit betreft werkgelegenheid bij op de campussen/science parks gevestigde universiteiten, universitaire medisch centra, hogescholen, andere opleidingsen onderzoeksinstituten zoals TNO. In totaal zijn bijna 130.000 personen hier werkzaam  De ontwikkelingen bij manifeste kennisdragers zoals kennis- en onderzoeksinstellingen zijn relevant omdat dit bijdraagt aan de robuustheid en kracht van 2 van de 4 kernelementen van een campus (manifeste kennisdragers en actieve open innovatie) beschreven in hoofdstuk 1  Buck Consultants International, 2024

Utrecht Science Park Campus Groningen Lifeport Kennispark Nijmegen Leiden Bio Science Park TU Delft Campus Brightlands Maastricht Health Campus TU/e Campus Wageningen Campus Kennispark Twente Amsterdam Science Park NL Space Campus High Tech Campus Eindhoven Brainport Industries Campus Watercampus Automotive Campus Brightlands Chemelot Campus Noviotech Campus Biotech Campus Delft High Tech Systems Park Pivot Park 0

5000 Aantal 2018

10000

15000

Toename 2018 - 2024

20000

25000

30000

Vet = volwassen campussen

Totale werkgelegenheid (bedrijven + kennisinstellingen) op de 20 campussen in de groei & volwassenfase  In totaal werken (bij bedrijven en kennisinstellingen) nu bijna 200.000 Campus Groningen personen op de 20 campussen in Lifeport Kennispark Nijmegen groei- en volwassenfasen TU Delft Campus  Het gaat om zo’n 70.000 werknemers High Tech Campus Eindhoven bij bedrijven en bijna 130.000 Brightlands Maastricht Health Campus personen bij kennis- en Wageningen Campus TU/e Campus onderzoeksinstellingen Kennispark Twente  Het totaal aantal werkzame personen Amsterdam Science Park nam met bijna 50.000 personen toe NL Space Campus op deze campussen sinds 2018, een High Tech Systems Park groei van zo’n 34% Noviotech Campus  De op campussen/science parks Brightlands Chemelot Campus gevestigde kennisinstellingen Brainport Industries Campus profiteren van het campusBiotech Campus Delft Pivot Park ecosysteem omdat door hen Automotive Campus ontwikkelde kennis door bedrijven op Watercampus campus kan worden gevaloriseerd en 0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000 zo kan leiden tot economische en Categorie Groei Bedrijven Categorie Volwassen Bedrijven Categorie Groei Kennisinstellingen Categorie Volwassen Kennisinstellingen Bij kennisinstellingen 2024 Vet = volwassen campussen Bij bedrijven 2024 maatschappelijke meerwaarde Utrecht Science Park

Leiden Bio Science Park

 Buck Consultants International, 2024

Ontwikkeling in aantal Start-ups & Spin-offs  Het aantal start-ups is ruim verdubbeld, van zo’n 400 naar bijna 900 start-ups die gevestigd zijn op volwassen- en groeicampussen

1600

1400

1200

 Deze toename laat zien dat campussen aantrekkelijke locaties zijn waar veel jonge innovatieve bedrijven zich graag vestigen, zelfs als dat niet reeds hun thuisbasis is. Waar spin-offs namelijk voortkomen uit bestaande bedrijven of kennis- of onderzoeksinstellingen op de campus, komen start-ups van buiten de campus. Veel van deze start-ups zien dus de meerwaarde om zich op een campus te vestigen, en te profiteren van een aldaar aanwezig innovatieecosysteem

889

1000 408 800

600

400 671

583

200

 Daarnaast zijn er tevens bijna 600 spin-offs gevestigd op deze 20 volwassen- en groeicampussen  Buck Consultants International, 2024

2018

2024 Spin-offs

Start-ups

Scale-ups op Volwassen- en Groei-campussen  Uit de inventarisatie naar scale-ups bij de campussen blijkt dat ruim 6.000 werkzame personen werken bij 70 scale-ups op de 20 grootste campussen. Dat betreft enkel de (maximaal) 5 grootste scale-ups per campus, met minimaal 25 werkzame personen. Enkele voorbeelden van dergelijke scale-ups hiervan zijn beschreven in de kaders hier rechts  De grootste van deze 70 scale-ups bij campussen hebben een focus op sectoren zoals de sector Life Sciences & Health (voorbeeld: Utrecht Science Park, Leiden Bio Science Park en Pivot Park), IT (bijvoorbeeld Kennispark Twente) en verduurzaming (voorbeeld: Amsterdam Science Park). Door deze definitie van scale-ups betreft dit waarschijnlijk een onderschatting van het totale aantal omdat  scale-ups minder vaak worden meegeteld als zij opgehaalde financieringen met name gebruiken voor investeringen in hardware i.p.v. personeel. Zij investeren bijvoorbeeld in − nieuwe productiecapaciteit voor de productie van fotonica-chips, zoals door een bedrijf op de High Tech Campus Eindhoven − pilot plants voor het testen van nieuwe chemische toepassingen bijvoorbeeld door scale-ups op de Brightlands Chemelot Campus in Sittard-Geleen  scale-ups buiten de top 5 per campus niet zijn meegeteld  Buck Consultants International, 2024

Voorbeelden van scale-ups op campussen Campus Bedrijf Activiteiten

: Utrecht Science Park : Genmab : Biotech bedrijf gespecialiseerd in de creatie en ontwikkeling van ‘antilichaam’ medicijnen tegen kanker

Eerste jaar op de campus : 1999 Aantal Werknemers : 790 Campus Bedrijf Activiteiten

: Brightlands Maastricht Health Campus : Mosa Meat : Ontwikkelaar en producent van gekweekte rundvleesburger

Eerste jaar op de campus : 2016 Aantal werknemers : 175 Campus Bedrijf Activiteiten

: Amsterdam Science Park : Skytree : Ontwikkelaar van Direct Air Capturetechnologie ten behoeve van CO verwijdering en hergebruik

Eerste jaar op de campus : 2008 Aantal Werknemers : 60 33

Conclusies analyse & magneetwerking  Het aantal campussen en science parks dat in de fasen ‘ontwikkeling’, ‘groei’ of ‘volwassen’ zit stijgt van 29 in 2018 naar 35 nu  De categorie volwassen campussen groeit met 3, te weten de Noviotech Campus, Brainport Industries Campus en de Brightlands Maastricht Health Campus. Het aantal campussen in de groeifase bleef stabiel, onder andere door doorstroming van het High Tech Systems Park en Biotech Campus Delft vanuit de fase ontwikkeling naar groei  Op de 20 belangrijkste campussen zijn in de afgelopen 6,5 jaar 22.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij bedrijven gerealiseerd. Het aantal bedrijven steeg met 900 in deze periode zodat er nu in totaal 3.000 bedrijven zijn gevestigd  De werkgelegenheid bij bedrijven op deze campussen nam met bijna 50% toe, terwijl de gemiddelde groei 17% betrof in de gemeenten waar zij zijn gevestigd.

De campussen zijn dus essentiële fysieke locaties als het gaat om groei van werkgelegenheid en nieuwe bedrijvigheid, innovatieversterking en versnelling van oplossingen voor maatschappelijke transities  Op deze 20 campussen werken naast de 70.000 werkzame personen bij innovatieve bedrijven ook nog 130.000 (+27.500) personen bij kennisinstellingen; die dragen mede bij dat dit fysieke plekken zijn voor nieuwe innovaties en kennis in Nederland, hetgeen dan weer nieuwe bedrijvigheid naar zich toetrekt  Die magneetwerking van deze locaties is ook te zien aan de verdubbeling in het aantal start-ups, van 400 tot 800 start-ups die op volwassen- en groeicampussen zijn gevestigd.  De groei in het aantal start-ups en andere bedrijven op campussen is het gevolg van de high tech ecosystemen op deze fysieke locaties, waarin de bedrijven interactie hebben met manifeste kennisdragers en andere innovatieve organisaties, er kennis-spillovers zijn, kennisvalorisatie tot nieuw innovaties leiden, ze gebruik kunnen maken van campusfaciliteiten, veel hoger opgeleid talent aanwezig is en een concentratie van high tech bedrijvigheid  Buck Consultants International, 2024

Context van de campussen

1 Campus Groningen – Categorie Volwassen Bestaat uit twee locaties: de Healthy Ageing Campus en de Zernike Campus, waar bedrijven en het UMC Groningen, de Rijksuniversiteit Groningen en de Hanzehogeschool werken aan thema’s zoals Healthy Ageing, Sustainable Society en Energy. De toename in het aantal bedrijven en werkgelegenheid komt voor een deel van spin-offs en start-ups, maar is in sterkere mate bij MKB-bedrijven en corporates

Dit hoofdstuk beschrijft in enkele zinnen per campus de achtergrond, focussectoren, locatie, relevante ontwikkelingen en eventuele bijzonderheden aangaande wel of niet meegenomen locaties of bedrijven in de telling

14 Watercampus – Leeuwarden – Categorie Groei De Watercampus is een centraal punt voor de Nederlandse watertechnologie Via de Water Alliance, het Centre of Expertise Water Technology en Wetsus is een breed ecosysteem van bedrijven en kennisinstellingen verbonden aan de Watercampus. Dat maakt de impact van de campus groter dan het relatief lage aantal bedrijven op de campus doet vermoeden. Veel verbonden bedrijven zijn gevestigd elders in Leeuwarden en (ver) daarbuiten

21 Dairy Campus Leeuwarden – Categorie Ontwikkeling Een onderzoek- en praktijkcentrum voor de melkveehouderij en de zuivelketen dat bestaat sinds 2016. De campus is onderdeel van de Wageningen Livestock Research, een onderzoeksinstituut van de Wageningen University & Research, en werkt samen met de hogescholen Van Hall Larenstein en Aeres en bedrijven zoals Friesland Campina

 Buck Consultants International, 2024

Context campussen – Overijssel 2 Kennispark Twente – Enschede – Categorie Volwassen Op Kennispark Twente zijn de Universiteit Twente en een breed scala aan bedrijven, waaronder veel innovatieve bedrijven, gevestigd. De focus is o.a. op ChipTech, MedTech, Robotica, Advanced Manufacturing, Materials en Smart IT. In totaal werken er ruim 11.000 werkzame personen verspreid over +/- 450 bedrijven, waarvan alleen de bedrijven in innovatieve sectoren zoals R&D, ICT, Technische diensten en High Tech productie in dit rapport zijn opgenomen (180 bedrijven en +/- 4.000 personen)

15 High Tech Systems Park – Hengelo – Categorie Groei Een innovatiepark dat zich ontwikkelt op het terrein van Thales, een wereldwijde speler op het gebied van electronica in Hengelo. De campus focust zich op het verbinden van scale-ups en volwassen bedrijven in de high tech sector. Het aantal bedrijven vervijfvoudigde sinds 2018. Thales is nog immer werkgever voor 2/3e van de werkzame personen op de campus

22 Technology Base Twente – Enschede – Cat. Ontwikkeling Op dit voormalige militaire vliegveld gelegen tussen Hengelo, Oldenzaal en Enschede ligt Technology Base Twente. Deze campus richt zich op thema’s zoals onbemande systemen (drones), Safety & Security en Advanced Materials & Manufacturing, en huisvest ook luchthaven gebonden bedrijvigheid. Het aantal bedrijven is gestegen; de spin-off/start-up ontwikkeling blijft achter  Buck Consultants International, 2024

Context campussen – Utrecht en Noord-Holland (1/2) 4 Utrecht Science Park – Categorie Volwassen Dit Science Park is (nu nog) verdeeld over de twee delen; het terrein aan de oostzijde van Utrecht waar innovatieve bedrijven het gebied delen met UMC Utrecht, Universiteit Utrecht en Hogeschool Utrecht, en de locatie in Bilthoven (voormalig RIVM-terrein). De belangrijkste thema’s voor de campus zijn gezondheid, duurzaamheid en de samenleving. Op de locatie Bilthoven zijn (11) Life Science & Health scale-ups en productiebedrijven gevestigd. Locatie Utrecht Science Park Zeist is recentelijk gestart als derde locatie

3 Amsterdam Science Park – Categorie Volwassen Bedrijven en kennisinstituten delen met de Faculteit Natuurkunde, Wiskunde en Informatica van de Universiteit van Amsterdam het Amsterdam Science Park aan de oostzijde van Amsterdam. De focus van de campus is op thema’s AI & Digital Innovation, Sustainability, Life sciences & Health en High tech systems & materials. Opening van twee grote gebouwen op de campus maakte de ruime verdubbeling in werkgelegenheid (ruim 3.100 werknemers) mogelijk

23 Energy & Health Campus – Petten – Cat. Ontwikkeling Een faciliteitencampus rondom de medisch nucleaire onderzoeksreactor in Petten die daar in de jaren ‘60 werd gebouwd. Bij een relatief beperkt aantal bedrijven en kennisinstellingen, werken bijna 2.000 mensen aan innovaties rondom gezondheid en energie. Partners en klanten bevinden zich voor een groot deel in andere Europese landen. Tevens is hier een vestiging van het Joint Research Centre van de Europese Commissie, directoraat Innovatie  Buck Consultants International, 2024

Context campussen – Utrecht en Noord-Holland (2/2) 24 Health & Innovation District – Amsterdam – Categorie Ontwikkeling Deze innovatiecampus is van start gegaan in 2021. Initiatiefnemer en trekker is de commerciële tak van bloedbank Sanquin. De primaire focus ligt dan ook op biotechnologie voor de gezondheidszorg, en veelal bloedgerelateerd. In 3 jaar tijd is het aantal (innovatieve) bedrijven ruim verdubbeld, al blijven Sanquin en haar dochterondernemingen vooralsnog de grootste werkgever. Het terrein wordt de komende jaren herontwikkeld

25 VU Campus – Amsterdam – Categorie Ontwikkeling Gelegen aan de westzijde van de Zuidas, ontwikkelt de VU Campus zich, op het terrein van de VU en het Vumc. De groei in het aantal bedrijven is o.a. mogelijk gemaakt door realisatie van het paviljoen VU Start-up en een sterkere focus van de VU op dit thema. Oncologie en neurologie zijn focusgebieden op de campus. Nieuwe gebouwen voor huisvesting van o.a. start-ups en spin-offs zijn in ontwikkeling

26 AMC Medical Business Park – Amsterdam – Categorie Ontwikkeling Deze campus is vooralsnog primair de vestigingslocatie van het AMC van de Amsterdam UMC. De meeste spin-offs zijn binnen de muren van het AMC gevestigd. Recent is een bedrijfsverzamelgebouw voor innovatieve LSH bedrijven geopend. Dit heeft echter nog niet geleid tot significante groei in bedrijvigheid en werkgelegenheid. Nieuwe vestigers hebben zich wel aangekondigd  Buck Consultants International, 2024

Context campussen – Zuid-Holland – Volwassen & Groei 5 Leiden Bio Science Park – Categorie Volwassen Dit science park huisvest de grootste concentratie van life science & health bedrijvigheid in Nederland, naast het LUMC, Naturalis en de Universiteit Leiden. De groei komt o.a. door groei in biotech-innovaties en ontwikkeling van innovatieprogramma’s. Accelerator PLNT, gelegen aan de andere zijde van het station, is meegenomen vanwege de relevantie voor ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheid binnen het LBSP ecosysteem

6 TU Delft Campus – Categorie Volwassen Deze campus huisvest naast de TU Delft veel innovatieve high tech bedrijven. De TU Delft campus richt zich o.a. op Robotica, Quantum, Health & Tech en de energietransitie; innovaties worden getest op fieldlabs zoals The Green Village. Realisatie van nieuwe gebouwen voor start-ups en scaleups maakten groei mogelijk. Het ligt centraal tussen Delfttechpark en het te herontwikkelen Innovatiedistrict Delft, die niet zijn meegenomen in dit rapport

16 NL Space Campus – Noordwijk – Categorie Groei

17 Biotech Campus Delft – Categorie Groei

In Noordwijk ligt de NL Space Campus, met als primaire kennisdrager het European Space Research and Technology Centre van het European Space Agency. Het aantal bedrijven steeg significant, terwijl anderzijds het aantal werkzame personen afnam, o.a. door inkrimping na overnames en fusies bij enkele grotere bedrijven

Deze DSM locatie is sinds 2018 opengesteld voor de ontwikkeling van een open innovatiecampus, gelegen aan de noordzijde van Delft. De campus heeft een focus op industriële biotechnologie. Het aantal bedrijven groeide met enkele tientallen en ook het aantal werkzame personen steeg flink. De divisie Food & Beverage van DSM-Firmenich vestigt hier haar hoofdkantoor en DSM-Firmenich is ook de belangrijkste werkgever op het terrein

 Buck Consultants International, 2024

Context campussen – Zuid-Holland – Ontwikkeling 28 Dutch Innovation Park – Zoetermeer – Cat. Ontwikkeling Dit voormalige productieterrein van Siemens in Zoetermeer ontwikkelt zich van regulier bedrijventerrein naar een campus. De locatie richt zich op innovaties en R&D in de IT-dienstverlening, waar naast Siemens o.a. de lectoraten Cyber Security, Big Data en Zorg Technologie van de Haagsche Hogeschool zijn gevestigd. Relatief veel niet-innovatieve (+/- 15%) bedrijven zijn er gevestigd, die zijn niet meegeteld in dit rapport

27 Greenport Horti Campus – Bleiswijk – Cat. Ontwikkeling In Bleiswijk (gemeente Lansingerland) ligt de Greenport Horti Campus. De business unit Glastuinbouw van de Wageningen Universiteit & Research is met 100 arbeidsplaatsen hier de grootste werkgever. De andere kennisinstelling (1) en bedrijven (2) richten zich op kennisontwikkeling en advisering binnen de glastuinbouw

29 RDM Campus Rotterdam – Categorie Ontwikkeling

30 Rotterdam Square – Categorie Ontwikkeling

Op de historische werf van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) is sinds 2009 plaats voor innovatieve bedrijven, testfaciliteiten, fieldlabs en techniekonderwijs van de Hogeschool Rotterdam en Techniek College Rotterdam (MBO). De focus van het onderwijs en veel bedrijven is op de haven en gerelateerde industrie, zoals digitalisering, offshore wind en waterstof

De Rotterdam Square campus is onderdeel van het terrein van het universitair medisch centrum Erasmus MC. De campus is gestart in 2022 en heeft met 10 bedrijven nog een kleine omvang. Het Erasmus MC (18.000 werkzame personen) is de manifeste kennisdrager en er is dan ook een sterke focus op Health, waarbij de combinatie met techniek wordt gezocht, o.a. i.s.m. de TU Delft en de Erasmus Universiteit

 Buck Consultants International, 2024

Context campussen – Gelderland 7 Wageningen Campus– Categorie Volwassen De Wageningen Campus richt zich op duurzame en gezonde voeding, voedselproductie en gezonde leefomgeving, verdeeld over de nabij elkaar gelegen locaties van Wageningen University & Research en het Business & Science Park Wageningen. Sinds 2018 vestigden zich hier veel start-ups (+74), als ook innovatiecentra van corporate bedrijven zoals Unilever en Flora Food Group.

8 Noviotech Campus – Nijmegen – Categorie Volwassen Op de Noviotech Campus zijn een mix van chipbedrijven zoals NXP, Ampleon en Nexperia, scale-ups, start-ups en verwante bedrijven gevestigd. Naast NXP is het gebouw 52Nijmegen het meest herkenbaar. Naast High Tech is Health een belangrijke focus, o.a. door de aanwezigheid van het Radboudumc in de stad. Door strategische samenwerking met de Lifeport Kennispark Nijmegen stromen bedrijven vanaf daar door naar deze locatie

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=da8c9f91-c2b9-499d-8190-96fc4f80e212