Bijlage 2 Evaluatierapport evenementenbeleid

Evaluatierapport

Evenementenbeleid

Enschede, april 2020

Evaluatierapport evenementenbeleid

Samenvatting Inleiding De resultaten van deze evaluatie verschijnen op het moment waarin Nederland en alle andere landen op de wereld te maken hebben met het bestrijden van het COVID-19 virus. De impact van dit virus op onze gezondheid en ons welzijn is enorm. Het onderwerp van deze evaluatie valt daarbij in het niet. Iedereen in Nederland hoopt en vertrouwt op een goede ‘exit’ uit de huidige intelligente lockdown naar een samenleving met persoonlijke interactie en contact. Evenementen vervulden daarin een belangrijke rol en zullen in dat opzicht ook in de toekomst belangrijk zijn voor Enschede. Bovendien kunnen ze bijdragen aan de unieke uitstraling van de stad, geven ze impulsen aan de economie en houden de stad bruisend en levendig. In 2014 heeft de gemeente Enschede integraal evenementenbeleid vastgesteld. Dit beleid bestaat uit een overkoepelend beleid, een toetsingskader voor subsidies en een toetsingskader voor vergunningen; drie delen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. In dit rapport hebben we onderzocht hoe het integrale evenementenbeleid in de afgelopen zes jaren heeft gewerkt. Onderzoeksmethodiek De gemeente Enschede vindt het belangrijk partijen uit de evenementensector zo veel mogelijk te betrekken bij het ontwikkelen van nieuw evenementenbeleid.

Om deze reden hebben wij de ervaringen met het huidige evenementenbeleid vanuit het werkveld van de evenementensector opgehaald. Dit hebben wij allereerst gedaan door gesprekken te voeren met collega’s van de gemeente Enschede die dagelijks werken met één van beide sturingsinstrumenten, hulpdiensten en partners uit de evenementensector. Vervolgens hebben wij Kennispunt Twente opdracht gegeven een enquête op te stellen om inzicht te genereren in wat evenementenorganisatoren, binnenstadondernemers en inwoners vinden van het huidige evenementenbeleid en -aanbod in Enschede. Ten slotte hebben we het evenementenbeleid van andere steden in Nederland onder de loep genomen en bekeken hoe Enschede hiermee in verhouding staat. Huidige sturingsinstrumenten Het huidige evenementenbeleid van de gemeente Enschede kent twee sturingsinstrumenten: het toetsingskader voor evenementenvergunningen 2017 en de subsidieverordening culturele activiteiten 2014. Met het vergunningenkader bepaalt de gemeente welke voorwaarden zij aan evenementen stelt om ze veilig en zonder overlast te laten plaatsvinden. De subsidieverordening geldt als financiële ondersteuningsmogelijkheid om (gewenste) evenementen via subsidies te stimuleren.

2

Evaluatierapport evenementenbeleid

Resultaten gesprekken Tijdens de gesprekken benoemden partners meerdere knel- en verbeterpunten in het huidige evenementenbeleid. Onderwerpen die volgens hen in het nieuwe evenementenbeleid tenminste aandacht zouden moeten krijgen zijn: − − − − − − − − −

Een aangescherpte subsidieregeling; Een eenduidig toetsingskader evenementenvergunningen; Een aangescherpte criterialijst meldingen; Het verduurzamen van evenementen; Commerciële, besloten evenementen in de openbare ruimte; Tentgebruik bij evenementen op terrassen van horeca inrichtingen; Schaarse publieke ruimte en marktverdringing; Enschedese Marathon in relatie tot koopzondag; Eenduidige richtlijnen evenementenveiligheid.

Resultaten enquête Middels de enquête maakten evenementenorganisatoren, binnenstadondernemers en inwoners van Enschede kenbaar dat een aantal aspecten van het huidige evenementenbeleid verbeterd kan worden. Allereerst met betrekking tot het overkoepelende evenementenbeleid: − Het is vrij onduidelijk welk imago Enschede met haar evenementen wil uitstralen. Daarnaast meerdere aspecten van het vergunningenkader: − Het is vrij onduidelijk hoe de gemeente vergunningsaanvragen beoordeelt; − Het kost te veel tijd om een evenementenvergunning aan te vragen; − Een vergunning voor kleinschalige en terugkerende evenementen moet makkelijker aangevraagd kunnen worden; − Geluidsnormen en eindtijden die worden gehanteerd bij evenementen zijn veelal onbekend; − Het is vrij onbekend waar een klacht over een evenement kan worden ingediend; personen die wel een klacht hebben ingediend zijn veelal ontevreden over de afhandeling ervan.

Ten slotte aspecten met betrekking tot de subsidieverordening: − Het is vrij onduidelijk hoe de gemeente tot de verdeling van het subsidiebudget komt; − Eén subsidie aanvraagmoment per jaar is onhandig; − Het is onwenselijk dat alle organisaties ieder jaar opnieuw een evenementensubsidie moeten aanvragen; − De manier waarop de gemeente het subsidiebudget voor evenementen verdeelt is niet goed; − Het is onterecht dat de gemeente alleen tekorten op de begroting subsidieert en dus subsidie terugvordert als een evenement ‘winst’ maakt.

3

Evaluatierapport evenementenbeleid

Resultaten benchmarkonderzoek We hebben dit benchmarkonderzoek uitgevoerd om te leren van ervaringen uit andere steden, ter vergelijking en ter inspiratie. Het benchmarkonderzoek maakte duidelijk dat er veel verschillen bestaan tussen de onderzochte gemeenten: Enschede

Elders

Tabellen met evenementenlocaties en de daarbij horende mogelijkheden (met uitzondering van de locatieprofielen voor de Oude Markt en het Van Heekplein).

Delft: locatieprofielen voor evenementenlocaties in de binnenstad met een harde (geluidsnormen en veiligheidsrichtlijnen) en een zachte (sfeer en identiteit) kant. Almelo: organisatie van het evenement krijgt van Almelo Promotie een telefoon mee met een meldlijn overlast evenementen op de dag(en) van het evenement. Organisatie kan direct handelen. Tilburg: aankondiging 6 weken voorafgaand aan het evenement. Gouda: bezoekersaantal van maximaal 100 bezoekers. Rotterdam: kwaliteitscriterium toegevoegd aan de weigeringsgronden evenementenvergunning in de APV.

Klachten kunnen via het digitale loket van de gemeente worden ingediend ('s avonds en weekends niet bereikbaar). Of melden bij de meldkamer van de politie (wordt vaak niet veel mee gedaan). Aankondiging 5 werkdagen voorafgaand aan het evenement. Bezoekersaantal van maximaal 500 bezoekers. Sturing op evenementen die passen bij het imago van Enschede is alleen mogelijk met het subsidie instrument. Het vergunningen instrument biedt deze mogelijkheid niet (met uitzondering van de Zondagsmarkt). De algemene maatregel van bestuur brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen (bgbop) is geen onderdeel van het huidige vergunningenbeleid. Een subsidieplafond voor evenementen.

Jaarlijks een aanvraagmoment.

Iedere organisator moet ieder jaar opnieuw een subsidieaanvraag indienen voor zijn evenement.

Gouda: op de pagina 'een evenement organiseren' op de gemeentewebsite de optie bgbop toegevoegd naast de opties evenementenmelding en evenementenvergunning. Eindhoven: twee verschillende budgetten: een voor brand evenementen en een voor off-brand evenementen. Dordrecht en Eindhoven: jaarlijks twee aanvraagmomenten. Delft: jaarlijks een aanvraagmogelijkheid voor structureel terugkerende evenementen, gedurende het hele jaar aanvraagmogelijkheden voor incidentele subsidies. Dordrecht, Delft, Rotterdam en Tilburg: mogelijkheid tot een meerjarige subsidierelatie. Hier zijn wel bepaalde criteria aan verbonden.

Geen van de steden in het benchmarkonderzoek heeft duurzaamheid opgenomen in hun vergunningenkader.

4

Evaluatierapport evenementenbeleid

Conclusies en aanknopingspunten Conclusie

Aanknopingspunten

1.

Het Toetsingskader voor Evenementenvergunningen 2017 bevat tegenstrijdigheden, onduidelijkheden en onvolledigheden. Ook maken de vele tabellen normen en richtlijnen onduidelijk door onoverzichtelijkheid.

1.

2.

Datgene wat we verstaan onder een klein evenement is door de tijd heen opgerekt. Dit brengt met zich mee dat de kans op gevaarlijke situaties toeneemt. Daarnaast biedt het huidige meldingsformulier veel ruimte voor eigen interpretatie.

3.

In het huidige evenementenbeleid bestaat geen/geen volledig beleid voor tentgebruik bij evenementen op terrassen van horeca inrichtingen. Enschede is niet goed bereikbaar voor klachten tijdens evenementen. Het is veelal onduidelijk waar een klacht kan worden ingediend. Bovendien zijn personen over het algemeen ontevreden over de afhandeling van hun klacht. Bepaalde onderdelen van de huidige subsidieregeling zorgen voor verbazing en ongenoegen bij subsidieverlening en organisatoren: 1. Bepaalde evenementen ontvangen al jarenlang hetzelfde subsidiebedrag. Er lijkt dus geen sprake te zijn van een tekortensubsidie. 2. De huidige subsidieverdeling biedt weinig ruimte voor nieuwe initiatieven, doordat een groot deel van het beschikbare subsidiebudget naar min of meer dezelfde evenementen gaat. 3. Een aantal (willekeurige) evenementen staat apart op de gemeentebegroting en maakt geen deel uit van de reguliere subsidieverdeling.

4.

5.

Stroomschema plaatsen op de gemeentewebsite om aan de voorkant duidelijk te maken wat een organisator moet aanvragen/melden. Voorbeeld Dordrecht? 2. Toetsingskader Evenementenvergunningen 2017 actualiseren. i. Oog hebben voor het Nederlands Handboek Evenementen Veiligheid 1.0. ii. Aandachtspunten vanuit vergunningverlening verwerken (zie p. 12 en 13 ‘belang van een eenduidig toetsingskader vergunnen’ en bijlage 3). iii. Mogelijkheid/wenselijkheid locatieprofielen onderzoeken. Voorbeeld Delft? 1. Brainstormsessie over een geschikte criterialijst voor evenementenmeldingen inplannen met vergunningverlening, politie, Veiligheidsregio en brandweer. 2. Meldingsformulier uitbreiden, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een standaard vragenlijst. 3. Melder bericht doen van de status van zijn melding. Ook als deze is goedgekeurd. Beleid maken voor tentgebruik bij evenementen op terrassen van horeca inrichtingen. Andere mogelijkheden om klachten over evenementen in te dienen onderzoeken. Voorbeeld Almelo?

1. 2.

3.

4.

Heroverwegen tekortensubsidie en andere opties onderzoeken. Andere subsidie verdeelregelingen onderzoeken. Voorbeeld Eindhoven? Opnieuw bekijken welke evenementen op de gemeentebegroting horen en op grond waarvan. Evenementen met een nationaal en/of cultureel karakter? Meerdere subsidie aanvraagmomenten per jaar overwegen.

5

Evaluatierapport evenementenbeleid

4.

6.

Eén subsidie aanvraagmoment per jaar ervaren organisatoren als onhandig. 5. Organisatoren die hun evenement al jarenlang organiseren hebben belang bij meerjarige subsidies. Gesubsidieerde evenementen kunnen elkaar, maar ook commerciële evenementen soms in de weg zitten.

7.

Duurzaamheid stimuleren door middel van subsidies bewerkstelligt niet het gewenste effect

8.

Het is veelal onduidelijk welk imago Enschede als stad wil uitstralen met haar evenementen. Het huidige evenementenbeleid geeft geen duidelijk antwoord op de vraag wanneer de gemeente haar openbare ruimte ter beschikking stelt voor commerciële, besloten evenementen en welke bedragen daar vervolgens tegenover staan.

9.

5.

Meerjarige relaties met jaarlijks terugkerende evenementen overwegen.

Nadere verkenning naar mogelijke kruissubsidiëring van zowel commerciële als nietcommerciële evenementen. Plan van Aanpak Duurzame Evenementen in Enschede, met daarin de route naar hoe op efficiënte en evenementvriendelijke manier een vergroening van Enschedese evenementen kan worden doorgevoerd, weer oppakken. Mogelijkheid/wenselijkheid van meer sturing op stadsprofilering onderzoeken. Nadenken over hoe we willen omgaan met commerciële evenementen met ticketverkoop in onze openbare ruimte.

6

Evaluatierapport evenementenbeleid

Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 8 1.1. Inleiding ........................................................................................................................................ 8 1.2. Onderzoeksmethodiek ................................................................................................................. 9 1.3. Leeswijzer ................................................................................................................................... 11 2. Huidige sturingsinstrumenten ........................................................................................................... 12 3. Resultaten gesprekken ...................................................................................................................... 15 4. Resultaten enquête ........................................................................................................................... 22 4.1. Bijdrage en aanbod van evenementen ...................................................................................... 22 4.2. Meldingsplichtige en vergunningsplichtige evenementen ........................................................ 25 4.3.

Aanvragen van evenementensubsidie ....................................................................................... 27 4.4. Duurzaamheid ............................................................................................................................ 29 4.5. Overlast en hinder ...................................................................................................................... 30 4.6. Tegenstrijdige wensen en behoeften in de evenementensector .............................................. 32 5. Resultaten benchmarkonderzoek ..................................................................................................... 33 5.1. Het vergunningenbeleid ............................................................................................................. 33 5.1.1. Meldingen............................................................................................................................ 33 5.1.2. Vergunningen ...................................................................................................................... 33 5.1.3. Brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen (bgbop) ................................ 34 5.1.4. Het locatiebeleid ................................................................................................................. 35 5.1.5.

Klachten ............................................................................................................................... 35 5.2. De subsidieverordening.............................................................................................................. 35 5.2.1. Subsidieplafonds ................................................................................................................. 35 5.2.2. Aanvraagmoment(en) ......................................................................................................... 36 5.2.3. Meerjarige subsidies ........................................................................................................... 36 5.3. Duurzaamheid ............................................................................................................................ 36 6. Conclusies, aanknopings- en aandachtspunten ................................................................................ 37 Bijlage 1 Enquête EnschedePanel.......................................................................................................... 41 Bijlage 2 Enquête evenementenorganisatoren ..................................................................................... 46 Bijlage 3 Aandachtspunten Toetsingskader voor Evenementenvergunningen ....................................

55 Bijlage 4 Eerste opzet voor een vernieuwde criterialijst evenementenmeldingen .............................. 57

7

Evaluatierapport evenementenbeleid

1. Inleiding 1.1. Inleiding Evenementen zijn belangrijk voor Enschede. In Enschede vinden jaarlijks ruwweg 450 evenementen plaats, waarvan 25 tot 30 gesubsidieerd door de gemeente. De evenementen variëren van relatief kleine evenementen verspreid over de stad tot grote evenementen in de categorieën (top)sport, kunst & cultuur, traditie/volksfeest en muziek. De gemeente Enschede heeft in 2014 integraal evenementenbeleid vastgesteld. Doelstellingen van dit beleid zijn: • Sfeer en dynamiek in de eigen stad en bijdragen aan trots onder eigen inwoners; • Aantrekken van bezoekers van binnen en buiten de stad (ook met het oog op de toeristische functie); • De economische kracht van vooral de binnenstad; • En in algemene zin: ondersteunen van het imago van de stad als stedelijk hart van OostNederland, met muziek, beeldende kunst, en waar mogelijk ‘’grensverleggende’’ innovatie als speerpunten voor regionale en nationale bekendheid.

Het huidige evenementenbeleid bestaat uit drie delen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: 1) Een overkoepelend beleid: welke evenementen dragen bij aan het realiseren van economische en maatschappelijke doelen (visie); 2) Een toetsingskader voor subsidies: welke voorwaarden gelden voor het kunnen krijgen van een financiële bijdrage van de gemeente ten behoeve van het organiseren van een evenement; 3) Een toetsingskader voor vergunningen: welke voorwaarden verbinden we aan evenementen om ze veilig en zonder overlast te laten plaatsvinden. Figuur 1 toont een weergave van de verhouding van het evenementenbeleid met de daarbij horende sturingsinstrumenten.

EVENEMENTENBELEID Vergunningenbeleid

Subsidieverordening

Welke voorwaarden verbinden we aan evenementen om ze veilig en zonder overlast te laten plaatsvinden?

Hoe kunnen we (gewenste) evenementen via subsidie stimuleren?

Figuur 1. Weergave verhouding evenementenbeleid en daarbij horende sturingsinstrumenten.

8

Evaluatierapport evenementenbeleid

Belangrijke vraag is hoe evenementen kunnen bijdragen aan een aantrekkelijke stad en de strategische opgaven van de stad. Vraagstelling van deze evaluatie In dit rapport gaan we de vraag beantwoorden hoe het integrale evenementenbeleid in de afgelopen zes jaren heeft gewerkt en of de beoogde doelstellingen zijn behaald. Doelstelling van deze evaluatie De gemeente Enschede gebruikt het inzicht in hoe het integrale evenementenbeleid in de afgelopen zes jaren heeft gewerkt als input voor het traject om te komen tot een nieuw gemeentelijk evenementenbeleid. 1.2. Onderzoeksmethodiek De gemeente Enschede vindt het belangrijk partijen uit de evenementensector zo veel mogelijk te betrekken bij het ontwikkelen van nieuw evenementenbeleid. Om deze reden hebben wij de ervaringen met het huidige evenementenbeleid vanuit het werkveld van de evenementensector opgehaald1. Daarnaast hebben we het evenementenbeleid van andere steden in Nederland onder de loep genomen. Gesprekken Wij zijn de evaluatie gestart met het voeren van gesprekken. Deze gesprekken stonden in het teken van het ophalen van knel- en verbeterpunten in het huidige evenementenbeleid. We hebben onder andere gesproken met collega’s van de gemeente Enschede die dagelijks werken met één van beide sturingsinstrumenten, hulpdiensten en partners uit de evenementensector. Uit de gesprekken konden we een aantal thema’s herleiden.

Deze thema’s vormden het fundament van de enquête: • Evenementenaanbod • Meldingsplichtige en vergunningsplichtige evenementen • Evenementensubsidie • Duurzaamheid • Overlast Enquête Wij hebben Kennispunt Twente opdracht gegeven een enquête op te stellen om inzicht te genereren in wat evenementenorganisatoren, binnenstadondernemers en inwoners vinden van het huidige evenementenbeleid en -aanbod in Enschede.

1

Aanvankelijk zou een werksessie ook deel uitmaken van de evaluatie. Het doel hiervan was aan de hand van stellingen denkrichtingen voor nieuw beleid op te halen bij evenementenorganisatoren, ondernemers, inwoners, studenten en raadsleden. Helaas moesten we deze sessie vanwege het COVID-19 virus annuleren.

9

Evaluatierapport evenementenbeleid

Voor de enquête onder Enschedeërs, bestaande uit inwoners, evenementenbezoekers en studenten, heeft Kennispunt Twente een vragenlijst uitgezet onder het EnschedePanel. Aanvullend heeft Kennispunt Twente een beperkte extra groep bewoners rechtstreeks per mail benaderd. Het ging hierbij om bewoners die deel uitmaken van de zogenaamde klankbordgroep evenementen. Jaarlijks komt deze groep bijeen om het evenementenjaar te evalueren. Vanwege hun betrokkenheid met evenementen in Enschede hebben wij ervoor gekozen hen persoonlijk uit te nodigen voor de enquête. Naast het benaderen van het EnschedePanel voor de peiling heeft Kennispunt Twente een link naar de vragenlijst gedeeld via de sociale media kanalen van de gemeente Enschede (Facebook, Twitter, LinkedIn gemeente Enschede). Aan de vragenlijst via sociale media heeft Kennispunt Twente vragen toegevoegd over achtergrondkenmerken. Achteraf heeft zij voor de inwoners terug gewogen naar de populatie (‘inwoners van Enschede vanaf 18 jaar’) op leeftijdsgroep, wijk en geslacht. Daarmee zijn de resultaten in hoge mate representatief voor alle inwoners van Enschede vanaf 18 jaar. In totaal hebben 966 Enschedeërs deelgenomen aan het onderzoek. De enquête EnschedePanel is te vinden in bijlage 1. Voor de enquête onder evenementenorganisatoren heeft Kennispunt Twente gebruik gemaakt van een adressenbestand van de gemeente Enschede.

In totaal hebben ze 213 organisatoren uitgenodigd voor deelname. Hiervan hebben 49 organisatoren deelgenomen aan het onderzoek, waarvan 33 de vragenlijst volledig hebben ingevuld. De complete enquête onder evenementenorganisatoren is te vinden in bijlage 2. In de eerste instantie heeft Kennispunt Twente binnenstadondernemers gericht per mail uitgenodigd voor deelname aan het onderzoek. Vanwege minimale respons hebben wij ervoor gekozen aanvullend een open link door te zetten naar de VHSE en Winkelhart Enschede, die zij vervolgens konden doorzetten naar hun leden. In totaal hebben 69 binnenstadondernemers deelgenomen, waarvan er 35 de vragenlijst volledig hebben ingevuld. Binnenstadondernemers kregen dezelfde vragenlijst voorgelegd als evenementenorganisatoren. Benchmarkonderzoek Naast de enquête hebben wij een benchmarkonderzoek verricht, waarbij we hebben gekeken naar hoe acht andere steden in Nederland hun evenementenbeleid hebben georganiseerd en hoe Enschede hiermee in verhouding staat. We hebben getracht de selectie van deze steden zo breed mogelijk te pakken. Onder andere steden die waren genomineerd (Almelo) dan wel uitgeroepen tot evenementenstad van het jaar (Dordrecht en Gouda) en steden die een prijs hadden gewonnen voor beste citymarketing (Dordrecht en Eindhoven) of hiervoor waren genomineerd (Tilburg) zijn meegenomen in het benchmarkonderzoek.

Daarnaast hebben we gekozen voor Delft, vanwege haar vernieuwde subsidieregeling en voor Rotterdam, omdat zij naar aanleiding van de strandrellen in 2009 hun hele vergunningenbeleid op de schop hebben genomen (Hoek van Holland valt onder de gemeente Rotterdam). Ook Zwolle maakte deel uit van dit onderzoek, als vergelijkbare stad in Overijssel.

10

Evaluatierapport evenementenbeleid

1.3. Leeswijzer Hoofdstuk twee staat in het teken van de huidige sturingsinstrumenten voor evenementen, het toetsingskader voor evenementenvergunningen van 2017 en de subsidieverordening voor culturele activiteiten van 2014. In hoofdstuk drie bespreken we knel-en verbeterpunten die tijdens de gesprekken naar voren kwamen en in hoofdstuk vier belichten we de resultaten van de enquête. Waar zijn Enschedeërs, evenementenorganisatoren en binnenstadondernemers tevreden dan wel ontevreden over, wat zien zij als belangrijkste aandachtpunten en uitdagingen voor de toekomst? We evalueren het huidige evenementenbeleid van de gemeente Enschede en benoemen wensen voor toekomstig beleid. In hoofdstuk vijf besteden we aandacht aan de resultaten van ons benchmarkonderzoek, waarbij we een vergelijking met andere gemeenten hebben gemaakt. We sluiten het rapport af met onze conclusies en aanknopingspunten voor het actualiseren van het evenementenbeleid, inclusief de subsidieverordening en het toetsingskader voor vergunningen, gericht op de strategische doelen van de stad.

11

Evaluatierapport evenementenbeleid

2. Huidige sturingsinstrumenten Het huidige evenementenbeleid van de gemeente Enschede kent twee sturingsinstrumenten: het toetsingskader voor evenementenvergunningen 2017 en de subsidieverordening culturele activiteiten 2014. Met het vergunningenkader bepaalt de gemeente welke voorwaarden zij aan evenementen stelt om ze veilig en zonder overlast te laten plaatsvinden. De subsidieverordening geldt als financiële ondersteuningsmogelijkheid om (gewenste) evenementen via subsidies te stimuleren. Hieronder volgt een omschrijving van beide instrumenten. 2.1. Toetsingskader voor evenementenvergunningen 2017 Evenementen zijn belangrijk voor Enschede. Ze dragen bij aan de uitstraling van de stad, stimuleren de onderlinge verbondenheid tussen inwoners, geven impulsen aan de economie en houden de stad bruisend en levendig. Evenementen kennen echter ook een keerzijde, wanneer ze overlast veroorzaken. De gemeente Enschede vindt een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid erg belangrijk. Om overlast zo veel mogelijk te beperken legt de gemeente Enschede aan organisatoren voorwaarden op waaronder zij evenementen mogen organiseren. Het toetsingskader voor evenementenvergunningen bevat de randvoorwaarden die gelden bij evenementen. De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) biedt de grondslag voor het toetsingskader voor evenementenvergunningen.

Op grond van de APV: - Is het niet toegestaan om zonder vergunning van de burgemeester een evenement te houden. Uitzondering op deze regel vormen evenementen waarvoor geen vergunning vereist is en evenementen die kunnen volstaan met een melding; - Is de organisator verantwoordelijk voor het waarborgen van de openbare orde, openbare veiligheid, volksgezondheid en de bescherming van het milieu; - Kan de burgemeester te allen tijde nadere regels stellen in het belang van de openbare orde, openbare veiligheid, volksgezondheid en de bescherming van het milieu; - Geldt een indieningstermijn voor een melding van vijf werkdagen voorafgaand aan het meldingsplichtige evenement; - Geldt een indieningstermijn voor een vergunning van: - Acht weken voorafgaand aan het evenement met een verwacht bezoekersaantal van minder dan 5000 per dag en; - Twaalf weken voorafgaand aan het evenement met een verwacht bezoekersaantal van meer dan 5000 per dag. Behalve overlast brengt het samenkomen van grote hoeveelheden mensen ook veiligheidsrisico’s met zich mee. Om de veiligheid van publiek, uitvoerenden en omwonenden te waarborgen, stelt de gemeente Enschede eisen op het gebied van openbare orde, (brand)veiligheid, bereikbaarheid en publieke gezondheid. De voorwaarden op deze gebieden gelden als algemene regels voor meldingsplichtige evenementen en worden opgenomen in de evenementenvergunning.

Vergunningverleners van de gemeente Enschede toetsen een vergunningaanvraag op volledigheid en op risico’s op het gebied van openbare orde, veiligheid en gezondheid. Zij kunnen daarbij advies vragen aan de disciplines van de Veiligheidsregio Twente, zoals de brandweer, politie en de GHOR.

12

Evaluatierapport evenementenbeleid

2.2. Subsidieverordening culturele activiteiten 2014 De gemeente Enschede ondersteunt met subsidie evenementen in Enschede. Volgens de subsidieverordening culturele activiteiten van 2014 is het doel van subsidieverstrekking bij evenementen: ‘het ondersteunen van het imago van de stad als stedelijk hart van Oost-Nederland door het faciliteren van evenementen met muziek, beeldende kunst, en waar mogelijk ‘’grensverleggende’’ innovatie als speerpunten voor regionale en nationale bekendheid.’ Organisatoren moeten hun subsidieaanvraag vóór 1 oktober voorafgaand aan het jaar waarin het evenement plaatsvindt indienen. Een divers samengesteld beoordelingsteam, bestaande uit adviseurs op gebied van marketing, financiën, evenementenbeleid en binnenstad management, beoordeelt alle subsidieaanvragen gelijktijdig, vergelijkt ze onderling en plaatst deze in een rangschikking op basis van vier criteria2: 1) Enschede op de kaart a. Het evenement heeft een beeldbepalende werking passend bij de citymarketingvisie; b. Bezoekers worden verleid langer in Enschede te blijven; c. Er is een deugdelijk PR/promotieplan opgesteld; d. Professionaliteit van het evenement. 2) Maatschappelijke waarde a. Evenement stimuleert de onderlinge verbondenheid tussen inwoners; b. Is toegankelijk voor iedereen (erbij kunnen zijn); c. Deelname is toegankelijk voor iedereen (mee kunnen doen).

3) Bedrijfsvoering van de organisatie a. Mate van co-financiering; b. Is het evenement potentieel financieel onafhankelijk van de gemeente; c. Relatie begroting met het plan van aanpak. 4) Toekomstbestendigheid a. Evenement heeft een duurzaam karakter (welke acties onderneemt de organisator op het gebied van circulaire economie, duurzame mobiliteit, energie); b. Evenement biedt meerwaarde voor de stad; c. Ambities voor de toekomst. De subsidiebeoordelaars toetsen de plannen aan de subsidievoorwaarden en adviseren het college van B&W over de verdeling en verlening van subsidie aan organisatoren. Het college van B&W stelt vervolgens de hoogte van de maximale subsidie per activiteit vast. De gemeente Enschede subsidieert alleen het tekort op de begroting. Met andere woorden: houdt het evenement geld over, dan vordert de gemeente in principe middelen terug.

2

Dit is de praktijk sinds evenementenjaar 2019. Tot en met evenementenjaar 2015 vervulde Enschede Promotie (EP) de rol van subsidieadviseur. Deze rol gaf zij terug aan de gemeente Enschede, omdat EP zelf steeds meer evenementen ging organiseren. Vanaf dat moment maakte de beleidsadviseur een voorstel voor een subsidiebedrag en besprak dat tijdens een interne bespreking binnen Cultuur Evenementen Citymarketing (CEC). Daarnaast haalde de gemeente extern input op vanuit de werkgroep evenementen, bestaande uit EP, culturele instellingen, horeca- en binnenstadondernemers en binnenstadbewoners onder voorzitterschap van de gemeente.

13

Evaluatierapport evenementenbeleid

De subsidieverordening culturele activiteiten is per 1 januari 2014 in werking getreden. Tussen 2014 en 2020 heeft de gemeente Enschede haar subsidiebudget voor het jaarlijkse evenementenprogramma verdeeld over de categorieën evenementen: sport, muziek, kunst & cultuur en traditie/volksfeest. Figuur 2 toont de ontwikkeling van het aantal evenementen dat subsidie kreeg tussen 2014 en 2020 per categorie3.

Aantal evenementen dat subsidie kreeg 50 40 30 20 10 0 2014 Sport

2015 Muziek

2016 Kunst&Cultuur

2017

2018

Traditie/volksfeest

2019

2020

Nieuwe initiatieven

Figuur 2. Ontwikkeling aantal evenementen dat subsidie kreeg tussen 2014 en 2020 per categorie.

De gemeente Enschede heeft haar subsidieverdeling tussen de categorieën evenementen ongeveer hetzelfde gehouden in de jaren 2014-2020. In deze periode was sprake van een breed gesubsidieerd evenementenprogramma, wat bijdraagt aan een bruisende (binnen)stad met voor elk wat wils. Bovendien is de huidige subsidieregeling voor veel organisaties in de stad toegankelijk. Figuur 3 toont de ontwikkeling van de uitgegeven subsidies tussen 2014 en 2020 per categorie.

Uitgegeven subsidie 1200000 1000000 800000 600000 400000 200000 0

Sport

2014

2015

2016

Muziek

Kunst&Cultuur

2017

2018

Traditie/volksfeest

2019

2020

Nieuwe initiatieven

Figuur 3. Ontwikkeling uitgegeven subsidies tussen 2014 en 2020 per categorie.

Het totale subsidiebudget is in de jaren 2014-2020 redelijk stabiel gebleven4. Ook het evenementenprogramma van de gemeente Enschede was in deze periode grotendeels hetzelfde. Veelal dezelfde evenementen hebben gedurende deze periode ongeveer eenzelfde bedrag aan subsidie ontvangen.

3

Tot en met 2018 werd een deel van het subsidiebudget gereserveerd voor nieuwe initiatieven in de loop van het jaar. De realisatie ervan werd uitgevoerd door Enschede Promotie. Vanaf 2019 werd het volledig beschikbare subsidiebudget in één keer verdeeld. 4 In 2015 en 2020 had de gemeente Enschede meer budget beschikbaar voor evenementen vanwege de Twente Biennale (2015) en Munsterland Giro (2020) en door kroonjaren 4 en 5 mei.

14

Evaluatierapport evenementenbeleid

3. Resultaten gesprekken In dit hoofdstuk beschrijven we hoofdlijnen van de knel- en verbeterpunten in het huidige evenementenbeleid die de verschillende partners tijdens de gesprekken benoemden. Verduurzamen van evenementen Als vervolg op het convenant Duurzame Twentse Evenementen 2011 hebben de gemeente Enschede en Enschede Promotie in 2015 als gezamenlijk initiatief een plan van aanpak Duurzame Evenementen In Enschede opgesteld5. Onderdeel hiervan was een Stimuleringssubsidie Duurzaamheid in beheer bij Enschede Promotie. Het doel was in drie jaar tijd evenementen te verduurzamen door: • Het meten en monitoren van duurzaamheid bij Enschedese evenementen; • Intensief samenwerken en kennis delen; • Kennis en ervaring opbouwen; • Inkoopkracht bundelen. Het stimuleringsbudget van de gemeente bedroeg in 2015 €25.000,- Dit bedrag was bedoeld voor organisatoren om kennis en ervaring op te bouwen. De Routekaart Duurzame Evenementen in Enschede beschreef verder dat het voor de hand ligt een verdere verduurzaming vanaf 2016 een meer verplichtend karakter te geven door gebruik te maken van het Toetsingskader voor Evenementenvergunningen. Inmiddels (2019) is de stimuleringssubsidie duurzaamheid van de baan. Bovendien heeft het verduurzamen van evenementen geen verplichtend karakter gekregen.

De enige wijze waarop de gemeente Enschede tegenwoordig nog aandacht besteed aan duurzame evenementen is door hier een afwegingscriterium aan te wijden binnen het toetsingskader voor evenementensubsidies. Dit blijkt het gewenste effect van verduurzaming van evenementen in Enschede niet te bewerkstelligen. Eenduidige richtlijnen evenementenveiligheid Tijdens gesprekken met de Veiligheidsregio Twente en met verschillende organisatoren werd duidelijk dat er nogal wat verschil bestaat tussen de verschillende Twentse gemeenten in de aanpak en organisatie van en regels voor evenementen. Elke gemeente heeft daar eigen richtlijnen voor. Dat is op zich logisch, omdat gemeenten als bevoegd gezag evenementenbeleid opstellen, gericht op de eigen specifieke situatie. Maatwerk per gemeente dus, wat er dan ook toe kan leiden dat zaken als geluidsnormen en eindtijden per gemeente kunnen verschillen. Wat met name de Veiligheidsregio Twente en als onderdeel daarvan de brandweer wel verbaasde is, dat er soms onwetendheid en onduidelijkheid bestaat binnen gemeenten over AmvB’s die regels bevatten voor evenementen. Dat leidt voor zowel gemeenten als voor de Veiligheidsregio tot meer werk in de beoordeling van vergunningaanvragen.

5

Het plan van aanpak Duurzame Evenementen In Enschede is op te vragen bij Cultuur, Evenementen en Citymarketing (CEC) van de gemeente Enschede.

15

Evaluatierapport evenementenbeleid

Dit laatste blijkt niet alleen voor Twentse gemeenten te gelden. In 2019 is daarom het Nederlands Handboek Evenementen Veiligheid 1.0 uitgebracht. Aanleiding hiervoor is precies wat Veiligheidsregio Twente tijdens ons gesprek benoemde. Veiligheidsplannen van organisatoren, adviezen van hulpdiensten en voorschriften in vergunningen blijken dikwijls uiteen te lopen, zo valt te lezen in het handboek. Bij zowel gemeenten als organisatoren bestaat een sterke behoefte aan duidelijkheid, eenduidigheid en uniformiteit. Het handboek dient als gemeenschappelijk denkkader omtrent veiligheid, waarin kennis, regelgeving, normen en ervaringen worden gebundeld. Een voorbeeld waar volgens de brandweer onduidelijkheid over bestaat binnen gemeenten in Twente is de gebruiksmelding op basis van het besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen (bgbop). In het Nederlands Handboek Evenementen Veiligheid 1.0 staat: ‘Sommige aspecten, zoals brandveiligheid, worden door meer stukken wetgeving bepaald. Belangrijk voor het kader is of het evenement wordt gehouden in: a) een bouwwerk als bedoeld in het Bouwbesluit of b) een overige plaats, als bedoeld in het Besluit bgbop.

Dit bepaalt namelijk de grondslag van de eventueel benodigde vergunning of melding: • een omgevingsvergunning brandveilig gebruik, soms nodig voor een evenement in een gebouw, wordt opgesteld op basis van het Besluit Omgevingsrecht (BOR), vallende onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (afgekort WABO); • een gebruiksmelding voor het gebruik van een bouwwerk geschiedt op basis van het Bouwbesluit, vallende onder de Woningwet; • een gebruiksmelding voor een overige plaats geschiedt op basis van het Besluit bgbop, vallende onder de Wet Veiligheidsregio’s.’ Dit betekent dat het soms nodig is een gebruiksmelding bgbop in te dienen, naast het simpelweg melden van een evenement. Een gebruiksmelding bgbop hoeft niet te worden gedaan wanneer een evenementenvergunning vereist is, omdat de gegevens die bij deze gebruiksmelding zouden moeten worden aangeleverd, dan reeds aangeleverd zijn. Onder andere de gemeente Enschede heeft dit besluit niet opgenomen in haar evenementenbeleid. Belang van een eenduidig toetsingskader evenementenvergunningen Vergunningverleners benoemden tijdens gesprekken dat het Toetsingskader voor Evenementenvergunningen 2017 tegenstrijdigheden en onduidelijkheden bevat en aanpassingen behoeft. De belangrijkste zaken waar vergunningverlening aandacht voor vraagt zijn: 1.

Het huidige toetsingskader gebruikt een veelvoud aan tabellen (inclusief een veelvoud aan sterretjes die de uitzonderingen moeten aangeven) om normen en richtlijnen overzichtelijk te presenteren. Vergunningverlening vindt dit zeer onoverzichtelijk en stelt dat dit bijna onmogelijk werken is. Er bestaat een wens om locatieprofielen op te stellen. Een locatieprofiel omvat de specifiek geldende richtlijnen van de desbetreffende locatie en een plattegrond. Volgens vergunningverlening zijn er steden die locatieprofielen reeds hebben geïmplementeerd en werkt dit zeer overzichtelijk.

16

Evaluatierapport evenementenbeleid

2. Vergunningverlening (evenals de veiligheidsregio en, als onderdeel daarvan de brandweer) vindt de aanvraagtermijnen die de gemeente Enschede nu hanteert niet werkbaar. Volgens hen moet de termijn van 8 weken voor evenementen tot 5.000 bezoekers per dag worden rechtgetrokken met de termijn voor evenementen met meer dan 5.000 bezoekers per dag, namelijk 12 weken. In dat geval komen de termijnen dan overeen met die van de regio. 3. Vergunningverleners raden aan te achterhalen of het aantal evenementendagen per locatie nog wel toereikend is. Volgens vergunningverlening missen er elk jaar in ieder geval al één of twee evenementendagen voor de locaties Willem Wilminkplein en Ei van Ko. Ook voor Lonneker geldt een tekort aan evenementendagen. Vergunningverlening raadt aan om per locatie te checken: is het aantal evenementendagen dat nu gehanteerd wordt voldoende? Vergunningverlening wijst voorts op twee zaken die in het Evenementenbeleid Enschede 2014 volgens hen niet goed geregeld zijn: 1. Zij vinden het onverstandig te gaan werken met meerjarige vergunningen voor jaarlijks terugkerende evenementen. Zij verwachten dat met name aspecten als het voorkomen van overlast voor omwonenden en het realiseren van voldoende veiligheid voor bezoekers dan onvoldoende geborgd kunnen worden.

Door het verstrekken van een meerjarige vergunning komt de verantwoordelijkheid nog meer op de schouders van organisatoren te liggen, terwijl niet alle organisatoren in staat zijn alle risico’s te overzien. 2. De gemeente Enschede moet het nieuwe evenementenbeleid omgevingswet ‘proof’ maken. Naast bovenstaande punten benoemden zowel de vergunningverlening als de Veiligheidsregio Twente aanvullende aandachtspunten, die veelal te maken hebben met de formulering in het huidige toetsingskader. Deze aanvullende aandachtspunten staan in bijlage 3. Ter informatie voegden vergunningverleners nog een laatste opmerking toe. Onder andere vergunningverlening werkt momenteel aan de ontwikkeling en implementatie van ‘Makkie’. Makkie is een online tool die het de aanvrager bij het invullen van een aanvraag voor een evenementenvergunning makkelijker en begrijpelijker moet maken. Kostendekkendheid leges Voor evenementenvergunningen ligt de dekkingsgraad van de leges de afgelopen jaren tussen de 2025%. Met deze lage dekkingsgraad is volgens de afdeling Vergunningen feitelijk sprake van een verkapte subsidiëring: de kosten voor vergunningverlening zijn veel hoger dan de leges die de organisatoren betalen. Dit terwijl vooral grotere evenementen voldoende inkomsten genereren en mogelijkheden hebben om de hogere leges te kunnen betalen.

Een reden voor het hanteren van relatief lage leges zou kunnen zijn dat Enschede graag evenementen in de gemeente ziet om daarmee de stad aantrekkelijker te maken voor bewoners en bezoekers. Het laag houden van leges is echter niet de manier om gewenste initiatieven te bevorderen, subsidie is daarvoor het aangewezen middel. De afdeling Vergunningen wil dan ook de dekkingsgraad voor evenementenvergunningen verhogen

17

Evaluatierapport evenementenbeleid

Tentgebruik bij evenementen op terrassen van horeca inrichtingen In het huidige evenementenbeleid bestaat geen/geen volledig beleid voor tentgebruik bij evenementen op terrassen van horeca inrichtingen. Het zijn veelal losse eindjes met betrekking tot deze regelgeving. Bepaalde ondernemers op de Oude Markt plaatsen soms een tent. Het komt voor dat die tent gedurende langere tijd blijft staan om meerdere evenementen te houden die geen directe relatie tot elkaar hebben. Wordt de tent dan daadwerkelijk gebruikt voor het evenement of dient deze dan ter verbreding van het horecagebied? De vraag bestaat of tentgebruik bij evenementen op terrassen van horeca inrichtingen niet begrensd moet gaan worden. Belang van een aangescherpte criterialijst meldingen Gesprekken met zowel vergunningverleners als de politie maken duidelijk dat het begrip melden door de jaren ruimer is geworden. Dit brengt met zich mee dat de kans op gevaarlijke situaties toeneemt. Bij een evenementenmelding vraagt vergunningverlening per definitie geen advies aan de veiligheidsdiensten, terwijl dit bij een evenementenvergunning wel gebeurt. Vergunningverlening en politie stellen: we moeten terug naar de basis, naar waar de melding oorspronkelijk voor in het leven is geroepen: kleine, onschuldige evenementen zoals bijvoorbeeld een buurtbarbecue.

Vergunningverlening zou graag met de politie, Veiligheidsregio en als onderdeel daarvan de brandweer om tafel gaan om gezamenlijk na te denken over een nieuwe, aangescherpte criterialijst meldingen6. Naast het aanscherpen van de criterialijst meldingen geeft het Gemeentelijk Contact Centrum (GCC) een drietal andere adviezen om het proces van melden te verbeteren: 1. Beslisboom/stroomschema op de website. Om het organisatoren duidelijker en makkelijker te maken te bepalen welke stappen zij moeten ondernemen om een evenement te organiseren, lijkt het GCC een goed idee een beslisboom toe te voegen aan de website van de gemeente. Ook de Veiligheidsregio Twente en als onderdeel daarvan de brandweer is hier voorstander van. Een stad die dit al doet is de gemeente Dordrecht: (https://www.dordrecht.nl/pls/iform/formegemScherm.gebrBeslisboom?F_BESLISBOOM=12 6). 2. Meldingsformulier uitbreiden. Het huidige meldingsformulier biedt veel ruimte voor eigen interpretatie (en sociaal wenselijke antwoorden). Volgens GCC is het verstandig informatie die je wilt weten zo concreet en duidelijk mogelijk uit te vragen. Bijvoorbeeld: wat voor soort evenement wilt u gaan organiseren? Wat houdt dat evenement precies in? Heb je genoeg parkeergelegenheid? Een aanvrager weet vaak niet wat precies belangrijk is te benoemen. 3. Een melder krijgt nu geen bericht van de status van zijn of haar melding.

Hij of zij moet ervan uitgaan dat wanneer zij geen bericht ontvangen, de aanvraag is goedgekeurd. Volgens GCC zou het logischer zijn als zij de aanvrager altijd berichten over de status van de melding. Dus ook als deze is goedgekeurd.

6

Een dergelijk gesprek met de vergunningverlening, politie, Veiligheidsregio Twente en brandweer stond gepland. Helaas kon dit gesprek door het COVID-19 virus geen doorgang vinden. Een eerste opzet voor een vernieuwde criterialijst is te vinden in bijlage 4.

18

Evaluatierapport evenementenbeleid

Commerciële, besloten evenementen in de openbare ruimte In 2019/2020 kreeg Enschede Promotie twee initiatieven binnen voor het organiseren van commerciële, afgesloten evenementen met ticketverkoop in de binnenstad op het Van Heekplein. Tot op heden hebben dergelijke commerciële evenementen in de openbare ruimte in de binnenstad van Enschede nog niet plaatsgevonden. De vraag naar de ‘schaarse’ publieke ruimte lijkt toe te nemen en daarmee het dilemma voor wat, wie en onder welke voorwaarden is de publieke ruimte beschikbaar. De vraag is nu of de gemeente haar openbare ruimte ter beschikking wil stellen voor commerciële evenementen en op basis van welke criteria/randvoorwaarden de gemeente dit dan zou moeten afwegen. In het huidige evenementenbeleid staat een passage opgenomen met betrekking tot besloten commerciële evenementen met ticketverkoop in de openbare ruimte. Daaruit volgt: − Dat deze in beginsel thuis horen in de daarvoor bestemde/gebouwde evenementenhallen. Wanneer commerciële evenementen, die niet vanuit een publiek belang worden georganiseerd, in de openbare ruimte plaatsvinden, worden exploitanten van evenementenhallen (of soms ook andere, reguliere horeca) benadeeld én wordt de omgeving (onnodig) met overlast geconfronteerd. − Als commerciële feesten toch in de openbare ruimte plaatsvinden, sluiten we een huurovereenkomst.

Aan de hand van de grootte van het evenement bepalen we het huurbedrag. Het huidige beleid geeft dus geen duidelijk antwoord op de vraag wanneer de gemeente wel/niet haar openbare ruimte ter beschikking stelt voor commerciële, besloten evenementen en welke bedragen daar vervolgens tegenover staan. De gemeente Enschede had besloten akkoord te gaan met het eerste initiatief voor een commercieel evenement dat gepland stond voor 2020. De gemeente zou hierbij een huurovereenkomst aangaan met de organisator (uitgangspunt kostendekkend voor de gemeente Enschede). In de eerste instantie zou dit als een pilotjaar gelden waarna dit aspect geëvalueerd kon worden, eventueel met als uitgangspunt dat het evenement in de toekomst alsnog gratis toegankelijk kon worden. Helaas kon deze pilot door het COVID-19 virus geen doorgang vinden. Schaarse publieke ruimte en marktverdringing? Het evenementenprogramma in de regio is afhankelijk van het aanbod van artiesten. Kenmerkend voor de regio Twente is dat wanneer grote namen op (gesubsidieerde) festivals in de regio spelen, de kans op boekingen in de maanden daarvoor en daarna elders in de regio op de vaste (gesubsidieerde) poppodia een stuk kleiner is. Dit kan effect hebben op de exploitaties van zowel de evenementorganisaties als de poppodia. De vraag is of hier sprake is van marktverdringing en of de overheid dit via beleid wil reguleren.

Enschedese Marathon in relatie tot koopzondag Veel van de leden (en niet-leden) van Winkelhart hebben, gezien de positieve ontwikkeling van de koopzondag, behoefte om open te gaan tijdens de Enschedese Marathon. Een evenement als de marathon brengt extra publiek in de stad die winkeliers graag willen voorzien in hun behoefte. Supermarkten mogen open vanaf 15:30 uur, maar volgens Winkelhart is dit voor reguliere winkels 19

Evaluatierapport evenementenbeleid

(hoewel nu niet aan de orde) te laat. Winkelhart zou graag samen met de gemeente willen bekijken wat mogelijk is met de wens van de winkeliers, zonder de marathon uit de binnenstad te verliezen. Belang van een aangescherpte subsidieregeling Subsidieverleners benoemden tijdens gesprekken een aantal punten in de huidige subsidieregeling die hen verbaast. Het eerste punt heeft te maken met uitgangspunten van de huidige subsidieverordening die in de praktijk anders uitvallen. Volgens de subsidieverordening culturele activiteiten 2014 verdeelt de gemeente Enschede evenementensubsidies op basis van een begrotingstekort bij de organisator. Bovendien hanteert zij het criterium dat evenementen in drie jaar tijd potentieel subsidie onafhankelijk moeten zijn. In de praktijk blijkt dit echter niet zo te werken. Figuur 4 toont de ontwikkeling van de ontvangen subsidie per evenement tussen 2014-20207.

ON T WIKKE LIN G ON T VAN GE N SUBSID IE P E R E V E N E M E N T Enschede Fringe/Kunsten op Straat Vrijheidsfestival Introductieconcert Kunst in het Volkspark Grolsch Summer Sounds Military Boekelo Enschede Marathon Carnavalsraad Enschedese Karnaval Oranje comité Boekelo Sint Nicolaas Comité Kunstbende Stichting Herkdenking gesneuvelden ZO Azie AKI/ARTEZ POPRonde

Singelloop AC-TION Twents Gitaar Festival Proef Eet Oranjedagen Gogbot Culturele Zondagen Booster Koninginnedag Lonneker Prinses Christina Concours Literaire manifestaties Stichting Pianocompetitie Lonneker Kunstroute Batavierenrace Makerfestival

100000

ONTVANGEN SUBSIDIE IN €

90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Figuur 4. Ontwikkeling van de ontvangen subsidie tussen 2014-2020 per evenement.

7

In deze figuur zijn alleen de evenementen meegenomen die minimaal vijf jaar subsidie hebben ontvangen van de gemeente Enschede.

20

Evaluatierapport evenementenbeleid

Figuur 4 laat zien dat ongeveer 28 evenementen al zeker zeven jaar lang subsidie ontvangen van de gemeente Enschede. Een groot deel daarvan vraagt jaarlijks dezelfde hoeveelheid subsidie aan. Hierdoor blijkt de hoeveelheid aan ontvangen subsidie per evenement redelijk gelijk verdeeld over de jaren 2014-2020. Er lijkt dus geen sprake te zijn van een tekortensubsidie. Subsidieverleners hebben het idee dat aanvragers niet weten, of zich er niet bewust van zijn, dat de verordening uitgaat van het tekort op de begroting dat door subsidie kan worden aangevuld. Volgens hen is het mogelijk dat organisatoren hun begroting zo invullen, dat jaarlijks eenzelfde tekort op de begroting blijft staan. Dit heeft als gevolg dat sommige evenementen al jaren hetzelfde subsidiebedrag ontvangen. Daarbij komt dat een groot deel van het beschikbare subsidiebudget naar min of meer dezelfde evenementen gaat volgens de subsidieverleners. Als laatste punt benoemden subsidieverleners dat een aantal evenementen geen deel uitmaakt van de reguliere subsidieverdeling, maar apart staat opgenomen op de gemeentebegroting van de gemeente Enschede. Waar dit onderscheid op is gebaseerd is de subsidieverleners niet duidelijk. Het lijkt hen verstandig opnieuw te bekijken welke evenementen op de gemeentebegroting horen en na te denken op grond waarvan.

Op deze manier kunnen in de toekomst hierin beargumenteerde keuzes worden gemaakt.

21

Evaluatierapport evenementenbeleid

4. Resultaten enquête Zoals benoemd vormden de thema’s die in de gesprekken met collega’s van de gemeente Enschede, hulpdiensten en partners uit de evenementensector naar voren kwamen het fundament voor de enquête. Hieronder zullen we per thema de resultaten toelichten8. 4.1. Bijdrage en aanbod van evenementen Bijdrage en belang van evenementen in Enschede In de inleiding hebben we de doelstellingen van het integrale evenementenbeleid van de gemeente Enschede beschreven. Om te onderzoeken in hoeverre deze doelstellingen zijn behaald, hebben we aan inwoners, organisatoren en ondernemers gevraagd het belang en de bijdrage van evenementen voor deze doelstellingen te waarderen. Deze waardering is te vinden in Figuur 5.

Kerncijfers

Inwoners

Organisatoren en Ondernemers 8,9

Belang van evenementen voor sfeer & dynamiek in de stad

8,1

Huidige bijdrage van evenementen voor sfeer & dynamiek in de stad

7,6

8,1

Belang van evenementen voor de trots onder eigen inwoners

7,3

8,2

Huidige bijdrage van evenementen voor de trots onder eigen inwoners

7,0

7,5

Belang van evenementen voor het aantrekken van bezoekers

7,8

8,7

Huidige bijdrage van evenementen voor het aantrekken van bezoekers

7,6

7,9

Belang van evenementen voor het (economisch) functioneren van de binnenstad

7,8

8,0

7,5

7,6

8,0

8,6

Huidige bijdrage van evenementen voor het imago van de stad

7,4

8,0

Belang van evenementen voor onze regionale bekendheid

7,8

8,5

Huidige bijdrage van evenementen voor onze regionale bekendheid

7,5

8,0

Belang van evenementen voor onze nationale bekendheid

7,4

8,2

Huidige bijdrage van evenementen voor onze nationale bekendheid

6,8

7,2

Huidige bijdrage van evenementen voor het (economisch) functioneren van de binnenstad Belang van evenementen voor het imago van de stad

Figuur 5. Belang en (huidige) bijdrage van evenementen volgens inwoners en organisatoren en ondernemers.

Zowel de inwoners van Enschede als de organisatoren en ondernemers waarderen het belang van evenementen voor de opgestelde doelstellingen uit het evenementenbeleid als hoog. Het belang van evenementen voor trots onder eigen inwoners krijgt door de inwoners van Enschede de laagste waardering van de doelstellingen (7,3). De bijdrage van evenementen aan de sfeer en dynamiek in de stad zien zowel de inwoners van Enschede (8,1) als de organisatoren en de ondernemers (8,9) als belangrijkste doelstelling van het evenementenbeleid. Ook vinden zowel inwoners (8,0) als organisatoren en ondernemers (8,6) evenementen belangrijk voor het imago van de stad.

8

De volledige rapportage van de enquête van Kennispunt Twente is op te vragen bij Cultuur, Evenementen en Citymarketing (CEC) van de gemeente Enschede.

22

Evaluatierapport evenementenbeleid

De enquête bevroeg inwoners en organisatoren en ondernemers ook in hoeverre evenementen momenteel bijdragen aan de opgestelde doelstellingen uit het evenementenbeleid. Antwoorden op deze vraag geven een vergelijkbaar beeld, niettemin met iets lagere gemiddeld gegeven cijfers. De mate waarin evenementen bijdragen aan de nationale bekendheid van Enschede beoordelen zowel de inwoners (6,8) als de organisatoren en ondernemers (7,2) als het laagst. Inwoners van Enschede waarderen evenementen met name voor de bijdrage aan de sfeer en dynamiek in de eigen stad en aan het aantrekken van bezoekers (beiden 7,6), terwijl organisatoren en ondernemers evenementen met name waarderen voor de bijdrage aan de sfeer en dynamiek in de stad (8,1), het imago van de stad (8,0) en de regionale bekendheid (8,0). Ondernemers en organisatoren geven op alle aspecten gemiddeld hogere cijfers dan de inwoners. Beoordeling evenementenaanbod De gemeente Enschede was benieuwd naar hoe inwoners en organisatoren en ondernemers het huidige evenementenaanbod in Enschede beoordelen. Hiervoor hebben we hen gevraagd enkele rapportcijfers te geven. Inwoners van Enschede beoordelen de kwaliteit van het evenementenaanbod met een 7,4, de variatie van het evenementenaanbod met een 7,1 en de hoeveelheid aan evenementen met een 6,9.

Daarnaast vroegen we inwoners en organisatoren en ondernemers in welke mate het voor hen duidelijk is wat Enschede als stad wil uitstralen met haar evenementen. Antwoorden hierop waren redelijk gelijk verdeeld (zie Figuur 6).

Mate van duidelijkheid over wat Enschede wil uitstralen met evenementen Uitstralen met evenementen volgens inwoners Uitstralen met evenementen volgens organisatoren en ondernemers

4

34 12

32 35

26

22

5 4

22

33

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Helemaal duidelijk

Duidelijk

Niet duidelijk/niet onduidelijk

Onduidelijk

Helemaal onduidelijk

Weet niet

Figuur 6. Mate van duidelijkheid over wat Enschede wil uitstralen met evenementen volgens inwoners en organisatoren en ondernemers.

Voor 38 procent van de inwoners is het (helemaal) duidelijk wat Enschede wil uitstralen. Voor 59 procent van de inwoners is het daarentegen (helemaal) onduidelijk of blijft neutraal. Een vergelijkbaar beeld valt te ontdekken wanneer we kijken naar de resultaten van de organisatoren en de ondernemers. Iets minder dan de helft van de organisatoren en ondernemers (47%) weet welk beeld de gemeente wil uitstralen met haar evenementen, terwijl het voor 51 procent ofwel (helemaal) onduidelijk ofwel niet duidelijk/niet onduidelijk is wat de gemeente wil uitstralen.

23

Evaluatierapport evenementenbeleid

Ook over de spreiding van evenementen over het jaar en de variatie van het evenementenaanbod hebben inwoners en organisatoren en ondernemers stellingen beantwoord. Ongeveer de helft van de inwoners (49%) en organisatoren en ondernemers (51%) is het (helemaal) eens met de stelling dat de evenementen in Enschede een goede spreiding over het jaar kennen. Een vijfde deel van zowel de inwoners als de organisatoren en ondernemers (19%) vindt de spreiding over het jaar daarentegen juist niet goed. De meerderheid van de inwoners is het oneens met de stellingen dat er teveel evenementen buiten het stadscentrum van Enschede plaatsvinden (57%) of juist in het stadscentrum van Enschede (56%). Toch vindt zeven procent dat er teveel evenementen buiten het stadcentrum plaatsvinden en veertien procent dat er teveel evenementen in het stadscentrum van Enschede plaatsvinden. De score op de diversiteit van het evenementenaanbod ligt iets hoger. Twee derde van de inwoners en zeven op de tien organisatoren en ondernemers is het (helemaal) eens met de stelling dat het evenementenaanbod in Enschede divers is en ‘voor ieder wat wils’. Aan ondernemers en organisatoren hebben we tevens gevraagd hoe ze kijken naar het aantal evenementendagen en de evenementenlocaties (zie figuur 7).

Spreiding en frequentie van evenementen Het aantal evenementendagen per locatie is te laag

7

De huidige ruimtelijke spreiding van evenementenlocaties is goed

4

16

Het aantal aangewezen evenementenlocaties is te veel 2 7

31

18

36

31

22

49

29 11

18 9

11

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Helemaal mee eens

Mee eens

Niet mee eens/niet mee oneens

Mee oneens

Helemaal mee oneens

Weet niet

Figuur 7. Mening ondernemers en organisatoren over spreiding en frequentie van evenementen.

Een relatief groot deel heeft geen uitgesproken mening over het aantal evenementendagen per locatie of weet het niet. Voor wat betreft de spreiding van de evenementenlocaties geeft 40 procent aan de spreiding goed te vinden tegenover 11 procent die de spreiding niet goed vindt. Iets minder dan de helft (49%) houdt dit in het midden of geeft aan het niet te weten. De stelling dat het aantal aangewezen evenementenlocaties te veel is, laat een duidelijkere verdeling zien. Het merendeel van de organisatoren en ondernemers (58%) vindt niet dat er teveel aangewezen evenementenlocaties zijn. Ten slotte kregen inwoners en organisatoren en ondernemers ruimte om tips voor het (toekomstig) evenementenbeleid te geven. Reacties vanuit de inwoners hadden vooral betrekking op het verminderen van geluidsoverlast en het zorgen voor meer variatie in het soort evenementen en de doelgroep voor deze evenementen. Hierbij valt te denken aan evenementen voor mensen met een lager inkomen en met een andere culturele achtergrond. Bovendien zien ze graag meer spreiding van evenementen over het jaar. Ook organisatoren en ondernemers zien graag meer evenementen in het najaar en in de lente. Bovendien gaven zij aan dat er meer vernieuwende evenementen zouden kunnen worden georganiseerd.

Ten slotte werd door inwoners nog het belang van een bereikbare binnenstad genoemd, wat in het geding komt bij evenementen zoals de marathon. 24

Evaluatierapport evenementenbeleid

4.2. Meldingsplichtige en vergunningsplichtige evenementen Het evenementenbeleid van de gemeente Enschede maakt onderscheid tussen meldingsplichtige en vergunningsplichtige evenementen. Meldingsplichtige evenementen zijn kleinschalig(er), worden buiten de binnenstad georganiseerd en vinden tot 22:00 uur plaats. Tot de vergunningsplichtige evenementen behoren de grote evenementen, evenementen die in de binnenstad georganiseerd worden en evenementen die tot ’s nachts duren. Oordeel criteria Organisatoren en ondernemers die hebben aangegeven in de afgelopen drie jaar één of meerdere evenementen (mede) te hebben georganiseerd, hebben we gevraagd in welke mate zij het eens dan wel oneens zijn met de criteria voor het krijgen van een evenementenvergunning en voor het melden van een evenement. Bijna de helft (49%) is het eens met de criteria voor het aanvragen van een evenementenvergunning. Slechts negen procent is het (helemaal) oneens met de gestelde criteria. Ook met de criteria die worden gehanteerd voor het melden van een evenement is het merendeel het (helemaal) eens (61%). Wederom is slechts een kleine groep (11%) het oneens met de gestelde criteria. Aanvullend geven organisatoren en ondernemers aan dat er meer afstemming moet komen tussen de (Twentse) gemeenten met betrekking tot de veiligheid en de kosten van een evenement.