Document · PDF

Bijlage 2 Bundel Fact Sheets 2025 Openbaar def.

Raadsvergadering 7 juli 2025, gemeente enschedeBij agendapunt: Actualisatie Strategische Investeringsagenda 202521.345 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

nvt

10. 11.

2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

Er is sprake van een netwerkorganisa e in het SMDC en het trainingscomplex. Par jen die bijvoorbeeld betrokken zijn : Pro F, OCON, UT, Saxion, MST, Demcon, FC Twente.

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen? Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2026, 2026 – 2030, 20302035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc)

nvt Inten eovereenkomst op 4 februari 2021, raadsbesluit 15 juli 2024 Bouwrijp maken in 2025 Aanleg OR in 2026 en 2027

Wijkaanpak Zuid (voorheen: Dia Zuid)

< Kaartje ligging project >

Geef een beknopte samenva ng van het project.

In Enschede Zuid zijn de wijken Wesselerbrink NO (’t Lang) en de buurt Hanenberglanden in Stroinkslanden Zuid vanuit de Stedelijke Investerings Afweging (SIA) geprioriteerd voor een wijkaanpak. Deze wijken worden gekenmerkt als zeer kwetsbaar en kennen onder andere op het gebied van taal, inkomen, (energie)armoede, (woon)overlast, criminaliteit, lee aarheid en veiligheid forse uitdagingen. De wijkaanpak betre een langjarige aanpak door een extra impuls om de complexe sociale- en fysieke vraagstukken het hoofd te kunnen bieden. Het primaire doel is de lee aarheid en de (sociale) veiligheid in deze wijken te verbeteren. Binnen de wijkaanpak werken professionele organisa es, waaronder woningbouwcorpora es, zorg- en welzijnsorganisa es, gemeente en bewoners georganiseerd samen aan de beoogde doelen.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

Een uitkomst van de plannen op basis van de beoogde doelstellingen binnen een wijkaanpak kan een gedeeltelijke gebiedsontwikkeling betreﬀen. Binnen een plan van aanpak wordt samen met partners en bewoners vanuit verschillende thema’s en opgaven gewerkt aan zaken die later bij samengevoegd zullen worden. Binnen de wijkaanpak vertalen we verschillende gemeentelijke doelstellingen door naar concrete projecten en ac viteiten. Huidige projecten (fysiek):

-Aanpak Energiearmoede: Binnen de gemeente brede aanpak energiearmoede begeleiden en s muleren we kleine verduurzamende maatregelen voor eigenaarbewoners. Daarnaast ze en we in op isolerende maatregelen voor de par culiere eigenaar-bewoner binnen de doelgroep energiearmoede via de speciﬁeke uitkering (SPUK regelingen). De geleerde lessen en ervaringen opgedaan met de wijze waarop we bewoners kunnen bereiken nemen we mee in de wijkaanpak. - Uitvoering volkshuisves ngsfonds: Eind 2023 is de subsidieaanvraag van de gemeente voor de buurt Hanenberglanden bij het volkshuisves ngsfonds van het ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrela es (BZK) toegekend. Medio 2024 gee de raad akkoord op de geëiste coﬁnanciering vanuit de gemeente. Het doel van het volkshuisves ngsfonds is de lee aarheid en de veiligheid in kwetsbare gebieden te verbeteren. Primair door herstructurering en of verbetering van par culier woningvoorraad en secundair door de (her) inrich ng van de openbare ruimte. Het project volkshuisves ngfonds Hanenberglanden maakt onderdeel uit van de wijkaanpak in deze buurt. De wijkaanpak kent een breed programma. De volgende projecten zijn in voorbereiding: - Wesselerbrink Noord-Oost (Het Lang) a.

Wijkaanpak Uitvoeringsplan wijkaanpak Opgaven: Integraal ontwerp en uitvoering ondergrondse infra:  Vervanging warmtenet  Vervanging riolering  Waterleiding Aanpak openbare ruimte. a. Uitvoering Wijkuitvoeringsplan (WUP) b. Uitvoering stadsdeelagenda:  Waaronder gebiedsgerichte aanpak en sociale problema ek De uitvoering van het integraal ontwerp vormt het vliegwiel voor de wijkaanpak Het Lang. - Hanenberglanden:

a. Wijkaanpak Uitvoeringsplan wijkaanpak Uitvoering Stadsdeelagenda  Waaronder gebiedsgerichte aanpak en sociale problema ek Herstructureringsopgave (sloop nieuwbouw) en aanpak openbare ruimte b. Uitvoering Project Volkshuisves ngsfonds(VHF)  Verbetering en verduurzaming par culiere woningvoorraad Het project uitvoering volkshuisves ngsfonds vormt het vliegwiel voor de gebiedsgerichte wijkaanpak Hanenberglanden. Een gedegen par cipa e- en communica e traject maakt een belangrijk onderdeel uit van de wijkaanpak. Binnen de wijkaanpak worden de verschillende gemeentelijke doelstellingen vertaald naar concrete projecten en ac viteiten. 3.

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

De focusgebieden voor de wijkaanpak in Zuid: Kaart 1: ’t Lang (Rood) Wesselerbrink Noord-Oost (4) Kaart 2: Hanenberglanden (Zwart) een buurt binnen Stroinkslanden Zuid (Rood) (7)

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel.

Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinforma e op. A

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

1. Huisves ng bijzondere doelgroepen 2. Aandeel sociale woningbouw 3. Aandeel betaalbare woningen 4. Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

Algemeen Binnen de wijkaanpak Het lang en Hanenberglanden ze en we in op huishoudens die energiearmoede ervaren. We helpen, s muleren en ontzorgen deze doelgroep bij het nemen van energiezuinige maatregelen om de energielast te verlagen. Hanenberglanden We ze en de middelen van het volkshuisves ngsfonds in voor de verbetering en verduurzaming van de woningen van de par culiere eigenaar bewoner. Een verbeterde en goed geïsoleerde woning verlaagt het energieverbruik en stelt onderhoudskosten voor inwoners aan hun woning uit.

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven

1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere

Binnen de wijkaanpak Hanenberglanden werken we varianten uit voor mogelijke ontwikkelloca es en verkennen we samen met De Woonplaats de kansen voor de bestaande woningvoorraad. We nemen de opgave betaalbare huisves ng ten behoeve van jongeren, ouderen en zorgbehoevenden daarin mee. Algemeen

makkelijker maken. (s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen? 3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

1. Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen 2. wijkvoorzieningen

1. Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw)

Binnen de wijkaanpak brengen we met de betrokken partners en bewoners de wensen en verbetermogelijkheden voor de openbare ruimte in beeld. Bij de realisa e van de verbeterslag beogen we:  een groenere leefomgeving die aanzet tot bewegen;  geven we prioriteit aan ﬁetsen en wandelen boven autogebruik;  creëren we waar mogelijk extra ontmoe ngsplekken. Daarnaast wijzen we de inwoners op het belang van ven leren. Een energiezuiniger huis en goede ven la e voorkomt vochtproblema ek in woningen. Dit hee een posi ef eﬀect op de gezondheid. Het doel van de wijkaanpak is de lee aarheid en veiligheid te verbeteren. We kijken samen met de partners en bewoners wat daarvoor nodig is. De jeugdige groeit gezond en veilig op, talentontwikkeling, meedoen naar vermogen en het bieden van passende ondersteuning zijn sociale thema’s waar binnen de wijkaanpak aandacht naar uit gaat. Mogelijke eﬀecten: De jeugd speelt en neemt (weer) deel aan sport en cultuur; gaat naar school en behaalt diploma's of een startkwaliﬁca e. De energietransi e is een essen eel thema binnen de wijkaanpak Het Lang en Hanenberglanden.

2. Wijze van verwarmen in nieuw gebied 3. Aantal woningen met klimaatlabel A 4. Aantal woningen van het gas af 5. Omvang opwek hernieuwbare energie 6. Maatregelen voor hernieuwbare energie (ba erij, trafo, voorkomen netconges e etc) 7. Aandacht voor reduc e CO2 bij realisa e project (energiegebruik, transport, materialen)

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

1. S jging klimaatlabel openbare ruimte

We ze en in op:  De verduurzaming van de bestaande woningvoorraad;  De versnelling van de totale verduurzamingsopgave/ energietransi e. We sorteren daarbij voor op de toekoms ge warmtebronnen in lijn met het wijkuitvoeringsplan voor de wijk. (warmtenet of all-electric wijk) en opwek hernieuwbare energie (zoals o.a. het plaatsen van zonnepanelen). Binnen de wijkaanpak Het Lang en Hanenberglanden wordt de verduurzamingsopgave bij gespikkeld bezit waar mogelijk samen met de woningbouwcorpora es uitgevoerd. Uitgangspunt is aan te sluiten bij de planning van de corpora e en eigenaarbewoners mee te laten li en op het verduurzamingsaanbod van de corpora e. Woningisola e verbetert het klimaatlabel en reduceert de co2 uitstoot van woningen. De wijkuitvoeringsplannen voor Het Lang en Hanenberglanden zijn in voorbereiding. Deze plannen geven antwoord op beoogde warmtebron in de wijk en welke maatregelen daarvoor genomen moeten worden. Binnen de wijkaanpak wordt samen met partners en bewoners gewerkt aan

2. Maatregelen voor vasthouden water 3. Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

3 Enschede is groen en biodivers

1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hi estress

4 Enschede is circulair

1. Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar ogv circulariteit?

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

1. Banengroei, aantal 2. Banengroei toploca es, aantal 3. Bvo werkfunc es

oplossingen om hi estress en wateroverlast te verminderen en droogte in de zomerperiode te voorkomen. We sturen op het klimaat robuuster maken van de tuinen en daken en groen blauw aanpassingen in de openbare ruimte. Waar mogelijk wordt deze opgave gekoppeld aan plannen voor vervanging van riolering en of onderhoud aan wegen. De wijkaanpak leidt tot een wijkplan. Daarin worden de beoogde projecten die bijdrage leveren aan de diverse (gemeentelijke) groen-blauw doelstellingen beschreven. In het wijkplan krijgt het creëren van een klimaat robuuste omgeving door het toevoegen van bomen en m2 buurtgroen en water management nadrukkelijk aandacht. Hiermee verminderen we hi estress, droogte en versterken we de biodiversiteit. Daarnaast zullen inwoners minder wateroverlast ervaren. We geven bij de projecten voorrang aan marktpar jen die herbruikbare materialen en grondstoﬀen toepassen en we stellen daarvoor bij de inkoop eisen op. We s muleren eigenaar-bewoners bij de verduurzaming gebruik te maken van biobased materiaal. Een mogelijk eﬀect van een verbeterde lee aarheid en veiligheid is dat het ook voor ondernemingen aantrekkelijker wordt

2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

4. Ruimte voor starters/broedplaatsen 5. Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra 1. Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) 2. Welke doelgroepen worden bediend 3. Bijdrage aan cultureel middenveld 4. Aantal toegevoegde woningen 5. Aantal woningen huur/koop 6. Aantal woningen onder NHG/boven NHG

1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

om zich in Enschede Zuid te ves gen. Dit kan een groei van de wijkeconomie en extra banen tot gevolg hebben. Binnen de wijkaanpak Het Lang en Hanenberglanden worden mogelijke ontwikkelloca es en in- uitbreiding mogelijkheden voor woningen verkend. Eventuele plannen zullen zoveel mogelijk worden afgestemd op de vraag en aansluiten op de gemeentelijke doelstellingen. Uitgangspunt is een goede balans tussen huur/koop en betaalbaarheid. Een meer divers woningaanbod vergroot de aantrekkingskracht voor de wijk en bereikt meerdere doelgroepen. Binnen de wijkaanpak werken we primair aan het vergroten van de lee aarheid en veiligheid in de wijk. Bij de uitwerking van de plannen kijken we met de partners en bewoners wat daarvoor nodig is. We ze en binnen die aanpak onder andere in op:  verminderen criminaliteit, waaronder illegale (onder)verhuur en straatcriminaliteit(dealen)  verbetering van openbaar groen  een gezond binnenklimaat van woningen  verminderen van geluidsoverlast  verminderen van de Co2 uitstoot  Verkenning mogelijkheden voor

herstructurering. Een laag percentage (drugs)criminaliteit maakt een veiligere en pre ge leefomgeving. Meer groen zorgt voor een gezondere omgeving. Goede ven la e in woningen vermindert de vochtproblema ek en gezondheidsklachten. Verbeterde (glas) isola e vermindert tevens de geluidsoverlast. D

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen

1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving

De basis voor een succesvolle wijkaanpak is een gedegen communica e- en par cipa etraject. Voor de wijkaanpak Het Lang en Hanenberglanden wordt een rich nggevend communica e- en par cipa eplan opgesteld. Dit plan wordt samen met de partners en bewoners op maat gemaakt om zoveel mogelijk bewoners te bereiken. We ze en in onder op:  een op male digitale informa everstrekking via de sociale media kanalen en  de welzijnswerkorganisa e wanneer bewoners digitaal moeilijk te bereiken zijn. Het taalniveau van de teksten in brieven, folders etc. is standaard B1. Dit staat voor eenvoudig Nederlands. De fysieke projecten in Hanenberglanden (VHF) en ’t Lang vormen een vliegwiel voor

2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente 10. 11.

Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen? Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2026, 2026 – 2030, 2030-2035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed

Raadsbesluit coﬁnanciering VHF Globale planning wijkaanpak Zuid Wesselerbrink Noord-Oost (Het Lang) Wijkaanpak

de wijkaanpak. We komen hierdoor achter de voordeur. Dit biedt kansen om in gesprek te komen over wat er nog meer bij de inwoner lee en speelt. Bij signalen van (sociale) problema ek kan direct worden doorverwezen naar onze (sociale) partners. Een wijkaanpak is gestoeld op de samenwerking met de partners/stakeholders. (integrale aanpak) Dit zijn professionele organisa es zoals woningbouwcorpora es, zorg- en welzijnsorganisa es, ondernemers én bewoners. Met deze partners/stakeholders werken we de fysieke- en sociale doelstellingen en vraagstukken in de wijk uit. Het aantal en type partners/stakeholders kan per project verschillen. Bewoners worden maximaal meegenomen in de projecten en spelen een belangrijke rol. Binnen de wijkaanpak faciliteren we waar mogelijk bewonersini a even die direct of indirect een posi eve bijdrage leveren aan de lee aarheid en veiligheid. Binnen de wijkaanpak streven we een op male digitale informa everstrekking na.

(woningen, voorzieningen, water, groen etc)

2025 -2035: Vervolg par cipa e-en communica etraject, opstellen wijkvisie en doorvertaling gemeentelijke doelstellingen naar concrete fysieke en sociale projecten en ac viteiten en daaraan uitvoering geven. NB: Ieder project binnen de wijkaanpak kent een eigen doorloop jd en plan van aanpak. Uitvoering stadsdeelagenda 2025 - 2035: Aanpak fysieke- en sociale problema ek 2025: Start uitvoering gebiedsgericht werken Projecten Wesselerbrink Noord-Oost 1. Opgave integraal ontwerp ondergrondse infra t.a.v. 2025: Voorbereiding 2026 -2035: deﬁni ef ontwerp en uitvoering 2. Aanpak energiearmoede/ uitrol SPUK-LAI 2025 -2027: Uitvoering 3. Verduurzamingsopgave en verkenning opgave verbetering openbare ruimte in samenwerking met corpora es 2025: Voorbereiding. Go/NoGo 2026 -2028: Indien Go: Deﬁni ef ontwerp en uitvoering 4. Wijkuitvoeringsplan (WUP) 2025: Voorbereiding en ontwerp Vanaf 2026: Uitvoering Hanenberglanden Wijkaanpak 2025 -2035: Vervolg par cipa e-en communica etraject, opstellen wijkvisie en doorvertaling gemeentelijke doelstellingen naar concrete fysieke en sociale projecten en ac viteiten en daaraan uitvoering geven. NB: Ieder project binnen de wijkaanpak kent een eigen doorloop jd en plan van aanpak. Uitvoering stadsdeelagenda 2026 - 2035: Aanpak fysieke- en sociale problema ek 2025: Start uitvoering gebiedsgericht werken Projecten 1.

Uitvoering Project Volkshuisves ngsfonds(VHF)

2025: Voorbereiding en ontwerp verbetering woningvoorraad en openbare ruimte. 2026-2033: Uitvoering 2. Aanpak energiearmoede/ uitrol SPUK-LAI 2025 -2027: Uitvoering 3. Wijkuitvoeringsplan (WUP) 2025-2026: Voorbereiding en ontwerp Vanaf 2027: Besluitvorming en uitvoering 4. Verkenning herstructureringsopgave (sloop en of nieuwbouw) met De Woonplaats. 2025: Verkenningsfase

Integrale gebiedsaanpak Nieuw Twekkelerveld (voorheen: DIA Twekkelerveld)

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

De integrale gebiedsaanpak Nieuw Twekkelerveld is een langjarige aanpak waarbij projecten en maatregelen op het gebied van wonen, energie & klimaat, economie, mobiliteit en sociale opgaven integraal in de wijk worden opgepakt. Het primaire doel is om de lee aarheid en veiligheid in de wijk te verbeteren. Het is een samenwerking tussen de gemeente en belangrijke partners zoals de woningbouwcorpora es Domijn, De Woonplaats en Ons Huis. Er is sprake van een breed gebiedsprogramma met verschillende projecten in verschillende fasen: De belangrijkste projecten die in een voorbereidingsfase zijn:  Warmtenet Twekkelerveld (haalbaarheidsonderzoek business case);  Tracékeuze toekoms ge verbinding (corridor) Twekkelerveld – UT;  Vergroenen winkelcentrum Twekkelerveld;  Nieuwbouw IKC (Huis van de Wijk);  Integrale aanpak afvalproblema ek;  Herontwikkeling Paulusschool (oude schoolloca e Zevensterstraat);  Wijkverkeersplan Twekkelerveld;  Groenblauw structuurplan Twekkelerveld.

Daarnaast zijn er een aantal lopende projecten in een uitvoeringsfase:  Groenblauw ‘t Zwik;  Diverse sloop-nieuwbouw, renova e en verduurzamingsprojecten van de woningbouwcorpora es;  Nieuwbouw Newtonpark (afrondingsfase);  Nieuwbouw Assinkhof;  Aanpak energiearmoede (diverse ondersteunende maatregelen op het gebied van besparen en isoleren voor bewoners van Twekkelerveld); De integrale gebiedsaanpak Twekkelerveld hee samenhang met de gebiedsprogramma’s Kennispark en Spoorzone Hengelo-Enschede (SHE).

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

De wijk Twekkelerveld waarvoor de integrale gebiedsaanpak wordt uitgevoerd, ligt in ons stadsdeel Noord. Het bestaat uit twee buurten: 1. Twekkelerveld 2. Tuban a – Toekomst.

1) Twekkelerveld 2) Tuban a-Toekomst 4.

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinforma e op.

De integrale gebiedsaanpak is ontstaan vanuit inzichten die de strategische investeringsafweging (SIA) ons hebben gegeven over kwetsbare wijken in Enschede. Twekkelerveld is nog steeds één van de kwetsbare wijken waarin de

lee aarheid en veiligheid moet worden verbeterd om geen achterstand te krijgen op andere wijken in de stad. Ook in de omgevingsvisie (fase 3, toekomstbeeld) is de gebiedsaanpak Twekkelerveld benoemd als sleutelproject waar we sociale en ruimtelijke verbeteringen willen realiseren. Onder andere door woonplekken toe te voegen en de groene spoorcorridor te ontwikkelen. De nieuwbouw en herontwikkeling vanuit woningcorpora es creëert kansen om talent in de stad te houden en dichterbij het aangrenzende kennispark te brengen. Daarmee wordt het pre g(er) wonen en leven in de wijk. De projecten van GroenBlauw en het vergroenen van het winkelcentrum dragen bij aan klimaatbestendigheid en moet hi estress en wateroverlast tegengaan in deze wijk. De integrale gebiedsaanpak stelt de gemeente in staat om zowel intern als met partners (Incluzio, woningbouwcorpora es e.d.) onderwerpen integraal te bespreken en op te lossen. Hierbij kan gedacht worden aan koppelkansen voor uitvoeringsprojecten, het aanjagen van bewonersinita even en het aanpakken van

afvalproblema ek. Deze aanpak leidt tot breed gedragen en duurzame oplossingen die lang haar vruchten afwerpen. A

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

1. 2. 3. 4.

Huisves ng bijzondere doelgroepen Aandeel sociale woningbouw Aandeel betaalbare woningen Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

De wijk kent een brede spreiding in woningtypen, inkomensniveaus en gemiddelde lee ijd. Het totaal aan woningen is 4658. Het aantal woningen (sociale woningbouw) in het bezit van de corpora es is in de gehele wijk 46%. Speciﬁek in de buurt Twekkelerveld is dit percentage 76%. Daarnaast is er in de wijk rela ef een hoog percentage kamergewijze verhuur. Dit levert soms woonoverlast op. Het gemiddelde inkomen in de wijk bedraagt €25.400, wat aanzienlijk lager is dan het stedelijk gemiddelde van Enschede (€27.900). Daarnaast kampt de wijk met diverse sociale uitdagingen. Dit geldt in het bijzonder voor de buurt Twekkelerveld, waar het aandeel inwoners met een bijstandsuitkering twee keer zo hoog is als het gemiddelde in Enschede. Er zijn een aantal deelprojecten vanuit de integrale gebiedsaanpak waarmee we focussen op ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit. Deze deelprojecten richten zich op het reduceren van de energiearmoede door het verlagen van de energierekening. De gra s isola emaatregel via SPUK Energiearmoede en de toegekende

subsidie Volkshuisves ngsfonds moeten par culiere woningeigenaren s muleren om de eigen woning te verduurzamen. In de transi evisie warmte is Twekkelerveld aangewezen als wijk waarin middels een haalbaarheidsonderzoek moet worden bepaald of en hoe de wijk van het aardgas af kan gaan. Het haalbaarheidsonderzoek is uitgevoerd en samen met woningbouwcorpora es gaan we in 2025 het besluitvormingsproces in. De inzet is om een betaalbaar en betrouwbaar warmtenet te kunnen garanderen voor de bewoners en daarmee ook ﬁnanciële zekerheid te waarborgen. 2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken.

(s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

2. 3.

Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen? Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

Er wordt vanuit de gebiedsaanpak ingezet op het verbeteren van de fysieke leefomgeving. Zo wordt met middelen vanuit het toegekende Volkshuisves ngsfonds geïnvesteerd in een nieuwe park rondom de sloop/nieuwbouw in Sterrenpark. Met het Groen Blauw structuurplan Twekkelerveld en de plannen om het winkelcentrum te vergroenen bereiden we ons voor op het nemen van maatregelen om hi estress en wateroverlast te voorkomen. De openbare ruimte wordt daarmee ook een pre ge plek om te verblijven en te ontmoeten.

De komst van een IKC (Huis van de Wijk) is er speciﬁek op gericht om een centraal ontmoe ngspunt in de wijk te creëren voor bewoners en (sociale) partners.

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

1. 2.

2. 3. 4. 5. 6.

Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen wijkvoorzieningen

Verbetering van klimaatlabel van woningen (bestaande woningen of nieuwbouw) Wijze van verwarmen in nieuw gebied Aantal woningen met klimaatlabel A Aantal woningen van het gas af Omvang opwek hernieuwbare energie Maatregelen voor hernieuwbare energie (ba erij, trafo, voorkomen netconges e etc) Aandacht voor reduc e CO2 bij realisa e project (energiegebruik, transport, materialen)

Met het wijkverkeersplan onderzoeken we op welke wijze we veilig ﬁetsen en wandelen verder kunnen s muleren. Tenslo e zal de tracékeuze corridor Twekkelerveld – U.T. het ﬁets- en wandelverkeer bevorderen naar de campus. Met de realisa e van een nieuw integraal kindcentrum (Huis van de Wijk) worden tweebasisscholen samengevoegd. We combineren dat met andere maatschappelijke ontmoe ngsfunc es voor de wijk én geven de omliggende openbare ruimte een impuls. Deze toekoms ge ontmoe ngsplek voor de wijk zien we als een belangrijke ontwikkeling binnen de integrale gebiedsaanpak. Twekkelerveld kent (volgens de beschikbare data) een gemiddeld laag klimaatlabel. Nog steeds hee bijna 2200 woningen energielabel D of lager. Slechts 18,5% van de woningen hee het energielabel A of hoger. Dit is dan ook reden om in Twekkelerveld extra in te ze en op het isoleren van bestaande woningen. De haalbaarheid van een

gefaseerde aanleg van een warmtenet onderzoeken we met de woningbouwcorpora es. Voor een rendabel warmtenet zal minstens 70% van de woningen van het gas afgekoppeld moeten worden. Op een aantal loca es in de wijk zijn er ook grote nieuwbouw-ontwikkelingen zoals Newtonpark en Assinkhof en in de verdere toekomst herontwikkeling Paulusschool. De raad hee bovendien de gebiedsvisie Rigtersbleek vastgesteld en daarmee liggen er op lange termijn ook plannen om op die loca e woningbouw te creëren. Daarnaast zijn er diverse renova e en sloopnieuwbouw projecten van de corpora es. Deze genoemde ontwikkelingen dragen bij aan het aantal woningen dat klimaatneutraal en aardgasvrij is in Twekkelerveld. Tot slot geldt voor de hele wijk dat wij de duurzaamheidsini a even van par culieren aanjagen, ondersteunen en faciliteren. Dat doen we met de hulp en ondersteuning van het Energieloket Enschede, de extra inzet van een energieambassadeur en door Twekkelerveld als prioritair gebied aan te merken in het kader van bijvoorbeeld ons isola eprogramma.

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

3 Enschede is groen en biodivers

1. 2. 3.

1. 2. 3. 4.

S jging klimaatlabel openbare ruimte Maatregelen voor vasthouden water Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

Toevoeging aantal bomen Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) Versterken biodiversiteit Daling hi estress

Op het gebied van hi estress en wateroverlast is er ook urgen e in Twekkerveld. Daarom zoeken we binnen de integrale gebiedsaanpak nadrukkelijk naar koppelkansen om de omgeving klimaatbestendig(er) te maken. Bij reguliere plannen om riolering of wegen te vervangen/onderhouden, biedt dit kansen om extra te investeren en groen of blauw toe te passen in de openbare ruimte. Deze planningen proberen we (beter) op elkaar af te stemmen. Zoals eerder beschreven in dit document zijn we ook bezig met een groenblauwstructuurplan. De uitkomsten van dit structuurplan dienen als leidraad voor de uitvoering van klimaatbestendige maatregelen in de wijk. De wijk Twekkelerveld wordt middels bestaande en toekoms ge vergroeningsprojecten die nog gaan voortkomen uit het groenblauwstructuurplan steeds groener en de biodiversiteit wordt er ook door verstrekt. We investeren in nieuwe openbare ruimte bij Sterrenpark. Hi estress zal hiermee ook worden gereduceerd. Onderwerpen als wateroverlast en hi estress worden meegenomen in gesprekken met corpora es over gebiedsontwikkeling in de wijk.

4 Enschede is circulair

1. 2. 3.

Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? Is inkoop circulair? Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar ogv circulariteit?

Binnen de integrale gebiedsaanpak sluiten we ons aan bij de ambi e van gemeente Enschede om in 2050 volledig circulair te zijn. We zijn op de hoogte van het koersdocument circulaire economie en de grondstoﬀenvisie Gemeente Enschede 2030-2050. De inhoudelijke grondstoﬀeninzet, inkoop en gestelde eisen aan ontwikkelaars zijn de verantwoordelijkheid van projectmanagers op individuele projecten. Indien er vanuit de gebiedsaanpak wordt ingekocht, zal dit afgestemd zijn met de afdeling inkoop en diens voorwaarden.

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

1. 2. 3. 4. 5.

Banengroei, aantal Banengroei toploca es, aantal Bvo werkfunc es Ruimte voor starters/broedplaatsen Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra

Het programma Nieuw Twekkelerveld richt zich primair op de veiligheid en lee aarheid in de wijk en het realiseren van ruimtelijke en sociale verbeteringen. In algemene zin leidt het verbeteren van woningen, openbare ruimte en het aanpakken van de sociale problema ek ook tot een aantrekkelijker klimaat voor ondernemers om zich te ves gen in de wijk. De gebiedsaanpak is echter nog minder direct gericht op economie/banengroei. Toch zijn er verrassend veel ondernemers in de wijk (ruim 800 bedrijven geregistreerd). De wijk ligt bovendien tussen Kennispark (waarmee de fysieke verbinding nog kan worden versterkt) en het bedrijventerrein

Rigtersbleek (waar o.a. de spinnerij als start-up community is geves gd.). In 2024 is de gebiedsvisie voor bedrijventerrein Rigtersbleek vastgesteld door de raad. Deze visie gaat uit van een gedeeltelijke transforma e naar wonen en een kwalita eve impuls van nieuwe bedrijvigheid. 2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bijdrage aan bruisende stad (stedelijke voorzieningen, binnenstad, cultuur) Welke doelgroepen worden bediend Bijdrage aan cultureel middenveld Aantal toegevoegde woningen Aantal woningen huur/koop Aantal woningen onder NHG/boven NHG

Twekkelerveld ligt dicht bij het centrum en is een wijk die in toenemende mate aantrekkingskracht hee op een jongere genera e. Er is rela ef ook veel sprake van onzelfstandige bewoning. De nabijheid van de binnenstad, de UT in combina e met rela eve betaalbaarheid van woningen maakt dat dit een interessant gebied is voor talent op te wonen en draagt bij tot het vasthouden van talent. Woningverbetering door verduurzaming zorgt voor een toekomstbestendig aantrekkelijk woonmilieu. Door bij nieuwbouw naast goedkope en betaalbare woningen ook middeldure en dure woningen toe te voegen wordt de aantrekkelijkheid van Twekkelerveld verder vergroot en wordt het aantal doelgroepen uitgebreid. In de investeringsagenda hebben we op dit moment 38 woningen opgenomen met een

grondexploita e waar een ﬁnancieel tekort op zit. Dit zijn 18 koopwoningen aan de Zevensterstraat en 30 sociale huurwoningen binnen de corridorloca e

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

1. 2.

Verbetering interne bereikbaarheid Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

In totaal worden er de komende jaren circa 200 woningen toegevoegd. Dit is nog exclusief de verkenning van inbreidingsmogelijkheden vanuit de SHE/Omgevingsvisie. Door maatregelen tegen hi estress, vergroening van de openbare ruimte en verduurzaming en comfortverbetering van huizen dragen wij bij aan pre g en gezond leven in de wijk Twekkelerveld. Woningbouwcorpora es zijn bezig hun vastgoed te verbeteren en verduurzamen; wij zoeken voortdurend naar koppelkansen tussen woningverbetering, herinrich ng van de openbare ruimte en sociale opgaven in de wijk. Pre g wonen gaat hand in hand met pre g van en naar je woning komen. In 2025 komt er een wijkverkeersplan van, voor én door de wijk waarbij oplossingen voor de meest kri sche verkeersproblemen worden gezocht. Er wordt proac ef gezocht naar koppelkansen tussen verkeersoplossingen en toekoms ge

uitvoeringsprojecten. Zo wordt het nog pre ger wonen in de wijk. D

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen

1. 2.

Wijze van communiceren Vertaling van menselijke maat in regelgeving

Samen met partners en bewoners hebben we een ambi edocument vastgesteld voor Twekkelerveld. In dit document hebben we ook kernwaarden vastgesteld. Eén van de kernwaarden is “Twekkelerveld ontwikkelen we samen”. We willen als gemeente de gebiedsaanpak niet alleen doen, maar nadrukkelijk ook samen met bewoners en ondernemers. Zij weten (nog beter dan wij) wat er in de wijk speelt. Daarom willen we iedereen de kans geven om onze plannen nog beter te maken en ondersteunen we spontane ini a even. Dit doen we in toenemende mate via par cipa emogelijkheden in de vorm van bewonersbijeenkomsten, peilingen en communica e-ui ngen zoals de wijkkrant Twekkelerveld en Jij Maakt Enschede

2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

1. 2.

Samenwerking met andere partners Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

Het programma Nieuw Twekkelerveld is een samenwerking tussen de corpora es Domijn, De Woonplaats, Ons Huis en de gemeente Enschede. Daarnaast werken wij ook samen met welzijnsorganisa es, bewoners en andere stakeholders. Ten aanzien van de energietransi e staan wij in contact met Twence, Ennatuurlijk en Enexis.

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente

10.

Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen?

Voor onze projectcommunica e maken we gebruik van digitale middelen, waaronder social media, Jij maakt Enschede, digitale nieuwsbrieven en de website www.nieuwtwekkelerveld.nl. -

11.

In 2020 is de wijkaanpak Twekkelerveld (visiedocument) door het college vastgesteld en is de raad geïnformeerd. De stadsdeelcommissie Noord is vervolgens regelma g over de voortgang van de gebiedsaanpak geïnformeerd. De laatste keer gebeurde dat in april 2024; In de door de raad vastgestelde Transi e visie Warmte is Twekkelerveld aangewezen als pilot, om de wijk aardgasvrij maken. De gebiedsvisie Rigtersbleek is op 13 mei 2024 vastgesteld door de raad. De raad is in september 2024 schri elijk geïnformeerd over de aanvraag volkshuisves ngsfonds. Voor verschillende projecten binnen het programma, waaronder de bouw van het Newtonpark, zijn door de raad ruimtelijke en ﬁnanciële kaderstellende besluiten genomen.

Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2026, 2026 – 2030, 20302035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc) 2025-2026

Warmtenet Twekkelerveld In 2025 wordt duidelijk of de betrokken par jen hun handtekening willen ze en onder een samenwerkingsovereenkomst voor het warmtenet. Vergroenen winkelcentrum Twekkelerveld; In 2025 wordt de vergroening van het winkelcentrum uitgevoerd nadat een voorlopig ontwerp aan de wijk is voorgelegd en de raad een krediet hee verstrekt. Hiervoor komen we in Q2 2025 met een voorstel Nieuwbouw IKC (Huis van de Wijk); In 2025 wordt de loca e aangekocht en wordt er gewerkt aan een

2026-2030

ﬁnancieel haalbaar ontwerp. Er wordt dit jaar naar verwach ng een grondexploita e aan de raad voorgelegd. Wijkverkeersplan Twekkelerveld; In 2025 wordt het wijkverkeersplan Twekkelerveld opgeleverd en aangeboden aan de raad. Groenblauw Twekkelerveld; In 2025 wordt het groenblauw structuurplan opgeleverd. Volkshuisves ngsfonds Twekkelerveld. In Q2 2025 komen we met een kredietvoorstel voor het beschikbaar stellen van middelen (coﬁnanciering) zodat we verder kunnen werken aan een plan van aanpak en subsidieverordening voor de middelen die we vanuit de rijksoverheid hebben gekregen om 300 par culiere woningen te verbeteren. Start verkoop koopwoningen Assinkhof Warmtenet Twekkelerveld (haalbaarheidsonderzoek business case); In de periode 2026-2030 vindt voorbereiding en start van de uitvoeringsfase plaats indien de samenwerkingsovereenkomst tot stand is gekomen en er sprake is van een investeringsbeslissing door de raad.

Nieuwbouw IKC (Huis van de Wijk); In 2026 start de ontwerp en voorbereidingsfase voor het IKC en realisa e vindt naar verwach ng tussen 2027 en 2028 plaats.

Herontwikkeling Paulusschool; Er wordt eerst gewerkt aan een ontwikkelovereenkomst en dan start de verdere planvorming en planologische procedure. De realisa efase kan pas op z’n vroegst eind 2028 plaatsvinden nadat het Huis van de Wijk is opgeleverd en de school kan verhuizen.

Diverse renova e en verduurzamingsprojecten van de woningbouwcorpora es; In 2027 e.v. start de Woonplaats met de uitvoering van de

sloop/nieuwbouw in het Sterrenpark. Ook de andere corpora es zullen met hun vastgoed aan de slag gaan om uiterlijk 2028 te verduurzamen.

2030-2035

Volkshuisves ngsfonds Twekkelerveld. In de periode 2026-2030 vindt uitvoering plaats van de verschillende maatregelen die zijn gesubsidieerd vanuit het volkshuisves ngsfonds. Denk hierbij aan verduurzaming woningen, bouw van het IKC en investeren in openbare ruimte Sterrenpark.

Uitvoeringsprojecten openbare ruimte Met het wijkverkeersplan en Groenblauwstructuurplan als basis hopen we de komende jaren in de wijk diverse ruimtelijke verbeteringen te kunnen doorvoeren. De planning hiervan is nu nog niet bekend. Er wordt gezocht naar koppelkansen met bijvoorbeeld noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden.

Hoogspanningskabels ondergronds brengen In de periode 2030-2035 gaat Tennet hoogspanningskabels in de buurt Twekkelerveld ondergronds brengen. Warmtenet Twekkelerveld In de periode 2030-2035 vindt uitvoering plaats indien de samenwerkingsovereenkomst tot stand is gekomen en er sprake is van een investeringsbeslissing door de raad. Nieuwbouw IKC (Huis van de Wijk); In 2030-2035 wordt het IKC gerealiseerd en opgeleverd. Herontwikkeling Paulusschool; In de periode 2026-2030 vindt de realisa efase plaats. De scholen kunnen verhuizen zodra de nieuwbouw IKC is opgeleverd.

De Kop

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

De Kop is een van de belangrijkste centrumontwikkelingen en één van de laatste grote binnenstedelijke ontwikkelloca es in het centrum van Enschede. In het projectgebied komen diverse woontorens met in totaal rond de 550 appartementen. Deze loca es hebben verschillende bouwhoogtes met naast wonen ook beperkte ruimte voor kantoren en retail (circa 2800 m2). De inrich ng tussen de gebouwen ontwikkelen we tot een groen, klimaatadap ef, verbindend en aantrekkelijk gebied om in te verblijven. Ook de aanloopstraten naar het gebied worden opnieuw ingericht, zodat er een aantrekkelijke, veilige en klimaatadap eve entree naar het gebied en de binnenstad ontstaat. De ontwikkeling van De Kop is onderdeel van de ontwikkeling van de Boulevardzone. De gemeente is al zo’n 20 jaar bezig met de ontwikkeling van dit gebied. De eerste fase bestond uit de realisa e van een nieuw winkelhart en de grootste ondergrondse parkeergarage van Nederland de “Van Heek garage”. De tweede fase bestond uit de verhuizing en concentra e van het ziekenhuis (MST)

naar de binnenstad toe. Met het project De Kop zijn we aangekomen in de derde fase, bestaande uit de realisa e van woningen en voorzieningen op de vrijkomende en aanpalende loca es van het ziekenhuis. 3.

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken. (s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinforma e op. 1. 2. 3.

Huisves ng bijzondere doelgroepen Aandeel sociale woningbouw Aandeel betaalbare woningen

Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

1. Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? 2. Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen?

Het project De Kop realiseert woningen voor diverse doelgroepen. Hierbij is ook aandacht voor mensen met een toenemende zorgbehoe e en de betaalbaarheid van woningen. Ruim de hel van de woningen bevindt zich in het betaalbare segment (huur/koop). De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt autoluw, groen en klimaatadap ef. De westelijke entree van de H.J. van Heekgarage wordt ondergronds gemaakt,

3. Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede 1 Enschede is klimaatneutraal

1. 2.

2. 3. 4. 5. 6.

Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen wijkvoorzieningen

zodat ook hier een groen een aantrekkelijke zone bovengronds ontstaat voor wandelaars en ﬁetsers. Ook de aanloopstraten naar het gebied worden opnieuw ingericht, zodat er een aantrekkelijke, veilige en klimaatadap eve entree naar het gebied en de binnenstad ontstaat. De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt autoluw en groen zodat hier ontmoeten en recreëren wordt ges muleerd. In de plint van deelplan 1 komen voorzieningen ten behoeve van het concept dat in dit gebouw gaat landen (mensen met een toenemende zorgbehoe e) die ook door de rest van de omgeving kunnen worden gebruikt. Het project De Kop realiseert een aantrekkelijke woonomgeving voor diverse doelgroepen. Deze woningen voldoen aan de meest actuele duurzaamheidseisen. Ook is er aandacht voor groendaken en het vergroenen van gevels om hi estress te verminderen en wateroverlast tegen te gaan. Het gedateerde gebouw van ING wordt gesloopt. Het voormalig Dish hotel en het voormalig SLO-kantoor zijn reeds gesloopt. Hiervoor in de plaats komen nieuwe gebouwen die voldoen aan de meest actuele duurzaamheidsstandaarden.

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

3 Enschede is groen en biodivers

1. 2. 3.

S jging klimaatlabel openbare ruimte Maatregelen voor vasthouden water Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

1. Toevoeging aantal bomen 2. Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) 3. Versterken biodiversiteit 4. Daling hi estress

Uitgangspunt is het opwekken van eigen energie middels zonnepalen. In warmte wordt voorzien door WKO en/of het aansluiten van de woningen op het warmtenet. De openbare ruimte wordt een aantrekkelijker en groen verblijfgebied. Hiermee wordt hi estress verminderd en wateroverlast tegen gegaan. Door het vergroenen van het gebied wordt hi estress verminderd en kan water beter inﬁltreren in de bodem. Daarnaast zijn er worden er wadi's aangelegd om water te bergen bij hevige regenval. In de Haaksbergerstraat is een extra hemelwaterriool aangelegd om de waterproblema ek op deze speciﬁeke loca e aan te pakken. Op dit moment is de openbare ruimte in het gebied zeer stenig. Er is veel asfalt en weinig groen. Hier wordt een grote verbeterslag gemaakt. De aanloopstraten naar het gebied worden groener, biodiverser en klimaatbestendiger onder andere door de aanleg van wadi's en het planten van extra bomen. De openbare ruimte tussen de gebouwen wordt een groen verblijfgebied voor ﬁetsers en voetgangers. Op de gebouwen worden groendaken aangelegd om hi estress en ﬁjnstof te beperken.

4 Enschede is circulair

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

1. Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? 2. Is inkoop circulair? 3. Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar ogv circulariteit?

1. 2. 3. 4. 5.

Banengroei, aantal Banengroei toploca es, aantal Bvo werkfunc es Ruimte voor starters/broedplaatsen Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra

2. 3. 4. 5. 6.

Hergebruik van materialen en grondstoﬀen in uitgangspunt in deze gebiedsontwikkeling. Dit wordt meegegeven aan onze ontwikkelende partners en in de aanbesteding van de sloopwerkzaamheden. Bij de aanleg van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met circulariteit van de grondstoﬀen. Deze gebiedsontwikkeling versterkt het ves gingsklimaat door het creëren van commerciële ruimtes in de binnenstad. Daarnaast wordt een hoogwaardig en gemêleerd woningaanbod gecreëerd. Door de ontwikkeling van De Kop vindt er verdich ng plaats in de directe nabijheid van het sta on, zodat er meer woningen beschikbaar komen voor de stad die direct gelegen zijn bij openbaar vervoer. Er wordt ongeveer 2800 m2 BVO commerciële ruimtes toegevoegd aan het gebied. Het project zal leiden tot een radicale transforma e die zorgt voor een hoog stedelijk woonmilieu, versterking van de stadskern, func onele vernieuwing, hoogwaardige architectuur en ruimtelijke kwaliteit. Het zorgt hiermee voor een hogere belevingswaarde van de stad. Jongeren wonen graag dichtbij de voorzieningen en in een bruisende binnenstad. De gebiedsontwikkeling trekt talenten aan en houdt ze vast door het creëren van een hoogwaardig en

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen

1. Verbetering interne bereikbaarheid 2. Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

1. Wijze van communiceren 2. Vertaling van menselijke maat in regelgeving

gemêleerd woningaanbod voor diverse doelgroepen in een hoog stedelijke woonomgeving aangevuld met commerciële func es. Young professionals, gezinnen, starters, maar ook ouderen en mensen met een kleinere beurs kunnen hier een passende woning vinden. Op basis van het door de raad vastgestelde ontwikkelplan uit 2018 worden er circa 550 woningen toegevoegd. Door grootschalige investeringen in de infrastructuur wordt de bereikbaarheid van het centrum aan de westzijde verbeterd en wordt bijgedragen aan de bereikbaarheid van dit nieuwe hoog stedelijke woongebied. De binnenstad wordt beter bereikbaar voor nood- en hulpdiensten door de verlegging van de busbaan in de Haaksbergerstraat. De aanloopstraten worden veiliger door het vervangen van de rotondes door kruispunten met verkeerslichten. Er worden beperkte meters aan commerciële func es toegestaan in het gebied. Hiermee wordt een aantrekkelijk verblijfgebied en woonmilieu gecreëerd voor de nieuwe bewoners, zonder concurrerend te zijn aan het winkel- en horeca-aanbod van de binnenstad. Niet van toepassing.

2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

10.

11.

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen? Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2025, 2025 – 2030, 20302035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc)

1. Samenwerking met andere partners 2. Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

Voor het onderdeel vastgoedontwikkeling wordt samen gewerkt met een of meerdere ontwikkelaars. Niet van toepassing.

2018: beschikbaar stellen krediet investeringen openbare ruimte, vaststellen grondexploita e De Kop, vaststellen Ontwikkelplan De Kop. 2023: aankoop ING 2025-2026: - Tenderen deelplan 2/3/4 op basis van nog vast te stellen gebiedsvisie Boulevardkwar er inclusief stedenbouwkundig plan. - Start realisa e deelplan 1 (265 woningen) 2025– 2030: - Start realisa e deelplan 2, 3 en 4: 314 woningen - Vervolg werkzaamheden openbare ruimte

Gebiedsontwikkeling Cromhoﬀ

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Is het project een fase binnen een grotere gebiedsontwikkeling ? Zo ja; schets kort de grote gebiedsontwikkeling en de samenhang tussen eerdere fasen en de fase van dit project

Waar ligt het (stadsdeel + kaartje)

De gebiedsontwikkeling Cromhoﬀ bouwt aan een gevarieerd groenstedelijk woon- en werkmilieu aan de Singel; een woonmilieu wat Enschede nog niet kent. Op het voormalige bedrijfsterrein is door vrijvallende gebouwen/func es een kans ontstaan het gebied te transformeren om daarmee een nieuw stuk stad te realiseren. Nee het gaat om het totale plangebied. Maar de transforma e van het gebied zal wel in verschillende fasen plaatsvinden. De transforma e start in het noordelijke deel rondom de hallen, Wegener kantoor en de Drukpershal op de gronden die in het bezit zijn bij Cromhoﬀpark B.V. en de gemeente Enschede. Het gebied langs de Zuiderval volgt daarop. De loca e ROC en Livio aan de zuidkant zijn a ankelijk van ontwikkelingen in het onderwijs en de zorg. Stadsdeel west, gelegen tussen de Ge ersingel, Burgemeester van Veenlaan, Wethouder Beverstraat en de Zuiderval.

Wat is de bijdrage aan de opgaven van de stad ?

Inclusief Enschede 1 Elke inwoner hee de mogelijkheid tot ﬁnanciële zekerheid en stabiliteit (in levensonderhoud kunnen voorzien en een dak boven het hoofd)

Beschrijf zo concreet mogelijk of, en zo ja hoe het project bijdraagt aan het doel. Neem daarin indien mogelijk in ieder geval de onderstaande afwegingsinforma e op. 1. 2. 3. 4.

Huisves ng bijzondere doelgroepen Aandeel sociale woningbouw Aandeel betaalbare woningen Soort banen in gebiedsontwikkeling (voor welke doelgroep)

In Cromhoﬀ wordt een diversiteit van woningtypologieën en prijsklassen aangeboden in huur en koop aanbod (sociaal, middelduur en duur). Een wijk geschikt voor jong en oud, waarbij ook aandacht is voor de toenemende zorgvraag in de toekomst. Mogelijk dat een van de gebiedseigenaren in de toenemende ondersteuningsvraag een rol kan spelen in de toekomst (Livio). Ruim 20% van het programma is sociale huur en van het totale programma zal minimaal 50% in het betaalbare segment worden gerealiseerd. De beschikbare werkruimtes in het gebied zijn dusdanig geprijsd dat het geschikt is voor startende ondernemers en kunstenaars. Daarnaast leent de ROC loca e zich goed voor een combina e van wonen, leren en werken.

2 Elke inwoner hee de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken.

(s mulerende leefomgeving en mensen zien naar elkaar om)

2. 3.

3 Elke inwoner hee de kans zich op maal te ontwikkelen (jeugdige groeit veilig en stabiel op, inwoners nemen deel aan de samenleving en iedere inwoner ontwikkelt talenten)

Groen en duurzaam Enschede

1. 2.

Draagt het project bij aan meer beweging, aan groenere leefomgeving/schone lucht? Draagt het project bij aan het s muleren van ontmoe ngen? Fietsen en wandelen bevorderen boven autogebruik

Goede spreiding scholen en sociale voorzieningen wijkvoorzieningen

De woningen worden in verschillende natuur inclusieve buurtschappen gegroepeerd rondom het groene hart. De toegankelijkheid en aanwezigheid van deze plekken hee een direct eﬀect op de gezondheid van de bewoners. Het leven in een groene omgeving verbetert de concentra e, zorgt voor sneller herstel bij ziekte en creëert rust in je hoofd. Iedereen op de ﬁets is een van de leidende principes bij de planvorming geweest. Cromhoﬀ wordt een plek waar je je welkom voelt, maar als iedereen met de auto komt dan zet dat de lee aarheid onder druk. Bewoners en bezoekers worden verleid om zich te voet, met de ﬁets, OV of deelvervoer te verplaatsen. Zo blij het in en rond het binnenstedelijk natuurgebied rus g en lee aar! Een bijzonder element is de geplande doorﬁetsroute vanaf de brug over de A35 rich ng het centrum. Hiermee wordt het gebied en de parkach ge omgeving ook direct meer toegankelijk voor de omliggende wijken. Het gemeenschappelijk groen, de inrich ng van de openbare ruimte de aanwezigheid van voorzieningen en pleinen faciliteren het ontmoeten in de openbare ruimte. Cromhoﬀ wordt een inclusieve wijk met een mix van koop en huurwoningen, toegankelijk voor verschillende doelgroepen. De woningen voldoen aan de actuele duurzaamheidseisen. De woningen staan in een groene omgeving en de openbare ruimte is gericht op het faciliteren van ontmoe ng en verblijf.

Daarbij is er in het gebied is er ruimte voor verschillende voorzieningen.

1 Enschede is klimaatneutraal

2. 3. 4. 5. 6.

2 Enschede is klimaatbestendig en waterrobuust ingericht

1. 2. 3.

S jging klimaatlabel openbare ruimte Maatregelen voor vasthouden water Maatregelen voor drinkwater/waterkwaliteit

3 Enschede is groen en biodivers

1. 2.

Toevoeging aantal bomen Toevoeging m2 groen (buurtgroen, stedelijk groen) Versterken biodiversiteit Daling hi estress

3. 4.

4 Enschede is circulair

1. 2. 3.

Is de grondstoﬀeninzet van dit project circulair? Is inkoop circulair? Welke eisen stellen we aan ontwikkelaar ogv circulariteit?

Het uitgangspunt is het ontwikkelen van een duurzame, klimaat neutrale wijk welke voldoet aan de meest actuele duurzaamheidseisen. Voor de nieuwbouw zal er gebruik gemaakt worden van duurzame materialen. Zowel de nieuwe woningen als alle bestaande gebouwen zullen niet aangesloten zijn op het gas. Naast het bouwen van nieuwe, duurzame woningen, worden oude gebouwen verduurzaamd. 100% van de woningen hee klimaatlabel A. Voor de bouwfase wordt nagedacht over CO2 reduc e. Leven met het water en de natuur is een van de leidende principes bij de planvorming. Water en natuur bepalen de stedenbouwkundige hoofdstructuur waarbinnen de moderne stedelijke buurtschappen liggen die onlosmakelijk met het landschap verbonden zijn. Het 4 ha bos wordt behouden, de na e natuur wordt uitgebreid door de pomp onder Tuban a uit te ze en. Er kan een biotoop ontstaan met na e en droge plekken, waardoor de biodiversiteit zal toenemen. Door de toevoeging van nieuw groen wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan de doelstellingen rondom klimaatadapta e, verminderen van de hi estress en biodiversiteit. En dit in het hart van de stad. Het bijzondere cultuurhistorische verleden van de plek wordt bij de ontwikkeling bewaard of een tweede leven gegeven (Janninkhallen, Drukpershal, Wegener kantoor). Daarnaast is ook hergebruik van materialen en grondstoﬀen is uitgangspunt.

Waar mogelijk worden materialen uit het gebied gebruikt bij het maken van nieuwe

openbare ruimte (straten/pleinen), dit past ook goed binnen de uitstraling/karakter van de wijk. Ook aan ontwikkelaars en bouwers wordt dit uitgangspunt meegeven.

Aantrekkelijk Enschede 1 Enschede hee veel baankansen

2 Talent wordt aangetrokken, vastgehouden en ontwikkeld

1. 2. 3. 4. 5.

Banengroei, aantal Banengroei toploca es, aantal Bvo werkfunc es Ruimte voor starters/broedplaatsen Vermindering reis jd naar aanliggende economische centra

2. 3. 4. 5. 6.

In het plan is een ruimte voor nieuwe voorzieningen (en daarmee banen) ten behoeve van economie en cultuur. Het totale oppervlak voor bvo werkfunc es is 1900 m2. Indirect zullen door de toevoeging van de woningen bestaande voorzieningen in de omgeving versterkt worden door een toename van de klandizie. Met Cromhoﬀ voegen we een nieuwe en bijzondere plek toe aan de stad waar gewoond kan worden en voorzieningen aanwezig zijn. Het wordt een plek met een heel eigen karakter. Enerzijds de reuring rond de oude gebouwen en anderzijds de rust rondom het groene hart. Het plan richt zich op talent in de breedste zin. Het gaat om een mix aan doelgroepen van jonge stedelingen tot mensen die hechten aan een luxe leven. De gemene deler is de mensen welke zich richten op een ac eve en gezonde levenss jl, de doeners. Een levendige woonomgeving is hierbij belangrijk; de authen citeit van de plek met oude karakteris eke gebouwen en het aanwezige groen maken dit een unieke woonplek welke in Twente in deze vorm niet aanwezig is. Met deze kenmerken is Cromhoﬀ bij uitstek een project waarmee Enschede zich kan proﬁleren. Het gaat om een toevoeging van 529 woningen en 1900 m2 werken, cultuur, voorzieningen en broedplaatsach ge ac viteiten. 118 woningen vallen onder sociale huur, er zijn 159

koopwoningen onder NHG en het overige deel is een koopwoning boven NHG.

3 In Enschede kunnen je pre g en gezond wonen en leven

Open Enschede 1 Enschede is een op de inwoner gerichte gemeente waarbij de menselijke maat uitgangspunt is voor ons handelen 2 Enschede is een netwerkende en responsieve gemeente

3 Enschede is in toenemende mate een digitale gemeente

1. 2.

Verbetering interne bereikbaarheid Omvang herstructurering bestaande wijken/buurten: aantal woningen, groenere leefomgeving, schone lucht, minder geluidsoverlast, gezonde bodem.

Bewoners en bezoekers worden verleid om zich te voet, met de ﬁets, OV of deelvervoer te verplaatsen. Zo blij het in en rond het binnenstedelijk natuurgebied rus g en lee aar! Een bijzonder element is de geplande ﬁetsroute vanaf de brug over de A35 rich ng het centrum. Hiermee wordt het gebied en de parkach ge omgeving ook direct meer toegankelijk voor de omliggende wijken. Door de aanwezigheid van dagelijkse voorzieningen is er ruimte voor mensen om elkaar te ontmoeten. De herontwikkeling van deze loca e betekent naast een uitbreiding van groen ook de sanering van een stuk vervuilde ondergrond.

1. 2.

Wijze van communiceren Vertaling van menselijke maat in regelgeving

N.v.t.

1. 2.

Samenwerking met andere partners Faciliteren ini a even vanuit de samenleving

Voor de gebiedsontwikkeling wordt onder meer samengewerkt met de gebiedseigenaren, verschillende projectontwikkelaars/bouwers en woningcorpora es. In de tussenliggende periode tot dat de bouw gestart wordt, wordt door middel van placemaking en jdelijke programmering ruimte gegeven worden voor ini a even (onder meer culturele sector) en kan Enschede kennismaken met het gebied. Er is onder andere een horeca gelegenheid geves gd en er vinden evenementen plaats in de voormalige drukpershal van Tuban a.

N.v.t.

10. 11.

Welke besluiten zijn er eerder al door de raad genomen? Schrijf in hoofdlijn de planning uit (graag in 3 periodes: tussen nu en 2026, 2026 – 2030, 20302035), wanneer is welk onderdeel/afwegingsinforma e gereed (woningen, voorzieningen, water, groen etc)

Zie hiervoor In 2025 wordt beoogd een samenwerkingsovereenkomst te sluiten, waarna zowel het plan als de daarvoor benodigde raadsbesluiten, voorgelegd zullen worden aan de raad. Tussen 2025 en 2035 zal het project gerealiseerd worden. Daarbij zal gestart worden met fase 1. Na een succesvolle verwerving van de loca es aan de zuiderval zal gestart worden met de ontwikkeling van dit deel van het plangebied.

Centrumkwadraat

Geef een beknopte samenva ng van het project.

Centrumkwadraat is de belangrijkste binnenstedelijke ontwikkeling in Enschede voor de komende jaren. Het maakt onderdeel uit van de regionale verstedelijkingsopgave en de Spoorzone Hengelo-Enschede. Het is het gebied waar een hoog stedelijk woonen werkmilieu kan worden gerealiseerd. In het voorontwerpnota Ruimte is dit gebied in Twente ook als enige aangewezen als hoogstedelijk centrummilieu. De ontwikkeling van Centrumkwadraat loopt inmiddels al meer dan 15 jaar. De afgelopen jaren is de Boddenkamp afgerond en zijn bestaande panden zoals de Ambachtsschool, het voormalige Arke-kantoor en de Deta-kerk getransformeerd naar woningen. Op het Cobercoterrein is de Melkhal een mul func oneel gebouw geworden met onder andere een supermarkt, hotel, restaurant en kantoorruimten. Aan de Deurningerstraat is de supermarkt verplaatst naar Schu ersveld en zijn er grondgebonden woningen gekomen (Il Villaggio). Aan de Molenstraat is het appartementencomplex Bruningmeyer gerealiseerd en is de Molenstraat zelf heringericht tot ﬁetsstraat als onderdeel van de F35. Verder is hier gestart met de bouw van appartementen voor de S ch ng Jongerenhuisves ng Twente. In ’t Zeggelt zijn de laatste kavels in de uitgi e en is inmiddels een groot deel van de woningen al gerealiseerd. Op de Performance Factory is de Bundle opgeleverd en zijn inmiddels alle appartementen bewoond.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=7756a145-a480-432e-ba05-9ab9fdcd5ff5