4 TAM-omgevingsplan H22A Cromhoff_Bijlagen bij motivering

werd begraving vervangen door crematies, die in urnenvelden en soms ook in oudere grafheuvels werden bijgezet. Es – een es (enk, eng) is een areaal bouwland dat door meerdere grondgebruikers wordt gebruikt. Een es is ruimtelijk begrensd en als zodanig herkenbaar, maar de individuele percelen zijn niet gescheiden door duidelijk herkenbare grenzen. Formatie van Boxtel – de Boxtel-afzettingen bestaan overwegend uit zand en in wat mindere mate uit leem. Deze afzettingen zijn vooral onder koude, periglaciale omstandigheden gevormd. Het betreft onder andere afzettingen die door de wind zijn afgezet (eolische afzettingen), niet-eolische afzettingen zoals löss, kleinschalige fluviatiele afzettingen, hellingafzettingen, en lacustiene afzettingen. Formatie van Drenthe – de sedimenten van de Drentheformatie bestaan overwegend uit matig fijn tot uiterst grof grindhoudend zand, klei en leem. Deze sedimenten zijn gevormd door of nabij het landijs tijdens het Saalien. IJzertijd - In de IJzertijd (800 – 12 voor Chr.) werden de eerste ijzeren voorwerpen gemaakt. IJzer was harder dan brons en ijzererts was veel breder beschikbaar dan de grondstoffen voor brons (koper en tin). Het winnen en smeden van ijzer vereiste echter veel kunde en kennis. Naast aardewerk worden vanaf deze periode soms resten van ijzeroventjes gevonden of afval dat is ontstaan bij ijzerwinning.

Op de hogere zandgronden kwamen celtic fields (raatakkers) tot ontwikkeling. Dit waren akkercomplexen die zich soms tot over een groot gebied konden uitstrekken en gekenmerkt werden door relatief kleine akkertjes die omgeven werden door raatvormige wallen. Men woonde te midden van de akkers. Ten opzichte van de voorgaande en latere perioden werden vaak nattere gronden opgezocht. Vanaf de IJzertijd ook werden de zeekleigebieden in gebruik genomen. Laagpakket van Wierden - (Boxtelformatie). Tot dit laagpakket worden de dekzanden gerekend. Dekzand is gedurende het laat-Weichselien – vroeg-Holoceen gevormd onder invloed van de wind

51

Middeleeuwen - De Middeleeuwen duurden van 450 – 1500 na Chr. Over de periode vlak na het definitieve vertrek van de Romeinen uit Nederland is weinig bekend. Tot op heden zijn relatief weinig vindplaatsen uit deze periode aangetroffen. Er zijn sterke vermoedens dat resten uit deze periode voor een belangrijk deel onder de huidige oude stads- en dorpskernen en oude akkercomplexen liggen. Vanaf ongeveer de 10e eeuw ontstaat er weer enige stabiliteit en is sprake van een min of meer centraal gezag. De maatschappij raakt gefeodaliseerd. In deze periode werd een begin gemaakt met de ontginning van veen, heide en bos. Neolithicum - Het Neolithicum (5.300 – 2.000 voor Chr.) wordt gekenmerkt door een overschakeling van jagen/verzamelen naar landbouw en veeteelt. De mens ging zich op een min of meer vaste locatie vestigen. Aanvankelijk werd daarnaast nog gejaagd en verzameld, maar meer en meer werd de mens agrariër. Doordat men zich op een locatie kon vestigen, namen de materiële bezittingen sterk toe. Men bouwde boerderijen en andere constructies en creëerde voorwerpen van aardewerk en geslepen steen. De bevolking kon groeien en de samenlevingen werden complexer. Uit deze periode zijn hunebedden en grafvelden/-heuvels bekend.

Paleolithicum - Gedurende het Paleolithicum (300.000 – 8.800 voor Chr.) is Nederland wel bezocht door de mens (Homo Sapiens Sapiens en Homo Sapiens Neanderthalensis) gedurende de warmere perioden. Sporen zijn echter schaars en vaak verstoord. De mens trok destijds als jager/verzamelaar rond in kleine groepen. Afhankelijk van het seizoen en aanwezige voedselbronnen werden steeds wisselende, tijdelijke kampementen bewoond. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) – De RCE is een onderdeel van het ministerie van OCW. Het voert wet- en regelgeving uit, ontwikkelt kennis en geeft advies over rijksmonumenten, landschap & omgeving, archeologie en roerend erfgoed. Romeinse tijd - Met de komst van de Romeinen (van 12 voor Chr. tot 450 na Chr. ) eindigde de IJzertijd. In 47 na Chr. werd de Rijn als rijkgrens vastgesteld. Langs deze grens (de limes) werden castella en wachttorens gebouwd. In het door Romeinen bezette gebied verbeterde de infrastructuur en ontstonden steden als Nijmegen. Noordelijk van de limes kon de inheemse levenswijze zich grotendeels handhaven, maar wel zijn veel Romeinse invloeden te zien. Saalien – een geologische periode in het Pleistoceen die duurde van 236 – 126 duizend jaar geleden. Het Saalien was de voorlaatste ijstijd (voorlaatste glaciaal). Gedurende deze periode kwam het landijs tot in Midden-Nederland.

Weichselien – een geologische periode in het Pleistoceen die duurde van 116 – 11,7 duizend jaar geleden. Het Weichselien is de laatste ijstijd (glaciaal) die we in Nederland gehad hebben. Het landijs bereikte de Nederlandse grenzen niet, maar wel was de bodem van grote delen permanent bevroren (permafrost).

52

Bijlage 2 Verkeersonderzoek

bestemmingsplan TAM-omgevingsplan H22A Cromhoff (vastgesteld) 57

Memo: Aanvulling op Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede 3 november 2025 Deze aanvulling op het verkeersonderzoek is gemaakt naar aanleiding van een ingediende zienwijze op de ontwerp omgevingsplanwijziging voor gebiedsontwikkeling Cromhoff (‘TAMomgevingsplan H22A Cromhoff’). Het gaat om een aanvullende kruispuntberekening en om een nuancering ten opzichte van de conclusies van het verkeersrapport. Berekening kruispunt Getfertsingel - Burgemeester van Veenlaan Het kruispunt Getfertsingel – Burgemeester van Veenlaan is in eerste instantie niet opgenomen in het verkeersonderzoek over de verkeersafwikkeling ten behoeve van gebiedsontwikkeling Cromhoff. Het kruispunt is niet ‘kritiek’ in verhouding met de kruispunten uit het onderzoek. Het is echter bekend dat het een druk kruispunt is, waar in de huidige situatie filevorming ontstaat in de spitsperiode. Voor de volledigheid is nu een berekening gedaan voor dit kruispunt. Berekening Voor dit kruispunt is een ‘COCON berekening’ gemaakt, net als voor kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel in het rapport van het verkeersonderzoek. Daarbij is getoetst aan de hand van de benodigde cyclustijd en de verwachte wachtrijlengte op de voorsorteerstroken. Zie paragraaf 3.2 van het verkeersonderzoek voor een toelichting daarop. De avondspits (middag tussen 16 en 17 uur) is het drukst op dit kruispunt.

De analyse richt zich daarom daarop. Verkeersgeneratie en verkeersverdeling Voor de berekening van de toekomstige situatie (projectsituatie) is uitgegaan van de volgende verkeersgeneratie en verkeersverdeling: - Verkeersgeneratie Cromhoff in drukste avondspitsuur: 361 motorvoertuigbewegingen (ochtendspits 308). Dit aantal is ook gehanteerd in het hoofdrapport van het verkeersonderzoek. - Worst case aanname: 100% van de verkeersgeneratie van Cromhoff gaat van/richting kruispunt Getfertsingel – Burgemeester van Veenlaan. - Daarvan gaat in de avondspits 50% richting Cromhoff en 50% vertrekt vanuit Cromhoff. - Verdeling verkeer van kruispunt Getfertsingel – Burgemeester van Veenlaan richting Cromhoff: Vanuit zuid 13%; vanuit west 86%; vanuit noord= 1%. - Afslagintensiteiten op het kruispunt Getfertsingel – Burgemeester van Veenlaan zijn bepaald aan de hand van TomTom Move. Hierbij zijn voor de huidige en toekomstige situatie dezelfde percentages aangehouden.

Huidige en toekomstige verkeersintensiteiten Op de verschillende richtingen van kruispunt Getfertsingel – Burgemeester van Veenlaan zijn de intensiteiten voor de huidige situatie (VRI tellingen; juli 2025) en de toekomstige situatie (berekend, inclusief ontwikkeling Cromhoff) als volgt: - Intensiteit oostzijde: o Huidig middag (16.00 – 17.00 uur): 432 o Na ontwikkeling middag 16.00 – 17.00 uur: 612 - Intensiteit zuidzijde: o Huidig middag (16.00 – 17.00 uur): 303 o Na ontwikkeling middag 16.00 – 17.00 uur: 323 - Intensiteit westzijde: o Huidig middag (16.00 – 17.00 uur): 583 o Na ontwikkeling middag 16.00 – 17.00 uur: 738 - Intensiteit noordzijde: o Huidig middag (16.00 – 17.00 uur): 100 o Na ontwikkeling middag 16.00 – 17.00 uur: 102 Cyclustijden en wachtrijlengtes Bovenstaande leidt tot de volgende cyclustijden en wachtrijlengtes in de huidige situatie en de toekomstige situatie (projectsituatie). Cyclustijd (s) Huidige situatie Toekomstige situatie

Avond 66 78

De maximaal benodigde cyclustijd is 78 seconden. Daarmee is sprake van een goede verkeersafwikkeling (<90 sec). Wel is het een toename van 12 seconden ten opzichte van de huidige situatie (met worst case uitgangspunten). Wachtrijlengtes (m) Richting 102; alle richtingen, vanuit Broekheurnerweg 105; rechtdoor en rechtsaf, vanuit Getfertsingel oostzijde 105; linksaf, vanuit Getfertsingel oostzijde 108; rechtdoor en rechtsaf, vanuit Burg. van Veenlaan 109; linksaf, vanuit Burg. van Veenlaan 111; alle richtingen, vanuit Getfertsingel westzijde

Beschikbaar Benodigd huidig

90 40

Avond 24 72

Benodigd toekomstig (incl. ontwikkeling) Avond 30 90

30 60

18 42

24 54

45 75

30 96

48 108

Op de richtingen 105 en 111 is zowel in de huidige als de toekomstige situatie een overschrijding van de beschikbare wachtrijlengte. De overschrijding neemt wel toe ten opzichte van de huidige situatie.

Richting 105 linksaf (van Getfertsingel naar Burg. Van Veenlaan) kan geblokkeerd worden door de lange wachtrijen op richting 105, maar het aanbod voor 105 linksaf is laag waardoor dat acceptabel is. Andersom zal 105 linksaf nooit de wachtrij voor 105 rechtdoor blokkeren, omdat op 105 linksaf geen overschrijding plaatsvindt. Richting 111 (Getfertsingel, vanuit westzijde) kent net als richting 105 een overschrijding. De verkeersregeling op dit kruispunt is echter gekoppeld met het kruispunt ten westen van dit kruispunt. De regeling zorgt ervoor dat de richting voldoende afrijdt. De toename in wachtrijlengte is niet zeer groot. Op richting 109 (linksaf van Burg. van Veenlaan naar Getfertsingel) kan de toename in verkeer er (met deze worst case aannames) voor zorgen dat een zeer beperkte overschrijding van de wachtrijlengte ontstaat (3 m). Dat is in de huidige situatie nog niet zo. Dit kan er voor zorgen dat de voorsorteerstrook voor richting 108 (rechtdoor naar Broekheurnerweg en rechtsaf naar Getfertsingel) geblokkeerd wordt. Op richting 108 is echter genoeg capaciteit aanwezig om dit op te vangen. Conclusie Voor de verwerking van 361 extra verkeersbewegingen (100% van de verkeersgeneratie van Cromhoff; worst case aanname) is er genoeg capaciteit aanwezig. Er zijn wel enkele overschrijdingen van de beschikbare wachtrijlengtes, maar deze zijn aanvaardbaar.

Daarnaast zal er in realiteit minder extra verkeer als gevolg van de ontwikkeling via dit kruispunt rijden dan is berekend met bovenstaande aannames. De invloed van de ontwikkeling Cromhoff op dit kruispunt is aanvaardbaar. Nuancering conclusies, hoofdstuk 5 van het verkeersonderzoek In de conclusies van het verkeersrapport staat het volgende over het kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel: “Op het kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel blijft de cyclustijd acceptabel in de toekomstige situatie. Wel zijn op 2 richtingen de wachtrijlengtes langer dan de lengte van de opstelstrook. Dit probleem doet zich echter ook al voor in de referentievariant (2033 zonder ontwikkeling Cromhoffpark) waardoor de ontwikkeling van het Cromhoffpark niet dit probleem veroorzaakt.” Deze conclusie doet niet volledig recht aan de resultaten van het verkeersonderzoek. De ontwikkeling van Cromhoff veroorzaakt bovenstaand probleem niet, maar het zorgt wel voor een extra toevoeging van verkeer aan een situatie die in de referentiesituatie al druk is. De bestaande drukte wordt dus wat groter. Daarnaast is de volgende nuancering op zijn plaats: In de referentiesituatie is er al sprake van te korte opstelstroken voor de twee rechtdoorgaande richtingen op de singel op kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel.

In de referentiesituatie is er in de ochtendspits op één van deze richtingen (nr 8; van Getfertsingel naar Varviksingel) echter nog geen overschrijding van de beschikbare opstelruimte. In de projectsituatie overschrijdt de verwachte wachtrijlengte (85m t.o.v. 60m in referentie) de beschikbare opstelruimte (70m) wel in de ochtendspits op deze richting. Dit onderscheid werd niet benoemd in de conclusie, maar komt wel tot uiting in tabel 3.4 van het verkeersonderzoek.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede

Opdrachtgever

Gemeente Enschede

Titel rapport

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede

Kenmerk

015738.20231101.R1.01

Datum publicatie

1 november 2023

Status

Concept © Copyright Goudappel BV 1-11-23

Inhoudsopgave 1. Inleiding

1

1.1

Aanleiding

1

1.2

Woningbouwprogramma

1

1.3

Leeswijzer

2

2. Verkeersgeneratie

3

2.1

Aanpak en uitgangspunten

3

2.2

Resultaat

4

3. Verkeersafwikkeling

6

3.1

Verdeling verkeer

6

3.2

Beoordelingswijze verkeersafwikkeling

6

3.3

Resultaat Getfertsingel – Varviksingel – Zuiderval

9

3.4

Resultaat Getfertsingel – aansluiting Cromhoffpark

10

3.5

Resultaat Burgemeester Van Veenlaan – Aansluiting Cromhoffpark

11

4. Effect op wegvakniveau

12

5. Conclusies

13

Bijlagen: 1. Kruispuntstromen Getfertsingel - Cromhoffpark 2. Kruispuntstromen Getfertsingel - Zuiderval - Varviksingel 3. Kruispuntstromen Burgemeester Van Veenlaan - Cromhoffpark

1. Inleiding 1.1

Aanleiding

De gemeente Enschede is betrokken bij een mogelijke gebiedsontwikkeling bestaande uit woningen nabij het Cromhoffpark in Enschede (zie figuur 1.1). De ontwikkellocatie is gelegen tussen de Getfertsingel, de Zuiderval en de Burgemeester Van Veenlaan. De ontwikkeling betreft de realisatie van 502 woningen in verschillende woningtypen en verschillende ‘nietwoonfuncties’. Het parkeren wordt opgelost op drie parkeerlocaties in het plangebied, die worden ontsloten op twee locaties op de Getfertsingel aan de noordzijde en op één locatie aan de Burgemeester Van Veenlaan aan de westzijde (Parkwoningen). Als gevolg van de gebiedsontwikkeling veranderen de verkeersstromen van en naar het gebied. Goudappel BV is gevraagd om te beoordelen of de verkeersafwikkeling in de toekomstige situatie acceptabel is. In voorliggende rapportage zijn de aanpak, uitgangspunten en conclusies van het onderzoek toegelicht.

Figuur 1.1: Locatie plangebied Cromhoffpark in Enschede (bron ondergrond: Streetsmart)

1.2

Woningbouwprogramma

De gemeente Enschede heeft het voorlopige woningbouwprogramma aangeleverd (per email ontvangen d.d. 31 juli 2023). Hierin wordt uitgegaan van circa 502 woningen, waarvan 144 grondgebonden en 358 gestapeld. In onderstaande tabel zijn de verschillende woningtypen weergegeven in omvang (m² bvo) en aantal.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

1

woningtype

m² bvo per woning

aantal woningen

Stadswoningen

140

44

Legowoningen

110

20

Kangoeroewoningen

91

8

Parkwoningen

190

45

WW in de loods

130

27

Houten eiland EGW

155

0

Kwadrantswoningen

70

80

Creatief wonen

120

20

Tubantia Wegener

46

40

Tubantia Skybox

135

21

Houten eiland app

95

145

Drukpershal woningen

79

52

Grondgebonden

gestapeld

totaal

502

Tabel 1.1: Woningbouwprogramma In tabel 1.2 zijn de niet-woonfuncties beschreven. locatie

omvang m² bvo

functie

Drukpershal

1.050

Event/exhibitation ruimte

Drukpershal

350

horeca

2.000

werkruimte

200

horeca

De hallen (werkplaats) Turbantia

Tabel 1.2: Programma zijnde ‘niet woonfuncties’ Aan de hand van bovenstaande functieprogramma is het voorliggende verkeersonderzoek uitgevoerd.

1.3

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 zijn de aanpak, uitgangspunten en de resultaten van de verkeersgeneratieberekeningen toegelicht. Vervolgens gaat hoofdstuk 3 in op de verdeling van het verkeer over de omliggende wegvakken en de beoordeling van de verkeersafwikkeling op kruispuntniveau. In hoofdstuk 4 volgt de algemene conclusie van dit rapport.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

2

2. Verkeersgeneratie 2.1

Aanpak en uitgangspunten

Bewoners en bezoekers van de te realiseren woningen genereren een bepaalde hoeveelheid verkeer als gevolg van de verplaatsingen die ze maken. Bewoners gaan naar het werk, doen boodschappen en krijgen familie en vrienden op bezoek. Ook is er sprake van bezorgend en verzorgend verkeer (vuilnisauto’s, bezorging van boodschappen etc.). Deze verplaatsingen worden (deels) per auto gemaakt. Met behulp van CROW1-kencijfers uit publicatie 381: ‘Toekomstbestendig parkeren’ is de verkeersgeneratie van de te ontwikkelen woningen in beeld gebracht. De verkeersgeneratie bestaat uit een optelling van de verkeersproductie (vertrekkend verkeer) en -attractie (aankomend verkeer). Binnen de CROW-kencijfers wordt onderscheid gemaakt naar stedelijkheidsgraad2 en de ligging van de ontwikkellocatie ten opzichte van het centrum. De gemeente Enschede heeft een stedelijkheidsgraad van ‘sterk stedelijk'. Verder is de ontwikkellocatie in Enschede gelegen in het gebied rest bebouwde kom. Binnen deze classificatie is een bandbreedte beschikbaar. Voor de verkeersgeneratie is uitgegaan van de gemiddelde kencijfers binnen de bandbreedte. De verkeersgeneratiekencijfers, in tabel 2.1, betreffen het aantal motorvoertuigen (mvt) per etmaal op een gemiddelde weekdag. woningtype

aantal woningen

woningtype CROW

verkeersgeneratie kencijfer

Stadswoningen

44

koop, huis, tussen/hoek

7,3

Legowoningen

20

koop, huis, tussen/hoek

7,3

Kangoeroewoningen

8

koop, huis, tussen/hoek

7,3

Parkwoningen

45

koop, huis, tussen/hoek

7,3

WW in de loods

27

koop, huis, tussen/hoek

7,3

Houten eiland EGW

0

-

-

Kwadrantswoningen

80

huur appartement, midden/goedkoop (incl. sociale huur)

3,6

Creatief wonen

20

koop, appartement duur

7,3

Tubantia Wegener

40

huur appartement, midden/goedkoop (incl. sociale huur)

3,6

Tubantia Skybox

21

koop, appartement duur

7,3

Houten eiland app

145

koop, appartement duur

7,3

Drukpershal woningen

52

huur, appartement, duur

5,6

totaal

502

grondgebonden

gestapeld

Tabel 2.1: Verkeersgeneratiekencijfers weekdag conform CROW-publicatie 381: 'Toekomstbestendig parkeren'

1

CROW is een landelijke kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid.

2

Omgevingsadressendichtheid per km².

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

3

De CROW-kencijfers uit de tabel geven de verkeersgeneratie per woningtype weer voor een weekdag. Dit is een gemiddelde dag in de hele week (maandag t/m zondag). Echter ligt het aantal verplaatsingen bij woningen op een werkdag doorgaans hoger. Om te beoordelen of de toekomstige verkeersafwikkeling voldoende is, is inzicht nodig in de verkeersgeneratie op een reguliere werkdag. CROW hanteert hiervoor omrekenfactoren om de verkeersgeneratie om te kunnen rekenen van een weekdag naar een werkdag. Voor woningen bedraagt deze 1,11. Met de verkeersgeneratie op een werkdag kan vervolgens ook berekend worden hoeveel verkeer er op de maatgevende momenten, in het ochtendspitsuur en avondspitsuur, wordt verwerkt. Deze zijn met name voor kruispuntanalyses van belang. Hierbij is de vuistregel conform CROW-richtlijnen3 als volgt: •

8% van de verkeersgeneratie op een werkdag wordt verwerkt in het drukste ochtendspitsuur;

•

9% van de verkeersgeneratie op een werkdag wordt verwerkt in het drukste avondspitsuur.

Verkeersgeneratie kencijfers niet-woonfuncties De exacte invulling van de niet-woonfuncties is nog niet bekend. Een deel van de invulling bestaat uit horeca. In de CROW kencijfers is voor horeca is geen kencijfer voor de verkeersgeneratie opgenomen. Voor deze functie wordt de verkeersgeneratie berekend door op basis van de omvang het benodigde aantal parkeerplaatsen te berekenen. Aangenomen wordt dat elke parkeerplaats per dag maximaal 2x bezet wordt. Elke bezette parkeerplaats leidt tot 2 ritten per parkeerplaats (heen en terug). Het functiespecifieke verkeersgeneratiekencijfer bedraagt voor de horeca 4,0 mvt/etmaal per parkeerplaats. De spitsfactor die gehanteerd is, is overgenomen voor de functie van ‘grootschalige detailhandel’ en bedraagt 3% in het ochtendspitsuur en 9% in het avondspitsuur. Voor de overige invulling is in overleg met de gemeente Enschede besloten om het kencijfer voor de functie ‘bedrijfsverzamelgebouw’ te hanteren. Dit geeft een kencijfer van 6,4 mvt/etmaal per 100 m² bvo. De spitsfactoren voor deze functie zijn overgenomen voor de functie ‘kantoor’ en bedragen 10% in het ochtendspitsuur en 9% in het avondspitsuur.

2.2

Resultaat

In tabel 2.2 is het resultaat van de berekeningen van de verkeersgeneratie voor de nietwoonfuncties weergegeven. Dit is vervolgens in tabel 2.3 geïntegreerd in het totaaloverzicht.

3

CROW-publicatie 256: ‘Verkeersgeneratie woon- en werkgebieden.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

4

locatie/functie

omvang

kencijfer

werkdag

ochtendspitsuur

avondspitsuur

1.050

6,4

67

7

6

Drukpershal (horeca)

350

13,0 x 4

182

5

16

De Hallen (werkruimte)

2.000

6,4

128

13

12

200

13,0 x 4

156

5

14

533

30

48

Drukpershal (event/exhibitation)

Tubantia (horeca) totaal

Tabel 2.2: Verkeersgeneratie voor de overige functies (niet-woningen) In tabel 2.3 is het resultaat van de verkeersgeneratieberekeningen van de woningen weergegeven. Tevens is hierin de verkeersgeneratie van de niet woonfuncties maakt tevens onderdeel hiervan uit. aantal

kencijfer per weekdag

weekdag

werkdag

ochtendspitsuur

avondspitsuur

Stadswoningen

44

7,3 mvt

321

357

29

32

Legowoningen

20

7,3 mvt

146

162

13

15

Kangoeroewoningen

8

7,3 mvt

58

65

5

6

Parkwoningen

45

7,3 mvt

329

365

29

33

WW in de loods

27

7,3 mvt

197

219

18

20

Houten eiland EGW

0

woningtype grondgebonden

gestapeld Kwadrantswoningen

80

3,6 mvt

288

320

26

29

Creatief wonen

20

7,3 mvt

146

162

13

15

Tubantia Wegener

40

3,6 mvt

144

160

13

14

Tubantia Skybox

21

7,3 mvt

153

170

14

15

Houten eiland app

145

7,3 mvt

1.059

1.175

94

106

Drukpershal woningen

52

5,6 mvt

291

323

26

29

3.132

3.477

278

313

totaal woningen totaal niet woonfuncties totaal

533

30

48

4.010

308

361

Tabel 2.2: Totale verkeersgeneratie Cromhoffpark Uit de tabel blijkt dat de totale verkeersgeneratie van het Cromhoffpark circa 4.000 motorvoertuigbewegingen per etmaal op een gemiddelde werkdag bedraagt. Tijdens het drukste spitsuur (avondspits) bedraagt de verkeersgeneratie circa 360 motorvoertuigbewegingen. Deze resultaten vormen de input voor de kruispuntanalyses, welke in het volgende hoofdstuk zijn toegelicht.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

5

3. Verkeersafwikkeling 3.1

Verdeling verkeer

Veruit het grootste deel van de te ontwikkelen woningen en overige functies wordt ontsloten op de Getfertsingel, ten noorden van het plangebied. Enkel de ‘Parkwoningen’ worden aan de westzijde ontsloten op de Burgemeester Van Veenlaan (verkeersgeneratie van 365 mvt/etmaal). Het plangebied van Cromhoffpark wordt aan de noordzijde op twee locaties ontsloten op de Getfertsingel. Vanaf hier verdeelt het verkeer zich over de Getfertsingel richting het oosten en richting het westen. De nieuwe kruispunten ter hoogte van de ontsluiting wordt vormgegeven als een regulier voorrangskruispunt waarbij verkeer op de Getfertsingel voorrang heeft. Op basis van expert-judgement is de verdeling van het verkeer over het wegvak bepaald. Hierbij is aangenomen dat circa 70% van de verkeersgeneratie van Cromhoffpark van/naar het oosten rijdt en dat circa 30% van/naar het westen rijdt via de Getfertsingel. Het is via het oosten namelijk sneller om de A35 te bereiken alsmede het centrum van Enschede. Door deze belangrijke bestemmingen is de verwachting dat het verkeer zich grotendeels richting het oosten begeeft. De gehanteerde kruispuntstromen de plansituatie (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark) zijn weergegeven in bijlage 1. In het verlengde hiervan zou 70% van de verkeersgeneratie van de ontwikkeling bij het kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel uitkomen.

Er is echter voor gekozen om voor dit kruispunt een gevoeligheidsanalyse te doen. Daarom is er in de kruispuntanalyse van uitgegaan dat niet 70% maar 100% van het verkeer via dit kruispunt rijdt. In de praktijk zal het verkeer zich meer verdelen en komt de volledige 100% van de verkeersgeneratie niet langs dit kruispunt. De gehanteerde kruispuntstromen voor de referentiesituatie (2033 zonder ontwikkeling Cromhoffpark) en de plansituatie (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark) zijn weergegeven in bijlage 2.

3.2

Beoordelingswijze verkeersafwikkeling

Als gevolg van de ontwikkeling Cromhoffpark nemen de verkeersstromen naar verwachting het meest toe op de kruispunten: •

Zuiderval – Getfertsingel – Varviksingel

•

Getfertsingel – aansluiting(en) plangebied;

•

Burgemeester Van Veenlaan – aansluiting plangebied (Parkwoningen).

Hierna wordt per kruispunt toegelicht welke beoordelingswijze van de verkeersafwikkeling is gehanteerd.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

6

Kruispunt Zuiderval – Getfertsingel – Varviksingel Dit kruispunt is geregeld met een verkeersregelinstallatie (VRI). Iedere richting op het kruispunt heeft een eigen voorsorteerstrook, zie figuur 3.1.

Figuur 3.1: Vormgeving kruispunt Zuiderval – Getfertsingel - Varviksingel Omdat het kruispunt met verkeerslichten is geregeld wordt de verkeersafwikkeling beoordeeld met behulp van het programma COCON. COCON is een softwaretool waarmee de kwaliteit van de verkeersafwikkeling voor geregelde kruispunten kan worden geanalyseerd. De verkeersafwikkeling is getoetst aan de hand van de benodigde cyclustijd en de verwachte wachtrijlengte op de voorsorteerstroken. Beide indicators worden hierna kort toegelicht. Cyclustijd De cyclustijd is de benodigde tijd om op een geregeld kruispunt alle rijrichtingen minstens één keer groen licht te geven. De gehanteerde grenswaarden voor de cyclustijd voor een volledig kruispunt met fietsers zijn weergegeven in tabel 3.1. beoordeling afwikkeling goed redelijk/matig slecht

cyclustijd < 90 seconden 90-120 seconden >120 seconden

Tabel 3.1: Grenswaarden cyclustijd Wachtrijlengte Binnen dit criterium is getoetst of de wachtrij die ontstaat gefaciliteerd kan worden, zonder dat een andere rijrichting hierdoor wordt geblokkeerd. Met andere woorden; is er voldoende opstelruimte? Voor de wachtrijlengte is de grenswaarde gelijk aan de lengte van de opstelstrook of opstelruimte. De wachtrijlengtes zijn afgerond naar boven op 5-tallen. De lengte van de opstelstroken wordt voor dit kruispunt toegelicht in de volgende paragraaf.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

7

Kruispunt Getfertsingel – aansluiting Cromhoffpark De kruispunten ter hoogte van de toekomstige aansluiting Cromhoffpark zijn vormgegeven als een regulier voorrangskruispunt. Daarbij blijft de brede middenberm gehandhaafd waardoor het makkelijker wordt om de Getfertsingel over te steken, zie figuur 3.2.

Figuur 3.2: Beoogde vorm aansluiting Getfertsingel – Cromhoffpark Kruispunt Burgemeester Van Veenlaan – aansluiting Cromhoffpark Op de aansluiting vanuit het plangebied op de Burgemeester Van Veenlaan wordt de parkeervoorziening van de parkwoningen ontsloten. Dit betreft een relatief beperkt aantal woningen met daaraan gekoppeld een beperkte verkeersgeneratie. Overeenkomstig met andere aansluitingen op de Burgemeester Van Veenlaan is een vormgeving als voorrangskruispunt geanalyseerd, waarbij het verkeer rijdend op de Burgemeester Van Veenlaan voorrang heeft. De verkeersafwikkeling op beide kruispunten zijn beoordeeld met behulp van het programma Kruispuntwijzer. Dit is een tool ontwikkeld door Goudappel die met behulp van vormgeving, verkeersintensiteiten en kenmerken van het kruispunt inzichtelijk maakt hoe de toekomstige verkeersafwikkeling functioneert. De verkeersafwikkeling wordt bij deze (ongeregelde) kruispunten getoetst aan de hand van de wachtrijlengtes (zoals eerder toegelicht) en de verliestijden, hetgeen hierna is toegelicht. Gemiddelde verliestijd Een andere indicator voor het beoordelen van de kwaliteit van de verkeersafwikkeling is de gemiddelde verliestijd. De verliestijd betreft het verschil in tijd tussen een free-flow situatie (zonder te hoeven wachten door ander verkeer) en de benodigde tijd in een spitsuur met aanwezigheid van verkeer.

Anders gezegd, de tijd die een voertuig ‘verliest’ ten opzichte van een situatie zonder verkeer. In tabel 3.2 zijn de grenswaarden (in seconden) opgenomen, die binnen de beoordeling van de verliestijden zijn gehanteerd. Hierbij is onderscheid gemaakt in de verliestijd voor een hoofdrichting en een zijrichting en naar auto’s en fietsers/voetgangers.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

8

hoofdrichting

zijrichting

motorvoertuigen

fiets/voetganger

motorvoertuigen

goed

0-25 seconden

0-10 seconden

0-40 seconden

fiets/voetganger 0-20 seconden

redelijk/matig

25-45 seconden

10-20 seconden

40-60 seconden

20-40 seconden

slecht

> 45 seconden

> 20 seconden

> 60 seconden

> 40 seconden

Tabel 3.2: Grenswaarden gemiddelde verliestijd voorrangskruispunten

3.3

Resultaat Getfertsingel – Varviksingel – Zuiderval

Zoals in paragraaf 3.2 is toegelicht is voor dit kruispunt de verkeersafwikkeling beoordeeld aan de hand van de wachtrijlengtes en de cyclustijd. Hierna is per criterium het resultaat weergegeven. Hierbij is de verkeersafwikkeling beoordeeld voor het referentiescenario (2033 zonder ontwikkeling Cromhoffpark) en de planvariant (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark). Voor beide scenario’s is zowel het drukste ochtend- als avondspitsuur beoordeeld omdat dit de drukste momenten zijn. Cyclustijd In tabel 3.3 zijn de cyclustijden voor het kruispunt met weergegeven voor zowel de referentie- als planvariant. Uit de tabel blijkt dat de cyclustijd als gevolg van de ontwikkeling met circa 10 seconden toeneemt in de plansituatie. Met een maximaal benodigde cyclustijd van 89 seconden in de avondspits is sprake van een goede verkeersafwikkeling omdat deze waarde de grenswaarden uit tabel 3.1 niet overschrijdt. cyclustijden (s) referentie 2033 plan 2033

ochtend 70 79

avond 78 89

Tabel 3.3: Cyclustijden Wachtrijlengtes In tabel 3.4 zijn de voorspelde wachtrijlengtes weergegeven per richting, inclusief de lengte van de huidige opstelstrook per richting. Uit de tabel blijkt dat de opstelstrook op de meeste richtingen lang genoeg is om de wachtrij te faciliteren zonder daarbij ander verkeer te hinderen. Uitzondering hierop zijn de richtingen 2 en 8 (de rechtdoorgaande richtingen op de Getfertsingel en de Varviksingel). Uit de tabel blijkt dat er in de referentiesituatie ook langere wachtrijen voorspeld worden dan de lengte van de opstelstrook. De ontwikkeling van Cromhoffpark zorgt zodoende voor een langere wachtrijlengte maar in de referentiesituatie is de opstelstrook ook al te kort.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

9

wachtrijlengtes (m) richting 1

referentie 2033 OS AS 70

30

plan 2033 OS

AS

benodigd

beschikbaar

60

40

60

75 75

2

85

100

100

130

130

3

55

55

55

70

80

75 65

4

25

60

25

55

60

5

45

50

45

55

55

65

6

25

40

25

50

60

65

7

40

40

55

40

55

70

8

60

110

85

115

120

70 60

9

15

15

15

15

15

10

15

15

15

15

15

65 65 65

11

45

55

50

55

60

12

25

40

25

45

45

Tabel 3.4: Voorspelde wachtrijlengtes per richting

3.4

Resultaat Getfertsingel – aansluitingen Cromhoffpark

Zoals in paragraaf 3.2 is toegelicht is voor deze kruispunten de verkeersafwikkeling beoordeeld aan de hand van de wachtrijlengtes en de verliestijden. Hierna is per criterium het resultaat weergegeven. Hierbij is de verkeersafwikkeling beoordeeld voor het planscenario (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark). Een referentiescenario is hier niet aan de orde omdat er in de huidige situatie geen kruispunten zijn. Voor dit scenario is zowel het drukste ochtend- als avondspitsuur beoordeeld omdat dit de drukste momenten zijn. Wachtrijlengtes In tabel 3.5 zijn de voorspelde wachtrijlengtes weergegeven per kruispunttak. De langste wachtrij bedraagt naar verwachting 24 meter (circa 4 auto’s). Gezien de geringe wachtrijlengte kan deze wachtrij zonder hinder voor het overige verkeer worden gefaciliteerd. wachtrijlengte (m)

ochtendspits

avondspits

Getfertsingel Oost

11

24

Cromhoffpark

11

5

Getfertsingel West

8

5

Tabel 3.5: Voorspelde wachtrijlengtes op het kruispunt Verliestijden De verliestijden per kruispunttak zijn weergegeven in tabel 3.6. de maximale verliestijd bedraagt 8 seconden, welke ruim onder de gestelde grenswaarden uit tabel 3.2 blijft. Daarmee is sprake van een goede verkeersafwikkeling in de plansituatie.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

10

verliestijd (sec)

ochtendspits

Avondspits

Getfertsingel Oost

5

7

Cromhoffpark

8

8

Getfertsingel West

4

5

Tabel 3.6: Verwachte verliestijden op het kruispunt

3.5

Resultaat Burgemeester Van Veenlaan – Aansluiting

Cromhoffpark Wachtrijlengtes In tabel 3.7 zijn de voorspelde wachtrijlengtes weergegeven per kruispunttak. De langste wachtrij bedraagt naar verwachting 5 meter (circa 1 auto). Gezien de geringe wachtrijlengte kan deze wachtrij zonder hinder voor het overige verkeer worden gefaciliteerd. wachtrijlengte (m)

ochtendspits

avondspits

B. Van Veenlaan Noord

3

3

Cromhoffpark

5

5

B. Van Veenlaan Zuid

3

5

Tabel 3.7: Voorspelde wachtrijlengtes op het kruispunt Verliestijden De verliestijden per kruispunttak zijn weergegeven in tabel 3.8. De maximale verliestijd bedraagt 5 seconden, welke ruim onder de gestelde grenswaarden uit tabel 3.2 blijft. Daarmee is sprake van een goede verkeersafwikkeling in de plansituatie. verliestijd (sec)

ochtendspits

avondspits

B. Van Veenlaan Noord

5

4

Cromhoffpark

5

5

B. Van Veenlaan Zuid

3

5

Tabel 3.8: Verwachte verliestijden op het kruispunt

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

11

4. Effect op wegvakniveau De belangrijkste ontsluitingsweg van het Cromhoffpark is de Getfertsingel. Als het verkeer van en naar het plangebied rijdt via deze weg. De weg kent een breed profiel met 2 x 1 rijstrook, wat vooral te danken is door de brede middenberm van circa 8 meter. Hierdoor is het bij kruispunten makkelijker om de Getfertsingel over te steken, omdat de oversteek in twee delen kan worden gemaakt. De maximum snelheid bedraagt 50 kilometer per uur en daarmee is het een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom.

Figuur 4.1: Impressie van de Getfertsingel nabij het plangebied Langs de weg liggen aan één zijde per richting langsparkeervakken voor de woningen aan de straat. Tussen de parkeerplaatsen en de rijbaan liggen fietsstroken. Het is niet toegestaan om te stoppen/parkeren op de fietsstrook die daarmee altijd vrij te berijden is voor fietsers. Hierdoor zijn er goede fietsvoorzieningen aanwezig op straat. Naar verwachting zorgen de brede middenberm en de goede fietsvoorzieningen voor een verkeersveilige situatie op straat. Hierdoor worden geen problemen verwacht op gebied van verkeersveiligheid als gevolg van de extra verkeersgeneratie van het Cromhoffpark. De toename op de Burgemeester Van Veenlaan is naar verwachting beperkt. Enkel de parkeervoorziening van de Parkwoningen sluit rechtstreeks aan op de Burgemeester Van Veenlaan. De verkeersgeneratie bedraagt circa 365 motorvoertuigen per etmaal op een gemiddelde werkdag. De huidige verkeersintensiteit bedraagt circa 9.300 mvt/etmaal op een gemiddelde werkdag. De toename bedraagt, worstcase als de volledige verkeersgeneratie in eenzelfde richting bij de huidige verkeersintensiteit wordt opgeteld, circa 4%. Omdat de verkeersintensiteit fluctueert over de dagen van de week en de maanden in een jaar, met verschillen die kunnen oplopen tot 10%, leidt de toename als gevolg van de ontwikkeling niet tot een waarneembare verslechtering.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

12

5. Conclusies De gemeente Enschede heeft Goudappel gevraagd een verkeersonderzoek uit te voeren naar de effecten van de ontwikkeling Cromhoffpark op de verkeersafwikkeling. Uit dit onderzoek worden de volgende conclusies getrokken: •

De verkeersgeneratie van deze ontwikkeling (gebaseerd op circa 502 woningen en nietwoonfuncties als worst-case scenario) bedraagt circa 4.000 motorvoertuigbewegingen per werkdagetmaal. Tijdens het drukste spitsuur (avondspits) gaat het om circa 360 motorvoertuigbewegingen.

•

Op de kruispunten Getfertsingel – aansluiting Cromhoffpark is in de toekomst sprake van een goede verkeersafwikkeling, omdat de grenswaarden voor verliestijden en wachtrijlengtes niet overschreden worden.

•

Op het kruispunt Burgemeester Van Veenlaan – aansluiting Cromhoffpark is in de toekomst sprake van een goede verkeersafwikkeling, omdat de grenswaarden voor verliestijden en wachtrijlengtes niet overschreden worden.

•

Op het kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel blijft de cyclustijd acceptabel in de toekomstige situatie. Wel zijn op 2 richtingen de wachtrijlengtes langer dan de lengte van de opstelstrook. Dit probleem doet zich echter ook al voor in de referentievariant (2033 zonder ontwikkeling Cromhoffpark) waardoor de ontwikkeling van het Cromhoffpark niet dit probleem veroorzaakt.*

•

Op wegvakniveau worden geen problemen verwacht voor de verkeersveiligheid, mede door de brede middenberm en de aanwezigheid van fietsstroken. * Redactie 3 november 2025: zie aanvullende memo bij dit verkeersonderzoek voor een nuancering van dit onderdeel van de conclusie.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

13

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

14

Bijlage 1: Kruispuntstromen Getfertsingel – Cromhoffpark In de tabel hieronder zijn de kruispuntstromen voor de kruispunten Getfertsingel – aansluiting Cromhoffpark weergegeven voor de planvariant (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark). In de referentievariant bestaat het kruispunt namelijk nog niet. De verkeersstromen zijn weergegeven in pae’s4 voor het drukste ochtend- en avondspitsuur. Worstcase is de volledige verkeersgeneratie van de woningen als het ware op één kruispunt geprojecteerd. De signaalgroepen die van links naar rechts genummerd zijn corresponderen met de richtingen op het kruispunt zoals weergegeven in figuur B1.01.

1-uurs cijfers, orientatie 1 oost 2 3 pae os 0 466 38 pae as 0 548 172

4 162 64

5 0 0

6 70 27

7 16 74

8 381 563

9 0 0

10 0 0

11 0 0

12 0 0

auto os auto as vracht os vracht as

162 64 0 0

0 0 0 0

70 27 0 0

16 74 0 0

283 447 49 58

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

338 454 64 47

38 172 0 0

Tabel B1.01: Kruispuntstromen in de planvariant 2033

Figuur B1.01: Richtingen op het toekomstige kruispunt

4

Pae staat voor personenauto-equivalent. Voor vrachtverkeer is een pae waarde van 2 aangehouden, wat wil zeggen dat de lengte van een vrachtwagen (en de benodigde tijd om het kruispunt te passeren) 2x zo lang is als een personenauto.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

15

Bijlage 2: Kruispuntstromen Getfertsingel – Zuiderval Varviksingel In de tabel hieronder zijn de kruispuntstromen voor het kruispunt Getfertsingel – Zuiderval – Varviksingel weergegeven voor de referentievariant (2033 zonder ontwikkeling Cromhoffpark) en de planvariant (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark). De kruispuntstromen uit de referentievariant 2033 zijn afgeleid uit het verkeersmodel van Royal Haskoning DHV. De verkeersstromen zijn weergegeven in pae’s5 voor het drukste ochtenden avondspitsuur van beide varianten. De signaalgroepen 1 t/m 12 die van links naar rechts genummerd zijn corresponderen met de richtingen op het kruispunt zoals weergegeven in figuur B2.01. 2uurs mvt, orientatie: oost auto os auto as auto rd mz vracht os mz vracht as mz vracht rd zw vracht os zw vracht as zw vracht rd

1 2 3 4 5 6 7 8 279 524 262 252 330 55 87 420 228 535 412 343 275 187 70 574 1666 2682 1397 1087 1788 1280 819 2908 21 50 0 0 28 9 5 41 12 43 0 0 19 12 5 56 75 237 0 0 129 69 39 249 4 12 0 0 29 7 8 14 6 10 0 0 28 5 6 19 16 50 0 0 113 32 37 66

9 0 0 0 0 0 0 0 0 0

10 11 12 0 131 89 0 405 281 0 1445 1174 0 17 11 0 21 17 0 116 80 0 18 6 0 24 15 0 90 41

Tabel B2.01: Kruispuntstromen in de referentie- en planvariant 2033

5

Pae staat voor personenauto-equivalent. Voor vrachtverkeer is een pae waarde van 2 aangehouden, wat wil zeggen dat de lengte van een vrachtwagen (en de benodigde tijd om het kruispunt te passeren) 2x zo lang is als een personenauto.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

16

Figuur B2.01: Richtingen op het kruispunt

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

17

Bijlage 3: Kruispuntstromen Burgemeester Van Veenlaan – Aansluiting Cromhoffpark In de tabel hieronder zijn de kruispuntstromen voor het kruispunt Burgemeester Van Veenlaan – aansluiting Cromhoffpark weergegeven voor de planvariant (2033 met ontwikkeling Cromhoffpark). In de referentievariant bestaat het kruispunt namelijk nog niet. De verkeersstromen zijn weergegeven in pae’s6 voor het drukste ochtend- en avondspitsuur. De signaalgroepen die van links naar rechts genummerd zijn corresponderen met de richtingen op het kruispunt zoals weergegeven in figuur B1.01. kruispuntstromen planvariant 2033 in pae auto OS

2

3

4

6

7

8

160

1

21

4

3

560

vracht OS

16

2

4

2

2

56

pae OS

176

3

25

6

5

606

auto AS

470

18

2

4

10

300

vracht AS

47

4

2

2

2

30

pae AS

517

23

4

6

12

330

Tabel B3.01: Kruispuntstromen in de planvariant 2033

Figuur B3.01: Richtingen op het toekomstige kruispunt

6

Pae staat voor personenauto-equivalent. Voor vrachtverkeer is een pae waarde van 2 aangehouden, wat wil zeggen dat de lengte van een vrachtwagen (en de benodigde tijd om het kruispunt te passeren) 2x zo lang is als een personenauto.

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023

18

Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden en via onze partners in het buitenland

Snipperlingsdijk 4

Postbus 161

+31(0) 570 666 222

BTW NL 0072 11 879 B01

7417 BJ Deventer

7400 AD Deventer

info@goudappel.nl

KVK

Nederland

Nederland

Verkeersonderzoek Cromhoffpark Enschede - 1 november 2023 www.goudappel.nl IBAN NL09 INGB 0001 2746 32

3801 7479

19

Bijlage 3 Saneringsplan bodem en waterbodem

bestemmingsplan TAM-omgevingsplan H22A Cromhoff (vastgesteld) 83

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfertsingel te Enschede

Opdrachtgever Gemeente Enschede, Stadsdeelbeheer

Auteur

Postbus 20 7500 AA ENSCHEDE

Paraaf:

Adviesbureau Geofoxx Eektestraat 10 Postbus 221 7570 AE OLDENZAAL 0541 - 58 55 44 Status definitief Datum 20 december 2023 Projectnummer 20231219/PSMI Documentkenmerk 20231219_b1RAP

Kwaliteitscontrole Paraaf:

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Inhoudsopgave 1

Inleiding

1

2

Locatiegegevens 2.1 Situatieomschrijving 2.2 Bodemopbouw en geohydrologie 2.3 Algemene bodemkwaliteit en functie 2.4 Overzicht relevante documenten

3 3 6 9 10

3

Bodemkwaliteit uit voorgaande onderzoeken 3.1 Uitgevoerde bodemsaneringen 3.2 Bodemkwaliteit uit voorgaande onderzoeken 3.3 Voorstel voor gevalsgrenzen 3.4 Beschikkingen ‘ernst en spoed’ 3.5 Toetsing lood in de grond 3.6 Kadastrale gegevens

11 11 11 12 14 15 16

4

Risicobeoordelingen 4.1 Toelichting risicobeoordeling chemische parameters 4.2 Uitwerking risicobeoordeling chemische parameters 4.3 Toelichting risicobepaling asbest in grond 4.4 Uitwerking risicobepaling asbest in grond 4.5 Bepaling spoedeisendheid

17 17 18 19 20 21

5

Saneringskeuze en doelstelling 5.1 Toetsing Beleidskader 5.2 Beleidskader sanering immobiele verontreiniging 5.3 Beleidskader sanering mobiele verontreiniging in de ondergrond 5.4 Afweging saneringsvariant en saneringskeuze 5.5 Wettelijke kader asbest 5.6 Beleidskader sanering waterbodem 5.7 Saneringsdoelstelling

22 22 22 23 24 25 25 26

6

Saneringsmaatregelen op hoofdlijnen 6.1 Saneringsmaatregelen op hoofdlijnen en terugsaneerwaarden 6.2 Vervolgstappen 6.3 Onvoorziene bodemverontreinigingen 6.4 Bemalingen

27 27 31 32 32

projectnummer 20231219/PSMI

datum december 2023

-/-

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Bijlagen 1. Situatietekeningen 1.1 Geografische ligging locatie 1.2 Situatietekening met ligging verhardingen en begroeiing 1.3 Situatietekening met ligging alle meetpunten en verontreinigingssituatie in de grond 1.4 Situatietekening met ligging meetpunten en verontreinigingssituatie asbest in de grond 1.5 Situatietekening met ligging gevallen van bodemverontreiniging en de omliggende bodemkwaliteitsklassen (grond) 1.6 Verontreinigingssituatie minerale olie en PAK in het ondiepe grondwater (bron: Bilfinger Tebodin september 2020) 1.7 Verontreinigingssituatie VOCl in de grond (bron: Bilfinger Tebodin september 2020) 1.8 Verontreinigingssituatie VOCl in het ondiepe grondwater (bron: Bilfinger Tebodin september 2020) 1.9 Verontreinigingssituatie VOCl in het diepe grondwater (bron: Bilfinger Tebodin september 2020) 1.10 Stedenbouwkundige plankaart Cromhoffpark – Getfertsingel met verontreinigingscontouren grond 1.11 Kadastrale kaart Cromhoffpark – Getfertsingel met verontreinigingscontouren grond 2. Perceel administratie 3. Omschrijving eerder uitgevoerde bodemsaneringen 4. Risicobeoordelingen met behulp van het programma Sanscrit

projectnummer 20231219/PSMI

datum december 2023

-/-

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

1

Inleiding

In opdracht van Gemeente Enschede is door Geofoxx een raamsaneringsplan opgesteld voor de aanpak van de aanwezige bodemverontreinigingen binnen het plangebied Cromhoffpark – Getfertsingel te Enschede. De aanleiding voor het opstellen van het raamsaneringsplan wordt gevormd door de voorgenomen herinrichting van het plangebied voor woningbouw en de aanwezigheid van diverse gevallen van (ernstige) bodemverontreiniging. De beschikking op het raamsaneringsplan dient voor 31 december 2023 te worden aangevraagd bij het bevoegd gezag. Met deze werkwijze kan gebruik worden gemaakt van de overgangsregeling van de Omgevingswet, die per 1 januari 2024 in werking treedt. Met het indienen van een (raam)saneringsplan voor 31 december 2023 wordt voldaan aan artikel 3.1. Sub b en c Aanvullingswet bodem en blijft het oude recht van toepassing, ook voor andere initiatiefnemers. Het bouwrijp maken van het plangebied wordt gefaseerd uitgevoerd over een periode van enkele jaren. De toekomstige inrichting van het plangebied is op hoofdlijnen ingevuld. De stedenbouwkundige plankaart is nog niet onherroepelijk vastgesteld waardoor er nog wijzigingen kunnen worden aangebracht. Aangezien eventuele wijzigingen ook consequenties kunnen hebben voor de detailuitvoering van de bodemsanering, is er gekozen voor het opstellen van een raamsaneringsplan.

Aanvraag nieuwe algehele beschikking In het kader van de aanvraag beschikking ‘ernst en spoed’ en ‘instemmen raamsaneringsplan’, is het van belang om ook de ernst en de spoedeisendheid van de sanering vast te stellen. Voor drie gevallen is in 2017 al een beschikking afgegeven en voor de overige gevallen moet deze nog worden aangevraagd. Om te zorgen voor een eenduidige aanpak wil de gemeente een nieuwe algehele beschikking voor alle gevallen van ernstige bodemverontreiniging gelegen binnen het plangebied. Status van het raamsaneringsplan Voor het toekomstig grondverzet in de verontreinigde bodem zijn de te nemen saneringsmaatregelen in het raamsaneringsplan op hoofdlijnen beschreven. De saneringsmaatregelen worden hierbij volgens de voorschriften in de Wet bodembescherming afgestemd op de toekomstige bodemfuncties. Hierbij kunnen voor het plangebied de volgende vormen van toekomstige bodemfuncties van toepassing zijn. Tabel 1.1: indeling bodemfuncties en bodemnormen Bodemfuncties die één bodemfunctieklasse vormen Landbouw Natuur Moestuinen / volkstuinen Wonen met tuin Plaatsen waar kinderen spelen Groen met natuurwaarden Ander groen, bebouwing, infrastructuur, industrie De vetgedrukte bodemfuncties zijn thans opgenomen in de stedenbouwkundige plankaart ‘Cromhoffpark - Getfertsingel’.

Voor de verschillende bodemfuncties is vastgesteld welke bodemkwaliteit gewenst is. Op het moment dat voor delen van het plangebied de definitieve inrichting/ bodemfuncties zijn vastgesteld, zal per deellocatie een plan van aanpak worden opgesteld voor een meer gedetailleerde aanpak van de aanwezig bodemverontreiniging, voor zover gelegen binnen de vastgestelde gevallen van bodemverontreiniging.

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

1 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Het plan van aanpak zal ter instemming worden verstuurd naar het bevoegd gezag (gemeente Enschede, afdeling Vergunningen), waarbij wordt verwezen naar dit beschikte saneringsplan. Het is niet verplicht om dit raamsaneringsplan te gebruiken. Een initiatiefnemer mag ook zelf een plan van aanpak laten opstellen of (na inwerkingtreding van de Omgevingswet) een sanering laten uitvoeren via een Melding Graven, als dit past binnen de voorwaarden van de Omgevingswet en de regels hiervoor zoals beschreven in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

2 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

2

Locatiegegevens

De gegevens over het plangebied en de bodemkwaliteit zijn afkomstig uit de rapporten:  Inventariserend onderzoek bodemkwaliteit plangebied Cromhoffpark – Getfertsingel te Enschede, Geofoxx, projectnr. 20220937A, 15 maart 2023.  Milieukundig bodemonderzoek plangebied Cromhoffpark – Getfertsingel te Enschede, Geofoxx, projectnr. 20220937C, 15 juni 2023. Daarnaast is door de gemeente Enschede aanvullende informatie geleverd over de stedenbouwkundige kaart van het plangebied. 2.1

Situatieomschrijving

De gemeente Enschede is voornemens om samen met een projectontwikkelaar woningen te realiseren binnen een plangebied, dat direct buiten het centrum van Enschede gelegen en is aangeduid als Cromhoffpark-Getfertsingel. Het plangebied bestaat uit de exploitatiegebieden 1 en 4:  Exploitatiegebied 1 met een oppervlakte van circa 84.270 m2  Exploitatiegebied 4 heeft een oppervlakte van circa 41.560 m2. Woningen zijn gepland binnen exploitatiegebied 1 over een oppervlakte van circa 4 hectare. Exploitatiegebied 4 betreft het Cromhoffpark en is sinds 2018 voor een deel ingericht als retentiegebied. Het grootste deel van het Cromhoffpark blijft behouden en er wordt een fietspad binnen het retentiegebied aangelegd. Op de onderstaande luchtfoto uit 2022 is de ligging van het plangebied weergegeven.

Afbeelding 2.1: Luchtfoto uit 2022 met ligging plangebied Cromhoffpark – Getfertsingel

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

3 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Aan de westzijde wordt het plangebied begrensd door de Burgemeester van Veenlaan, aan de noordzijde door de Getfertsingel, aan de oostzijde door de Zuiderval en aan de zuidzijde door de Wethouder Beversstraat. In afbeelding 2.1 is de ligging van het plangebied weergegeven. De regionale ligging van exploitatiegebieden 1 en 4 is weergegeven in bijlage 1.1. De kenmerken van exploitatiegebied 1 en 4 zijn opgenomen in tabel 2.1. Tabel 2.1. Kenmerken exploitatiegebied 1 en 4 ExploitatieKadastrale Adres gebied aanduiding percelen 1a F2040, Burgemeester van F2113, Veenlaan 1 Voormalig F2149 bedrijfsterrein F2023 Burgemeester van Louwers & Co Veenlaan 5a en Beckers F2220 Burgemeester van Veenlaan 5-7

1b Voormalige Wegenerterrein

4 Cromhoffpark

F1813

Getfertsingel 79

F 2025 F2362

Getfertsingel 79 Getfertsingel 79

F 2222 en F2363

Getfertsingel 77, 79 en 81

F2361 F1565 (ged.)

Getfertsingel 79 Industriestraat

F2100 F2174 (ged.)

Getfertsingel 41 en 45

F1769 F2100

Getfertsingel 47 Industriestraat 106

F2100

Industriestraat 110

P32, P33. P2349 (ged.)

Cromhoffpark aan de Wethouder Beversstraat Cromhoffpark Cromhoffpark aan de Wethouder Beversstraat Cromhoffpark aan de Wethouder Beversstraat

P2224 P2354

P2347

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

Huidige inrichting

Voormalige inrichting

Woning met tuin en garage en bosschage, restant afgebroken bedrijfspand Trafogebouwtje

Woning met tuin en garage, inrit en bosschage, klein deel bedrijfspand Trafogebouwtje

Braakliggend

Voormalig Esso tankstation (gesaneerd) en daarna voormalig bedrijfsterrein (bedrijfspand Beckers keukencentrum, afgebrand en afgebroken) Voormalig Mobil tankstation (gesaneerd)

Grasland met enkele bomen en struiken in 2022 grotendeels bedekt met een kunststof worteldoek met daarboven een dikke laag puingranulaat. Inrit met klinkerverharding Inrit met klinkerverharding en grasland Braakliggend met nog drie leegstaande bedrijfshallen (Janninkhallen). Alle overige bedrijfspanden en verhardingen zijn in 2021 verwijderd. De puinfundatie is in 2022 deels verwijderd. Traforuimte in bedrijfshal Groenstrook en voetpad ‘Wegener terrein’ met grotendeels leegstaande bedrijfspanden, deel in gebruik door kunstenaars Traforuimte in bedrijfspand Grasland, deels sterk begroeid, is onderdeel van Wegener-terrein Grasland, deels sterk begroeid, is onderdeel van Wegener-terrein Park en retentiegebied

Park Park

Inrit met enkele parkeerplaatsen en retentiegebied

Voormalig (trafo) gebouwtje Inrit met klinkerverharding Voormalig bedrijfsterrein van Louwers en Co Textielmachines

Traforuimte in bedrijfshal Groenstrook en voetpad Voormalig bedrijfsterrein van Dagblad Twentse Courant Tubantia Traforuimte in bedrijfspand Voormalige bedrijfsterrein van Louwers en Co Voormalig bedrijfsterrein van B.L.W. Visser-Vogelzang Park en deel van voormalige goederenspoorlijn op perceel P33 Voormalige manege (verwijderd) Voormalig bedrijfsterrein met enkele opstallen (verwijderd) Park

4 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Exploitatiegebied 1 is in de bovenstaande tabel onderverdeeld in:  1a; Voormalige bedrijfsterreinen van Louwers & Co en Beckers, twee voormalige tankstations en woning met tuin.  1b: Wegenerterrein / voormalig bedrijfsterrein van Dagblad Twentse Courant Tubantia. De Kazernebeek (deels gesaneerd en deels gedempt) bevindt zich op de perceelsgrens tussen de exploitatiegebieden 1 en 4. Huidige bebouwing Op het voormalig bedrijfsterrein van Louwers & Co zijn nog drie grote leegstaande bedrijfshallen aanwezig, aangeduid als de Janninkhallen, die voorlopig behouden blijven. Alle overige bedrijfspanden en verhardingen zijn in 2021 verwijderd. De gesloopte opstallen waren een kantoorgebouw (’t Jannink), werkplaats met opslagloods, groot opslag en productiegebouw met vijf grote aangrenzende hallen en garageboxen (25 stuks). De onderliggende puinfundatie is in 2022 deels verwijderd en in depot gezet op zowel perceel F2363 als op perceel F1813. Op perceel F2149 bevindt zich een restant van het verwijderd bedrijfspand van Beckers Keukencentrum. De bedrijfspanden op het Wegenerterrein kunnen worden onderverdeeld in:  Hoofdgebouw met kantoorruimtes, geheel voorzien van een half verdiepte kelder. Staat momenteel leeg en blijft mogelijk behouden.  Groot bedrijfspand met kantoorruimtes voor de redactie, momenteel geheel leegstaand. Wordt binnenkort gesloopt.

 Drukkerij / rotatiepershal, deels leegstaand en deels in gebruik door enkele kleine bedrijven (o.a. kunstenaars). Wordt deels gesloopt en blijft deels behouden.  Janninkhallen, deels leegstaand en deels in gebruik door kunstenaars. Wordt deels gesloopt en blijft deels behouden. Huidige terreinverhardingen Alle nog aanwezige bedrijfspanden binnen exploitatiegebied 1 zijn voorzien van een betonverharding. Het oostelijk deel van het grote bedrijfspand op het Wegenerterrein (uitbreidingen uit 1991) is voorzien van een kruipruimte. De verhardingen op het buitenterrein zijn zeer divers (beton, stelconplaten, asfalt, klinkers, tegels). Op een groot deel van het Wegenerterrein is tevens sprake van een onderliggende puinfundatielaag. Op het terrein van Louwers & Co was ook sprake van een asfaltverharding met onderliggende puinfundatie. Na de sloop van de opstallen in 2021 is de asfaltverharding door de onderliggende puinfundatielaag gefreesd. Vervolgens is deze menglaag in 2021 deels verwijderd, waardoor het terrein circa 0,3 à 0,5 m lager is komen te liggen. De menglaag van opgebroken puin met asfaltbrokken is deels nog aanwezig op het voormalige bedrijfsterrein van Louwers & Co. Op het maaiveld en aan de randen van de verwijderde puinfundatielaag zijn nog wel veel puinresten zichtbaar.

De verhardingen zijn in september 2020 opgenomen, in mei 2023 deels geactualiseerd en weergegeven op de overzichtstekening van bijlage 1.2. Het voormalige bedrijfsterrein van B.L.W. Visser-Vogelzang is sinds lange tijd braakliggend en sterk begroeid geraakt met een wildgroei van bomen en voornamelijk bramenstruiken. Ter plaatse zijn op het maaiveld puinresten en afvalresten aanwezig. Deze bosschage loopt door tot aan het zuidwestelijk gelegen Cromhoffpark. Tevens zijn enkele bijenkasten aanwezig. In het kader van de voorgenomen herinrichting worden de meeste bedrijfspanden met fundaties, alle terreinverhardingen en puinfundaties verwijderd. Vervolgens worden de aanwezige bodemverontreinigingen gesaneerd, waarna delen van het exploitatiegebied 1 worden opgehoogd met zand.

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

5 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Maaiveldhoogten Het betreft van oorsprong een drassig gebied, welke deels is opgehoogd met (puinhoudende en sintelhoudende) grond en een puinfundatielaag onder het grootste deel van de terreinverhardingen (klinkers, stelconplaten en asfalt). De lager gelegen terreindelen (met name het plantsoen langs de noordelijk grens van het Wegenerterrein en het retentiegebied in het Cromhoffpark zijn in periodes met veel neerslag drassig. Voor de noodzakelijke drainage van het hoge grondwaterpeil is rond het bedrijfspand (kantoor met kelder van Wegener) een grindbed met een horizontale drain aangelegd en is een drainagesloot aanwezig. Ter plaatse van het voormalige bedrijfsterrein van Visser-Vogelzang is een glooiend grasland gesitueerd, welke 1,0 tot 1,5 m hoger is gelegen dan de omringende terreinen. Ter plaatse lijkt puin- en sintelhoudende grond te zijn opgebracht. Door de ophogingen op delen van het terrein zijn de maaiveldhoogten divers. De stedenbouwkundige plankaart is onlangs beschikbaar gesteld, waarop tevens de toekomstige inrichting (woningen, openbaar groen, wegen ed.) globaal is aangegeven (zie afbeelding 2.2).

Afbeelding 2.2: Stedenbouwkundige plankaart Cromhoffpark – Getfertsingel 2023

2.2

Bodemopbouw en geohydrologie

Bodemopbouw De regionale en lokale opbouw van de bodem, zoals vastgesteld aan de hand van de gegevens in de voorgaande bodemonderzoeken, is in Afbeelding 2.3 en tabel 2.2 schematisch weergegeven.

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

6 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Afbeelding 2.3: Schematische weergave regionale bodemopbouw, gebaseerd op geologisch onderzoek (bron TTE, 2011) Tabel 2.2. Regionale en lokale geschematiseerde bodemopbouw Regionaal Lokaal (veldgegevens, inclusief sondeerprofielen) Diepte 1) Samenstelling Geohydrologische Diepte 1) Samenstelling (m –mv Eenheid (m –mv) 0–2 (uiterst) fijn zand Dekzand (fm. van Boxtel) 0 – 1,5 matig fijn zand, matig siltig, plaatselijk zwak tot matig humeus 2–8 Afwisseling van lemig Geulopvulling (fm. van Boxtel) 1,5- 4,2 Matig fijn tot matig grof zand, siltig, zand en leem 1e watervoerend pakket matig grindig 4,2- 5 Leem, matig grindig 8 – 13 grof zand 1e watervoerende pakket 5 – 11,8 Matig grof tot zeer grof zand, zwak tot sterk grindig 13 – 70 Klei Geohydrologische basis 11,8 - 16 Klei, in toplaag met stenen. (fm. van Dongen) 1) De maaiveldhoogte ter plaatse van het plangebied bedraagt circa NAP +38,0 à 36,0 m.

Geohydrologie De kenmerken van de regionale en lokale grondwaterstroming, zoals vastgesteld aan de hand van de gegevens uit voorgaande bodemonderzoeken, zijn in tabel 2.3 aangegeven. Tabel 2.3. Geohydrologische kenmerken Geohydrologische Stromingsrichting Eenheid Regionaal freatisch pakket west 1e watervoerend pakket noordwest Lokaal freatisch pakket 1e watervoerend pakket

west tot noordwest

KD(hor) (m2/dag)

Verhang (m/m)

Grondwaterstand

< 40 40 -120

0,005 0,005

NAP + 36 m NAP + 34,5 m

NAP +36,8 m à 35,4 m (0,5 à 1,5 m –mv)

Op basis van het regionale stijghoogteverschil tussen het grondwater in het freatisch pakket en het 1e watervoerende pakket is sprake van een infiltratie situatie. Tijdens het geohydrologisch onderzoek (juli 2017) is een overzichtskaart met de gemeten grondwaterstanden opgesteld en weergegeven in de navolgende afbeelding 2.4.

projectnummer

datum

20231219/PSMI

december 2023

7 / 32

Raamsaneringsplan

Plangebied Cromhoffpark - Getfersingel te Enschede

Afbeelding 2.4: Isohypsen van de grondwaterstanden (in m +NAP) (Bron: Geohydrologisch onderzoek Janninkkwartier en Wegenerterrein te Enschede, Aqu’Aries Advies, 2017).

Op basis van de weergegeven isohypsen van de grondwaterstand kan een westelijke tot noordwestelijke stromingsrichting in het freatisch grondwater worden afgeleid. De grondwaterstroming wordt beïnvloed door de permanente grondwateronttrekking uit de diepe drainageput (10 m –mv, zie tekst hieronder) aan de noordzijde van het Wegenerterrein. Het plangebied is buiten een grondwaterbeschermingsgebied gelegen. Grondwateronttrekkingen Tijdens de bouw van de nieuwe rotatiepershal is tussen december 1993 en april 1994 een bouwputbemaling toegepast, waarbij grondwater is onttrokken met een debiet van circa 10 m3 / uur. Tijdens de bouwputbemaling zijn een vijftal monitoringspeilbuizen periodiek bemonsterd. Op de grens met het bedrijfsterrein van Visser & Vogelzang werden destijds toenemende concentraties VOCl gemeten, die mogelijk zijn veroorzaakt door de tijdelijke bouwputbemaling. Na afloop van de bouwputbemaling is de grondwaterkwaliteit bij de monitoringspeilbuizen niet meer vastgesteld.