01. Jaarrekening TB 2020 versie 1-4 incl. controleverklaring (1)
Tekst van het document
JAARVERSLAG EN JAARREKENING 2020
Gemeenschappelijke Regeling Technology Base
Inhoudsopgave A
JAARVERSLAG ........................................................................................................................... 3
1.
Managementsamenvatting .......................................................................................................... 3 1.1.
Gemeenschappelijke regeling Technology Base ...................................................................... 3
1.2.
Korte terugblik op 2020 ...................................................................................................... 3
1.3.
Financiële resultaten 2020 .................................................................................................. 3
2.
Programmaverantwoording ......................................................................................................... 5 2.1. 2.2.
2.3.
2.4.
3.
Programmaverantwoording grondexploitatie .......................................................................... 5 Technology Base – bedrijvenpark ......................................................................................... 5 2.2.1.
Werkparken............................................................................................................ 6
2.2.2.
Woonparken ........................................................................................................... 6
2.2.3.
Deelgebied overstijgende thema’s en deelprojecten..................................................... 7
2.2.4.
Wat heeft het gekost?.............................................................................................. 8
Programmaverantwoording Twente Airport............................................................................ 9 2.3.1.
Wat hebben we gedaan in 2020 ................................................................................ 9
2.3.2.
Wat heeft het gekost?............................................................................................ 11
Programmaverantwoording Overige activiteiten ................................................................... 11 2.4.1.
Wat hebben we gedaan in 2020 .............................................................................. 11
2.4.2.
Wat heeft het gekost?............................................................................................ 12
Paragrafen .............................................................................................................................. 12 3.1.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................... 12 3.1.1.
Risicoanalyse Grondexploitatie en luchthaven ........................................................... 12
3.1.2.
Risicobeheersing ................................................................................................... 13
3.1.3.
Weerstandsvermogen/risicoreservering.................................................................... 14
3.1.4.
Onderhoud Kapitaalgoederen .................................................................................. 15
3.2.
Financiering .................................................................................................................... 15
3.3.
Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 15
3.4.
Verbonden partijen .......................................................................................................... 17
3.5.
Grondbeleid .................................................................................................................... 17
B
JAARREKENING ....................................................................................................................... 18
4.
Jaarrekening GR Technology Base 2020 ...................................................................................... 18 4.1.
Balans per 31 december 2020 (na voorstel resultaatbestemming) .......................................... 19
4.2.
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020 ......................................................... 20
4.3.
Toelichting ...................................................................................................................... 21
4.4.
Taakveldoverzicht en EMU Saldo ........................................................................................ 37
4.5.
Wet Normering Topinkomens............................................................................................. 38
C
OVERIGE GEGEVENS ................................................................................................................ 40
5.
Overige gegevens Technology Base 2020 .................................................................................... 40 5.1.
Resultaatbestemming 2020 ............................................................................................... 40
5.2.
Gebeurtenissen na balansdatum ........................................................................................ 40
5.3.
Controleverklaring............................................................................................................ 40
2
A JAARVERSLAG 1. Managementsamenvatting 1.1. Gemeenschappelijke regeling Technology Base Ten behoeve van de gebiedsontwikkeling luchthaven Twente, werkt de gemeenschappelijke regeling Technology Base (voorheen Area Development Twente) als gebiedsregisseur en eigenaar van de grond aan de transformatie van het huidige gebied in een vliegwiel voor een economisch sterker en duurzamer Twente. Veel van de oorspronkelijke opgaven zijn inmiddels gerealiseerd. De aandacht ligt nu in belangrijke mate bij de resterende 230 hectare voor de ontwikkeling van Technology Base (hierna TB) inclusief Twente Airport (hierna TA). 1.2. Korte terugblik op 2020 Het jaar 2020 stond in het teken van acquisitie, het stikstofdossier en het uitwerken van AMCT (Aircraft Maintenance Cluster Twente) op TA. Op het gehele terrein zijn de nutsvoorzieningen vernieuwd. De afronding en overdracht aan de reguliere netwerkbeheerders vindt in 2021 plaats. Daarnaast is de toegangscontrole in werking getreden en zijn de voorbereidingen voor het aanleggen (in 2021) van een nieuwe Entreeweg getroffen. Op het bedrijvenpark zijn de verbouwingen van de shelters van twee nieuwe huurders (Re-LiON en 4 Silence) afgerond en heeft het Dagelijks Bestuur (hierna DB) ingestemd met een vooruit-investering en de verbouw van twee overige shelters op het terrein.
Daarnaast wordt de verbouw van twee shelters voor horeca en een ontvangstgebouw voorbereid, het budget hiervoor was reeds beschikbaar gesteld. Vanaf 2020 wordt er gewerkt aan een nieuwe bestemmingsplanprocedure voor het vernietigde bestemmingsplan Midden voor het terrein van Vliegveld Twenthe Evenementenlocatie (VTE). In het eerste kwartaal van 2020 is het deelgebied Deventerpoort in zijn geheel overgedragen aan Van Eck. De voormalige defensiecomplexen in het Vaneker zijn in 2020, na een tijdelijke reservering als verpleeglocatie voor Covid-19 patiënten, gesloopt. Het bestemmingsplan is (mede op dat punt) herzien en in 2020 onherroepelijk vastgesteld door de Raad. De verkoop van de nog resterende kavels kan daarmee in 2021 en 2022 worden voorgezet. Op TA is veel energie gestoken in de ontwikkeling als onderhoudsluchthaven voor middelgrote vliegtuigen. Als eerste stap daartoe is een aantal parkeerplekken aangelegd en is een plan voor de bouw van een hangaar opgesteld. Door Covid-19 ontstond er versneld een parkeervraag van ook grote toestellen en zijn er 6 jumbo’s van Lufthansa geparkeerd. Dit heeft helaas geleid tot een geschil en discussie over de geldigheid van het veiligheidscertificaat met de Inspectie Leefomgeving en Transport voor juist de grote vliegtuigen (Wide-Bodies).
Deze discussie, alsmede de stikstofbeperkingen voor het parkeren van vliegtuigen, hebben eind 2020 geleid tot een heroverweging van de plannen als onderhoudsluchthaven. Deze heroverweging moet begin 2021 tot een al dan niet beperkt aangepaste voortzetting of ingrijpende aanpassing van de ambities leiden. Eind 2020 is de directeur TA vertrokken en neemt de directeur TB tijdelijk waar totdat het nieuwe luchthavenperspectief helder is en een nieuwe directeur TA kan worden aangesteld. 1.3. Financiële resultaten 2020 In de jaarstukken 2020 wordt verslag gedaan van het in 2020 door de Gemeenschappelijke Regeling TB gevoerde inhoudelijke en financiële beleid. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen de baten en lasten van de grondexploitatie, de luchthavenexploitatie en de overige baten en lasten van TB. Onder deze laatste categorie worden de baten en lasten verstaan die niet aan de grondexploitatie of de luchthavenexploitatie kunnen worden toegerekend. De baten en lasten in het kader van de grondexploitatie worden geactiveerd en (uiteindelijk) goedgemaakt door opbrengsten uit verkoop van grond, dan wel subsidies en overige inkomsten. De baten en lasten van de luchthavenexploitatie en de overige baten en lasten worden niet geactiveerd en drukken daarmee rechtstreeks op het saldo van jaarrekening.
3
De resultaten over 2020 zijn op hoofdlijnen als volgt: Resultaat 2020* jaarschijf
oorspronkelijke begroting begroting (na wijziging) 2020 2020
Werkelijk 2020
Afwijking to.v. gewijzigde begroting 2020
Mutatie verliesvoorziening grex Luchthavenexploitatie Overige baten en lasten TB
0 36.545 18.702
0 -60.644 205.202
-836.143 -1.084.455 287.625
-836.143 -1.023.811 82.423
Totaal * -/- = nadeel
55.247
144.558
-1.632.973
-1.777.531
Op basis van de herziene grondexploitatie 2021 wordt de verliesvoorziening verhoogd met € 836.143 naar € 17.912.219 (NCW 01-01-2021) wat leidt tot een negatief resultaat op de grondexploitatie. De verhoging van de verliesvoorziening wordt primair veroorzaakt doordat de einddatum van de provinciale gebiedssubsidies per 31 december 2020 niet is verlengd. GS heeft op 23 maart 2021 besloten om de subsidie niet te verlengen. Hierdoor moet TB een bedrag van € 1,4 miljoen aan ontvangen subsidie terugbetalen aan de provincie. Het resultaat van de luchthaven is in 2020 € 1.084.455 negatief. T.o.v. de begroting is dit verlies € 1.023.811 hoger. Dit nadeel wordt veroorzaakt door: •
•
fors hogere planontwikkelingskosten voor MRO (nadeel van €423.900) in combinatie met het niet ontvangen van een subsidie voor de Cofinanciering van de MRO ontwikkeling (nadeel van € 273.800). Gezamenlijk geeft dit een nadeel van € 697.700 voor de MRO ontwikkeling. Vanaf 2019 is fors ingezet op de MRO ontwikkeling en zijn er veel extra kosten gemaakt. Een deel van deze bedragen was geactiveerd maar de plannen zijn onvoldoende concreet waardoor een fors deel van de geactiveerde bedragen is afgeboekt (€ 278.000) . De personeelskosten en algemene bedrijfskosten zijn fors hoger dan begroot (gezamenlijk 414.000 hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door extra kosten vanwege de ILT discussie en het afboeken van diverse geactiveerde bedragen in voorgaande jaren voor onderzoek en ontwikkeling.
De overige baten en lasten bestaan uit de huurinkomsten en de kosten van de verhuurde panden. Het resultaat op dit onderdeel is positief, namelijk € 287.625. Dit resultaat is hoger dan begroot door meevallende onderhoudskosten en een hogere huuropbrengst. Het verloop van de resultaten over 2019 en 2020 is als volgt: Resultaten 2020 en 2019 Werkelijk
Werkelijk
2020
2019
jaarschijf Mutatie verliesvoorziening grex (NCW) Luchthavenexploitatie Overige baten en lasten TB Totaal
-836.143
0
-1.084.455
-205.686
287.625
8.656
-1.632.973
-197.030
* -/- = nadeel
Indien het negatieve resultaat 2020 wordt toegevoegd aan de vordering op de aandeelhouders (onder Financiële Vaste Activa in de balans) dan ziet de opbouw van de vordering er als volgt uit: Vordering op aandeelhouders jaarschijf Beginstand Negatief resultaat boekjaar* Totaal
Werkelijk 2020 18.034.265 1.632.973 19.667.238
Werkelijk 2019 17.837.235 197.030 18.034.265
4
2. Programmaverantwoording 2.1. Programmaverantwoording grondexploitatie In deze programmaverantwoording wordt achtereenvolgens per pijler ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen in 2020. 2.2. Technology Base – bedrijvenpark Op basis van het advies van de Commissie van Wijzen en het daaropvolgende Plan van Aanpak wordt voor de ontwikkeling van TB ingezet op de onderstaande concepten en het faciliteren van nieuwe initiatieven en vestigingen: • HTSM/AMM • Safety & security • Unmanned systems • Luchthaven gerelateerde bedrijvigheid inclusief het benutten van de startbaan voor Generalen Business Aviation Het bedrijvenpark van TB valt onder het bestemmingsplan Voormalige vliegbasis Twenthe Noord en – Zones. Het gebied heeft een oppervlakte van circa 100 hectare (incl. 5 hectare Reservegebied). Het inmiddels vigerende bestemmingsplan biedt ruimte tot 124.000 m2 bebouwing, inclusief de bestaande getransformeerde panden. Het bedrijvenpark exclusief de airside biedt ruimte aan de nietluchthaven gebonden bedrijvigheid van TB, zoals HTSM-AMM, Safety & Security en de bedrijfsvestigingen voor Unmanned systems. Het doel is om bedrijven te faciliteren die passen binnen het profiel van TB. Dit kan zowel in de bestaande gebouwen als in nieuwe gebouwen op te ontwikkelen bouwgronden. Inmiddels is ca. 11.400 m2 footprint ingevuld op de landside.
Nieuwe initiatieven voor bedrijfsvestigingen worden behandeld in het integraal samengestelde acquisitieteam voorgelegd om te beoordelen of ze aansluiten bij de beoogde concepten en de ontwikkeling van TB. Afgelopen jaar heeft dat geleid tot de volgende vestigingen: • Het vestigen van het bedrijf Re-liON voor huur van shelter B517 inclusief een nieuwgebouwde hal. • Het vestigen van het bedrijf 4Silence voor de huur van C38. Met deze twee nieuwe huurders worden op het gedeelte bedrijvenpark inmiddels zes huurders structureel gefaciliteerd. De gezamenlijke jaarlijkse huuropbrengst bedraagt circa € 400.000,= (excl btw) 5
Parkmanagement Er is een begin gemaakt met het opzetten van parkmanagement, en er zijn een parkbeheerder en parkmanager aangesteld. De geplande brede huurdersbijeenkomst waarin we een rondgang op het terrein en bij de bedrijven zouden maken met de werknemers op TB kon dit jaar i.v.m. de beperkingen door Covid-19 niet doorgaan. Er is wel invulling gegeven aan de digitale sessie in samenwerking met Campus Twente Café. De instelling van een coöperatieve vereniging u.a., en de financiële aspecten van het parkmanagement zijn opnieuw met het bestuur besproken. De financiële aspecten zullen verder worden besproken met gemeente in het kader van beheer- en onderhoudsbijdragen.
2.2.1.
Werkparken
De Raad van State heeft in januari 2020 de omgevingsvergunning (op basis van een projectafwijkingsbesluit, hierna PAB) voor het deelgebied De Strip vernietigd. De volgende tranche van de verkoopprijs kan derhalve nog niet in rekening gebracht worden. Het bestemmingsplan ‘Voormalige Vliegbasis Twenthe – Midden” en het bestemmingsplan Zones is in 2019 – als deel van de vanwege stikstof betwiste plannen – vernietigd. De betreffende deelgebieden (werkparken, Deventerpoort en het Natuurgebied) vallen terug op hun oude bestemming. Op basis van de afspraken in de koopovereenkomst heeft de Gemeenschappelijke Regeling (GR) TB in juli 2020 een nieuwe aanvraag voor een bestemmingsplanherziening ingediend bij de gemeente Enschede. De basis hiervoor is de door het bestuur vastgestelde Nota van Uitgangspunten. Zodra nieuwe planologische besluiten (bestemmingsplan) onherroepelijk zijn, volgen de laatste overeengekomen betaling van de koopsom door Van Eck. Op basis van een aangepaste afspraak vastgelegd in Addendum II is het van belang dat de raadsvaststelling en beroepprocedure voor 31 december 2021 plaatsvinden. Problemen met deze bestemmingsplanherziening zijn als risico opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. Het deelgebied Deventerpoort is in 2020 overgedragen aan de heer Van Eck. TB heeft daarmee aan haar opgave voor herontwikkeling en vervreemding voldaan. 2.2.2.
Woonparken
De doelstelling is; een bijdrage leveren aan de sociaaleconomische structuurversterking van Enschede en Twente door unieke woonmilieus te creëren voor de bovenkant van de markt en daarmee de verhouding tussen de goedkope woningvoorraad en de duurdere woningvoorraad te verbeteren. Hierdoor wordt Enschede aantrekkelijker als woonstad. Tabel: Overzicht verkopen kavels en panden woonparken peildatum 1-1-2021 Verkopen kavels en panden woonparken
Kavels Vaneker/Zuidkamp
Waarvan verkocht/geleverd per 01-01-2021 Nog te verkopen te leveren per 01-01-2021 Totaal planomvang
Panden Vaneker
Kavels
Panden
70
29
Prins Bernhard park 19
Prins Bernhard park
45
4
2
2
115
33
21
5
3
’t Vaneker In 2020 is gebleken dat de verkoop van kavels en panden naar tevredenheid verloopt, aangezien alle kavels en panden die reeds in verkoop zijn gebracht onder optie zijn dan wel verkocht. Daarnaast blijkt ook in 2020 dat ’t Vaneker goed ontvangen wordt door de doelgroep (hogereinkomensgroepen). Van belang blijft dat we kwalitatief goede kavels blijven aanbieden. Dat betekent differentiatie van kavels vanaf 800 m2 tot 5000 m2 en groter. De resterende voormalige defensiecomplexen zijn gesloopt en het bestemmingsplan voor dit gebied is in 2020 onherroepelijk vastgesteld. Eind 2020 is er gestart met de voorbereiding voor een 6
eerstvolgende kaveluitgifte in 2021. Met de toevoeging van dit nieuwe plan zal het groene karakter van ’t Vaneker worden versterkt. Het maximaal aantal uit te geven kavels en panden blijft gelijk. Eind 2020 zijn de laatste bestaande panden Z5, Z78 en Z79 in de verkoop gebracht. Deze panden kunnen getransformeerd worden naar één of meerdere woningen. Het karakteristieke beeld van ’t Vaneker wordt hierdoor versterkt. Verder is 9,2 hectare natuur overgedragen aan Landschap Overijssel om het groene karakter in ’t Vaneker te versterken. ‘t Vaneker krijgt langzamerhand zijn definitieve vorm. Ondergrondse infrastructuur en bouwstraten zijn inmiddels voor 80 % aangelegd. Tevens zijn, daar waar een cluster nieuwbouw is afgerond, straten definitief ingericht en overgedragen naar de beheerorganisatie van de gemeente Enschede. Prins Bernhardpark Alle kavels in dit deelgebied zijn verkocht of belegd met opties. Van de oorspronkelijke 21 kavels zijn er inmiddels 19 geleverd. Er resteren nog 2 kavel-leveringen in 2021. Van de 5 historische panden zijn er reeds 3 verkocht en geleverd. De resterende 2 langjarig verhuurde panden blijven nog in verhuur en worden na vertrek van de huidige huurders in verkoop gebracht. De inzet van de bouwplaats coördinator zal derhalve in 2021 nog nodig zijn.
De groenstructuren en openbare ruimten en verhardingen zijn inmiddels aangelegd en in beheer overgedragen aan de gemeente Enschede. Tevens zal de kadastrale overdracht van de openbare gronden worden afgerond. 2.2.3.
Deelgebied overstijgende thema’s en deelprojecten
Een aantal deelgebied overstijgende, thematische aandachtsgebieden en deelprojecten maken onderdeel uit van de integrale ontwikkeling van de voormalige militaire basis. De volgende thema’s worden hieronder toegelicht. • • •
Infrastructuur Sanering Communicatie en marketing
Infrastructuur Een goede bereikbaarheid en ontsluiting van de verschillende deelgebieden is van groot belang. De commissie Wientjes benadrukt in haar rapport de unieke ligging van Twente als poort richting Duitsland en daarmee het belang van een goede infrastructurele invulling en bereikbaarheid. In 2020 zijn de volgende infrastructurele werkzaamheden uitgevoerd: planvorming van een nieuwe Entreeweg naar het gebied en aanpassing van de interne infrastructuur; afrondende werkzaamheden in het kader van de aangelegde rotonde N737/TB; in werking treden van een nieuwe toegangscontrole bij de hoofdtoegang van TB; het groot onderhoud van de N737 incl. aanpassing van de kruising bij Frans op den Bult is door de provincie afgerond; de opwaardering van de kruising van de N733 met de Oude Deventerweg en de Landweerweg , er is een rotonde aangelegd. In het kader van het overleg Allianties/ Rentmeesters van de toekomst is er een overleg geweest over routenetwerken en met partijen met infrastructurele belangen in de omgeving. De partijen zijn gestart met het onderzoeken van de mogelijkheden om de eerder herplaatste markestenen met een drone te filmen. Sanering Bodemsaneringen op TB worden uitgevoerd afhankelijk van de ontwikkeling van het gebied. Er wordt gekeken naar maatwerk zodat per ontwikkellocatie die bouwrijp wordt gemaakt, werk met werk kan worden gecombineerd.
Sinds het 4e kwartaal van 2019 vindt opslag van bij de ontwikkeling vrijkomende gronden plaats op het daarvoor bestemde perceel aan de Grefteberghoekweg. Het grondopslagdepot zal uiteindelijk worden afgewerkt als Spottershill. Omtrent de Spottershill spelen een aantal zaken die nog kostenverhogend kunnen uitpakken. Hier wordt in de risicoparagraaf verder op in gegaan.
7
Met betrekking tot de detectie, benadering en ruiming van munitie (NGE – Niet Gesprongen Explosieven) wordt regulier overleg gevoerd met Defensie om afspraken te maken over de verplichtingen uit de Koopovereenkomst om tot afronding van hun werkzaamheden te komen. Met betrekking tot de niet-vrijgegeven verharde gebieden is naar aanleiding van de uitkomsten van de second opinion afgesproken aanvullende detectie te doen. De uitkomsten hiervan worden medio 2021 verwacht. Waarna de te nemen vervolgstappen met Defensie worden besproken. Dit kan resulteren in een vervolgafspraak die inhoudt dat Defensie aanvullende ruimingswerkzaamheden gaat doen. Communicatie en marketing Waardepropositie Met behulp van interviews met gevestigde ondernemers is er een vragenlijst uitgezet onder gevestigde ondernemers, partners en verschillende medewerkers van het projectbureau TB en is input opgehaald. Deze input is gebruikt als basis voor een werksessie waarin het acquisitieteam van TB gezamenlijk is gekomen tot een scherpe waarde propositie. Deze propositie wordt vervolgens vertaald naar taal, beeld en tone of voice en naar een middelen- en momentenkalender voor 2021. Marketinginspanningen Waar het altijd van belang is om een merk online te profileren is dat nog meer zo (en noodzakelijk) tijdens Covid-19.
In 2020 is daarom extra ingezet op online ontmoetingen, een goede vindbaarheid en gevonden worden op relevante zoektermen. De website is geoptimaliseerd, zodat deze beter aansluit bij de verwachtingen van potentiële bezoekers en daarmee relevanter is. Dit heeft o.a. geresulteerd in een verviervoudiging van het aantal websitebezoekers ten opzichte van een jaar geleden. Deze groei is volledig te danken aan de inzet van de Google Ads en LinkedIncampagnes. 2.2.4.
Wat heeft het gekost?
Bij de behandeling van de grondexploitatie 2020 op 3 juli 2020 in het AB van TB is de gewijzigde begroting 2020 vastgesteld. De baten en lasten 2020 t.o.v. de gewijzigde begroting van de grondexploitatie zijn als volgt: BATEN & LASTEN 2020* Grondexploitatie jaarschijf LASTEN: BATEN:
Begroting (na wijziging) 2020
Werkelijke baten en lasten
Voor- of nadeel t.o.v. begroting
2020
9.341.720
2020
6.780.086
2.561.634
5.022.732
3.212.091
-1.810.641
Saldo baten en lasten Mutatie onderhanden werk
-4.318.988 4.318.988
-3.567.995 3.567.995
-750.993
Mutatie verliesvoorziening
0
-836.143
-836.143
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
0
-836.143
-836.143
750.993
* In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. * voor specificatie van bovenstaande baten en lasten verwijzen wij naar de jaarrekening
Toelichting op de baten en lasten van de grondexploitatie In 2020 zijn de werkelijke lasten van de grondexploitatie lager uitgevallen dan begroot (€ 2,6 miljoen). In paragraaf 6.3.3.1 wordt uitgebreid ingegaan op dit verschil. In 2020 zijn de werkelijke baten van de grondexploitatie lager uitgevallen dan begroot (€ 1,8 miljoen). Voor een verklaring van deze afwijking verwijzen wij eveneens naar paragraaf 6.3.3.1. Het saldo van baten en lasten van de grondexploitatie (inclusief rente) bedraagt voor het boekjaar 2020 € 3.567.995 negatief, waarbij het nadeel € 750.993 lager is dan begroot.
8
2.3. Programmaverantwoording Twente Airport 2.3.1.
Wat hebben we gedaan in 2020
Investeringsaanvragen Twente Airport In 2020 zijn drie grote investeringsbesluiten aan het bestuur voorgelegd waarvan er twee zijn uitgevoerd en één wordt heroverwogen. Het betreft investeringen die de ambitie om TA verder ontwikkelen als onderhoudsluchthaven voor middelgrote vliegtuigen, dichterbij brengen. In 2020 hebben twee strategische sessies plaatsgevonden om, in het verlengde van het onderzoek van Airbus-consulting uit 2019, tot de uitbouw van de onderhoudsfunctie te komen. De aanleg van extra vliegtuigopstelplaatsen (VOP’s) zijn een voorwaarde om meer vliegtuigen te kunnen ontvangen voor onderhoud. Door Covid-19 werd de marktvraag naar parkeerplekken versneld en in het DB van 27 maart is op basis van een positieve prognose van adviseur Broekema over parkeeropbrengsten (en een bezettingsgraad van 70%) besloten tot de aanleg van vijf parkeerplekken op platform C voor € 945.000,-. Deze zijn in de zomer van 2020 opgeleverd en al snel bezet door 6 grote toestellen van Lufthansa. De realisatie is overigens binnen het geraamde bedrag gebleven. Nadat in het strategisch overleg van 23 juni het DB haar support heeft uitgesproken voor een onderhoudscluster voor TA is op 3 juli door het DB ingestemd met het voorstel om een tweede serie van 4 extra VOP’s te realiseren op het A-platform.
Het besluit voor de investering van € 1.384.500,is ook genomen op basis van een prognose bezettingsgraad van 50% en terugverdientijd van 5 jaar. Er kunnen 4 grote toestellen of 10 middelgrote toestellen geparkeerd worden. De realisatie van deze VOP’s is in de zomer van 2020 voorbereid, aanbesteed en kunnen begin 2021 worden opgeleverd. Ook deze investering is ruim binnen het geraamde bedrag uitgevoerd. Op 2 september zijn Raad en Staten via een Webinar bijgepraat over de MRO-ambities (onderhoudscluster) en de daarvoor benodigde parkeerplekken en hangaar. De plannen werden positief ontvangen. Begin oktober heeft het DB gesproken over het investeringsvoorstel voor een Narrow Body (NH)hangaar. Een hangaar is randvoorwaardelijk voor onderhoudsbedrijven om zich te willen vestigen. Het voorstel is positief ontvangen en er zijn procesafspraken gemaakt om de investering te kunnen effectueren. Discussie met Inspectie Leefomgeving en Transport Vanaf medio oktober is er onverwacht een kink in de planvorming van de onderhoudsambities en NB-hangaar ontstaan door een hoogoplopende discussie met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) nadat er reeds drie toestellen van Lufthansa waren geland (in juni).
Er is sprake van verschil van inzicht over de reikwijdte van het vigerende veiligheidscertificaat van TA met betrekking tot het laten landen en vertrekken van grote vliegtuigen (categorie D en E). Op 28 oktober is TA met ILT tot een oplossing gekomen in deze zaak. De aanwezige toestellen van Lufthansa hebben tot 30 juni 2021 om te vertrekken. ILT heeft de reikwijdte van het vigerende veiligheidscertificaat van TA vooralsnog gehandhaafd. Raad en Staten zijn door middel van een feitenrelaas op de hoogte gesteld en tijdens een technische sessie op 25 november 2020 is de situatie toegelicht. Heroverweging besluiten ontwikkeling onderhoudscluster Het standpunt van ILT heeft de businesscase van het parkeren negatief beïnvloed omdat de mogelijkheden voor het parkeren van grote toestellen beperkt is. Er is (nog) geen oplossing om het gebruik van het veiligheidscertificaat te verruimen voor grote toestellen Eind oktober kwam daar het aanvullende inzicht bij dat middelgrote vliegtuigen doorgaans een korte parkeerduur hebben en voor het behoud van de vliegwaardigheid frequent de motoren moeten laten draaien. Dit leidt tot te veel stikstofuitstoot waardoor is gebleken dat deze activiteit (nog) niet mogelijk is op TA. Daarvoor moeten eerst voldoende emissierechten worden verworven. Dat proces loopt, maar er zal nog geruime tijd nodig zijn voordat de stikstofbeperkingen zijn opgelost.
Dit betekent dat de eerder gepresenteerde prognoses voor het parkeren inmiddels niet meer reëel zijn. Ook dateerde de marktverkenning van Airbus, die als basis is gebruikt voor de MRO-potenties van TA en de bijbehorende investering voor een NB-hangaar, uit de tijd dat er geen Covid-19 was. Dit virus heeft de luchtvaartmarkt ingrijpend geraakt en mondiaal in een langdurige crisis gebracht. Een actualisatie van de marktverkenning is noodzakelijk ter onderbouwing van de MRO-potenties van TA. Het DB en Algemeen Bestuur (hierna AB) hebben op grond van bovenstaande ontwikkelingen, besloten om het voornemen voor de realisatie van een NB-hangaar te heroverwegen. Eerst is het zaak om de risico’s (waaronder marktpotentie) goed in beeld te brengen en alsdan te bezien of de uitvoering en fasering van de realisatie van een NB-hangaar onverkort wordt voorgezet, danwel wordt aangehouden of stopgezet. Er zal voor TA een nieuw lange termijnperspectief worden geformuleerd. Deze heroverweging zal in het eerste kwartaal van 2021 vormkrijgen. 9
Luchthaven: vliegen TA heeft zich in 2020 verder ontwikkeld. De aantallen in 2020 t.o.v. 2019 zijn als volgt: Vliegbewegingen
jaarschijf
2020
2019
GA
2954
2138
BA
294
377
EOL
1
8
Overig
201
20
3450
2543
Saldo baten en lasten
Luchthaven: Diversen Verduurzaming luchthaven Welke uitkomst de voorziene heroverweging ook zal krijgen, duidelijk is wel dat verduurzaming van de luchthaven op het terrein van vastgoedontwikkeling of materieelinzet zal bijdragen aan de ontwikkelkansen omdat deze investeringen bijdragen aan een afnemende belasting qua stikstof of energiegebruik. Om die reden is in 2020 een tweedehands elektrische tow-truck aangeschaft. Of er nog aanvullende investeringen volgen in het verduurzamen van de luchthaven is afhankelijk van het te nemen besluit in februari door het AB. Luchtruim, luchtverkeersleiding en BA-hangaar De wijze waarop het luchtruim in de wijde omgeving van TA anders of beter kan worden benut, is in 2020 opgepakt middels een verkenning naar de opvattingen en wensen onder de gebruikers van de luchthaven. Het ging daarbij om alle gebruikers van zowel bemand als onbemand vliegen vanaf en naar TA. Deze verkenning is in december als concept-rapport opgeleverd en zal in 2021 worden afgerond waarbij diverse actielijnen zijn voorzien. Centrale conclusie is al wel dat het realiseren van een betere luchtverkeersleiding de hoogste prioriteit moet krijgen. Op dit moment kan op TA alleen overdag op zicht (VFR) worden gevlogen. Bij slecht weer/zicht en in het donker kan de luchthaven dus niet worden gebruikt.
Voor vrijwel alle huidige en toekomstige ontwikkelingen is dit een significante beperking voor de mogelijkheden op TA. Om die reden is in het verleden al aangehaakt op de mogelijkheden om middels een remote tower de gebruiksmogelijkheden van TA te verbeteren. Twee jaar geleden is een schriftelijk verzoek gestuurd naar het ministerie van I&W om van TA een gecontroleerde luchthaven te kunnen maken. Hierop is aanvankelijk gezegd dat de financiering van te leveren diensten een financieel knelpunt is, maar een subsidie zou dat knelpunt oplossen. Sindsdien is er echter geen voortgang geboekt op dit dossier. Dit zal de komende tijd met voorrang moeten worden opgepakt. Dit overigens naast andere adviezen in de verkenning. In 2020 is geen voortgang geboekt met de bouw van een businessjethal. Dit stokt op het hiervoor genoemde gebrek aan voortgang in het dossier van de remote tower en de verbetering van de luchtverkeersbegeleiding op TA. Vertrek directeur Twente Airport In december 2020 is de directeur TA vertrokken. Er is op interim-basis een nieuwe havenmeester aangesteld als vitale functie op de luchthaven voor een periode van drie maanden. In de komende periode zal, na de heroverweging over de koers van TA, worden besloten over de invulling van de directeursfunctie annex havenmeesterfunctie. Bij de vertrekkende directeur waren beide functies gecombineerd.
De komende tijd zal de directeursfunctie van TA worden waargenomen door de algemeen directeur TB. ILT is geïnformeerd over de personele wisselingen en heeft daar instemmend kennis van genomen.
10
2.3.2.
Wat heeft het gekost?
De baten en lasten 2020 t.o.v. de gewijzigde begroting van de luchthavenexploitatie zijn als volgt: BATEN & LASTEN 2020* Luchthavenexploitatie jaarschijf
Begroting (na Werkelijke baten en wijziging) lasten 2020
2020
Voor- of nadeel t.o.v. begroting 2020
LASTEN:
1.108.677
2.077.849
BATEN:
1.048.033
993.394
-54.639
-60.644
-1.084.455
-1.023.811
Saldo baten en lasten
-969.172
* In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. Alle bedragen in euro's. * voor specificatie van bovenstaande baten en lasten verwijzen wij naar de jaarrekening
In 2020 is het resultaat van de luchthaven exploitatie fors verslechterd. Het resultaat 2020 is € 1.023.811 lager dan begroot. Het negatievere resultaat t.o.v. de begroting wordt met name veroorzaakt door: • fors hogere planontwikkelingskosten voor MRO (nadeel van €423.900) in combinatie met het niet ontvangen van een subsidie voor de Cofinanciering van de MRO ontwikkeling (nadeel van € 273.800). Gezamenlijk geeft dit een nadeel van € 697.700 voor de MRO ontwikkeling. Vanaf 2019 is fors ingezet op de MRO ontwikkeling en zijn er veel extra kosten gemaakt. Een deel van deze bedragen was geactiveerd maar de plannen zijn onvoldoende concreet waardoor een fors deel van de geactiveerde bedragen is afgeboekt (€ 278.000) . • De personeelskosten en algemene bedrijfskosten zijn fors hoger dan begroot (gezamenlijk 414.000 hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door extra kosten vanwege de ILT discussie en het afboeken van diverse geactiveerde bedragen in voorgaande jaren voor onderzoek en ontwikkeling. 2.4. Programmaverantwoording Overige activiteiten Dit betreft baten en lasten die boekhoudkundig niet aan de grondexploitatie of de luchthavenexploitatie kunnen worden toegerekend.
De overige baten en lasten bestaan uit: • Vastgoedexploitatie • Erfpachtbedrijf • Vergoeding baangebruik TA Vastgoedexploitatie De panden H7, C40, C39, B514, B515, B519, B517 en C38 zijn op dit moment langdurig verhuurd. De baten bestaan uit opbrengsten uit verhuur. De lasten bestaan uit kapitaallasten van de investering, lasten beheer en onderhoud en overige belastingen en verzekeringen. De kapitaalslasten worden bepaald op basis van de beleidsregels vaste activa. Erfpachtbedrijf Conform de planning zijn er nog geen gronden in erfpacht uitgegeven. Door de stikstofproblemen gelden er beperkingen. Er kunnen wel bedrijven vestigen op TB met maximaal 16 werknemers (vergelijkbare bedrijvigheid huidige huurders TB). Volgens informatie van bedrijfsmakelaars raken bedrijventerreinen in de omgeving uitverkocht en is de verwachting dat er in 2023 voldoende marktvraag zal zijn. 2.4.1.
Wat hebben we gedaan in 2020
Vastgoedexploitatie: De verbouwingen van shelters B517 en C38 (huurders (Re-LiON en 4 Silence) zijn afgerond. En het Dagelijks Bestuur heeft ingestemd met een vooruit-investering en de verbouw van twee overige shelters op het terrein. Samen met HMO (Herstructureringsmaatschappij Overijssel) is in 2020 verder overleg gevoerd over de diverse mogelijkheden voor het uitvoeren van het plaatsen van zonnepanelen op daken bij TB. 11
Met HMO hebben we afgesproken dat TB het dak van hangar 7 gaat verhuren. Dit betekent dat vanaf 2022 dakverhuur ook onderdeel gaat uitmaken van de overige baten en lasten. 2.4.2.
Wat heeft het gekost?
Dit betreft de baten en lasten van de verhuurde objecten waar TB in heeft geïnvesteerd (verhuurde panden H7, C40, C39, B514, B515, B519, B517 en C38). BATEN & LASTEN 2020* baten en lasten TB
Overige
jaarschijf
Begroting (na wijziging) 2020
Werkelijke baten en lasten
Voor- of nadeel t.o.v. begroting
2020
2020
LASTEN:
138.427
79.226
59.201
BATEN:
343.629
366.851
23.222
Saldo baten en lasten
205.202
287.625
82.423
* In bovenstaande staat van baten en lasten zijn financiële voordelen (t.o.v. oorspronkelijke begroting) als positief bedrag weergegeven, een financieel nadeel (t.o.v. oorspronkelijke begroting) negatief. Alle bedragen in euro's. * voor specificatie van bovenstaande baten en lasten verwijzen wij naar de jaarrekening (hoofdstuk 4.3.3.3).
3. Paragrafen Artikel 26 BBV schrijft voor dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen opgenomen moeten worden als die in de begroting opgenomen zijn. Voor TB zijn achtereenvolgens de volgende paragrafen van toepassing: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid 3.1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate TB in staat is om het hoofd te bieden aan nadelen die kunnen ontstaan bij de uitvoering van haar taken. Het gewenste weerstandsvermogen wordt berekend op basis van een risicobeheersingssysteem (Monte Carlo simulatie). 3.1.1.
Risicoanalyse Grondexploitatie en luchthaven
Risicoanalyse grondexploitatie Ten behoeve van de grondexploitatie 2021 is een uitgebreide risicoanalyse uitgevoerd. Met deze risico’s is geen rekening gehouden bij het bepalen van de contante waarde van de grondexploitatie. Het betreft de volgende risico’s. Allereerst de “spreidingsrisico’s”, deze hebben betrekking op de aannames in prijzen en parameters, zoals gehanteerde indexen en grondprijzen. Ten tweede zijn er de “risico’s bijzondere gebeurtenissen”. Dit zijn risico’s, buiten de scope van de grondexploitatie ramingen, die te maken hebben met de gevolgen van gebeurtenissen die zich voor kunnen doen zoals vertragingen of extra benodigde procedures. Ten derde zijn er onvoorziene gebeurtenissen, gebeurtenissen die nu nog niet in beeld zijn. Ten opzichte van de vorige grondexploitatie heeft een herijking van de belangrijkste risico’s plaats gevonden. Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen weergegeven. Binnen TB zijn er gronddepots en Spottershills. De tweede Spottershill heeft niet de juiste bestemming. TB is bezig om het bestemmingsplan te repareren maar er is een risico dat dit niet lukt en de Spotterhill verplaatst moet worden. De kosten van verplaatsen worden ingeschat op € 100.000,=.
12
De provincie heeft een subsidie van 7 miljoen verstrekt aan TB. De verantwoording van kosten loopt achter en de indieningstermijn is afgelopen (31-12-2020). GS heeft op 23 maart 2021 besloten om de subsidie niet te verlengen. Dit is verwerkt in de grondexploitatie en de jaarrekening 2020 waarbij we circa 1,4 mln. terug moeten betalen aan de Provincie. Vorig jaar werd dit nog als een risico gezien. Dit risico is dit jaar in werking getreden en maakt geen onderdeel meer uit van de risicoanalyse. Het bestemmingsplan Midden is vernietigd. Bij de verkoop van het gebied De Strip Oostkamp aan van Eck is de laatste termijnbetaling € 1,5 mln. gekoppeld aan een onherroepelijk bestemmingsplan. Het risico dat dit scenario in werking treedt schatten we in op 50%. De kans op extra plankosten om tot een onherroepelijk bestemmingsplan te komen schatten we 10% hoger in ten opzichte van vorig jaar. Het bestemmingsplan van de vorig jaar aangekochte defensiecomplexen op ’t Vaneker/Zuidkamp heeft geen vertraging opgelopen door beroepsprocedures. Het risico op vertraging is daarom niet meer actueel. Vertraging door stikstofproblematiek is in de grondexploitatie verwerkt. De komende twee jaar verwachten we geen kavels in erfpacht uit te geven. En er is 10.000 m2 uitgeefbaar uit de grondexploitatie gehaald.
Om nog ontwikkelingen binnen TB (inclusief TA) vergund te krijgen zal er stikstofruimte gecreëerd moeten worden. Dit is mogelijk door een (boeren)bedrijf op te kopen. In de grondexploitatie is er extra verwervingsbudget opgenomen. Het risico bestaat dat het budget te weinig is. De belangrijkste risico’s binnen de integrale gebiedsontwikkeling zijn: • Kostenstijging. • Tegenvallende markt bestaand vastgoed Extra verwervingskosten door stikstofproblematiek Risicoanalyse Twente Airport Er staan op dit moment drie Lufthansa toestellen (Boeing 747’s) geparkeerd op TA. Volgens de ILT heeft TA alleen een vergunning voor het landen van Boeing 747's om ze ter plaatse te laten ontmantelen. De landingsbaan beschikt volgens de inspectie niet over de infrastructuur om zeer zware vliegtuigen zoals de 747 te laten opstijgen . Er is overeenstemming met ILT dat tot juni 2021 de Boeing 747’s mogen opstijgen zonder aanpassingen in de infrastructuur. De aanpassingen in de infrastructuur kunnen oplopen tot 2,5 mln. Lufthansa heeft een claim neergelegd van € 500.000 per vliegtuig (totale claim € 1.500.000) op het moment dat de vliegtuigen eerder dan gepland wegmoeten. Er vindt overleg plaats met Lufthansa over de hoogte van deze claim.
Overige risico’s binnen de luchthavenexploitatie zijn: • Lagere opbrengsten door minder landingsgelden, parkeer- en huuropbrengsten • Vertraging in de fasering • Hogere kosten (procedurekosten, planontwikkelingskosten)
3.1.2.
Risicobeheersing
Twente Airport: In 2020 is er fors geïnvesteerd in vliegtuigopstelplaatsen. Achteraf bleek dat de voorwaarden niet op orde waren (ILT discussie, stikstofproblemen parkeren NB toestellen). De focus voor komend jaar ligt om de voorwaarden (vergunningen) op orde te krijgen en inkomsten te genereren uit het parkeren van vliegtuigen. Daarnaast is Twente Airport in gesprek met ILT om een oplossing te vinden voor de mogelijke claim van Lufthansa. Overleg met Lufthansa heeft in de winter 2021 niet geleidt tot een oplossing in het conflict. Eind maart 2021 heeft TA een kort geding aangespannen tegen ILT om verplaatsing van de vliegtuigen te voorkomen. Het mandaatbesluit t.a.v. TA wordt in 2021 herzien. Hierbij wordt vanuit een risico-analyse gekeken welke facturen alleen door de directeur van TA mogen worden geautoriseerd en welke facturen een 2e handtekening nodig is. De administratie werd vanuit vliegveld Teuge gevoerd. In de loop van 2020 is gebleken dat deze niet is ingericht op de opgave van Twente Airport. De administratieve en controlling functie per 01-01-2021 zal in 1 administratie worden onder gebracht. Elke 4 maanden zal een boekhoudkundige afsluiting plaatsvinden.
13
Technology Base: Voor risicobeheersing verwijzen we naar beheersmaatregelen in de grondexploitatie. Per gebeurtenis zijn beheersmaatregelen geformuleerd. 3.1.3.
rapportage
van
de
Weerstandsvermogen/risicoreservering
Het weerstandsvermogen van TB wordt feitelijk gevormd door de garanties die de deelnemende partijen aan de GR hebben afgegeven. TB brengt het exploitatietekort geheel in rekening bij de deelnemers. De deelnemers in de gemeenschappelijke regeling staan borg voor het geprognosticeerde resultaat (NCW) uit de grondexploitatie 2021. Vaststelling van de grondexploitatie 2021 zal op 26 maart 2021 binnen het DB plaatsvinden. Het AB zal de grondexploitatie op 9 juli 2021 vaststellen. Het weerstandsvermogen van TB wordt feitelijk gevormd door de garanties die de deelnemende partijen aan de gemeenschappelijke regeling hebben afgegeven. TB brengt het exploitatietekort geheel in rekening bij de deelnemers. Bij de grondexploitatie 2021 is een integrale risicosimulatie uitgevoerd, waaruit blijkt dat de 90% zekerheidswaarde op -/- € 25,9 miljoen op NCW 1-1-2021 ligt. In de integrale risicoanalyse is rekening gehouden met de componenten wonen, werken en overig (natuur en onderdelen uit de ‘niet-fysieke’ deelexploitaties). Voor de luchthaven is een aparte risicoanalyse uitgevoerd. Ten opzichte van de basis grondexploitatie (-/- € 17,9 miljoen NCW) geeft dit een verschil van -/- € 8 miljoen. Dit betekent dat er een risicoreservering nodig is van € 8 miljoen op basis van de NCW 1-1-2021 om het resultaat per onderdeel met 90% zekerheid te kunnen halen.
In de grondexploitatie per 01-01-2020 was de totaal benodigde risicoreservering inclusief de luchthaven € 9,67 miljoen. Het aandeel voor de grondexploitatie bedroeg € 8,25 miljoen en voor de luchthaven € 1,42 miljoen. De risicoreservering voor de grondexploitatie is ten opzichte van vorig jaar afgenomen tot € 8 miljoen. Uit de risicoanalyse van de luchthavenexploitatie blijkt dat een risicoreservering benodigd is van € 1,83 miljoen. De totaal door provincie en gemeente aan te houden risicoreservering voor zowel de grondexploitatie als de luchthavenexploitatie bedraagt daarmee € 9,83 miljoen. Ten opzichte van de huidig benodigde risicoreservering van € 9,83 miljoen wordt aanbevolen de reeds door beide deelnemers getroffen risicovoorziening van € 10,0 miljoen te handhaven. De risicoreservering/ weerstandsvermogen dient binnen de begrotingen van de deelnemers (ieder voor 50%) opgenomen te worden. Samengevat is de ontwikkeling van het risicobedrag 2021 t.o.v. 2020 als volgt: Risicoreservering t.b.v. 2021 2020 Grondexploitatie € 8,00 miljoen € 8,25 miljoen Luchthavenexploitatie € 1,83 miljoen € 1,42 miljoen Totaal € 9,83miljoen € 9,67 miljoen Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 zijn sommige overheidsactiviteiten belast met vennootschapsbelasting (VPB). TB heeft een extern adviesonderzoek laten doen naar mogelijke gevolgen voor haar fiscale positie.
Het adviesbureau (PWC) heeft beoordeeld dat er voor TB ‘fiscale ondernemersactiviteiten’ te onderscheiden zijn die als volgt geclusterd kunnen worden: grondexploitatie, de exploitatie van de luchthaven en natuurgebied. Bij deze activiteiten is er geen sprake van structurele overschotten, maar van een negatief totaalresultaat in 2020. De conclusie uit het onderzoek is dat er op dit moment geen VPB-plicht voor TB. Gezien het negatieve resultaat op de grondexploitatie en TA in 2020 en de prognose verwachten wij de komende jaren ook geen VPB-plicht. Financiële kengetallen BBV Net als gemeenten zijn gemeenschappelijke regelingen op grond van het gewijzigde BBV verplicht om een basis set financiële kengetallen op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Het betreft kengetallen als de netto schuldquote, de solvabiliteitsratio, de belastingcapaciteit en een kengetal dat boekwaarde van de grondexploitatie uitdrukt als percentage van de totale baten in de begroting. Een aantal specifieke eigenschappen van de TB-organisatie maakt dat deze kengetallen voor TB niet van toepassing zijn. Zo is TB volledig met vreemd vermogen gefinancierd, zijn de activiteiten van TB naar hun aard eindig in de tijd, en bestaan de baten en 14
lasten van TB grotendeels uit de aan de grondexploitatie gerelateerde kasstromen. De kengetallen zijn daarom niet opgenomen in deze paragraaf. 3.1.4.
Onderhoud Kapitaalgoederen
Met het groot onderhoud van kapitaalgoederen kan mogelijk een substantieel deel van de rekening zijn gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. We moeten hierbij denken aan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water, groen en gebouwen die buiten de grex vallen. Voor TB zal dit gaan om de gebouwen en de landingsbaan ten dienste van de luchthavenexploitatie. Afhankelijk van een definitief luchthavenbesluit en daarna de ontwikkeling van de luchthaven heeft het DB (op 9 februari 2016) besloten na de eerste 10 jaren de hoogte en de dekking van de kosten voor groot onderhoud aan de start- en landingsbaan te bepalen. Het DB heeft vervolgens in 2020 besloten dat bij positieve resultaten op TA deze gestort worden in een reserve groot baanonderhoud. 3.2. Financiering De doelstellingen van het treasurybeleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. Op 8 juni 2018 heeft het DB het aangepaste treasurystatuut vastgesteld. Voor TB is bij de oprichting in december 2010 een treasurycomité ingesteld onder voorzitterschap van de controller van de gemeenschappelijke regeling. Kasgeldlimiet In overeenstemming met artikel 3 van het treasurystatuut worden de limieten voor geldleningen vastgelegd in de begroting.
Met betrekking tot de kasgeldlimiet heeft TB - conform de wet FIDO - rechtmatig gehandeld in 2020, door binnen de gestelde grenzen van de kasgeldlimiet (dan wel ontheffing) te blijven. De limiet is in 2020 niet overschreden. Financieringsbehoefte 2020 Op 15 januari 2020 zijn er een langlopende- en een kortlopende lening aangetrokken bij de BNG. De langlopende lening is aangetrokken met een omvang van 33,6 miljoen euro met een looptijd van 10 jaar. Deze lening is gelijk aan de looptijd van de grondexploitatie. De lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen 0,375% positief. De andere langlopende lening is aangetrokken met een omvang van 5,0 miljoen met een looptijd van 1 jaar en 1 dag. Deze lening is afgesloten bij de BNG-bank tegen -0,2 % negatief. 3.3. Bedrijfsvoering Planning & Control Voor de sturing en verantwoording kent TB de volgende Planning & Control cyclus. Instrument/document
datum
betreft
Raad & Staten
vóór 15 april
jaar T+1
- vaststellen meerjarenbegroting
AB
vóór 15 juli
jaar T+1
- voortgangsbericht
DB
juli/ nov
jaar T
- aanleveren conceptbegroting
aan
- aanleveren voorlopige jaarrekening
Raad & Staten
vóór 15 april
jaar T-1
- aanleveren jaarverslag/jaarrekening
DB
vóór 15 april
jaar T-1
- vaststellen jaarverslag/jaarrekening
AB
vóór 15 juli
jaar T-1
P&O beleid De gemeenschappelijke regeling TB heeft geen personeel in dienst, maar maakt gebruik van detachering en externe inhuur op projectbasis. De gedetacheerde projectmedewerkers zijn werkzaam voor de gemeente Enschede of de provincie Overijssel. Voor TB is geen apart P&O beleid geformuleerd dan wel vastgesteld. Personeel Het aantal fte is tussen 2013 en 2020 gedaald van ruim 22 fte naar 19 fte. Administratieve organisatie en interne controle 15
De administratieve organisatie en interne controle is binnen de kleine organisatie van Technology Base ingericht. In de grondexploitatie en de vastgoedadministratie zijn diverse checks and balances ingebouwd en vindt in functiescheiding controle plaats. Aandachtspunt in het jaar 2020 was de beperkte control functie van Twente-airport. De administratie en aansturing van de administratie lag onder de verantwoordelijkheid van de directeur van Twente Airport. Eind 2020 is besloten om de administratie en aansturing van de administratie van Twente Airport centraal neer te leggen bij de centrale administratie van Technology Base. Ook zijn de procedures en de invulling van de control functie verder aangescherpt. De resultaten en bevindingen van de interne controles worden tijdens het traject van de jaarrekeningcontrole kortgesloten met de accountant. Informatisering en Automatisering TB maakt gebruik van een automatiseringsomgeving in eigen beheer en heeft het digitale archiveringssysteem grotendeels ingericht volgens de richtlijnen en het systeem van de gemeente Enschede. De toegankelijkheid van het digitale archief is gewaarborgd door het inrichten van een herkenbare mappenstructuur. Juridische zaken De juridisch adviseur van de projectorganisatie is teruggekeerd naar de gemeente Enschede als uitlenende partner.
De plek is opnieuw ingevuld door een juridisch adviseur van de provincie Overijssel als uitlenende partner. Net als voorgaande jaren is in 2020 door JZ geadviseerd over inkoop van diensten, koop- en huurcontracten en de vestiging van zakelijke rechten en mandaten. In het voorjaar van 2020 is het deelgebied Deventerpoort geleverd aan van Eck. De NAV (Nederlandse Academie voor Verkeers- en beroepsvliegers) heeft een eindbod (april 2020) over de geclaimde verhuiskostenvergoeding afgewezen. Er zijn juridische stappen aangekondigd. Daar is sindsdien geen invulling aan gegeven en het is onzeker of die nog te verwachten zijn. Artikel 3 van het Inkoop- en aanbestedingsbeleid van TB (2018) is in 2020 gewijzigd vanwege de wijziging van de Europese Drempelwaarden. Hierom is de drempel voor het meervoudig onderhands aanbesteden van werken verhoogd. TB kan zo bij het uitnodigen van deelnemers vooraf meer sturen op kwaliteiten van deelnemende aannemers. In het kader van de heroriëntatie 2017/2018 hebben deelnemers de wens geuit dat TB slagvaardiger zou worden. Op 27 maart 2020 is o.a. daarom de nieuwe gemeenschappelijke (college) regeling vastgesteld door zowel het bestuur (DB/AB) als door Raad en Staten.
Daarnaast is door het vaststellen van het aangepaste Reglement van Orde voor het AB en DB in maart 2020, digitaal vergaderen van het bestuur mogelijk gemaakt, zodat het bestuur indien nodig snel bij zaken betrokken kan worden die van belang zijn. In tijden van Covid-19 heeft dit een prettige uitkomst geboden. Hiermee treedt ook het gewijzigde (onder)mandaatbesluit in werking, hetgeen de snelheid van de besluitvorming bevordert. In het najaar (eind oktober) zijn er voorbereidingen getroffen voor een kort geding van Twente Airport tegen de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) vanwege een geschil over de interpretatie van het geldende veiligheidscertificaat. Door een tijdige overeenstemming en onderlinge schikking (28 oktober) is de rechtszaak afgezegd. Zie ook hoofdstuk 2.3. In 2020 heeft TB grond afgevoerd naar de Spottershill. Naar aanleiding hiervan zijn twee handhavingsverzoeken ingediend: wegens strijd met het bestemmingsplan en wegens strijd met Wet Natuurbescherming (WNB). De gemeente heeft het handhavingsverzoek op basis van het bestemmingsplan toegewezen. De bestemming van de Spottershill bleek in het bestemmingsplan niet waterdicht geregeld te zijn. TB heeft een aanvraag voorbereid voor een omgevingsvergunning waarin dit gebrek wordt gerepareerd. De verwachting is dat dit medio 2021 rond komt. Het handhavingsverzoek op basis van WNB is afgewezen.
De verzoeker heeft hier bezwaar tegen gemaakt. In het eerste kwartaal neemt de provincie naar verwachting de beslissing op bezwaar. Rechtmatigheid Op grond van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden moeten ook gemeenschappelijke regelingen verantwoording afleggen over het rechtmatig handelen. De accountant doet hierover tevens een uitspraak in de controleverklaring. Voor de toetsing van rechtmatigheid is voor 2020 het volgende normen- en toetsingskader gehanteerd: - verordening 212 gemeentewet/ 216 provinciewet (verordening financieel beleid en beheer) 16
- verordening 213 gemeentewet/ 217 provinciewet (controleverordening) - treasurystatuut - directiestatuut - mandaatbesluit - reglement van orde - bankreglement - Gemeenschappelijke regeling Gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente e.o. - Wet Fido - inkoop- en aanbestedingsbeleid TB - Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) - Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Conform artikel 14 uit de verordening 212 gemeentewet/ 216 provinciewet (verordening financieel beleid en beheer) draagt het DB zorg voor systematische interne controle van de getrouwheid (de juistheid, volledigheid en getrouwheid) van de (bestuurlijk) informatievoorziening en van de rechtmatigheid van de beheerhandelingen en legt deze vast in interne controleprogramma’s. 3.4. Verbonden partijen TB heeft geen verbonden partijen, maar is zelf wel een verbonden partij van de gemeente Enschede en de provincie Overijssel. 3.5. Grondbeleid In de verordening op het financiële beleid en beheer is aangegeven dat het DB jaarlijks, als onderdeel van de grondexploitatie, een grondverwervingsplan aanbiedt ter behandeling en vaststelling door het AB. In dit plan wordt aandacht besteed aan: a) het (meerjarig) beleid van de GR t.a.v. de verwerving en vervreemding van gronden (o.a.
voorwaarden en grondprijs); b) de stand van zaken met betrekking tot de voorraadverwerving en uitgifte van gronden; c)
de stand van zaken met betrekking tot de uitgifte van gronden in erfpacht en de bijstelling van de erfpachtvergoedingen.
Jaarlijks, als onderdeel van de grondexploitatie, wordt de stand van zaken met betrekking tot de verwerving van gronden en uitgifte van gronden toegelicht. Het grondverwerving- en uitgifteplan wordt jaarlijks door het AB van TB als onderdeel van de herziene grondexploitatie vastgesteld. Wet Bibob Het doel van de Wet Bibob is het waarborgen van de integriteit van het bestuursorgaan en het voorkomen van ongewild faciliteren van criminele activiteiten. TB volgt in dit kader het beleid van de gemeente Enschede. De bibob-toets vindt in ieder geval plaats bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning-bouwactiviteit, waarbij sprake is van een bouwsom van meer dan € 1.000.000,- (exclusief btw). In onroerendgoedtransacties worden ontbindende en opschortende bepalingen opgenomen die erop toezien zien dat TB, wanneer daartoe aanleiding bestaat, kan besluiten geen overeenkomst aan te gaan met de betreffende persoon of bedrijf. Enschede, 26 maart 2021 J. Schuring Directeur Technology Base
17
B JAARREKENING 4. Jaarrekening GR Technology Base 2020 Hierna wordt via de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten met toelichting de financiële verantwoording afgelegd over het in het begrotingsjaar 2020 gerealiseerde beleid.
18
4.1. Balans per 31 december 2020 (na voorstel resultaatbestemming) De balans per 31 december 2020 ziet er – na voorstel resultaatbestemming - als volgt uit: BALANS TECHNOLOGY BASE Activa
(in €) Vaste Activa Immateriële vaste activa - kosten onderzoek en ontwikkeling
31-12-2020 (na voorstel resultaatbestemming)
-
31-12-2019 (na voorstel resultaatbestemming)
45.325
Materiële Vaste Activa - investeringen met een economisch nut
7.101.770
4.816.948
Financiële Vaste Activa - overige uitzettingen rentetypische looptijd > 1 jaar
19.667.238
18.034.265
Vlottende activa Voorraden - Voorraad grond- en hulpstoffen - onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (BIE)
7.783 13.458.723
5.557 10.726.871
870.784 210.422 508.116
227.004 472.525 5.496.344
307.051
97.611
22.023 42.153.911
101.101 40.023.550
31-12-2020 (na voorstel resultaatbestemming)
31-12-2019 (na voorstel resultaatbestemming)
-
-
Vaste schulden met rentetypische looptijd > 1 jaar - onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen - waarborgsommen
38.600.000 73.387
38.500.000 9.828
Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar - kasgeldleningen - banksaldi - overige schulden
1.203.299
1.118.933
Overlopende passiva -overlopende passiva totaal passiva
2.277.225 42.153.911
394.789 40.023.550
Uitzettingen met rentetypische looptijd < 1 jaar - vorderingen op openbare lichamen - overige vorderingen - uitzettingen 's Rijks schatkist Liquide middelen - liquide middelen Overlopende activa -overlopende activa totaal activa Passiva
(in €) Vaste passiva Eigen vermogen - algemene reserve - bestemmingsreserves - resultaat na bestemming Voorzieningen
19
4.2. Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020
Overzicht baten en lasten 2020 (incl. mutaties voorzieningen) ( in €)
jaarschijf
oorspronkelijke begroting
begroting (na wijziging)
Werkelijk
Afwijking to.v. gewijzigde begroting
2020
2020
2020
2020
314.587 423.530 730.701 2.071.753 959.903 444.336 7.868 306.697 2.413.177 539.679 320.168 372.308 8.904.707
182.269 443.463 675.121 2.678.022 764.107 867.155 346.332 465.660 2.218.450 460.422 112.146 128.573 9.341.720
97.225 519.447 276.836 1.256.198 378.556 621.585 204.825 478.332 2.227.030 598.455 121.597 6.780.086
-85.044 75.984 -398.285 -1.421.824 -385.551 -245.570 -141.507 12.672 8.580 138.033 9.451 -128.573 -2.561.634
267.242 102.793 179.346 85.559 12.000 224.594 0 871.534
320.000 127.287 140.022 100.000 12.000 135.568 273.800 1.108.677
423.327 87.416 337.260 411.460 12.000 108.686 697.700 2.077.849
103.327 -39.871 197.238 311.460 -26.882 423.900 969.172
114.736 6.743 121.479
138.427 138.427
79.226 79.226
-59.201 -59.201
9.897.720
10.588.824
8.937.161
-1.651.663
3.075.342 650.000 780.533 279.562 492.048 32.775 261.212 5.571.472
2.661.349 1.561.656 209.570 11.500 161.284 327.178 0 65.550 24.645
2.045.197 1.740 1.661.527 200.000 -1.226.066 136.932 380.930 11.832 -
-616.152 1.740 99.871 -9.570 -1.237.566 -24.352 53.752 11.832 -65.550 -24.645
5.022.732
3.212.091
-1.810.641
153.163 407.487 265.516
89.947 224.391 434.895
88.205 227.698 315.282
-1.742 3.307 -119.613
LASTEN: Grondexploitatie Verwervingskosten Sloopkosten Milieu / saneren / explosieven hoofdinfra bouwrijp maken woonrijp maken natuur Fondsen en verrekeningen Planvoorbereidingskosten Beheerkosten Rente Indexatie lasten Luchthavenexploitatie Personeelskosten Beheerkosten Aviation gerelateerd kosten Algemene bedrijfskosten Vergoeding baangebruik TB Kapitaallasten Planontwikkelingskosten MRO Overige lasten TB Kosten verhuur panden Overige kosten