Visie Publieke Mobiliteit Noord-Holland 2024

Innovatie en slimme mobiliteit Voor ov en voor deelmobiliteit vinden veel innovaties plaats in het kader van slimme mobiliteit. Zo is met Ov-Pay het veel makkelijker geworden om te betalen in het ov. Ook reisinformatie wordt steeds makkelijker toegankelijk en completer. Deelmobiliteit is nog in ontwikkeling. Daarbij gaat het zowel om technieken, processen als ook de behoefte en bekendheid van de potentiële reiziger. Daarom is het belangrijk om de komende 10 jaar de ontwikkelingen scherp te monitoren en waar mogelijk nieuwe mogelijkheden te omarmen en implementeren. Daarom willen we flexibiliteit inbouwen in afspraken en contracten. Onze visie is dat deelmobiliteit zodanig aantrekkelijk is dat veel mensen het gemakkelijk kunnen gebruiken en niet meer de behoefte hebben aan een eigen vervoermiddel als een auto. Daarmee neemt de parkeer- en stallingsvraag af. Voor de reiziger neemt juist de beschikbaarheid van vervoersmiddelen toe en daardoor de flexibiliteit voor het plannen van een reis. Momenteel wordt op een aantal plaatsen geëxperimenteerd met zelfrijdend vervoer, zoals de ParkShuttle tussen metrostation Kralingse Zoom in Rotterdam en bedrijvenpark Rivium in Capelle aan den IJssel. Ook in Noord-Holland kunnen innovaties als zelfrijdende voertuigen wellicht op termijn onderdeel worden van publieke mobiliteit.

29

Tabel 1 Aanpak van de verschillende onderdelen van Publieke Mobiliteit Onderdeel Publieke Mobiliteit

Wie?

Wanneer?

Hoe?

Plusnet, R-net en Basisnet

Provincie (afstemming met VRA)

Nieuwe ov-concessie per juli 2028

Aanbesteding ov-concessie met aantrekkelijke concessievoorwaarden

Spoor

Provincie (samen met VRA)

Per direct

In gesprek met Rijk en NS (Lobby), gezamenlijke spooragenda, optie: exploitatiebijdrage

Hubs

Provincie, gemeenten (samen met VRA) en Rijk

Gereed start ov-concessie

Realiseren hubs als eigen asset langs provinciale wegen. Eventueel subsidiëren hubs op gemeentelijk wegennet. Hubs op Rijksgrond afstemmen met Rijk. Voorzieningen op hubs lokaal organiseren.

Flexvervoer

Provincie

Nieuwe ov-concessie per juli 2028

Aanbesteding ov-concessie met aantrekkelijke concessievoorwaarden

Buurtbussen

Lokaal initiatief en provincie

Gereed start ov-concessie

De provincie ondersteunt de initiatieven door ze te ontsluiten via een website en voertuigen met apparatuur voor reisinformatie en betallen ter beschikking te stellen via de ov-concessie.

Lokale initiatieven

Lokaal initiatief en provincie

Gereed start ov-concessie

De provincie ondersteunt de initiatieven door ze te ontsluiten via een website.

Infra-investeringen

Provincie of gemeenten (wegbeheerder), samen met VRA

Continu (haltes bij start jaarlijks vervoerplan)

Afspraken met gemeenten (soms subsidie), realiseren eigen assets

Deelmobiliteit ketenreis

Provincie (samen met VRA)

Gereed start ov-concessie (i.c.m. hubs)

Onderzoeken waar behoefte aan is. Aanbieder deelmobiliteit contracteren

Deelmobiliteit algemeen

Markt, provincie, VRA, gemeenten

Vanaf 2024

Markt voor deelmobiliteit ontwikkelt zich reeds in steden. Provincie start pilot deelmobiliteit Gooi en Vechtstreek vanaf 2024.

Informatievoorziening

Provincie (samen met VRA)

Bij start ov-concessie

Eisen stellen beschikbaarheid data aan ov-vervoerder, aanbieder(s) deelmobiliteit, faciliteren vrijwilligersinitiatieven ten behoeve van reisinformatie websites en apps

Betaalsystemen

Provincie (samen met VRA)

Bij start ov-concessie, contract deelmobiliteit of aanhaken andere initiatieven

Eisen met betrekking tot betaalsystemen stellen aan ov-vervoerder, aanbieder(s) deelmobiliteit, faciliteren vrijwilligersinitiatieven

Ov naar evenementen

Organisator evenement

Bij start ov-concessie

Afspraken maken met vervoerder en eventueel vergoeden door organisator.

Ov naar het strand

Provincie en gemeenten

Bij start ov-concessie

Opnemen in de ov-concessie, mits door de betreffende gemeenten flankerend beleid wordt ingezet (met name parkeerregulering). Afspraken tussen provincie, gemeente en vervoerder als inzet van ov een randvoorwaarde is om parkeerregulering toe te passen.

Toegankelijke haltes

Provincie en gemeenten (samen met VRA)

Komende jaren (stapsgewijs)

Voor het toegankelijk maken van alle hubs en haltes is veel geld nodig. Rijkssubsidie is slechts beperkt beschikbaar. De provincie zet in op het allereerst en stapsgewijs toegankelijk maken van hubs en haltes langs provinciale wegen en busbanen (waar ze als wegbeheerder verantwoordelijk voor is). Daarnaast wil de provincie subsidie beschikbaar stellen aan gemeenten om in urgente situaties haltes toegankelijk te kunnen maken. In samenwerking met andere provincies en vervoerregio’s zet de provincie ook in op extra Rijkssubsidie voor toegankelijkheid.

• • •

Haltes Vrije infra Verkeerslichten

30

4. Succesfactoren

31

4.1. Wat is nodig om het systeem te laten werken?

c)

Er ontstaat een aantrekkelijk hoogwaardig ov-netwerk in de provincie indien spoor, Plusnet, Rnet en BRT als een samenhangend netwerk gaan functioneren met gelijke kwaliteitskenmerken, zoals aantrekkelijke reistijden, hoge frequenties, goede overstappen, integrale reisinformatie en bij voorkeur een geïntegreerd tariefsysteem. Daarom is een goede samenwerking tussen opdrachtgevers (provincie, Rijk en Vervoerregio) en vervoerders (NS, regionaal ov en aanbieders deelmobiliteit) nodig. De provincie zoekt nadrukkelijk de samenwerking met al deze partijen om producten af te stemmen en afspraken te maken, onder andere via regulier jaarlijks overleg tussen de provincie, de Vervoerregio, NS en alle regionale vervoerders en de landsdelige OV- en Spoortafel. Daarbij is het wellicht nodig om de ambities van de provincie af te stemmen met die van andere partijen.

d)

Naast het gebruik van het aanbod van hoogwaardig ov, Basisnet en Flex ziet de provincie graag dat de kortere afstanden te voet en per fiets worden afgelegd conform het STOMP-principe (eerst stappen, dan trappen, dan ov en MaaS en dan de privéauto). Dit vergt een goed wandel- en fietsnetwerk, dat is aangesloten op belangrijke bestemmingen en hubs en haltes in het netwerk van publieke mobiliteit. Rnet en Plusnet buslijnen halteren uiteraard bij belangrijke bestemmingen halteren die langs de route liggen.

e)

Een beter gebruik van het systeem publieke mobiliteit betekent ook dat het evenwichtiger belast wordt, oftewel dat niet iedereen op de drukste momenten reist. Er moet dan ook ingezet worden om het spreiden en mijden van de spitsen. Reizigers stimuleren om hun reisgedrag aan te passen doen we met mobiliteitsmanagement, overigens niet alleen voor OV. Met werkgevers kunnen afspraken worden gemaakt. Voor kantorenlocaties betreft dit afspraken met werkgevers over mobiliteitsmanagement dat het gebruik van publieke mobiliteit stimuleert, maar ook zorgt voor een betere spreiding van reizen over de spits, over de dag en over de week. Een samenwerking met Breikers7 ligt hier voor de hand.

De ambitie voor het systeem van publieke mobiliteit is groot. Een goed systeem alleen is echter niet voldoende om meer reizigers te verleiden van publieke mobiliteit gebruik te maken. Dit vraagt ook om flankerend beleid om de reizigers te overtuigen dat publieke mobiliteit soms een beter alternatief is dan de auto. Groei van het gebruik van publieke mobiliteit is nodig om het systeem toekomstvast en betaalbaar te houden. Aandachtspunt hierbij is wel dat niet alle groei in de spitsen terecht komt, omdat dit eerder tot een onbetaalbaar systeem en kwaliteitsverlies leidt, gedurende de rest van de dag. Hieronder worden enkele knoppen toegelicht waar de provincie en haar samenwerkingspartners aan kunnen draaien om het systeem van publieke mobiliteit een succes te laten zijn. a)

b)

In het coalitieakkoord zet de provincie in op het vooral ontwikkelen van woningbouw nabij ov-knooppunten en op binnenstedelijke locaties. Op deze plekken zijn voorzieningen zoals winkels, scholen en ook werk dichtbij, zodat hiervoor niet of beperkt gereisd hoeft te worden. De nabijheid bij een station, hub of ov-knooppunt maakt het makkelijker en logischer om van hoogwaardig ov gebruik te maken. Op deze plekken is het voor de markt ook interessanter om deelmobiliteit aan te bieden. De provincie stuurt op woningbouw bij ovknooppunten in regionale afspraken over woningbouwontwikkeling. Actief parkeerbeleid op plekken met schaarse openbare ruimte vergroot de noodzaak voor het gebruik van publieke mobiliteit. Dit heeft zowel effect aan de herkomst- als aan de bestemmingszijde. Iemand die bijvoorbeeld in landelijk gebied woont waar veel ruimte voor de auto is, kan werken in meer stedelijk gebied waar de parkeerplekken schaars zijn of een betaald parkeren regime geldt. Dit maakt gebruik van publieke mobiliteit om op het werk te komen aantrekkelijker of zelfs noodzakelijk. Het bieden van overstapmogelijkheden zoals (gratis) gebruik van P+R kan helpen dit gedrag nog verder stimuleren. De provincie stemt af met gemeenten welk actief parkeerbeleid mogelijk en zinvol is.

Voor bedrijventerreinen die niet altijd direct met een Plusnetlijn ontsloten worden,

32

willen we zorgen voor een betere bereikbaarheid in de vorm van deelfietsen en/of een shuttle naar het bedrijf vanaf een verder weg gelegen hub. Uiteraard zijn goede loop- en fietsroutes van hub naar de bestemming ook belangrijk. De provincie doet mee in de regionale werkgeversaanpak en stimuleert mobiliteitsmanagementinitiatieven. f)

g)

Naast een werkgeversaanpak, kan een scholenaanpak impact hebben om pieken in ov-gebruik te spreiden. Dit omvat bijvoorbeeld afspraken over lestijden of eventueel onderwijs op afstand. Per locatie is maatwerk logisch omdat niet overal dezelfde knelpunten en pieken in de vervoervraag zich voordoen. Om eventuele drempels in het systeem zelf weg te nemen voor de reiziger, is heldere reisinformatie van belang. Voor het grootste deel van de gebruikers is een website en app de geprefereerde vorm, waarin de volledige reis met alle modaliteiten, inclusief Flexvervoer of deelmobiliteit, gepland kan worden. Voor een klein deel van de reizigers is een ander aanbod nodig. Dat kan bijvoorbeeld een telefooncentrale zijn, waar ze hun reismogelijkheden met een persoon kunnen bespreken. Naast een samenhangend systeem voor reisinformatie, is ook kunnen betalen met één kaart en bij voorkeur ook één abonnement een bepalende factor in gebruiksgemak. De provincie gaat in overleg met andere vervoersautoriteiten om te zorgen voor een eenduidig tarief zonder overstapkosten.

h)

De provincie is verantwoordelijk voor de regionale mobiliteit en dus regionale voorzieningen binnen publieke mobiliteit. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor lokale voorzieningen. Afstemming tussen het regionale en lokale niveau helpt om voorzieningen zoals hubs en deelmobiliteit nog aantrekkelijker en gebruiksvriendelijker te maken voor de reiziger. Hierbij horen ook afspraken over beleid en kaders voor deelmobiliteit, zoals de plek die dit in de openbare ruimte inneemt. Die stellen we samen met gemeenten en de Vervoerregio op.

i)

De ambitie zoals beschreven in deze visie is veel breder dan de huidige ovconcessies. Voor realisatie van de ambitie is het nodig om de visie uit te werken.

Voor het ov-deel zullen keuzes gemaakt moeten worden in de voorbereiding van de aanbesteding van de ov-concessie(s), eerst met de Nota van Uitgangspunten en daarna concreter in het Programma van Eisen. Daarmee wordt ook duidelijk waar de provincie hubs wil gaan realiseren, passend bij het ov-netwerk. Ook voor deelmobiliteit is uitwerking nodig waar wat nodig is en met wie de provincie dat kan realiseren. j)

Belangrijk in het succes van publieke mobiliteit is ook of het systeem gevonden en gebruikt wordt. Marketing helpt om het diverse palet aan publieke mobiliteit goed uit te lichten en zo te zorgen dat het juiste aanbod gevonden en benut wordt. Marketing is onderdeel van de contracten die de provincie met ov-vervoerders en deelmobiliteitaanbieders sluit.

k)

Om te zorgen dat het aanbod door alle inwoners gebruikt kan worden, is betaalbaarheid van het aanbod van belang. Welk niveau van betaalbaarheid voor welke inwoners wordt nagestreefd, is een politieke keuze. Relevant is ook hoe dit wordt vormgegeven, bijvoorbeeld via lagere tarieven voor iedereen, of juist korting voor bepaalde doelgroepen.

33

Voetnoten 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

https://www.noord-holland.nl/Configuratie/Publicaties/Publicaties/Coalitieakkoord_2023_2027_Verbindend_vooruit https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Verkeer_vervoer/Mobiliteit/Zie_ook/Perspectief_Mobiliteit.pdf https://www.samenbouwenaanbereikbaarheid.nl/application/files/6816/6850/5057/1._Multimodaal_Toekomstbeeld_MRA_definitief.pdf https://zeroemissiebus.nl/bestuursakkoord/ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/11/07/bijlage-bestuursakkoord-toegankelijkheid https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Ruimtelijke_inrichting/Projecten/OV_Knooppunten/Buitenpoorten https://wijzijnbreikers.nl/

34

Colofon Uitgave Provincie Noord-Holland Postbus 123 | 2000 MD Haarlem Tel.: 023 514 31 43 www.noord-holland.nl post@noord-holland.nl Documentnummer 2158378/2158383 Eindredactie Provincie Noord-Holland Beleid | Mobiliteit In samenwerking met APPM Fotografie Provincie Noord-Holland Grafische verzorging Xerox® Mediaservices Haarlem, versie 27 maart 2024