* Jaarrekening 2025 Enkhuizen (inclusief addendum)
Tekst van het document
Jaarrekening 2025
Inhoudsopgave Infographic....................................................................................................................................................2 Kerngegevens ...........................................................................................................................................3 Programma Bestuur en Dienstverlening .......................................................................................................4 Programma Ruimte ....................................................................................................................................13 Programma Samenleving ...........................................................................................................................28 Paragrafen..................................................................................................................................................38 Lokale heffingen......................................................................................................................................39 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................47 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................................54 Financiering
............................................................................................................................................58 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................63 Verbonden partijen..................................................................................................................................69 Grondbeleid ............................................................................................................................................82 Wet Open Overheid (WOO) ....................................................................................................................85 Jaarrekening...............................................................................................................................................86 Waarderingsgrondslagen ........................................................................................................................87 Overzicht van baten en lasten en de toelichting ......................................................................................92 Balans en de toelichting ..........................................................................................................................98 Rechtmatigheidsverantwoording
........................................................................................................... 121 Accountantsverklaring ........................................................................................................................... 122 Bijlagen .................................................................................................................................................... 123 Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen ......................................................................... 124 Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ............................................................... 158 Cliëntgebonden kosten ......................................................................................................................... 160
1
Infographic
2
Kerngegevens Kerngegevens gemeente Enkhuizen
2024
2025
Sociale structuur Aantal inwoners - 0 tot en met 17 jaar
3.231
3.367
- 18 tot en met 74 jaar
13.497
13.172
- 75 jaar en ouder
2.115
2.211
18.843
18.750
- Basisonderwijs
1.382
1.453
- Voortgezet onderwijs
1.402
1.341
2.784
2.794
- Eenpersoonshuishoudens
3.532
3.520
- Huishoudens met laag inkomen
2.914
2.900
Aantal leerlingen
Sociaal domein
- Cliënten Participatiewet
267
279
1.494
1.539
- Woningen
9.047
9.084
- Logiesfunctie
2.535
2.550
11.582
11.634
- Inwoners met migratieachtergrond Fysieke structuur Aantal woonruimten
3
Programma Bestuur en Dienstverlening Het versterken van de relatie met inwoners vormt de basis voor (betere) besluitvorming. Het is onze wens om het contact met de inwoners te versterken. Inwoners worden daarmee vaker geraadpleegd dan alleen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Inwoners, ondernemers en organisaties denken mee en hebben een stem in plannen en besluitvorming.
Wat willen we bereiken en wat gaan we ervoor doen Hieronder staan de belangrijkste doelen in kaders beschreven. In elk kader staat het doel, wat we hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan in 2025. De basis van deze doelen en activiteiten is te vinden in de CUP (college- uitvoeringsprogramma). Bestuur en ondersteuning Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? In Enkhuizen praten inwoners mee over belangrijke besluiten Inwoners en ondernemers zijn door de organisatie bij diverse projecten en beleid betrokken. Wat hebben we ervoor gedaan? Participatie • Bij verschillende projecten zijn inwoners en belanghebbenden vroegtijdig betrokken (offline en online), bij (nieuw) beleid en/ of de uitvoering. Bijvoorbeeld bij de verkeersveilige fietsroute Asterstraat, de ombuigingen en de straatnamen voor de Bloemenbuurt. • De samenwerking met de JongerenAdviesRaad SED is verlengd voor de periode 2025 – 2028 om zo jongeren meer te betrekken bij politiek en beleid. • De Kinderraad Enkhuizen is gestart. • De methodiek voor een participatieaanpak, zoals afgesproken in het manifest Burgerparticipatie, is verder uitgerold in de organisatie. • In 2025 is het proces gestart om te komen tot een participatieverordening (verplicht vanaf januari 2027). Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? In Enkhuizen vertrouwen bestuur, inwoners en bedrijven elkaar.
En ze weten elkaar te vinden • Zichtbare en makkelijke aanspreekbare bestuurders. • Besluiten zijn openbaar. • De gemeenteraad verbetert de communicatie en verslaglegging voor inwoners en ondernemers. We zijn zichtbaar en aanspreekbaar door: Wat hebben we ervoor gedaan? Samenwerking In 2025 is gestart met de aanbesteding van een nieuw raadsinformatiesysteem. Dit systeem zal naar verwachting medio 2026 worden geïmplementeerd en draagt bij aan een betere en toegankelijkere communicatie over de gemeentelijke besluitvorming. Daarnaast zijn in 2025 de gemeenteraadsvergaderingen, commissievergaderingen en het presidium openbaar uitgezonden. Deze vergaderingen waren live te volgen en zijn achteraf terug te kijken via de website van de gemeenteraad. 4
Publiekszaken (Dienstverlening) Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Als professionele organisatie letten we goed op de wensen en vragen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners Wij zijn doorgegaan met het leveren van goede, duidelijke en klantvriendelijke hulp aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners waarbij we ingezet hebben op het tijdig terugbellen. Verder hebben we voorkomen dat er oplopende wachttijden zouden ontstaan door de ‘paspoortenpiek’. Wat hebben we ervoor gedaan? Dienstverlening Er is ingezet op het tijdig terugbellen van inwoners en ondernemers. De termijn waarbinnen we terugbellen ligt op gemiddeld drie werkdagen. Dat is ook de belofte die we inwoners doen. De paspoortenpiek hebben we opgevangen door enerzijds de capaciteit te vergroten en anderzijds te zorgen voor meer spreiding door de invoering van een zomer- en wintertarief. Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? We geven onze inwoners goede en klantvriendelijke hulp We hebben aanvragen voor gehandicaptenparkeerkaarten binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Wat hebben we ervoor gedaan? Burgerzaken We hebben de capaciteit vergroot waardoor we de aanvragen binnen de wettelijke termijn konden afronden en de wachttijd beperkt is gebleven.
Regionale samenwerking Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Regionale samenwerking is goed en belangrijk. Het versterkt onze bestuurskracht De regionale samenwerking groeit en is ook voor onze gemeente van belang. Op de schaal van NoordHolland Noord (NHN) en Westfriesland zijn in 2025 mooie resultaten behaald. Zo hebben de drie regio’s in NHN en de provincie een onderzoek uitgevoerd naar de versterking van de regionale samenwerking in NHN. Het resultaat is het eindrapport ‘Krachtig Noord-Holland Noord’, waarin een organisatiemodel is voorgesteld waarbij de regionale samenwerking en belangenbehartiging gefaciliteerd wordt. De vervolgstappen hiervoor zijn ingezet. Daarnaast is in 2025 de eerste tranche voor de Regiodeal opengesteld waarbij aanvragen uit alle drie de deelregio's in NHN zijn ingediend. Uit deze eerste lichting zijn lessen getrokken om het proces bij de volgende tranches te verbeteren. Ook heeft er een doorontwikkeling plaatsgevonden van het Ontwikkelperspectief NHN en de Ruimtelijke Agenda Westfriesland, waarbij de ruimtelijke opgaven inzichtelijk zijn gemaakt en plannen voor een goede inrichting van de ruimte opgesteld worden. Tevens is het Pact van Westfriesland herijkt. Hieruit vloeide de Strategische Agenda 2025-2035 voort.
Hierin staan de regionale opgaven die de regio vooruithelpen, maar te omvangrijk of complex zijn voor een lokale aanpak en daarom baat hebben bij samenwerking. Het geeft daarmee richting aan waar we gezamenlijk als Westfriesland voor aan de lat staan. Er is tevens een start gemaakt met het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Als laatste is er gewerkt aan opvolging van het onderzoek dat onderzoeksbureau Twijnstra en Gudde in 2023 gedaan heeft naar de doorontwikkeling van de Regionale Raadsledenbijeenkomsten (RRB). 5
De kwartiermaker heeft haar advies inmiddels uitgebracht en er zijn ter zake raadsvoorstellen vanuit de presidia gedaan. Wat hebben we ervoor gedaan? Regionale samenwerking Zowel bestuurlijk als ambtelijk is een bijdrage geleverd aan deze regionale projecten. Waar nodig nemen we ook de verantwoordelijkheid om als bestuurlijk- en/of ambtelijk opdrachtgever bij te dragen aan de regionale samenwerking. Met provinciale subsidie is een kwartiermaker aangesteld voor de doorontwikkeling van de regionale samenwerking van de gemeenteraden. Overhead Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? De gemeente Enkhuizen is professioneel. We staan klaar om de vragen van deze tijd aan te pakken Aanvragen, meldingen en vragen zijn behandeld en afgehandeld. Beleidsuitvoering en dienstverlening vonden plaats volgens de geldende afspraken. Wat hebben we ervoor gedaan? Visie We hebben werkzaamheden uitgevoerd volgens vastgestelde werkprocessen. Teams hebben samengewerkt en informatie gedeeld. Inwoners en partners zijn geïnformeerd over procedures, aanvragen en besluiten. Archief Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? We houden ons aan de archiefwet De voorbereidingen voor invoering van e-mail archivering zijn uitgevoerd. Regionaal is het beleid voorbereid en is de wijze van opslag van de e-mails uitgewerkt.
Wat hebben we ervoor gedaan? Archief In samenwerking met het Westfries Archief en Shared Service Center DESOM is overlegd hoe het beste vorm gegeven kan worden aan e-mail archivering. DESOM moet de mailboxen op verzoek van de gemeenten aanleveren zodat het Westfries Archief ze kan opnemen in hun elektronisch depot. De mails zijn dan niet openbaar maar wel volgens geldende archiefwetgeving. Samen met het Westfries Archief is de beleidsmatige borging voorbereid. Dit beleid moet bij de deelnemers van deze gemeenschappelijke regeling worden vastgesteld. Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien In onderstaand overzicht staan de inkomsten zonder bestedingsdoel en de onverwachte kosten die samenhangen met: • Lokale heffingen (OZB), bestedingen niet gebonden; • Algemene uitkering; • Dividenden; • Nutsbedrijven; • Financiering • Onvoorzien 6
In € 1.000
Begroting
Begroting
Primitief
na wijziging
Jaarrekening
Lokale heffingen
6.799
7.284
7.195
Algemene Uitkeringen
46.637
49.624
49.379
Dividenden
394
414
414
Nutsbedrijven
50
45
42
Financieringsfunctie
-11
0
4
Overige baten/lasten
99
99
40
53.968
57.466
57.074
Totaal Algemene dekkingsmiddelen
Lokale heffingen In het financiële overzicht hierboven staat de netto opbrengst aan lokale heffingen (opbrengst min de kosten). Dit verschilt van de tabel in het hoofdstuk ‘lokale heffingen’, waar alleen de baten zijn weergegeven. Lokale heffingen bestaan uit gebonden en niet-gebonden heffingen: Gebonden heffingen (ook wel tarieven of leges) zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Die mogen alleen worden geheven om de kosten te dekken. We verantwoorden deze heffingen in het programma waar de kosten ontstaan. Niet-gebonden heffingen zijn vrij te besteden. Zoals de Onroerende Zaak Belasting (OZB), toeristenbelasting, forensenbelasting, vermakelijkhedenretributie en precariobelasting. Bij de OZB voor niet-woningen wordt een deel gebruikt voor het ondernemersfonds. Ook opbrengsten uit dwanginvordering worden bij deze heffingen gerekend. Bij de niet-gebonden OZB-heffing hebben we in aansluiting op de septembercirculaire 2024 een indexatie toegepast van 2,7% (raadsbesluit van 17 december 2024). Daarnaast is in verband met de ombuigingen de OZB-opbrengst voor woningen verhoogd met 16,16% en de OZB-opbrengst voor niet-woningen met 4%. (Raadsbesluit van 12 november 2024) Bij de gebonden heffingen is net als bij de OZB-heffing een indexatie toegepast van 2,7%. Algemene uitkering In de begroting 2025 is € 49.624.000 opgenomen voor de algemene uitkering.
De algemene uitkering 2025 na de Decembercirculaire 2025 is € 24.000 hoger uitgevallen. In de raadsbrief van 20 januari 2026 bent u hierover reeds geïnformeerd. De totale baten in 2025 inzake de algemene uitkering voor voorgaande jaren zijn € 245.000 lager uitgevallen. Dit is een gevolg van negatieve bijstelling van de algemene uitkering 2023 en 2024 in 2025. In latere specificaties over dienstjaar 2024 is de algemene uitkering 2024 naar beneden bijgesteld als gevolg van afname van de suppletie-uitkering "huishoudens laag inkomen" (-/- € 158.000) en bijstelling van de Uitkeringsfactor 2024 (-/- € 66.000). In specificatie 15 van december 2025 is de algemene uitkering 2023 met € 45.000 naar beneden bijgesteld. Stelpost BTW compensatiefonds (BCF) Voor compensabele taken mogen gemeenten de BTW terug vragen van het Rijk via het BTW Compensatie Fonds: het BCF. Dit fonds wordt gevoed door een uitname vanuit het Gemeentefonds: macro gezien betalen de gemeenten samen dus de terug gevraagde BTW over compensabele taken. De uitname uit het Gemeentefonds is in 2025 hoger geweest dan de terug gevraagde BTW: hiervoor had de gemeente reeds een positieve stelpost in de algemene uitkering 2025 opgenomen van € 330.000. De werkelijke 7
retournering in het Gemeentefonds voor Enkhuizen bedraagt over 2025 € 480.000. Gelet op de kwetsbare financiële situatie op de lange termijn -en gelet op informatie daarover van de Rijksoverheid- heeft de gemeenteraad besloten om ook na 2025 een structurele stelpost van € 330.000 als bate in de algemene uitkering op te nemen. Dividend BNG Het resultaat van de BNG over het boekjaar 2024 bedroeg € 294 miljoen. Aan de aandeelhouders werd 50% na belastingen uitgekeerd; een bedrag van € 2,51 per aandeel (2023: € 2,16 per aandeel). Voor Enkhuizen betekent dat een dividenduitkering van € 328.000. ALLIANDER Het resultaat van Alliander over het boekjaar 2024 bedroeg € 976 miljoen (2023 bedroeg 267 miljoen). Van dit resultaat werd € 148,8 miljoen uitgekeerd aan de aandeelhouders, waarvan € 53,0 miljoen als interimdividend in 2024 is uitgekeerd. Aanvullend is in 2025 € 98 miljoen aan de aandeelhouders uitgekeerd. Voor Enkhuizen bedroeg deze aanvullende dividenduitkering in 2025 € 86.000. Vanaf 1 januari 2025 hebben de aandeelhouders van Alliander een plafond geïntroduceerd, waarbij de absolute dividenduitkering is gemaximeerd op € 100 miljoen. Financiering De Gemeente Enkhuizen heeft per 1 januari 2025 voor een bedrag van € 38.397.000 aan langlopende leningen aangetrokken. Gedurende het jaar werd een lening van € 3.000.000 aangetrokken en afgelost werd een bedrag van € 4.627.000.
Het bedrag aan langlopende financiering per 31-12-2025 komt dan uit op een bedrag van € 36.770.000. De hiermee gepaard gaande rentelasten bedragen € 612.000. De overige financieringslasten bedragen € 11.000. Na de rentebaten (€ 231.000) en de doorbelasting aan de taakvelden (€ 396.000) resteert op het taakveld treasury een voordeel van € 4.000. Onvoorzien De post onvoorzien wordt in de begroting opgenomen voor uitgaven waarmee tijdens het opmaken van de begroting (in de zomer) geen rekening kon worden gehouden. Hiervoor wordt jaarlijks een bedrag van € 27.000 opgenomen. De post onvoorzien is in 2025 niet aangewend.
Overhead In de begroting en jaarstukken moet de overhead centraal worden begroot en verantwoord. Onder overhead vallen alle functies die bedoeld zijn om medewerkers in hun dagelijkse werk te sturen en ondersteunen. Zoals leidinggevenden, communicatie, juridische zaken, bestuurszaken, bestuursondersteuning, facilitaire zaken, ICT, huisvesting, financiën, en intern toezicht en controle. Volgens de regels van het BBV worden de kosten en opbrengsten van overhead niet langer bij de aparte beleidsprogramma’s geregistreerd, maar centraal onder één apart taakveld. Het totaal bedrag aan Overhead in de jaarrekening 2025 komt uit op € 7.409.000. Overhead Bedragen x €1.000 .
Realisatie 2025
Lasten
8.354
Baten
945
Saldo
-7.409
8
Bijdrage SED Organisatie In dit onderdeel worden de verschillen tussen bijgestelde begroting 2025 en werkelijke lasten 2025 toegelicht. In de verschillenanalyse per programma in het programmaplan wordt daarom verwezen naar deze paragraaf. De bijdrage van Enkhuizen voor dienstjaar 2025 is € 170.000 lager dan geraamd. Dit is een gevolg van het batig resultaat 2025 van de SED Organisatie. De verschillen tussen raming en werkelijk per programma zijn aanzienlijk. Dit komt omdat de toerekening van de werkelijke lasten naar de programma 's -op basis van fiscale voorschriften- moet zijn gebaseerd op de werkelijke toerekening naar de taakvelden in de jaarrekening 2024. Deze toerekening was bij het opmaken van de begroting 2025 nog niet bekend, zodat voor de begroting 2025 de verdeling/toerekening uit de begroting 2024 is gehanteerd.
In € 1.000
Raming 2025
Werkelijk 2025
Saldo 2025
Programma Bestuur en Dienstverlening
8.242
7.312
930
Programma Ruimte
5.845
6.541
-696
Programma Samenleving
4.180
4.245
-65
Totaal Bijdrage SED
18.267
18.098
170
Vennootschapsbelasting Als gevolg van de invoering van de 'Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen' zijn gemeenten verplicht vennootschapsbelasting (Vpb) te betalen, als zij een fiscale onderneming hebben. Om de belastinglast voor de jaarrekening 2025 in te schatten, is onderzocht bij welke activiteiten opbrengsten van derden worden ontvangen en of deze activiteiten mogelijk te kwalificeren zijn als ondernemersactiviteiten. Op de activiteiten van de gemeente wordt geen winst behaald. De gemeente zal bij het opstellen van de jaarrekening 2025 daarom geen rekening hoeven te houden met een belastinglast.
Verplichte indicatoren Hieronder staan de verplichte beleidsindicatoren voor programma Bestuur en dienstverlening. Deze staan op de website https://www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren laten ons zien of we beter of slechter presteren dan andere gemeenten.
Naam indicator
Eenheid
Bron
2021
2022
2023
2024
2025
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
SED organisatie
0,13
0,29
0,38
0,43
0,52
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
SED organisatie
0,13
0,29
0,38
0,43
0,52
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
SED organisatie
*
*
*
*
*
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten extern *)
SED organisatie
*
*
*
*
*
Overhead
% van totale lasten
SED organisatie
9,41
9,48
8,1
8,26
8,15
*) De indicatoren zoals deze hier zijn weergegeven, kunnen alleen worden berekend voor gemeenten waarbij de ambtelijke ondersteuning niet is uitbesteed. In het geval van Enkhuizen is de ambtelijke ondersteuning ondergebracht bij de SED organisatie. Wanneer deze indicatoren worden berekend, geeft dit een afwijkend beeld ten opzichte van andere gemeenten. Daarom zijn deze indicatoren niet ingevuld.
9
Met wie werken we samen Voor het programma Bestuur en dienstverlening hebben we samengewerkt met de volgende verbonden partijen: • • • • • •
SED organisatie, Shared Service Centrum DeSom, Westfries Archief, Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS), Alliander NV NV Bank Nederlandsche gemeenten (BNG).
Deze verbonden partijen worden verder toegelicht in de paragraaf Verbonden partijen.
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 .
Begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Verschil begroting en realisatie
Lasten
12.455
13.508
12.694
-814
Baten
55.989
59.837
59.485
-352
Gerealiseerd resultaat
43.533
46.328
46.791
462
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen JR2025 t.o.v. B2025 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
930 V
Kapitaallasten
-37 N
Verkiezingen
-21 N
Afdracht leges
42 V
Wachtgeld en APPA
-365 N
Uitvoering WOZ woningen
30 V
Post onvoorzien niet aangewend
27 V
Overige verschillen
208 V
Totaal lasten:
814 V
Baten: Leges opbrengst
25 V
Toeristenbelasting
-75 N
OZB eigendom niet-woningen
-31 N
Algemene uitkering
-245 N
Overige verschillen
-26 N
Totaal baten:
-352 N
Totaal verschil
462 V
10
Lasten: Bijdrage SED (€ 930.000 voordeel) De bijdrage aan de SED Organisatie wordt in het onderdeel "Bijdrage SED Organisatie" in programma 1 nader toegelicht. Kapitaallasten (€ 37.000 nadeel) De rentekosten op het taakveld treasury worden doorbelast naar de taakvelden. Doordat er minder rentekosten zijn kunnen we ook minder rentekosten doorbelasten naar de taakvelden. Verkiezingen (€ 21.000 nadeel) Het vervangen en aanschaffen van (nieuw) verkiezingsmateriaal was noodzakelijk. De uitgaven voor de verkiezingen zijn daardoor hoger dan geraamd. Afdracht leges (€ 42.000 voordeel) In het kader van het spreiden van aanvragen voor reisdocumenten is in 2025 een aangepaste tariefstructuur ingevoerd. Gedurende de maanden maart tot en met augustus wordt het maximale tarief gehanteerd, terwijl in de maanden september tot en met februari een korting van € 10,00 geldt. Ondanks deze gemeentelijke korting brengt het ministerie het volledige legesbedrag in rekening. Dit betekent dat een stijging in het aantal aanvragen direct leidt tot hogere uitgaven voor de gemeente. Met de NJN is de afdracht leges bijgeraamd, omdat het aantal aanvragen reisdocumenten hoger ging zijn, dan bij de begroting was aangegeven. De realisatiecijfers 2025 laten zien dat deze bijraming te hoog is geweest.
Er zijn wel meer aanvragen reisdocumenten geweest, maar de toename van het aantal aanvragen reisdocumenten was minder dan verwacht. Wachtgeld en APPA (€ 365.000 nadeel) Bij de berekening van de voorziening wachtgeld en pensioenen voor politieke ambtsdragers wordt jaarlijks rekening gehouden met wijzigingen in de verplichtingen volgens de BBV-regels. Op advies van de commissie BBV is de voorziening dit jaar extra verhoogd, omdat de pensioenen per 1 januari 2028 verplicht worden overgedragen aan het ABP en daarbij de dekkingsgraad van het ABP moet worden gevolgd. Deze aanvullende ophoging passen we ook in de komende jaren toe, zodat de voorziening bij overdracht zo goed mogelijk aansluit en een tekort wordt voorkomen Uitvoering WOZ woningen (€ 30.000 voordeel) De kosten van inhuur (Thorbecke) ten behoeve van de afhandeling van bezwaren/beroepen en herwaarderen vallen lager uit door o.a. minder bezwaren/beroepen. Baten: Leges opbrengst (€ 25.000 nadeel) Legesopbrengsten reisdocumenten: in 2025 is gestart met een gereduceerd tarief voor reisdocumenten in de periode september tot en met februari. Omdat nog niet goed kon worden ingeschat welk effect het invoeren van een gereduceerd tarief zou hebben op de opbrengsten van de reisdocumenten, hebben we de legesopbrengsten met de NJN bijgeraamd. De reële cijfers van 2025 laten zien dat deze bijraming te hoog is geweest.
Er zijn wel meer aanvragen reisdocumenten geweest, maar de toename was minder dan verwacht. Leges algemeen: door de verhuizing naar en de verbouwing van het stadhuis kon de trouwzaal van het stadhuis voor een half jaar niet gebruikt worden voor het voltrekken van huwelijken. De opbrengsten van de huwelijksleges is daardoor minder geweest. Toeristenbelasting (€ 75.000 nadeel) De raming voor 2025 is te hoog gebleken.
11
OZB eigendom niet-woningen (€31.000 nadeel) Door het toekennen van bezwaren uit 2023 is de opbrengst met € 14.500 afgenomen. Dit betreft een vermindering van voorgaande jaren
12
Programma Ruimte Het programma Ruimte gaat over nieuwe uitdagingen en het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving in onze gemeente. We pakken verschillende uitdagingen in de leefomgeving zoveel mogelijk tegelijk aan. Er zijn doelen voor nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw. En we houden rekening met het totale beheer en de veiligheid van de leefomgeving. In dit programma laten we zien wat we in 2025 met de beschikbare middelen gaan doen. En wat we daarvan verwachten. De onderwerpen zijn: • • • • •
Ruimtelijke ontwikkeling Openbare ruimte Veiligheid Economie Duurzaamheid en milieu
Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen Hieronder staan de belangrijkste doelen in kaders beschreven. In elk kader staat het doel, wat we hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan in 2025. De basis van deze doelen en activiteiten is te vinden in de CUP (college- uitvoeringsprogramma). Veiligheid Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Een leefbaar en veilig Enkhuizen waar het voor iedereen prettig wonen en werken is Gemeente Enkhuizen heeft samen met haar inwoners en (veiligheids)partners samengewerkt aan een stad waar het voor iedereen prettig wonen en werken is. Wat hebben we ervoor gedaan? Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 Door zichtbare en meer gerichte handhaving is ingezet op probleem- en/of aandachtsgebieden. We hebben uitvoering gegeven aan het Integraal veiligheidsplan en hebben de onderwerpen hieruit opgepakt, uitgevoerd en uitgerold. In het vaarseizoen heeft vaartoezicht plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot een vermindering van het aantal meldingen van overlast op het water. Hierbij is effectief samengewerkt met gemeente Stede Broec. Preventief hebben een aantal voorlichtingscampagnes op het gebied van ondermijning plaatsgevonden. Zo is er een herkenning van drugscampagne en voorlichting op de weekmarkt georganiseerd. Daarnaast zijn repressief verschillende controles/handhavingsacties uitgevoerd.
Deze controles/acties worden vaak uitgevoerd met partners zoals de politie het Bestuurlijk Interventie Team West Friesland. Om de bewustwording over cybercriminaliteit bij inwoners en ondernemers te vergroten, zijn in 2025 zijn verschillende voorlichtingscampagnes georganiseerd. Zo heeft het SED-brede cybercrime congres plaatsgevonden. Het congres ‘senioren online veilig’ is ook voor een breder publiek opengesteld. Horeca- en Evenementen Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Als gemeente zetten we ons blijvend in voor een gastvrij Enkhuizen 13
•
We geven de horeca, ondernemers en organisatoren duidelijkheid over wat zij wel of niet mogen qua (winter)terrassen.
Wat hebben we ervoor gedaan? Horeca en evenementen Na het vaststellen van de Horecavisie is deze vertaald naar een nieuw Horeca- en terrassenbeleid, welke in het tweede kwartaal van 2025 door de raad is vastgesteld. Openbare ruimte Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Een veilig winkel- en voetgangersgebied Het voetgangersgebied is alleen toegankelijk voor voetgangers, uitgezonderd de venstertijden voor laden en lossen. Fietsers toegestaan tussen 20.00 uur en 09.00 uur. Wat hebben we ervoor gedaan? Verkeersmaatregelen • De hydraulische palen zijn op drie locaties in het kernwinkelgebied gerealiseerd. • Het verkeersplan Enkhuizen 2025-2035 is vastgesteld. • Schoolzones zijn aanbesteed en worden in 2026 verder uitgewerkt. • Parkeerverordening is in lijn gebracht met de ambities uit het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan. Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? In Enkhuizen koppelen we de parkeer- en verkeerssituatie aan de wens van inwoners, ondernemers en bezoekers De verkeersverordening parkeren is aangenomen en biedt de ruimte om in 2026 verder uitvoering te geven aan het Parkeer- verkeerontwikkelplan. Wat hebben we ervoor gedaan? Kunstwerken In 2025 is in de Buitenhaven de diepte van de stortsteen van de steenglooiing onder de steiger verhoogd ten behoeve van de afgemeerde schepen.
Tevens is de waterdichtheid van de Kade (voorlangs Zuiderzeemuseum) verbeterd, zodat de Kade minder gevoelig wordt voor extreem hoogwater van het IJsselmeer. De houten onderbouw van de lange houten fietsbrug E048 (De Veste-Wethouder Westdorppad) is vervangen. De remmingwerken van de Blauwpoortbrug zijn vervangen. De vleugelwand van het monument De Ouwe Gouwsboom is tijdelijk gestut teneinde de stabiliteit te waarborgen. In 2026 zal de partiele restauratie van het monument plaatsvinden. De verzakkingen van brug E145 (Zuider Kadijken) zijn middels het aanbrengen van damwand verholpen. De vervanging van brug E099 Pannewal is opgestart. Aan de noordzijde van de RSG is in overleg met HHNK een extra duikerbuis aangebracht om middels een betere doorstroming vissterfte in de vijver Weeshuispolder te voorkomen. Openbaar groen In 2025 werd voldaan aan het onderhoudsniveau B. In tegenstelling tot de andere gebieden is de gewenste ambitie in het Snouck van Loosenpark een A-niveau (met uitzondering van de hagen). De kwaliteit van het Snouck van Loosenpark over het geheel van 2025 is een B niveau. In 2025 was een toename van iepenziekte, totaal werden er 46 aangetast bomen gekapt. Groen technisch gezien voldoet de beplanting in het algemeen ruimschoots aan de kwaliteitsnormen. Het gewijzigde maairegime op de Vestingwal en Boksewei heeft een positief effect op de biodiversiteit.
14
Openbare verlichting De vervangingen openbare verlichting 2025 is aanbesteed en wordt in 2026 uitgevoerd. Tevens kabel- en kast vervanging en reconstructies uitgevoerd om veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting goed te laten functioneren. Dit betreft onder andere de Kastanjelaan, het Koperwiekplein en de evenementenkast aan het parkeerterrein Ossenmarkt. Waterwegen en baggeren In 2025 is gebaggerd een deel van de vaarwegen die na de Overdracht Stedelijk Water van de gemeente aan HHNK, nog door de gemeente Enkhuizen moet worden gebaggerd. Tevens is een pilot project met milieuvriendelijk baggeren (met enzymen) in gracht Zuiderhavendijk met succes afgerond. Er hoeft minder bagger te worden afgevoerd en de stank is verminderd. In 2025 zijn bermsloten niet gebaggerd, in een cyclus van 7 jaar is 2025 het jaar waarin deze activiteiten niet plaatsvinden. De beschoeiing van Klaverweid is vervangen door een kunststof beschoeiing. De beschoeiing van het eilandje in vijver Snouck van Loosenpark is vervangen. Voorbereidingen zijn getroffen voor de grootschalige vervanging van de beschoeiingen van Bakboord. Wegen Er zijn in 2025 onderhoudswerkzaamheden gerealiseerd om de wegen op niveau B te houden en achterstand in onderhoud weg te werken. Het betreft asfaltwegen en elementenverhardingen. De volgende wegen zijn in 2025 in onderhoud geweest.
• • • • • • • • •
Asfaltschadeherstel scheurenvullen. Asfaltschadeherstel freesvakken. Sluisweg nieuwe deklaag Straatwerk op de Vest hersteld. Halfverharding op de Vest vervangen. Koppel straatmakers voor klein onderhoud. Onderzoeken draagkrachtmetingen asfaltfunderingen. Vervolgonderzoeken op draagkrachtmetingen voor herstel. Groot onderhoud Noorderweg – Asterstraat.
Economische zaken Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen is een stad waar volop ruimte is voor economie en werkgelegenheid • We hebben een aantrekkelijk klimaat geboden voor ondernemers. • In de samenwerking met ondernemers hebben we elkaar goed weten te vinden. We hebben acties gezamenlijk opgepakt, als dat mogelijk was. Wat hebben we ervoor gedaan? Economie • Het relatienetwerk hebben we versterkt door actief bedrijven te bezoeken en aanwezig te zijn bij bijeenkomsten georganiseerd door de Ondernemers Federatie Enkhuizen (OFE). • We hebben een start gemaakt met de acties in de uitvoeringsagenda bij het adviesrapport ‘Naar een toekomstbestendig kernwinkelgebied’. • We hebben onderzoek uitgevoerd naar de meerwaarde analyse Schepenwijk en Krabbersplaat (toekomstbestendige bedrijventerreinen in samenwerking met Parkmanagement Enkhuizen (PME)). • We hebben ondernemers ondersteuning geboden via het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord op het gebied van financiering, verduurzaming, innoveren, digitaliseren. • Op regionaal niveau hebben we de ontwikkelingen en initiatieven afgestemd op het gebied van bedrijventerreinen, winkelgebieden, agrarische sector en huisvesting van buitenlandse werknemers. 15
•
•
Het ondernemersklimaat hebben we gestimuleerd via het budget Regionaal Economische Agenda (REA). We droegen daarmee bij aan projecten die de economie stimuleren zoals Talent Academy, Greenport Noord-Holland Noord, toeristische promotie van de regio Westfriesland en het Startersloket Westfriesland. Met de uitvoering van het accountplan hebben we de samenwerking met lokale en regionale ondernemersverenigingen gecontinueerd en versterkt.
Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen is een toeristvriendelijke en gastvrije stad • We hebben gewerkt aan het nog aantrekkelijker maken van de stad. • We hebben het toeristisch product versterkt (promotie van Enkhuizen en Westfriesland). Wat hebben we ervoor gedaan? Toerisme • Samen met Stichting Marketing Enkhuizen (SME) hebben we het merk Enkhuizen vergroot: Enkhuizen staat op plek 58 van de merkkrachtranglijst 2025 van alle 342 gemeenten in Nederland en op de 2e plaatst van meest bezochte uitjes kleine steden op Google. • We hebben uitvoering gegeven aan de acties uit de Toeristische Visie ‘Welkom in Enkhuizen 2024-2030’. • We hebben de gastvrijheid vergroot door deelname aan de HogeNood app voor meer zichtbaarheid van openbare en opengestelde toiletten in de binnenstad. Op de lijst van meest toiletvriendelijke gemeenten in Nederland (2025) is de stad van plek 60 naar plek 21 gestegen. • De uitkomst van het onderzoek naar de impact van riviercruisevaart op Westfriesland hebben we verwerkt in het in 2025 vastgestelde ambitiedocument Havens Enkhuizen. In 2025 meerden ruim bijna 500 cruiseschepen aan in de haven van Enkhuizen. Er is een nieuw informatiebord voor bezoekers cruiseschepen in de haven geplaatst.
• We hebben de samenwerking gestimuleerd tussen gemeente, het Toeristisch Overleg Enkhuizen en Stichting Marketing Enkhuizen door organisatie van 2e werksessie met als ‘thema Nautisch Enkhuizen’. • Enkhuizen is een onderdeel van een groter toeristisch product: Westfriesland. We hebben ingezet op promotie van de regio: - via het opnieuw verspreiden van het magazine ‘Beleef Westfriesland’; - via de website www.beleefwestfriesland.nl en met uitagenda en promotie via de socials (o.a. tijdens IronMan); - via de papieren toeristische plattegrond voor de regio Westfriesland die we hebben uitgegeven en verspreid. • Samen met de 6 gemeenten hebben we een Europese aanbesteding uitgevoerd voor het aantrekken van een marketingbureau voor de promotie van Beleef Westfriesland tot en met 2028; - vanaf juli is de samenwerking met Bureau Insiders gestart; - we hebben een Nieuwe strategische Visie voor de toeristische promotie van Westfriesland opgesteld i.s.m. diverse stakeholders. Begraafplaats Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Zorgen voor een goed, efficiënt en respectvol beheer van de begraafplaats Er is gestart met de inventarisatie van de beschikbare ruimte. Wat hebben we ervoor gedaan? Begraafplaats 16
Er is begonnen met het inventariseren van de beschikbare ruimte op de begraafplaatsen. Ook is de groenvoorziening op orde gemaakt. Milieu Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Een duurzame bodemkwaliteit We hebben gewerkt aan het voorkomen van risico's voor de gezondheid en het milieu. Wat hebben we ervoor gedaan? Overdracht bodemtaken We hebben actief bijgedragen aan een duurzame bodemkwaliteit door gericht toezicht en beheer. Zo hebben we: • • •
Toezicht gehouden op grondstromen en de toepassing van grond, waardoor alleen schone en geschikte grond is gebruikt en nieuwe bodemverontreinigingen zijn voorkomen. Bodemonderzoeken beoordeeld, zodat plannen en werkzaamheden in de gemeente voldoen aan de kwaliteitsnormen. Toezicht gehouden bij bedrijven om te controleren of bodem beschermende maatregelen correct worden toegepast. Hierdoor hebben we risico’s op nieuwe verontreinigingen beperkt.
Daarnaast hebben we ervoor gezorgd dat bestaande bodem- en grondwaterverontreinigingen worden opgeruimd of goed beheerd. Hiermee beschermen we de leefomgeving én voorkomen we dat problemen zich in de toekomst verder ontwikkelen. De uitvoering van deze bodemtaken hebben we volledig overgedragen aan de omgevingsdienst. Dit was nodig vanwege de specialistische kennis die daarbij komt kijken en om efficiënter te kunnen werken. Door deze overdracht is versnippering voorkomen. De omgevingsdienst legt jaarlijks verantwoording af over alle uitgevoerde milieutaken. Duurzaamheid Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen heeft een duurzame binnenstad We hebben het zonnepanelenbeleid voor de binnenstad Enkhuizen versoepeld. Wat hebben we ervoor gedaan? Zonnepanelenbeleid Met dit beleid kunnen eigenaren van woningen en panden in de binnenstad nagaan op welke manier zij hun eigendom kunnen verduurzamen door het plaatsen van zonnepanelen. Bij het opstellen van dit beleid is rekening gehouden met de aanwezigheid van beschermde monumenten en de status van de binnenstad als rijksbeschermd stadsgezicht. Dit heeft geresulteerd in nieuwe criteria voor het al dan niet mogen plaatsen van zonnepanelen. Er wordt gekeken naar onder andere de zone, de zichtbaarheid vanuit de openbare ruimte, het ontwerp van het paneel en de invulling van het dak.
Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen heeft een duurzame, klimaatbestendige gebouwde omgeving (die invloed heeft op alle aspecten van ons leven)
17
•
• •
We hebben gewerkt aan het verminderen van de CO2-uitstoot door de gebouwde omgeving te verduurzamen (de gebouwen waarin we leven, de distributiesystemen die zorgen voor ons water en energie, en de wegen, bruggen en transportsystemen die we gebruiken). Ook hebben we duurzame energie opgewekt. We hebben gewerkt aan het ontwikkelen van duurzame bedrijventerreinen. We hebben gezorgd voor een duurzame interne organisatie.
Wat hebben we ervoor gedaan? Energie infrastructuur In 2025 droegen we bij aan de Energievisie 2.0 voor Noord-Holland Noord. Deze visie gaf richting aan de ontwikkeling van de regio en de gemeente tot 2050. Samen met de provincie, gemeenten, netbeheerders en andere betrokkenen brachten we de toekomstige vraag en het aanbod van energie in beeld. We passen dit aan bij nieuwe ontwikkelingen. Dit is een opgave die over meerdere jaren doorloopt Voor heel Noord-Holland werkten we toe naar een gezamenlijke planning van het energiesysteem. Daarvoor werd een eerste aanzet gemaakt aan een ontwerp van een nieuw flexibel energiesysteem, waarin meerdere soorten energie, energieopslag en het omzetten van energievormen een plek hebben. Dit is een complexe opgave en gaat over meerdere jaren plaatsvinden. Energiebesparing We hebben in 2025 ingezet op het verduurzamen van bestaande woningen. Met de lokale isolatieaanpak zijn inwoners actief ondersteund bij het treffen van isolatiemaatregelen, waarbij speciale aandacht is uitgegaan naar huishoudens met een verhoogd risico op energiearmoede. De combinatie van financiële ondersteuning en ontzorging heeft geleid tot een groeiend bereik onder inwoners en een zichtbare toename van het aantal uitgevoerde maatregelen. De doelstelling was om tot december 2026 294 woningen te isoleren. Eind 2025 staat de teller op 264 geïsoleerde woningen.
Daarmee ligt de uitvoering voor op schema. In 2025 is ook de SPUK subsidie voor de tweede en derde ronde aangevraagd en toegekend. Energieopwekking De ambitie voor het opwekken van duurzame energie in Noord-Holland Noord was 3,6 terawattuur in 2030. In 2025 hebben we 60 procent van deze ambitie bereikt. Voor Westfriesland geldt een ambitie van 0,7 terawattuur in 2030. In 2025 hebben we daarvan 38 procent gerealiseerd. In 2026 zal er weer opnieuw gekeken worden naar wat er na 2030 gedaan moet worden om de energietransitie en de opwek van duurzame energie te versnellen. Deze opgave zal groter zijn dan de afgelopen jaren. Dit aangezien het opwekken van duurzame energie een onderdeel is van het elektriciteit netwerk van de toekomst. In 2025 is de eerste verkenning opgestart door Rijkswaterstaat naar het OER Traject windpark Krabbersgat. De verkenning zal doorlopen in 2026. In 2025 onderzochten we de mogelijkheden voor zonne-energie boven parkeerplaatsen binnen de gemeente. Er is een vervolgonderzoek gestart om in beeld te brengen wat de mogelijkheid van een Solar Carport nabij de P&R kan zijn. Dit onderzoek loopt nog door in 2026 Soorten Management Plan We hebben in 2025 het ecologisch onderzoek voor het Soorten Managementplan afgerond. Hiermee is de basis gelegd voor het uitvoeren van het Soorten managementplan.
Met het (veld)onderzoek is de aanwezigheid van huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen binnen de gemeente in kaart gebracht. Dit 18
maakt inzichtelijk hoeveel nest- en kraamkasten per wijk nodig zijn om aan de voorwaarden van een (pre) SMP vergunning te voldoen. Verduurzamen bedrijventerreinen In 2025 ondersteunden we ondernemers in Enkhuizen bij het verduurzamen van hun bedrijf en omgeving. We organiseerden meerdere ondernemersbijeenkomsten over energie en voerden energiescans uit bij MKB-bedrijven in de winkelstraat en bij bedrijven die moesten voldoen aan de energiebesparingsplicht. In gesprekken en bedrijfsbezoeken brachten we concrete verduurzamingskansen en knelpunten in beeld. Daarnaast startten we een onderzoek naar collectieve oplossingen op het stroomnet bij onderstation Enkhuizen, waaraan 25 grootverbruikers uit de SED-gemeenten deelnemen. Warmte transitie bestaande omgeving Voor het opstellen van het warmteprogramma is een Bestuursopdracht gewijzigd en goedgekeurd door het college. Voor het benodigde externe advies is een opdracht opgesteld. Deze wordt in 2026 aanbesteed. Met het Warmteprogramma wordt ook een bronnenstrategie opgesteld. Voor het opstellen van het Warmteprogramma heeft de rijksoverheid de termijn verruimd t/m 31 december 2027. In 2025 werd duidelijk dat het Zeer Lage Temperatuur warmtenet (ZLT net) niet haalbaar is. De coöperatie Buurtwarmte Enkhuizen (BWE) onderzoekt of in een andere vorm het aardgasvrij maken van de wijk mogelijk wordt.
BWE onderzoek samen met de bewoners en gemeente of mini-warmtenetten wel mogelijk zijn en bereid een wijzigingsaanvraag voor het behoud van de subsidie van het rijk voor. Het onderzoek naar de mogelijkheid van een Geothermiebron (Drechterland) zit in de onderzoeksfase. De ontwikkelaar van de bron is ook met enkele bedrijven en de gemeente in gesprek om de kansen voor de warmtelevering aan de bedrijven en woonhuizen te onderzoeken. De eventuele ontwikkeling van de Geothermiebron en het hoog temperatuur warmtenet is kansrijk als bron voor Enkhuizen-Noord. Door de onzekerheid over de ontwikkeling is er nog geen start gemaakt met het wijkuitvoeringsplan. Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Westfriesland is een vitale, leefbare en duurzame regio We hebben met LEADER ingezet op kwalitatief leven op het platteland, verbinden en verspreiden van de Westfriese cultuur en op goed en langgebruik van grondstoffen. Wat hebben we ervoor gedaan? LEADER In 2025 hebben diverse Westfriese projecten akkoord gekregen van de Lokale Actiegroep voor een LEADER subsidie. We hebben de werkwijze van de Lokale Actiegroep (LAG) en de LEADER-coördinatoren meer onder de aandacht gebracht in gesprekken en via de gemeentelijke communicatiekanalen. Deze werkwijze is gericht op begeleiding van initiatiefnemers van idee naar aanvraag en van aanvraag naar uitvoering.
Afvalinzameling Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen heeft een goed werkende afvalinzameling en –verwerking • We hebben een goede keuze gemaakt tussen dienstverlening, kosten en milieuresultaat.
19
Wat hebben we ervoor gedaan? Afvalinzameling We hebben uitvoering gegeven aan het Afvalbeleidsplan. Daarbij is de gewenste 175 kg restafval per inwoner per jaar gerealiseerd. De inzameling, communicatie en samenwerking met HVC is verbeterd en de inzameling sinds september 2024 van restafval middels ondergrondse containers is een succes. Erfgoed en Monumenten Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen is een stad die erfgoed en monumenten bewaart en onderhoudt, zodat ze bereikbaar zijn voor iedereen. We gebruiken deze erfgoederen ook als motor voor toekomstige ontwikkelingen in de stad • We hebben zorg gedragen voor het behoud van erfgoed en monumenten. • We hebben de zichtbaarheid vergroot van erfgoed voor zowel inwoners als bezoekers. • We hebben het Erfgoedbeleid 'Erfgoed als vliegwiel' uitgevoerd volgens de bijbehorende uitvoeringsagenda. • We hebben zorg gedragen voor het bewaren van ons erfgoed. • We hebben erfgoed beter zichtbaar gemaakt voor inwoners en bezoekers. Wat hebben we ervoor gedaan? Erfgoedbeleid Het erfgoedbeleid met bijbehorende uitvoeringsagenda is in 2022 vastgesteld. Sindsdien is er gewerkt aan de 33 actiepunten uit dit beleid. In 2025 hebben we verschillende resultaten behaald op gebied van monumentenzorg en ten aanzien van de gemeentelijke collectie Enkhuizen.
Voor het tweede jaar bestond de subsidieverordening instandhouding monumenten en er zijn 9 subsidies verstrekt. Ook is begeleiding aangeboden aan initiatiefnemers wanneer zij hun pand willen aanpassen of verduurzamen. Daarnaast is het erfgoedloket opgezet. Maandelijks kunnen eigenaren van monumenten terecht voor vragen over monumentbeheer. Tot slot is een eerste concept van de uitvoeringsrichtlijnen opgesteld. Wat betreft de gemeentelijke collectie Enkhuizen is het Paulus Potter symposium georganiseerd. Ruimtelijke ontwikkeling Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Een gelijk verdeelde woningmarkt, met woningen die passen bij de wensen. Nu en in de toekomst We hebben gewerkt aan een gevarieerd en duurzaam woonaanbod dat aansluit bij de behoefte van diverse doelgroepen, zoals vastgelegd in de Woondeal. Er is breed draagvlak gecreëerd voor de toekomstige woningbouwopgave. Raad en stakeholders zijn op één lijn gebracht over de prioriteiten voor het nieuwe Woonprogramma. Wat hebben we ervoor gedaan? Woningbouwprojecten Woonwagenstandplaatsen We zijn in 2025 gestart met het onderzoek naar de haalbaarheid van een nieuwe locatie met woonwagenstandplaatsen achter De Gouw in Enkhuizen. Stadskade Op basis van het geoptimaliseerde ontwerp van project Stadskade hebben we het ontwerp-omgevingsplan in procedure gebracht.
20
De Gouwe Vaart (voorheen Gommerwijk West-west) Met de ontwikkelaars hebben we de koop- en realisatieovereenkomst afgesloten voor de woonwijk De Gouwe Vaart. De voorbereidingen zijn gestart voor het bouwrijp maken van het noordelijk plandeel. De raad heeft kaders vastgesteld voor optimalisatie met meer woningen in het zuidelijk plandeel, als basis voor herziening van het omgevingsplan. Bloemhof Op 24 december 2025 is het omgevingsplan Bloemhof voor de herstructurering in de Bloemenbuurt onherroepelijk geworden na ongegrondverklaring van de beroepen door de Raad van State. Neijevoert Het haalbaarheidsonderzoek voor de beoogde woonwijk Nijevoert is samen met de ontwikkelaars uitgevoerd en afgerond. Gelet op de gemeentegrens overstijgende integrale woningbouwontwikkeling is een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Stede Broec afgesloten. De eerste voorbereidende werkzaamheden zijn gestart, met het uitvoeren van archeologisch onderzoek. Met de ontwikkelaars hebben we de noodzakelijke onderzoeken uitgevoerd en een start gemaakt met het opstellen van het omgevingsplan. Samen met ontwikkelaars zijn de voorbereidingen voor het sluiten van de anterieure overeenkomst afgerond. Voor de hoofdontsluiting van Nijevoert op de N505 is WoKT-subsidie (Woningbouw op Korte Termijn) aangevraagd en toegekend.
De leden van de klankbordgroep, bewoners, gemeenteraad en bedrijven zijn door middel van bijeenkomsten, nieuwsbrieven en de website op de hoogte gebracht van de voortgang. Margarethahof In het kader van het project Margarethahof zijn diverse voorbereidende en toetsende werkzaamheden uitgevoerd ten behoeve van de verdere planvorming. Het voorlopig stedenbouwkundig ontwerp is inhoudelijk beoordeeld, waarna voorbereidingen zijn getroffen voor de bestuurlijke besluitvorming. Deze werkzaamheden hebben geresulteerd in het raadsvoorstel ‘(Stedenbouwkundige) uitgangspunten woningbouwplan Margarethahof’ d.d. 17 februari 2026. Tevens is overeenstemming bereikt met de Linden Groep over de inhoud van de anterieure overeenkomst. Betonningsgebouw Voor het Betonningsgebouw hebben wij het principeverzoek van Capital B.V. voor de transformatie van het gebouw naar 19 appartementen beoordeeld. Het college heeft hierover een positief besluit genomen. Daarnaast hebben wij de afronding van de huurovereenkomst met Sailwise voorbereid. Ook hebben wij de overeenkomst met Capital B.V. inhoudelijk uitgewerkt. Reigerweg Voor het project Reigerweg hebben wij aan het begin van het jaar het principeverzoek beoordeeld en onze opmerkingen gedeeld met Welwonen. Welwonen heeft deze opmerkingen gebruikt om te participeren en vervolgens een nieuw plan uit te werken.
Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Enkhuizen heeft een vastgestelde omgevingsvisie • De omgevingsvisie voor Enkhuizen is vastgesteld. Wat hebben we ervoor gedaan? Omgevingsvisie • Er is een advies opgesteld door de Commissie MER voor de omgevingseffectrapportage. • Er is een aanvullende Omgevingseffectrapportage opgesteld (07 juli 2025). • Er is een nota beantwoording zienswijzen ontwerp-Omgevingsvisie, OER en Participatierapport opgesteld (13 mei 2025 – redactioneel aangepast 4 juni 2025- aangepast 6 november 2025). 21
• • • •
We hebben zienswijzen ontvangen, de nota van beantwoording zienswijzen wordt in 2026 voorgedragen aan de Raad. We hebben informatieavonden georganiseerd voor de raad. De Omgevingsvisie is op basis van de zienswijzen na de ter inzage legging, de informatieavond voor de raad en reacties van het College aangevuld of aangescherpt. De raad heeft ingestemd met de Omgevingsvisie in december 2025.
Wat wilden we bereiken en wat hebben we bereikt? Westfriesland in de top 10 beste woonregio's van Nederland • We hebben ingezet op het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad, met aandacht voor verduurzaming en leefbaarheid. We hebben de randvoorwaarden versterkt om langer zelfstandig wonen mogelijk te maken door regionale afstemming over woonzorgconcepten. • De goede samenwerking met de Welwonen en HARE is gecontinueerd. Wat hebben we ervoor gedaan? Woonakkoord • We hebben, in samenwerking met Welwonen en HARE uitvoering gegeven aan de prestatieafspraken. • We hebben een nieuw woonprogramma opgesteld met daarin ruimte voor woonzorgconcepten. Dit programma sluit aan op de Omgevingsvisie en borgt de gemeentelijke doelen voor de komende jaren. • We hebben onderzocht hoeveel behoefte er is aan woonwagenstandplaatsen en nieuw woonwagen- en standplaatsenbeleid opgesteld en vast laten stellen door de raad.
Verplichte indicatoren Hieronder staan de verplichte beleidsindicatoren voor programma Ruimte. Deze staan op de website https://www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren laten ons zien of we beter of slechter presteren dan andere gemeenten. Naam indicator
Eenheid
Bron
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000 jongeren
Bureau Halt
9
5
8
4
n.b.
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
2,7
2,1
3,4
1,6
n.b.
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
4,6
5,1
5,3
4,8
n.b.
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
0,5
0,8
0,8
0,8
n.b.
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
8
7,7
7,7
9,5
n.b.
Functiemenging
%
48,9 49,2 48,5 48,9 n.b.
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners van 15 tm 64 jaar
155,1 163,2 169,2 175,2 n.b.
Omvang huishoudelijk restafval
kg per inwoner
n.b.
172
n.b.
159
n.b.
Hernieuwbare elektriciteit
%
10,7 13,7
n.b.
n.b.
n.b.
Gemiddelde WOZ waarde
x € 1.000
CBS
243
269
320
321
332
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
0,7
3,7
n.b.
2,1
n.b.
Demografische druk
%
CBS
76,5 76,1 77,1 76,9 77,9
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In euro's
COELO
707
802
889
912 1010
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In euro's
COELO
832
882
975
996 1099
22
2021 2022 2023 2024 2025
Met wie werken we samen Voor het programma Ruimte hebben we samengewerkt met de volgende partijen: • • • • • • •
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Archeologie West-Friesland WerkSaam Westfriesland. Recreatieschap Westfriesland Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord Afvalbeheer Westfriesland (ABWF)
In het hoofdstuk ‘verbonden partijen’ leggen we de samenwerking verder uit.
23
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 .
Begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Verschil begroting en realisatie
Lasten
21.377
30.181
28.069
Baten
8.826
16.389
16.372
-17
-12.551
-13.792
-11.697
2.095
Resultaat
-2.112
Toelichting op afwijkingen (baten en lasten) Toelichting afwijkingen JR2025 t.o.v. B2025 (>€ 20.000)
Bedrag
V/N
Lasten: Bijdrage SED
-696 N
Kapitaallasten
106 V
Overhevelingsbesluit programma 2
1.183 V
Economische zaken
104 V
Afvalinzameling
185 V
Klimaat en duurzaamheid
1.126 V
Omgevingswet
111 V
Plankosten
-301 N
Kabels en leidingen
-50 N
Wegen onderhoud
215 V
Openbare verlichting
131 V
Wegen/verhardingen: reiniging en onkruidbestrijding
53 V
Openbaar groen
53 V
Riolering
-140 N
Overige verschillen
34 V
Totaal lasten:
2.112 V
Baten: Verkoop grond
175 V
Parkeren
-63 N
Inkomsten oov
49 V
Haven
196 V
Afvalinzameling
139 V
Klimaat en duurzaamheid
-1.115 N
Plankosten
301 V
Leges bouwen etc
218 V
Wegen onderhoud
42 V
Kabels en leidingen
-36 N
Overige verschillen
77 V
Totaal baten:
17 N
Totaal verschil
2.095 V
24
Lasten: Bijdrage SED (€ 696.000 nadeel) De bijdrage aan de SED Organisatie wordt in het onderdeel "Bijdrage SED Organisatie" in programma 1 nader toegelicht. Kapitaallasten (€ 106.000 voordeel) Op het taakveld treasury wordt een voordeel behaald op de rentekosten. Dit heeft tot gevolg dat er € 77.000 minder rentekosten aan dit programma worden toegerekend. Het resterende bedrag van € 29.000 betreft lagere afschrijvingslasten. Overhevelingsbesluit programma 2 - parkeren (€135.000 voordeel) In 2026 wordt met de invoering van betaald parkeren, de blauwe zone verwijderd. Hiervoor wordt het budget van 2025 overgeheveld naar 2026. Economische zaken (€ 104.000 voordeel) In de begroting was een subsidiepost per abuis dubbel opgenomen. Bij het opstellen van de begroting 2026 is deze dubbeltelling gecorrigeerd en is de betreffende raming structureel naar beneden bijgesteld. Afvalinzameling (€ 185.000 voordeel) De afvalinzameling mag volgens de regels van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) maximaal kostendekkend zijn. Dat betekent dat de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing niet hoger mogen zijn dan de totale kosten. In 2025 waren de lasten € 185.000 lager en de baten € 139.000 hoger dan begroot. Daarnaast rekenen wij volgens de BBV-regels ook indirecte kosten, zoals overhead en kapitaallasten, toe aan dit taakveld.
Per saldo is daardoor geen sprake van een exploitatieresultaat. Eventuele verschillen worden verrekend via de voorziening afvalstoffenheffing. Zo blijft de afvalinzameling over meerdere jaren bezien budgettair neutraal en worden tariefschommelingen voor inwoners beperkt. Klimaat en duurzaamheid (€ 1.126.000 voordeel) De uitgaven vallen lager uit dan begroot. Een groot deel van deze uitgaven is subsidiabel en wordt gedekt door (rijks)subsidies, zoals CDOKE en NIP. Doordat de uitgaven lager zijn, kunnen ook minder subsidieinkomsten worden verantwoord. De subsidies zijn bedoeld voor programma’s die over meerdere jaren worden uitgevoerd. Een deel van de middelen is in 2025 besteed. Omdat de uitvoering meerjarig is, wordt het resterende bedrag via de balans doorgeschoven naar 2026 om daar verder te worden ingezet. Het resterende saldo ad € 68.000 is verrekend met de egalisatiereserve Klimaat en duurzaamheid. Omgevingswet (€ 111.000 voordeel) De uitgaven lopen niet helemaal synchroon met het toegekende budget dat per jaar is vrijgegeven. Het voordelig saldo wordt gestort in de bestemmingsreserve Omgevingswet.. Plankosten (€ 301.000 nadeel) Plankosten worden niet vooraf geraamd en worden in 2025 gedekt door baten (zie baten) Kabels en leidingen (€ 50.000 nadeel) Er was achterstand in de contractuele recht van opstal, waardoor er een hogere onroerendgoedbelastingaanslag is ontvangen.
Wegen onderhoud (€ 215.000 voordeel) Geplande werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2026 i.v.m ondergrondse infra werkzaamheden. 25
Openbare verlichting (€ 131.000 voordeel) In de afgelopen 7 jaar is er te veel betaald aan Liander voor vastrechtkosten openbare verlichting. Dit is terugbetaald aan de gemeente waardoor er een voordeel ontstaat. Wegen/verhardingen: reiniging en onkruidbestrijding (€ 53.000 voordeel) Door de natte periode aan het einde van het jaar zijn de laatste veegrondes niet uitgevoerd. Openbaar groen (€ 53.000 voordeel) Door dezelfde natte periode konden reconstructies van plantvakken niet worden uitgevoerd, omdat dit de kwaliteit van de nieuwe aanplant niet ten goede zou komen. Riolering (€ 140.000 nadeel) In Q4 2025 is onderzoek naar het hydraulisch functioneren van het riolering stelsel voorbereid om vervolgens de aanbesteding in Q1 2026 uit te voeren. Aangezien aanbesteding in 2026 begint is er budget overgebleven. De hogere storting voorziening komt door een lagere kosten dan begroot.
Baten: Verkoop grond (€ 175.000 voordeel) De hogere opbrengst heeft vooral te maken met de verkoop van een aantal grotere percelen, waaronder grond aan de Paktuinen en grond aan het Eiland. Daarnaast is er nog de opbrengst van diverse kleine stukjes grond. Openbare Orde en Veiligheid (€ 49.000 voordeel) De gerealiseerde baten vallen hoger uit dan bij de begroting is voorzien. Deze afwijking wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere opbrengst uit opgelegde en verbeurde dwangsommen. Haven (€ 196.000 voordeel) We hebben afgelopen jaar meer passanten gehad in de haven van Enkhuizen. Ook hebben we het tarief voor de rivier cruisevaart aangepast. Hierdoor zijn er meer leges binnengekomen. Ook hebben we meer energie en water doorberekend aan de klanten omdat er meer gebruik is geweest. Afvalinzameling (€ 139.000 voordeel) Zie verklaring onder lasten Klimaat en duurzaamheid (€ 1.115.000 nadeel) Zie verklaring onder lasten Plankosten (€ 301.000 voordeel) Zie verklaring onder lasten Bouwleges (€ 218.000 voordeel) In 2025 zijn de gerealiseerde opbrengsten uit bouwleges € 218.000 hoger uitgevallen dan geraamd. Deze meeropbrengst is hoofdzakelijk het gevolg van een hoger aantal ingediende en verleende vergunningaanvragen. Parkeren (€ 63.000 nadeel) In november 2025 is de nieuwe parkeerverordening aangenomen door de raad van Enkhuizen.
Hierbij zijn de leges van de parkeervergunningen omgezet naar een parkeerbelasting. Hiermee is het boekjaar ook aangepast naar dezelfde looptijd als het belastingjaar. In voorgaande jaren werden de leges geboekt op het voorlopende vergunningsjaar. 26
Wegen onderhoud (€42.000 voordeel) In 2025 zijn geen herstelwerkzaamheden uitgevoerd van ingravingen onder de wegen. Kabels en leidingen (€36.000 nadeel) Wegens minder uitgevoerd werk is er minder gefactureerd aan afnemers.
27
Programma Samenleving In 2025 heeft de gemeente opnieuw haar toewijding aan het sociaal domein in de praktijk gebracht, met als doel het welzijn en de participatie van haar inwoners te bevorderen. De jaarrekening van het programma sociaal domein biedt inzicht in de uitvoering van de beleidsdoelen en de bijbehorende financiële resultaten. Het sociaal domein omvat een breed scala aan voorzieningen en ondersteuning, zoals jeugdzorg, werk & inkomen, zorg en maatschappelijke ondersteuning, en ook algemene voorzieningen zoals Sport en Cultuur. Deze voorzieningen zijn van cruciaal belang voor het welzijn van onze inwoners. We reflecteren op de geleverde prestaties, de behaalde resultaten en de uitdagingen die we in het afgelopen jaar zijn tegengekomen. Het sociaal domein blijft een dynamisch en uitdagend werkterrein, maar we blijven ons inzetten voor een inclusieve samenleving waarin iedereen gelijke kansen krijgt om mee te doen.