EP LIOR 102 Actualisatie Verkeersplan Enkh 2017-2025
Tekst van het document
Gemeente Enkhuizen
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
Gemeente Enkhuizen
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
Datum Kenmerk Eerste versie
www.goudappel.nl goudappel@goudappel.nl
7 augustus 2017 EHZ051/Mnr/0255.03 2 augustus 2017
Documentatiepagina
www.goudappel.nl
Opdrachtgever(s)
Gemeente Enkhuizen
Titel rapport
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
Kenmerk
EHZ051/Mnr/0255.03
Datum publicatie
7 augustus 2017
Projectteam opdrachtgever(s)
de heer M. Drost
Projectteam Goudappel Coffeng
de heer R.M.J. Meinen
Inhoud
www.goudappel.nl
Pagina
1
Samenvatting
1
2 2.1 2.2 2.3
Inleiding Aanleiding Proces Leeswijzer
3 3 4 4
3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9
Beleidskader Planwet Verkeer en Vervoer Landelijk beleid Provinciaal beleid Vigerend verkeersplan Enkhuizen Stadsvisie Routekaart naar de toekomst Enkhuizen Parkeerbeleid Visie Enkhuizen Duurzaam Fietsscan
5 5 5 7 8 9 9 11 11 12
4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6
Gegevens, trends en ontwikkelingen Verkeersintensiteiten Enkhuizen Parkeerdrukmetingen Verkeersveiligheid Onderzoek burgerpanel Demografische ontwikkelingen Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen
13 13 14 16 19 24 24
5 5.1 5.2 5.3
Positie van verkeer- en vervoersbeleid Doelstelling Enkhuizen Omgevingsvisie Integrale aanpak
26 26 26 27
6 6.1 6.2 6.3 6.4
Ambities en doelstellingen Doelstelling en resultaten Burgerpanel Doelstelling(en) Aandachtspunten Uitwerking beleid
28 28 29 31 31
7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
Gedragsbeïnvloeding Het belang van gedragsbeinvloeding Educatie Handhaving Voorlichting en communicatie Projecten gedragsbeïnvloeding
33 33 33 34 34 34
www.goudappel.nl
8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7
Wegencategorisering Indeling van wegen: Wegencategorisering Gebiedsontsluitingswegen bibeko Erftoegangswegen bibeko Gebiedsontsluitingwegen bubeko Erftoegangswegen bubeko Verkeersveiligheid Projecten wegencategorisering en verkeersveiligheid
35 35 37 39 41 42 43 44
9 9.1 9.2 9.3 9.4
Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer Verplaatsingskeuze Kwaliteit hoofdwegennet. Duurzame autoverplaatsingen Projecten bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer
45 45 45 47 48
10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6
Parkeren Parkeren in woonwijken Parkeren in binnenstad Parkeerbeleid en parkeernormen Parkeren doelgroepen Parkeerfonds Projecten parkeren
49 49 50 51 51 52 53
11 11.1 11.1.1 11.2 11.3 11.4 11.5
Fietsverkeer Inrichting fietsroutes Netwerk Fietsscan Fietsparkeren Beheer en onderhoud Projecten fietsverkeer
54 54 54 56 56 57 58
12 12.1 12.2 12.3 12.4 12.5
Voetgangers & toegankelijkheid Basis van elke verplaatsing Aanpak Ontwerprichtlijnen Ontwerprichtlijnen voor mensen met een beperking Projecten voetgangers & toegankelijkheid
59 59 59 60 61 62
13 13.1 13.2 13.3 13.4
Openbaar vervoer Rol gemeente Enkhuizen Treinverbindingen Busverbindingen Projecten openbaar vervoer
63 63 64 64 65
14 14.1 14.2
Van beleid naar uitvoering Uitvoering Monitoring en evaluatie verkeersplan Enkhuizen
66 66 66
Bijlage 1
Evaluatie Verkeersplan Enkhuizen 2005-2015
1
Bijlage 2 Onderzoek Burgerpanel
www.goudappel.nl
1
1 Samenvatting
Het vigerende verkeersplan Enkhuizen uit 2005 is in 2015 verlopen. Tijd voor een actualisatie van het verkeersplan. Een actualisatie want er gaat al heel veel goed en het bestaande beleid is op veel gebieden nog steeds actueel. Voor het bepalen van de gewenste koers zijn verkeerstellingen en een parkeeronderzoek uitgevoerd en is een enquête gehouden onder het burgerpanel. Er zijn verkeerskundige aspecten die vragen om een koerswijziging en daarnaast zijn er ook trends die in 2005 nog niet waren voorzien maar die wel vragen om aanpassingen in het beleid. Een voorbeeld hiervan is de electrische auto. Belangrijkste wijziging in het voorliggende plan is de beschreven hoofddoelstelling en subdoelstellingen. Er wordt niet langer gestuurd op een autoluwe binnenstad omdat de benodigde maatregelen niet haalbaar bleken. De nieuwe hoofddoelstelling op dit geactualiseerde verkeersplan Enkhuizen is: Het bevorderen van een vlotte en veilige afwikkeling van het verkeer dat noodzakelijk is voor de economische vitaliteit en leefbaarheid van Enkhuizen, waarbij de hinder zoveel mogelijk wordt beperkt, duurzame verplaatsingen worden gestimuleerd en het historische karakter wordt gerespecteerd.
Naast deze hoofddoelstelling zijn er nog afzonderlijke subdoelstellingen geformuleerd op het gebied van: ■ verkeersveiligheid; ■ bereikbaarheid/Mobiliteit; ■ duurzaamheid; ■ historisch karakter en ruimtelijke kwaliteit; ■ leefbaarheid.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
1
Om deze doelstellingen te halen zijn er een zevental programma’s waar de komende jaren op wordt ingezet. Het betreft programma’s op het gebied van: ■ gedragsbeïnvloeding; ■ wegencategorisering; ■ bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer; ■ parkeren; ■ fietsverkeer; ■ voetgangers & toegankelijkheid; ■ openbaar vervoer. Voor elk programma is beschouwd wat er nog gewijzigd moet worden de komende jaren om de doelstellingen te kunnen behalen en hiervoor zijn projecten aangedragen. Deze projecten lopen uiteen van eenmalige reconstructies en jaarlijks terugkerende campagnes tot nadere verkeerskundige onderzoeken. Hierbij wordt vooral aangehaakt bij bestaand beleid en zijn, met name in de binnenstad, veelal maatwerk oplossingen nodig om enerzijds het historische karakter te behouden en de stad verkeerskundig te laten functioneren.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
2
2 Inleiding
2.1
Aanleiding
Ontwikkelingen op maatschappelijk, economisch en ruimtelijk vlak leiden niet alleen landelijk maar ook in de gemeente Enkhuizen tot een steeds veranderende mobiliteitsvraag. Deze veranderingen vragen om het verleggen van de accenten van het bestaande verkeer- en vervoerbeleid. Het nieuwe verkeersplan Enkhuizen bevat de geactualiseerde beleidslijn voor de wegenstructuur, de verkeersveiligheid en de verschillende vervoerswijzen voor de komende jaren. De planhorizon van het ‘oude’ verkeersplan Enkhuizen was 2005-2015. Dit was aanleiding om het verkeersplan te actualiseren. Ook vroegen de vele ontwikkelingen op het gebied van ruimtelijke ordening, wetgeving, techniek, mobiliteit, maatschappelijke ontwikkelingen en besluitvorming van de gemeenteraad van Enkhuizen, om een actuele gemeentelijke visie op het gebied van verkeer en vervoer. Daarbij is de landelijke en provinciale beleidslijn gewijzigd en geactualiseerd. De gemeente is conform de Planwet Verkeer en Vervoer verplicht om deze actuele beleidslijn door te vertalen naar het gemeentelijk beleid. Daar waar vroeger het beleid ten aanzien van verkeer en vervoer meer afgebakend en sectoraal gericht was, maken thema's zoals bijvoorbeeld veiligheid steeds meer integraal onderdeel uit van het gemeentelijke beleid. Ook zijn vraagstukken over de inrichting van de openbare ruimte niet meer alleen een technische aangelegenheid.
De inbreng van verschillende beleidsvelden leidt tot een evenwichtigere benadering waarin alle belangen en niet alleen die van het verkeer zijn afgewogen. Het samenspel van de verschillende beleidsterreinen maakt het voeren van een helder en samenhangend verkeer- en vervoerbeleid steeds belangrijker. In de praktijk komt het er op neer dat in grote lijnen het beleid van de afgelopen jaren zal worden voorgezet. Op sommige aspecten wordt het accent door nieuwe inzichten anders.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
3
2.2
Proces
Het geactualiseerde verkeersplan is niet alleen een plan van de gemeente maar een plan voor alle belanghebbenden. Het inrichten en beheren van onze openbare ruimte en het sturen op (verkeers)gedrag is en wordt ook telkens meer een wisselwerking tussen gemeente, bedrijven en burgers. Om de betrokkenheid bij onze leefomgeving, onze manier van verplaatsen - en de manier waarop wij met elkaar omgaan (in het verkeer) - te vergroten is bij het tot stand komen van dit plan een uitvoerige inventarisatie gedaan onder het burgerpanel. Daarnaast is middels twee sessies met de gemeenteraad verkent welke koers en ambitie voorliggend plan zou moeten hebben, om ook een realistisch plan te kunnen presenteren.
2.3
Leeswijzer
Het nieuwe verkeersplan is opgebouwd uit drie onderdelen. Een evaluatie van het bestaande vigerende verkeersplan, de uitwerking van het beleid en een uitvoeringsprogramma. In hoofdstuk 3 achtereenvolgens het landelijke, het provinciale en het huidige gemeentelijk beleid toegelicht. In hoofdstuk 4 worden de trends en ontwikkelingen uiteengezet en in hoofdstuk 5 is aangegeven hoe het Verkeersplan moet worden geïnterpreteerd en gepositioneerd. In hoofdstuk 6 zijn de kaders en aandachtspunten vertaald in de doelstellingen en ambities van het nieuwe verkeer en vervoerbeleid. De uitwerking van het beleid in richtlijnen, netwerken en concrete actiepunten is toegelicht in de hoofdstukken 7 tot en met 13. Achtereenvolgens komen gedragsbeïnvloeding, wegencategorisering, bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer, parkeren, fietsverkeer, voetgangers en het openbaar vervoer aan bod. In hoofdstuk 14 is ten slotte aangegeven hoe de slag kan worden gemaakt naar de uitvoering.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
4
3 Beleidskader
Het verkeersplan vormt de schakel tussen het landelijke- en regionale verkeer- en vervoerbeleid en gemeentelijke plannen en ontwikkelingen. Het verkeersplan moet in eerste instantie in lijn zijn met de wetgeving en passen binnen de kaders en plannen van de hogere overheden. Daarnaast moet het aansluiten op de plannen van andere (gemeentelijke) beleidsterreinen.
3.1
Planwet Verkeer en Vervoer
In de Planwet verkeer en vervoer zijn de rechten en plichten aangegeven die overheden hebben voor het beleidsterrein verkeer en vervoer. Het Rijk, de provincie en gemeenten zijn verplicht een samenhangend en inzichtelijk verkeersbeleid te voeren. Het Rijk en de provincie kennen daarbij een planverplichting. Met de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de Omgevingsvisie Noord Holland wordt, door respectievelijk het Rijk en de provincie, invulling gegeven aan deze plicht. Het verkeersplan vormt de gemeentelijke invulling van de verplichting tot het voeren van een inzichtelijk en samenhangend verkeersbeleid. Vanaf 2018 gaat de Planwet Verkeer en Vervoer op in de Omgevingswet.
3.2
Landelijk beleid
De definitieve Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 vastgesteld. De SVIR vervangt de Nota Ruimte, de Structuurvisie Randstad 2040, de Nota Mobiliteit, de Mobiliteits Aanpak en de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving. De essentiële onderdelen van Nota Mobiliteit blijven overigens wel (soms gewijzigd) van kracht.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
5
Figuur 3.1: Landelijke beleidsdocumenten
Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2008-2020 is een kader geweest voor het SVIR. De essentiële onderdelen van SVIR werken op grond van de Planwet Verkeer en Vervoer rechtstreeks door in het te voeren beleid van provincies, die hun Provinciale Verkeers- en Vervoerplan (PVVP) of Omgevingsplan hierop moeten afstemmen. Indirect werkt de nota daarmee ook door naar gemeenten, omdat zij hun beleid moeten afstemmen op essentiele onderdelen van het PVVP. Per thema worden hieronder de in dit kader relevante onderdelen van het rijksbeleid weergegeven. Autobereikbaarheid Voor het onderliggend wegennet kent de Nota Mobiliteit/SVIR geen kwantitatieve doelstellingen ter verbetering van de betrouwbaarheid en reistijd van autoverplaatsingen. Verkeersveiligheid In het SVIR worden de doelen en uitwerking van het verkeersveiligheidsbeleid uit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) onderstreept. In het SPV wordt de strategie beschreven die moet leiden tot het behalen van de ambitieuze doelstelling uit de Nota Mobiliteit: Maximaal 580 verkeersdoden en 12.250 gewonden in 2020. De maatregelen moeten zelfs kunnen leiden tot een nog scherpere doelstelling: Maximaal 500 verkeersdoden en 10.600 gewonden in 2020.
De nationale doelstelling met betrekking tot de verkeersveiligheid werkt voor alle betrokken decentrale overheden in gelijke mate door in provinciale en gemeentelijke doelstellingen, zodat alle betrokken decentrale overheden de aantallen met eenzelfde percentage terugbrengen als het nationale doel voor 2020. De strategie is gefundeerd op de drie succesvolle pijlers van de afgelopen jaren: samenwerking, integrale aanpak en duurzaam veilig. Hierbij wordt zowel het spoor van landelijke maatregelen als de aandacht voor specifieke doelgroepen benoemd.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
6
Beleidsimpuls Verkeersveiligheid Omdat in 2012 bleek dat de doelstellingen ten aanzien van de verkeersveiligheid waarschijnlijk niet gehaald gaan worden is in de beleidsimpuls een groot aantal extra maatregelen opgenomen, waaronder: Doorgaan en versterken van de ingeslagen weg, toepassen basiskenmerken wegontwerp (CROW), Focus op fietsers (Actieplan gemeenten), ouderen en jonge bestuurders. Externe veiligheid Gemeenten krijgen in de SVIR de opdracht om externe veiligheid op te nemen in de beheersplannen voor infrastructuur. Gemeenten moeten zorgen voor een veilig en goed onderhouden wegennet. Van gemeenten wordt daarnaast verwacht dat zij, daar waar zij bevoegd zijn, relatief veilige voorkeursroutes voor het transport van gevaarlijke stoffen benoemen. Lopen en fietsen Het rijk stimuleert het lopen en het gebruik van de fiets als hoofdvervoermiddel en als schakel in de ketenverplaatsing van deur tot deur. Ook gemeenten dienen in lijn hiermee het lopen en fietsen te stimuleren en hiervoor doelen op te nemen in hun beleid. Dit kan bijvoorbeeld door te zorgen voor een fietsnetwerk dat voldoet aan de verkeerskundige hoofdeisen samenhang, directheid, aantrekkelijkheid, veiligheid en comfort. Daarnaast kunnen gemeenten zorgen voor parkeervoorzieningen voor fietsers die op het gebied van kwaliteit, kwantiteit en locatie voldoen aan de vraag.
Openbaar vervoer Het SVIR stelt dat decentrale overheden zorg dragen voor een betrouwbaar, vlot, toegankelijk, sociaal veilig en doelmatig regionaal openbaar vervoer dat past bij hun specifieke regionale situatie. In de PVVP’s en RVVP’s evenals in het gemeentelijk beleid dient er worden aangegeven welke doelstellingen worden nagestreefd. Parkeren Het Rijk laat het in principe over aan gemeenten om zelf parkeernormen te stellen, maar stelt wel dat gemeenten in een regio tot overeenstemming moeten komen over parkeernormen per locatie.
3.3
Provinciaal beleid
In februari 2006 is de Nota Mobiliteit van het rijk vastgesteld. Naar aanleiding van deze nota is in 2007 het in 2003 opgestelde Provinciaal Verkeers- en Vervoerplan (PVVP) geactualiseerd. De Nota Mobiliteit is in 2012 vervangen door de SVIR en inmiddels is de looptijd van het PVVP verstreken. Het PVVP is daarna niet meer geactualiseerd. Het in het PVVP verwoorde verkeers- en vervoerbeleid blijft vooralsnog van kracht. Momenteel is de provincie Noord Holland bezig met het opstellen van de Omgevingsvisie, waarin het geactualiseerde verkeers- en vervoerbeleid wordt opgenomen. De verwachting is dat deze in 2018 wordt vastgesteld. Door de stijgende mobiliteitsvraag kent de provincie een groeiende uitdaging. De (auto)netwerken zijn op piekmomenten verzadigd. Naast het continueren van de uitbreiding van de wegcapaciteit wordt ingezet op het efficiënter gebruik maken van alle netwerken tezamen. Daarnaast krijgt het verbeteren van het vervoerproduct op de netwerken en de totale keten meer aandacht. Het openbaar vervoer kan beter worden benut en de verkeersveiligheid blijft een belangrijk aandachtspunt.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
7
Een goede bereikbaarheid is cruciaal voor de provincie, zowel voor de economie, als voor de leefkwaliteit van haar inwoners. De provincie zet zich in om die bereikbaarheid te kunnen waarborgen. Om deze aanpak vorm te geven zijn er speerpunten in het PVVP geformuleerd: ■ ketenmobiliteit en mobiliteitsmanagement; ■ impuls fiets; ■ hoogwaardig openbaar vervoer; ■ verkeersmanagement en ICT; ■ aanpak goederenvervoer; ■ invloed op ruimtelijke ontwikkelingen.
3.4
Vigerend verkeersplan Enkhuizen
Het huidige verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente Enkhuizen is vastgelegd in het verkeersplan Enkhuizen 2005 – 2015. Zoals de naam al doet vermoeden heeft dit plan een looptijd tot 2015. Het plan heeft ten doel om een autoluwe binnenstad te creëren, waarbij rekening gehouden wordt met de bereikbaarheid van het centrale winkelgebied. Daarnaast wil men Duurzaam Veilige en leefbare woongebieden in stand houden en creëren. Of de hoofddoelstelling is behaald, hangt sterk af van de interpretatie van de doelstelling en het begrip autoluw. Als de verkeersintensiteiten op de toeleidende wegen worden beschouwd blijkt er minder verkeer van en naar de binnenstad van Enkhuizen te rijden. Daarnaast zijn maatregelen voor het expeditieverkeer getroffen in de binnenstad van Enkhuizen en zijn er maatregelen getroffen om de verkeersveiligheid in de gehele gemeente Enkhuizen te verbeteren. Uit de ongevalscijfers blijkt ook dat er minder ongevallen plaatsvinden en ook het aantal slachtoffers aanzienlijk is gedaald. Wat dat betreft mooie behaalde resultaten. Er is echter alleen nog geen sprake van een autoluwe binnenstad als hierbij de verwachting is dat er weinig autoverkeer in de binnenstad aanwezig en/of zichtbaar is. Ondanks dat de verkeersaantallen lager zijn dan ruim 10 jaar geleden rijd er nog altijd verkeer door het centrum en is er nog steeds sprake van een hoge parkeerdruk.
Maatregelen om hier duidelijk in te sturen, zoals parkeermaatregelen en circulatiemaatregelen, zijn niet of slechts ten dele uitgevoerd. Het gevoerde verkeersbeleid van de afgelopen jaren laat dus in zijn algemeenheid een positief beeld zien. Een volledige evaluatie van het vigerende verkeersplan is weergegeven in bijlage 1. De strategie voor het vergroten van de verkeersveiligheid kent een aantal sporen: de herinrichting van het wegennet (conform de wegencategorisering / duurzaam veilig), educatie en voorlichting (jaarlijks actieplan) en zorgdragen voor een duurzaam veilige ruimtelijke planning. Naast de verkeersveiligheid is het vergroten van de bereikbaarheid voor verschillende vervoerwijzen een aandachtspunt in het verkeersplan. Het vigerende verkeersplan van 2005 is op veel onderdelen nog actueel en vormt in grote lijnen de basis voor het nieuwe beleid. Op een aantal aspecten, zoals parkeren, zal een iets andere koers gevaren worden. Daarnaast zijn er ook nieuwe trends waar te nemen, zoals e-bikes en elektrische auto’s, waarop geanticipeerd moet worden.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
8
3.5
Stadsvisie
De stadsvisie (zie figuur 3.2) is in 2009 vastgesteld en bevat de strategische koers van Enkhuizen tot 2030. In de stadsvisie wordt de identiteit, het sociale en economische perspectief van Enkhuizen beschreven en wordt tevens ingegaan op Bouwen en Wonen, Toerisme en recreatie, Infrastructuur en Mobiliteit. Er zijn 34 richtingaangevende uitspraken verwoord in de visie waarvan er een aantal direct effect hebFiguur 3.2: Stadsvisie Enkhuizen 2030 ben op zaken voor het verkeersplan. Drie van deze richtingaangevende uitspraken richten zich specifiek op infrastructuur en mobiliteit, te weten: ■ De gemeente onderzoekt mogelijkheden om het water en de haven meer de stad binnen te halen. ■ Enkhuizen stimuleert het gebruik van alternatieve vervoerswijzen zodat de (binnen)stad autoluw kan zijn. ■ De ligging aan het water is een belangrijke kernkwaliteit van Enkhuizen. Het waterfront en de havens worden verstevigd. Daarnaast zijn er ook uitspraken die indirect veel effect hebben op verkeer, zoals het verder ontwikkelen en uitnutten van toeristische functies, het zorgen voor een vitale econimische structuur die gebaseerd is op meerdere sectoren en het door ontwikkelen van Seed Valley.
3.6
Routekaart naar de toekomst Enkhuizen
In 2013 is de zogenaamde routekaart naar de toekomst Enkhuizen opgesteld en vastgesteld. In deze visie zijn strategische keuzes gemaakt voor de havens, economie, recreatie en toerisme en vormt een verdere invulling van de Stadsvisie. Qua verkeerstechnische aspecten wordt er in de visie onder meer ingegaan op de opkomende trend van deelauto’s en duurzame mobiliteit, zoals elektrisch rijden en e-bikes. Daarnaast wordt in de routekaart naar de toekomst Enkhuizen ingegaan op de flexibele stad. Enkhuizen erkent dat er een fundamentele keuze gemaakt moet worden. Ligt het primaat bij de belevingsstad Enkhuizen waarbij je ongestoord kunt wandelen, flaneren, op verschillende plekken in de stad wat te beleven valt, of op de functionele stad Enkhuizen waar je overal met de auto kunt komen, ruimte is voor bedrijfsactiviteiten, stalling en opslag van boten. Voor de toekomst kiest Enkhuizen voor de flexibele stad, met een zomer en winterbeeld (zie figuur 3.3). In de zomer wordt volop ingezet op toerisme en recreatie, op beleving, op verblijven met ruimte voor wandelaars en fietsers, voor terrasjes en evenementen terwijl in de winter seizoensgebonden winkels plaats maken voor werkplaatsen en kunnen de auto’s weer voor de deur en verandert Enkhuizen van (zomer)toeristische stad naar een ondernemende stad. In de zomer zal de bereikbaarheid van de stad een andere zijn dan in de winter.
Dit heeft gevolgen voor bijvoorbeeld de parkeerfaciliteiten waarvoor in de zomer meer capaciteit beschikbaar is dan in de winter.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
9
Figuur 3.3: Indicatief zomer- en winterbeeld Enkhuizen conform routekaart naar de toekomst Enkhuizen
Met Enkhuizen als onderdeel van het arrangement West-Friesland, is het een knooppunt of HUB in de regio. HUB’s zijn bronpunten in het mobiliteitsnetwerk met elektrische fietsen, kano’s, sloepen en fluiterboten voor de binnenwateren en havens voor de buitenwateren. Binnen de regio profileert Enkhuizen zich als intieme waterstad met een monumentaal meer stenige binnenstad en een groen waterfront.
Figuur 3.4: Knooppunten in regio
Tot slot wordt ingezet op de volgende thema’s: ■ meer ruimte voor ondernemers en bewoners in de stad; ■ ruimte voor de toeristische sector; ■ versterken van de verblijfsrecreatie; ■ investeren in de havens; ■ samenwerking in de binnenstad; ■ inzetten op economische clusters Maritiem en Agribusiness, ruimte voor bedrijven.
3.7
Parkeerbeleid
In 2008 heeft de gemeente Enkhuizen parkeerbeleid opgesteld en vastgesteld. Dit beleid bestond uit twee fasen. De eerste fase bestond uit de implementatie van een vergunningensysteem voor bewoners van de binnenstad van Enkhuizen en in de tweede fase zou invoering van betaald parkeren doorgevoerd worden. In 2009 is het vergunningensysteem in werking getreden en dit functioneert nog altijd. De tweede fase van het parkeerbeleid heeft in de afgelopen jaren behoorlijke discussies opgeleverd in de gemeenteraad van Enkhuizen. In 2015 heeft er een uitgebreide enquête plaatsgevonden naar de ervaringen van het vigerende parkeerbeleid. Hieruit kwam naar voren dat er ook onder de bewoners en ondernemers weinig draagvlak bestaat voor betaald parkeren. Naar aanleiding van deze enquête is besloten om het parkeer beleid te wijzigen en betaald parkeren niet langer als uitgangspunt te hanteren. Daarnaast werden de volgende verbetervoorstellen genoemd: ■ De bewegwijzering voor parkeerplaatsen;
bebording is niet duidelijk genoeg voor zowel inwoners als bezoekers. ■ kraskaarten;
onpraktisch in gebruik en niet als gastvrij ervaren. ■ De communicatie vanuit de gemeente;
er is behoefte aan berichtgeving vanuit de gemeente over verwachte drukke dagen en parkeerdruk op deze dagen. ■ Extra parkeergelegenheid;
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
10
in het hoogseizoen en tijdens evenementen is er behoefte aan extra parkeergelegenheid buiten de binnenste binnenstad, met name voor bezoekers. ■ Langparkeerders blijven weren;
het blijft nadrukkelijk gewenst om langparkeerders buiten de binnenstad te laten parkeren. ■ Handhaving;
gastvrijheid betekent soms noodzakelijke soepelheid, zeker wanneer er vanwege het grote aantal bezoekers een tekort ontstaat aan parkeerplaatsen. Van bovenstaande (actie)punten zijn ondertussen op de aspecten bewegwijzering, communicatie en handhaving verbeteringen doorgevoerd. Deze zijn daarmee afgehandeld. Sinds 2014 heeft de gemeente Enkhuizen een parkeerfonds in gebruik. Het parkeerfonds kan onder specifieke omstandigheden gebruikt worden om kleine (inbreidings)ontwikkelingen mogelijk te maken.
3.8
Visie Enkhuizen Duurzaam
In deze visie wordt ingegaan op de verduurzaming van alle activiteiten binnen de gemeente Enkhuizen en welke rol de gemeente Enkhuizen daarin kan vervullen. Een van de aspecten hierbij is mobiliteit. Mobiliteit veroorzaakt onder meer voor vervuiling van lucht. Die vervuiling heeft consequenties voor gezondheid en klimaat. Het draagt bij aan de opwarming van de aarde door de uitstoot van broeikasgassen. De milieubelasting van mobiliteit ligt rond de 23%1. Het vervoer en het transport zijn nog bijna volledig afhankelijk van fossiele brandstoffen. Landelijk beleid is dat in 2020 minstens 10% van alle brandstof in het wegverkeer moet bestaan uit alternatieven voor fossiele brandstoffen. Dit kunnen biobrandstoffen zijn en duurzaam opgewekte energie of waterstof. Er worden 5 onderdelen verkend om verduurzaming in de mobiliteit te bewerkstelligen, namelijk: ■ fietsbeleid; ■ eigen organisatie; ■ autodelen; ■ stimuleren Elektrisch rijden; ■ stimuleren andere transportmodus/openbaar vervoer.
3.9
Fietsscan
Gemeente Enkhuizen geeft met het opstellen van deze fietsscan (december 2014) invulling aan de afspraak die de VNG maakte met de Minister over de modelaanpak fiets, die ten doel heeft om de verkeersveiligheid van fietsers te verbeteren. De doelgroepen waar de grootste verbetering op het gebied van verkeersveiligheid te behalen valt in Enkhuizen, betreft de ouderen, al dan niet in combinatie met de e-bike, en jongeren. Uit de ongevallen analyse komen de volgende locaties naar voren waar verbeteringen kunnen worden doorgevoerd: ■ rotonde Lindelaan/Dreef - Kastanjelaan/Wethouder Westdorppad; ■ kruispunt/uitrit Meeuwenlaan - Reigerweg; ■ Oosterdijk; ■ Leeuweriklaan (wegversmalling); ■ Leeuweriklaan - Zuider Kadijk - Stuurboord - Seyndersloot; 1
www.goudappel.nl
Bron: Duurzame mobiliteit in West-Friesland 2011 door Van Reeuwijk advies. Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
11
■ toegangsweg Sprookjeswonderland; ■ Piet Smitstraat; ■ fietsoversteken Gerard Brandtweg; ■ De Dolfijn. Sinds 2014 zijn de locaties Leeuweriklaan - Zuider Kadijk - Stuurboord - Seyndersloot en de Piet Smitstraat aangepast en verbeterd. De toegangsweg Sprookjeswonderland wordt in de ontwikkeling REZ (Recreatiegebied Enkhuizerzand) meegenomen.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
12
4 Gegevens, trends en ontwikkelingen
Het nieuwe verkeersbeleid houdt naast de beleidsmatige kaders en hieruit voortvloei-
2025
2017
ende plannen en de mening van de belanghebbenden ook rekening met demografische, maatschappelijke en (technologische) ontwikkelingen. De vergrijzing, de opkomst van elektrisch rijden, zelfrijdende auto’s, meer online winkelen en thuiswerken zijn items die een weerslag hebben op hoe mensen zich (willen) verplaatsen (zie figuur 4.1). Dit hoofdstuk gaat in op een breed scala aan beschikbare gegevens, maar ook trends en ontwikkelingen naar de toekomst toe.
Figuur 4.1: Trends tot 2025
4.1
Verkeersintensiteiten Enkhuizen
De verkeersintensiteiten in de kern van Enkhuizen zijn gedurende 1 week in november 2015 gemeten in het kader van een verkeersonderzoek. De gemiddelde intensiteiten die volgen uit dit onderzoek staan in figuur 4.2. De wegen met de hoogste intensiteiten zijn de toevoerwegen van het centrum en buitenwijken. Vanuit het noorden naar het centrum zijn dit de Nelson Mandeladreef en de Noordweg. Vanuit het zuiden is dit de Flevolaan / Bosmankade en vanuit het westen is de belangrijkste toevoerweg het Westeinde -Westerstraat. De meest belangrijke weg naar de buitenwijken is de Gerard Brandtweg.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
13
Figuur 4.2: Intensiteiten wegen Enkhuizen, weergegeven in motorvoertuigen per dag
4.2
Parkeerdrukmetingen
De parkeerdruk is in de binnenstad gemeten op de drie meest bepalende momenten van de week. Allereerst is gemeten op vrijdag om 16.00 uur (figuur 4.3) en 19.00 uur (figuur 4.4). Daarnaast is ook gemeten op zaterdagmiddag 14.00 uur (figuur 4.5). Op vrijdagmiddag 16.00 uur is de parkeerdruk het hoogste in de omgeving van de Westerstraat. Aan de zuidzijde van het centrum zijn nog een aantal straten waar veel foutparkeren plaatsvindt. In totaal zijn er in het centrum nog bijna 1.600 plaatsen beschikbaar en zijn er 65 foutparkeerders. De parkeerterreinen met de meeste vrije plaatsen zijn de parkeerterreinen bij het station, de Clarissenplaats en de Albert Heijn. Op deze terreinen is nog ongeveer ruimte voor 470 auto’s. Op vrijdagmiddag om 19:00 uur is de parkeerdruk in Enkhuizen verhoogd en is deze uitgebreid tot ongeveer het gehele centrum. In deze situatie zijn er ongeveer 1.150 plaatsen beschikbaar en zijn er 112 foutparkeerders. Dit focust zich ook met name in de nabijheid van de Westerstraat. De parkeerterreinen met de meeste ruimte zijn net als eerder op de vrijdagmiddag de parkeerterreinen bij het station, de Clarissenplaats en de Albert Heijn. Hier is totaal ongeveer nog ruimte voor 480 auto’s. Op zaterdagmiddag om 14:00 uur is de parkeerdruk het hoogste. Voornamelijk de grote parkeerterreinen worden op zaterdagmiddag beter gebruikt.
Op de terreinen bij het station, de Clarissenplaats en de Albert Heijn is totaal slechts ruimte voor 210 auto’s. Het aantal foutparkeerders is op zaterdagmiddag lager met een totaal van 88. Het totale gebruik is wel hoger dan vrijdagmiddag met slechts 1.050 beschikbare parkeerplaatsen.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
14
Figuur 4.3: Parkeerintensiteit ten opzichte van de capaciteit vrijdag 16.00 uur Enkhuizen
Figuur 4.4: Parkeerintensiteit vrijdag 19.00 uur Enkhuizen
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
15
Figuur 4.5: Parkeerintensiteit zaterdag 14.00 uur Enkhuizen
4.3
Verkeersveiligheid
De objectieve verkeersveiligheid blijkt uit het aantal feitelijke ongevallen. In tabel 4.1 zijn deze aantallen weergegeven naar jaar en ernst. Dit betreft alleen het aantal geregistreerde aantal ongevallen, waarbij bekend is dat de registratiegraad tussen 2009 en 2013 laag lag. Vanaf 2013 wordt er weer intensiever bijgehouden waar ongevallen hebben plaatsgevonden. Dit verklaart grotendeels de toename na 2013 (of juist de afname gedurende de jaren 2009 tot en met 2013).
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
16
omschrijving
totaal
slachtoffer-
ernstige
ongevallen
ongevallen
ongevallen
2001
137
26
9
2002
150
39
2003
118
24
2004
123
2005
110
ziekenhuis
overige gew.
ums-
ongevallen ongevallen
dodelijke
ongevallen
ongevallen
0
9
17
111
14
3
11
25
111
11
0
11
13
94
33
12
0
12
21
90
23
6
1
5
17
87 51
2006
65
14
6
1
5
8
2007
90
19
7
0
7
12
71
2008
74
12
1
0
1
11
62
2009
43
17
4
0
4
13
26
2010
12
6
3
1
2
3
6
2011
7
2
1
1
0
1
5
2012
9
5
4
1
3
1
4
2013
21
4
3
1
2
1
17
2014
33
9
0
0
0
9
24
2015
53
13
7
1
6
6
40
totaal
1045
246
88
10
78
158
799
Tabel 4.1: Aantal ongevallen per jaar naar ernst (ongevallen op alle wegen binnen de gemeentegrenzen van Enkhuizen) Uit deze tabel blijkt dat er 53 ongevallen binnen de gemeente Enkhuizen hebben plaatsgevonden in 2015, waarvan 7 ernstige en helaas 1 met dodelijke afloop. 6 ongevallen hebben plaatsgevonden op wegen van andere wegbeheerders. De locaties van de slachtoffer ongevallen is weergegeven in figuur 4.6 en de oorzaken hiervan in 4.7.
Figuur 4.6: Slachtofferongevallen per jaar in Enkhuizen 2010-2015
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
17
Figuur 4.7: Oorzaken slachtofferongevallen in Enkhuizen 2010-2015
Figuur 4.8: Oorzaken dodelijk ongeval Enkhuizen 2010-2015
4.4
Onderzoek burgerpanel
De gemeente Enkhuizen heeft door I&O door middel van een Burgerpanel burgers gevraagd input te leveren voor dit plan. Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van raadpleging van het Enkhuizer Stadspanel, aangevuld met een representatieve steekproef en een open link. Het panel bestaat uit 925 panelleden.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
18
Voor dit onderzoek zijn 903 panelleden uitgenodigd (van 22 panelleden bleek het e-mailadres niet meer te kloppen), 294 leden hebben aan het onderzoek deelgenomen. Dit is een respons van 32 procent. Daarnaast hebben 117 inwoners de vragenlijst ingevuld via de brief die zij ontvingen, en 65 via de open link. In totaal hebben 475 inwoners de vragenlijst ingevuld, ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. Om onder- en oververtegenwoordiging op basis van leeftijd en geslacht te corrigeren zijn de uitkomsten op deze kenmerken gewogen. Het volledige onderzoek is bijgevoegd in bijlage 2. 140 inwoners hebben tenminste één probleem genoemd voor de vervoermiddelen lopend en per fiets. Hierbij zijn de aspecten vooral benoemd.
Figuur 4.9: Genoemde aspecten lopend/met de fiets
Alle aspecten van voetgangers en fietsers zijn gebundeld in een heatmap in figuur 4.10.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
19
Figuur 4.10: Heatmap burgerpanel door voetgangers en fietsers
Voor voetgangers en fietsers valt op dat met name de kruispunten nabij het centrum als knelpunten worden ervaren. Het kruispunt van het Wegje, de Vijzelstraat, de Driebanen en de Staaleversgracht is het meeste genoemd door voetgangers en fietsers. Hier speelt vooral de onoverzichtelijkheid een grote rol bij. Ook het kruispunt van de Westerstraat met de Molenweg heeft de hoge aantallen opmerkingen vanuit het panel gekregen ondanks dat hier recent een aanpassing is gedaan. 244 inwoners hebben tenminste één probleem genoemd voor de vervoermiddelen auto en motor. In onderstaande figuur 4.11 is de verdeling van de benoemde aspecten weergegeven.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
20
Figuur 4.11: Benoemde aspecten auto/motor
Voor de overzichtelijkheid zijn de aspecten voor automobilisten gebundeld in drie hoofdthema’s, namelijk verkeersintensiteiten, parkeren en verkeersveiligheid (tabel 4.2).
benoemd aspect uit Burgerpanel onoverzichtelijk
aantal 105
categorie
heatmap
verkeersveiligheid figuur 2.10
doorstroming
71
verkeersafwikkeling
figuur 2.8
parkeerprobleem
66
parkeren
figuur 2.9
eenrichtingsverkeer
53
verkeersafwikkeling
figuur 2.8
te hard rijden
48
overig
47
onduidelijk/onlogische verkeerssituatie
45
te smalle weg
45
verkeersveiligheid
33
oversteekbaarheid
17
verkeersafwikkeling
figuur 2.8
beperkte toegankelijkheid
4
parkeren
figuur 2.9
slechte staat onderhoud van de weg
4
verkeersveiligheid figuur 2.10
verkeersveiligheid figuur 2.10 niet gecategoriseerd verkeersveiligheid figuur 2.10 verkeersafwikkeling
figuur 2.8
verkeersveiligheid figuur 2.10
Tabel 4.2: Indeling benoemde aspecten uit burgerpanel in hoofdthema’s voor heatmap
Voor deze drie hoofdthema’s zijn zogenaamde heatmaps gemaakt waaruit blijkt waar de meeste opmerkingen gemaakt zijn. De heatmaps voor automobilisten zijn weergegeven in de figuren 4.12, 4.13 en 4.14.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
21
Figuur 4.11: Heatmap burgerpanel verkeersafwikkeling door automobilisten
Figuur 4.12: Heatmap burgerpanel parkeren door automobilisten
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
22
Figuur 4.13: Heatmap burgerpanel veiligheid door automobilisten
4.5
Demografische ontwikkelingen
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doet onderzoek naar demografische ontwikkelingen in Nederland. Een aantal in dit kader interessante zijn: Toename totale aantal inwoners Het totale aantal inwoners van Nederland groeit volgens prognoses van het CBS (bron: StatLine kencijfers Bevolkingsprognose 2017-2040) door tot 18.1 miljoen inwoners in 2040. Dit komt onder andere door de hogere levensverwachting. In het COROP gebied Kop Noord Holland zal het aantal inwoners eerst nog licht stijgen van 373,4 in 2017 tot 375,1 in 2025 en daarna weer zakt tot 370,5 in 2040. Vergrijzing bevolking Een belangrijke verandering die de komende jaren zijn intrede doet is de vergrijzing van de bevolking. Het aandeel van de bevolking dat 65 of ouder is zal toenemen. In het COROP gebied Kop Noord Holland zal het aantal 65+ers stijgen van 20,1% in 2017 naar 27,1% in 2030 en zelfs 30,5% in 2040. Het grotere aandeel 65+ers heeft gevolgen voor het verplaatsingsgedrag en de wensen die aan de openbare ruimte worden gesteld.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
23
Beroepsbevolking Het aantal 20- tot 64-jarigen neemt de komende jaren af. Echter, door de verhoging van de AOW-leeftijd, zal de potentiële beroepsbevolking niet dalen omdat ook 65+ers langer werkzaam zijn.
4.6
Technologische en maatschappelijke ontwikkelingen
Online winkelen De ontwikkeling van internetwinkels (webshops) zorgt ervoor dat mensen meer mogelijkheden hebben om artikelen te bestellen zonder een winkelvoorziening te bezoeken. Hierdoor zullen in de toekomst mogelijk minder fysieke winkelruimtes (en bijbehorende parkeervoorzieningen) nodig zijn om aan de vraag van consumenten te kunnen voldoen. In diverse steden in Nederland is deze trend al zichtbaar door de leegloop van winkelpanden. Nieuwe werken Er zijn afgelopen jaren veel mogelijkheden bijgekomen om flexibeler te kunnen werken: het Nieuwe werken. Werknemers kunnen – door middel van Telewerken (waarbij ze op afstand toegang hebben tot het bedrijfsnetwerk) - steeds meer tijd- en plaats onafhankelijk werken. Dit leidt er ook toe dat werknemers ervoor kunnen kiezen om tijdens de spitsperiode thuis te werken om verliestijden van woon-werkverkeer te beperken. Elektrisch rijden Technisch gezien wordt er telkens meer mogelijk op het gebied van elektrisch (of duurzaam) rijden. De actieradius van auto's neemt toe en het opladen gaat sneller. De komende jaren zal deze ontwikkeling doorzetten. Begin 2014 waren er volgens het CBS 156.000 hybride auto’s in Nederland op de weg. In 2014 kwamen er ruim 30.000 nieuwe hybride auto’s bij. Naast de technische ontwikkeling van de voertuigen draagt de stimulerende werking van de overheid (d.m.v.
subsidies en belastingvoordeel) eraan bij dat het elektrisch rijden in deze periode is toegenomen. Vanaf 1 januari 2017 zijn echter de belastingvoordelen sterk gereduceerd waardoor de groei van het elektrisch rijden zal stagneren. Voor de langere termijn zal elektrisch rijden echter wel een vlucht nemen. Voor gemeenten betekent dit in eerste instantie om een goed antwoord te hebben op de toenemen vraag naar mogelijkheden om de auto's op de laden in de openbare ruimte. Elektrische fiets Het aandeel elektrische fietsen neemt in Nederland gestaag toe. In 2016 was bijna 1 op de 3 verkochte fietsen een e-bike en dit aandeel groot nog elk jaar. Door de trapondersteuning neemt de snelheid toe waardoor de reistijd wordt verkort en waardoor de fiets ook een serieuzere optie wordt voor afstanden die normaal gesproken met de auto zouden worden afgelegd. De hoge snelheden van elektrische fietsen veroorzaken op fietspaden nieuwe vraagstukken over de verkeers(on)veiligheid. Naast de stimulerende werking van het gemeentelijke beleid zal de toename van elektrische fietsen het fietsgebruik naar verwachting verder doen toenemen. Autobezit Per 1.000 inwoners zijn er 414 personenauto's in Enkhuizen. Daarmee ligt het autobezit wat lager dan in Nederland (420 per 1.000 inwoners). Dit blijkt uit cijfers van het CBS.
In stedelijke gebieden ligt het autobezit altijd lager dan in minder stedelijke en landelijke gebieden.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
24
Het bezitten van een auto lijkt echter telkens minder belangrijk te worden. De nadruk ligt telkens meer op het kunnen gebruiken van een auto. Landelijk zijn er hierdoor steeds meer locaties waar een deelauto’s klaarstaat voor deze groep gebruikers. De technologie van tegenwoordig maakt het gebruik van deelauto's makkelijker en toegankelijker. Greenwheels is een voorbeeld van een succesvol initiatief. Deze ontwikkeling draagt mogelijk bij aan het verminderen van de hoeveelheid autokilometers en het verminderen van het gebruik van parkeerplaatsen dat gepaard gaat met autobezit. Planologische ontwikkeling In de komende jaren zullen er ook planologische ontwikkelingen plaatsvinden die invloed kunnen hebben op het verkeer en bereikbaarheid van Enkhuizen. Deze zijn: ■ ontwikkeling Enkhuizerzand; ■ uitbreiding Kadijken; ■ ontwikkelingen bootmodel Zuiderzeemuseum; ■ realisering N23; ■ diverse inbreidingslocaties. Een verkeerskundig onderzoek zal onderdeel zijn van deze projecten.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
25
5 Positie van verkeeren vervoersbeleid
Het goed functioneren van de openbare ruimte vraagt vaker om complexere en meer integrale oplossingen. De beste oplossingen volgen niet meer vanzelfsprekend uit de inrichtingsprincipes zoals aangegeven in het verkeersplan. De implementatie van de ideeën en wensen uit dit verkeersplan moet altijd plaatsvinden in goede samenhang met andere invalshoeken en samen met de belanghebbenden.
5.1
Doelstelling Enkhuizen
Bij de uitwerking van het verkeersplan staat de doelstelling van de stadsvisie nog altijd centraal maar wordt er niet meer concreet gestuurd op de autoluwe binnenstad. Het gaat meer om het ontwikkeling van: “Een functionele en overzichtelijke stad, door slimme zonering van gerichte gebieden voor toerisme, wonen en werken, met inachtneming van het historische karakter van de binnenstad”.
5.2
Omgevingsvisie
Een specifieke ontwikkeling die vraagt om een andere benadering en positionering van het verkeer- en vervoerbeleid is de Omgevingswet. Het streven is om per 2018 conform de Omgevingswet plannen te gaan bundelen in Omgevingsvisie en daaruit volgende Omgevingsprogramma’s en Omgevingsplannen. De Omgevingsvisie is een integrale visie op de openbare ruimte. Verkeer en vervoer is hier een onderdeel van. De gemeente Enkhuizen zal de komende jaren gaan anticiperen op de gevolgen die de Omgevingswet heeft voor gemeenten. Het verkeersplan is zo vormgegeven dat delen daarvan over te zetten zijn in de Omgevingsvisie en Omgevingsprogramma’s. In figuur 5.1 is te zien hoe de verschillende onderdelen van het verkeersplan ingepast kunnen worden in de toekomstige Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma’s en Omgevingsplannen.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
26
Verkeersplan
Omgevingswet
Kaders en ambitie
Omgevingsvisie
Uitwerking
Omgevingsprogramma’s
Uitvoeringsplan
Omgevingsplannen
Verordeningen
Figuur 5.1: Verkeersplan in relatie tot omgevingswet
5.3
Integrale aanpak
De inrichting van de openbare ruimte en de wegen kan niet meer alleen sectoraal, vanuit het verkeer- en vervoersbeleid worden benaderd. De ambities vanuit andere invalshoeken zijn minstens zo belangrijk en vragen soms om een meer genuanceerde blik op inrichting van wegen en de manier waarop we het verkeer willen afwikkelen. Dit geldt zeker voor het historische deel van Enkhuizen waarbij de beschikbare ruimte beperkt is en dus maatwerk nodig is. Bij de uitwerking en vertaling van het verkeer- en vervoerbeleid zal de gemeente niet alleen gefixeerd zijn op de sectorale doelstellingen en inrichtingsprincipes. Er wordt meer gekeken naar in hoeverre het beleid bijdraagt aan de realisatie van ambities vanuit meerdere invalshoeken zoals: duurzaamheid, stedenbouw, maatschappelijke ondersteuning, ruimtelijke kwaliteit en het beheer van de openbare ruimte.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
27
6 Ambities en doelstellingen
De maatschappij verandert, de problemen verschuiven, ambities ten aanzien van groei en kwaliteit van de leefomgeving zijn continu in beweging. Dit vraagt om een daadkrachtige en duidelijke gemeentelijke visie en richting op het gebied van verkeer en vervoer waarbij de accenten op onderdelen anders worden gelegd dan de voorgaande jaren.
6.1
Doelstelling en resultaten Burgerpanel
De koers zoals ingezet in 2005 zijn voor een aantal beleidsdoelstellingen nog steeds actueel. In de diverse discussies in de gemeenteraad en ook op basis van de evaluatie en tussentijdse besprekingen in de raad is gebleken dat er op onderdelen ook een duidelijk andere koers gevaren wordt. Een koers met minder vergaande maatregelen en een koers die vooral voort bouwt op hetgeen dat nu al goed gaat in Enkhuizen. De belangrijkste koerswijziging is daarmee het niet langer sturen op een autoluwe binnenstad. Dat wil niet zeggen dat auto’s overal gefaciliteerd worden in de binnenstad, maar er wordt ook niet langer ingezet op duidelijke maatregelen om de auto te nadrukkelijk te weren uit de binnenstad. Uit het onderzoek van I&O is de respondenten ook gevraagd naar de ambitie die de gemeente Enkhuizen zou moeten nastreven. Hierbij zijn drie scenario’s voorgelegd die uiteenlopen van: ■ Scenario 1: Scenario 1: bevorderen rust en ruimte, autoluw centrum. Dit scenario stimuleert het gebruik van de fiets en lopen in de binnenstad, door: - doorgaande wegen af te sluiten voor auto’s - parkeren in het centrum alleen in de blauwe zone (uitgezonderd vergunninghouders) - (lang) parkeren aan de rand van het centrum - De investeringskosten voor dit scenario zijn beperkt.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
28
■ Scenario 2: bevorderen bereikbaarheid: meer bezoekers naar de binnenstad Dit scenario stimuleert het aantrekken van extra bezoekers naar de binnenstad van Enkhuizen door de bereikbaarheid van het centrum te vergroten. Hiervoor wordt: - extra parkeergelegenheid gerealiseerd - en komt er een betere verbinding tussen het Enkhuizerzand en de binnenstad - met bebording een parkeerroute aangegeven - De investeringskosten voor dit scenario zijn hoog, door het creëren van extra parkeergelegenheid en het parkeerverwijssysteem. ■ Scenario 3: geen grote wijzigingen doorvoeren In dit scenario worden geen grote wijzigingen aangebracht in het huidige verkeersbeleid, maar wordt vooral uitgegaan van het principe ‘behouden wat er nu is’. Er wordt evengoed gekeken waar de verkeersveiligheid verbeterd kan worden, door bijvoorbeeld: - het plaatsen van snelheidsremmers - herinrichting van straten - De investeringskosten voor dit scenario zijn beperkt Uit de reacties van het onderzoek van I&O is gebleken dat er een grote mate van verdeeldheid was op bovenstaande scenario’s waarbij er een lichte voorkeur werd uitgesproken voor scenario 2 door de respondenten. In een informele bijeenkomst van de gemeenteraad (januari 2017) zijn bovenstaande uitkomsten besproken en kwam naar voren dat er vooral draagvlak bestaat voor het behouden wat al goed gaat en hooguit de koers wijzigen op een aantal aspecten.
Om de binnenstad economisch vitaal en leefbaar te houden bestaat de noodzaak om de binnenstad van Enkhuizen goed te bereikbaar te houden en ervoor te zorgen dat er goede en voldoende parkeerplaatsen aanwezig zijn. Dit betekent echter niet dat alle parkeeraanbod ook daadwerkelijk in het centrum hoeft te liggen. Daarnaast is er ook een duidelijk andere behoefte tijdens de zomer en winter, vanwege de vele toeristen die Enkhuizen jaarlijks aandoen. Voor de buitenwijken ligt de koers vooral op het afmaken van de ingezette koers om de wegen conform Duurzaam Veilig in te richten. Daarnaast zijn thema’s als fiets en duurzame mobiliteit in zijn algemeen van belang.
6.2
Doelstelling(en)
De nieuwe hoofddoelstelling wordt als volgt geformuleerd: Het bevorderen van een vlotte en veilige afwikkeling van het verkeer dat noodzakelijk is voor de economische vitaliteit en leefbaarheid van Enkhuizen, waarbij de hinder zoveel mogelijk wordt beperkt, duurzame verplaatsingen worden gestimuleerd en het historische karakter wordt gerespecteerd.
Net als in het vigerende verkeersplan is deze hoofddoelstelling gespecificeerd in een aantal subdoelstellingen. Deze zijn gerubriceerd in de volgende 5 aspecten, te weten: ■ Verkeersveiligheid; ■ Bereikbaarheid / Mobiliteit; ■ Duurzaamheid; ■ Historisch karakter en ruimtelijke kwaliteit; ■ Leefbaarheid.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
29
6.2.1
Verkeersveiligheid
■ Het beperken van het aantal (ernstige) verkeersslachtoffers. Dit in lijn met de landelijke doelstellingen en speerpunten: In 2020 mogen er landelijk niet meer dan 500 doden en 10.600 (ernstig) gewonden vallen in het verkeer. Specifieke aandachtsgebieden de komende jaren zijn doorgaan met Duurzaam Veilig, handhaving en voorlichting en de aanpak van onveiligheid binnen de groep (oudere) fietsers en ouderen in het algemeen. ■ Het beperken van het gevoel van onveiligheid bij de weggebruikers. Een gevoel van onveiligheid mag niet leiden tot een verminderde mobiliteit of minder duurzame keuzes wat betreft vervoerwijze. Een gevoel van onveiligheid (ongemakkelijkheid) mag wel leiden tot een hoger attentieniveau.
6.2.2
Bereikbaarheid/mobiliteit
■ Het optimaliseren van een goede doorstroming en afwikkeling van het gemotoriseerde verkeer op de belangrijke toegangswegen naar de binnenstad en de ontsluitende wegen in de buitenwijken; ■ Het behoud van toegankelijkheid van de binnenstad en Koperwiekplein voor het benodigde auto- en vrachtverkeer (bevoorrading); ■ Het optimaliseren van de afstemming tussen vraag naar en aanbod van parkeerplaatsen en stallingen bij belangrijke voorzieningen en in woongebieden, ook voor invaliden; ■ Verbeteren van de toegankelijkheid en bereikbaarheid van voorzieningen voor voetgangers volgens de vastgestelde richtlijn toegankelijkheid; ■ Het inzetten op behoud van het voorzieningenniveau van het openbaar vervoer en waar mogelijk zoeken naar optimalisaties en verbeteringen; ■ Het optimaliseren van de bereikbaarheid per fiets; comfortabeler, sneller, directer, duidelijker, herkenbaarder; ■ Het beter op elkaar afstemmen van verschillende vervoerwijzen als onderdeel van een keten(verplaatsing).
6.2.3
Duurzaamheid
■ Het bevorderen van duurzame, schone en gezonde vervoerwijzen zoals lopen, fiets, openbaar vervoer en de elektrische auto.
6.2.4
Historisch karakter en ruimtelijke kwaliteit
■ Het behouden van het historische karakter van de binnenstad en daar de verkeerskundige opgaven ondergeschikt aan laten zijn; ■ Het streven naar een fraaie, sociale, functionele en leesbare openbare ruimte waarin het gewenste gedrag zo veel mogelijk op een natuurlijke manier wordt afgedwongen.
6.2.5
Leefbaarheid
■ Het beperken van de (verkeers)hinder in met name de verblijfsgebieden: Het beperken van de hoeveelheid gemotoriseerd (sluip)verkeer en streven naar een weginrichting waarin overlast wordt beperkt.
6.3
Aandachtspunten
De uitwerking ven het beleid resulteert in nadere studies, projecten en maatregelen voor de komende jaren. Met de beschikbare middelen en subsidiemogelijkheden is de verwachting echter dat niet alles op korte termijn kan worden gerealiseerd. Daar waar keuzes moeten worden gemaakt zal de nadruk liggen op projecten en maatregelen die specifiek bijdragen aan: ■ De verkeersveiligheid van fietsers; www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
30
■ De veiligheid van en toegankelijkheid voor oudere verkeersdeelnemers en mindervaliden; ■ Duurzame mobiliteit en minder (milieu)belastende manieren van verplaatsen. Daarnaast zal bij de realisatie van de doelen wordt niet altijd direct gekeken naar oplossingen van infrastructurele aard maar wordt meer gedaan aan voorlichting, educatie en andere vormen van gedragsbeïnvloeding. Daarnaast zal zoals eerder al beschreven regelmatig gekozen moeten worden voor maatwerk die aansluit bij de specifieke kenmerken van de Enkhuizen situatie. Toepassing van de standaardoplossingen uit de(landelijke) richtlijnen voldoen namelijk vooral in de binnenstad lang niet altijd.
6.4
Uitwerking beleid
Om de doelen zoals deze per aspect zijn geformuleerd te kunnen vertalen in meer concrete projecten en maatregelen is gekozen voor een benadering van verschillende onderwerpen: ■ Gedragsbeïnvloeding; ■ Wegencategorisering; ■ Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer; ■ Parkeren; ■ Fietsverkeer; ■ Voetgangers en toegankelijkheid; ■ Openbaar vervoer en ketenmobiliteit. In tabel 6.1 is weergegeven op welke aspecten deze programma’s invloed hebben.
programma
verkeers-
bereikbaar-
veiligheid
heid
Gedragsbeïnvloeding
X
Wegencategorisering
X
Bereikbaarheid
duurzaam- historisch karakter en heid
ruimtelijke kwaliteit
X X X
leefbaarheid X
X X
X X
gemotoriseerd verkeer Parkeren
X
Fietsverkeer
X
Voetgangers & toeganke-
X
X
X X
X
X
X
lijkheid Openbaar vervoer en
X
X
ketenverplaatsing
Tabel 6.1: invloed van programma’s op de doelstellingen
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
31
7 Gedragsbeïnvloeding
Een belangrijke pijler van het verkeersveiligheidsbeleid is gedragsbeïnvloeding door training, educatie en voorlichting. Nu een groot deel van het wegennet duurzaam veilig is ingericht en de meeste ongevallenconcentraties zijn aangepakt is een actievere aanpak ten aanzien van het verkeersgedrag nodig om de verkeersveiligheidsdoelstellingen te kunnen verwezenlijken.
7.1
Het belang van gedragsbeinvloeding
Een groot deel van alle verkeersongevallen is direct of indirect een gevolg van menselijke fouten. We spelen hierop in door de infrastructuur zodanig in te richten dat mensen minder fouten maken (eenduidig en eenvoudig) en dat de gevolgen van fouten minder ernstig zijn (rotondes). Hetzelfde beogen we met de inzet van technische hulpmiddelen in of aan voertuigen (airbags) of juridische maatregelen (helmplicht). Naast de infrastructurele, technische en juridische component is ook het beïnvloeden van het gedrag door educatie, voorlichting en training van belang. Dit is naast de infrastructurele kant ook een terrein waarop de gemeente zelf direct invloed heeft en actief beleid kan voeren. Met eenvoudige acties en maatregelen kunnen specifieke doelgroepen worden bereikt en worden aangesproken op of getraind in hun verkeersgedrag. De gemeente is de afgelopen jaren al actief geweest op het gebied van educatie, voorlichting en training, voornamelijk gericht op scholieren. Het feit dat er infrastructureel al veel gedaan is en de middelen hiervoor afnemen betekent dat de focus de komende jaren nog meer moet komen te liggen op educatie, voorlichting en training.
7.2
Educatie
Op dit moment lopen er een aantal educatieprogramma’s, voornamelijk op scholen en dus gericht op jongeren. Vanuit de subsidieregeling van de provincie Noord Holland krijgt educatie op basisscholen de hoogste prioriteit en vervolgens het voorgezet onderwijs. In het kader van jong geleerd is oud gedaan blijkt educatie onder deze doelgroepen het
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
32
grootste effect te hebben. De doelgroepen senioren en/of e-bikers zijn lastiger te beïnvloeden. Onder deze doelgroepen is weinig animo voor verkeerseducatie en daarnaast zijn deze moeilijker te beïnvloeden, waardoor het minder effectief is. Daarom wordt er door de gemeente Enkhuizen voor deze doelgroepen geen educatieprogramma’s gecoördineerd, betaald en gefaciliteerd. De rol van de gemeente bij de uitvoering van de educatieprogramma’s is veelal beperkt. De gemeente coördineert, betaalt en faciliteert vooral. De verschillende partners zoals VVN, de ANWB en diverse projectbureaus zorgen voor de praktische uitvoering.
7.3
Handhaving
Handhaving van de regels en het opleggen van sancties is ook een vorm van gedragsbeïnvloeding. De handhaving van verkeersregels is niet alleen een taak van de politie, maar ook van gemeentelijke BOA’s. De politie sluit wat betreft de inzet grotendeels aan op de landelijke campagnes en speerpunten. Op lokaal niveau is er nog wel enige ruimte om specifieke plaatselijke problemen aan te pakken. Regelmatig is er overleg tussen gemeente en politie betreffende verkeershandhaving (met name klachten worden besproken, handhaving door politie is vaak incidenteel). Hierin worden afspraken gemaakt omtrent de aanpak van de lokale problemen.
7.4
Voorlichting en communicatie
De gemeente Enkhuizen lift voor wat betreft communicatie en voorlichting vooral mee op de grote landelijke campagnes. Uit ervaring is gebleken dat dit een groter effect sorteert dan uit lokale campagnes. Dit wordt dus enkel gedaan als hiervoor een duidelijke aanleiding voor is. De communicatie rondom verkeerszaken verloopt altijd in samenspraak met de afdeling communicatie.
7.5
Projecten gedragsbeïnvloeding
In tabel 7.1 zijn de projecten welke voortvloeien uit het onderwerp gedragsbeïnvloeding weergegeven. project
eenmalig of jaarlijks
educatieprogramma’s voor basisscholen en voortgezet onderwijs
jaarlijks
meeliften op landelijke communicatie/voorlichtings campagnes
jaarlijks
Tabel 7.1: Projecten gedragsbeïnvloeding
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
33
8 Wegencategorisering
De wegencategorisering is een belangrijk element en uitwerking van het landelijke verkeersveiligheidsbeleid. Naast de doelstellingen voor verkeersveiligheid draagt de implementatie van de wegencategorisering bij aan de gemeentelijke ambities voor bereikbaarheid, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit.
8.1
Indeling van wegen: Wegencategorisering
De wegencategorisering blijft één van de belangrijke pijlers van het landelijke programma Duurzaam Veilig. De theorie achter de wegencategorisering is gebaseerd op vijf principes: ■ functionaliteit van wegen; ■ homogeniteit van massa’s en/of snelheden en richting; ■ herkenbaarheid van de vormgeving van de weg en voorspelbaarheid van wegverloop en van gedrag van weggebruikers; ■ vergevingsgezindheid van de omgeving en van weggebruikers onderling; ■ statusonderkenning door de verkeersdeelnemers. In lijn met deze principes wordt het wegennet ingedeeld in 3 categorieën met elk een eigen herkenbare inrichting en overeenkomstig gebruik: ■ stroomwegen (doorstroming op wegvakken en kruispunten); ■ gebiedsontsluitingswegen (doorstroming op wegvakken en uitwisseling op kruispunten); ■ erftoegangswegen (uitwisseling op wegvakken en kruispunten). Netwerk Het toekennen van een functie aan een weg gebeurt, naast het beschouwen van het huidige gebruik en de bestaande inrichting, op basis van een aantal principes. Zo wordt gestreefd naar aaneengesloten verblijfsgebieden, een minimaal deel van de ritten gaat over relatief onveilige wegen, ritten zijn zo kort mogelijk en de kortste en veiligste route vallen samen.
www.goudappel.nl
Actualisatie Verkeersplan Enkhuizen 2017-2025
34
Standaard Inrichting In de praktijk moeten de verschillende wegtypen voldoen aan een aantal basiskenmerken. Voorheen waren dit de essentiële herkenbaarheidskenmerken. Tegenwoordig zijn dit de basiskenmerken wegontwerp zoals opgenomen in verschillende publicaties van het CROW. Een basiskenmerk is een ontwerpelement dat altijd of juist nooit in het wegontwerp van een bepaalde wegcategorie aanwezig dient te zijn, zodat de herkenbaarheid wordt bevorderd en de weg veilig functioneert. Per functie is een ideaal en een minimaal beeld geformuleerd. In bestaande situaties ligt tussen de ideale en minimale inrichting de speelruimte voor de beleidsmakers en wegontwerpers. Vanuit verkeersveiligheid moet gestreefd worden naar een optimale inrichting, dat wil zeggen een wegontwerp dat zo dicht mogelijk bij de ideale inrichting ligt. Maatwerk oplossingen De historische binnenstad van Enkhuizen dateert van ver voor de komst van auto’s in het straatbeeld. Dit historische karakter van de binnenstad is bijzonder en dient behouden te blijven. Het toepassen van de standaard inrichting, zoals Duurzaam Veilig die voorstelt, passen daarom lang niet altijd bij dit historische centrum. Naast de standaard ideeën vanuit Duurzaam Veilig moet daarom altijd dit historische karakter in ogenschouw genomen worden en zijn vrijwel altijd maatwerkoplossingen nodig.
Westfrisiaweg De provincie Noord Holland is momenteel bezig met het opwaarderen van de Westfrisiaweg, die de categorie Regionale stroomweg heeft. De opwaardering heeft mogelijk ook gevolgen voor het gebruik van en naar en op het onderliggende wegennet. Op voorhand wordt verwacht dat de Flevolaan een grotere stroom verkeer te verwerken krijgt omdat dit de aanrijroute is vanaf de Westfrisiaweg richting de binnenstad van Enkhuizen. Tegelijkertijd wordt verwacht dat de verkeersintensiteiten op de andere aanrijroutes naar het centrum (Noorderweg en Westerstraat) zullen dalen als meer verkeer gebruik gaat maken van de Flevolaan. Wegencategorisering Legenda De wegencategoriseErftoegangsweg bubeko ring voor Enkhuizen Gebiedsontsluitingsweg bibeko is opgedeeld in Gebiedsontsluitingsweg bubeko wegen buiten de beRegionale stroomweg bouwde kom (hierna BUBEKO te noemen) en wegen binnen de bebouwde kom (hierna bibeko te noemen). De wegencategorisering is weergegeven in figuur 8.1.